109.

Thu qua đông đến, Philip đã để địa chỉ của mình cho bà Foster quản gia của bác trai, để bà có thể tiện liên lạc với chàng, nhưng mỗi tuần một lần, chàng vẫn đến bệnh viện để may ra có thể nhận được thư từ gì không. Một buổi tối, chàng thấy tên mình trên một phong bì bằng một nét chữ mà chàng mong sẽ không bao giờ gặp lại. Chàng cảm thấy nghi ngờ. Trong phút chốc chàng không quết định nổi có nên cầm lấy phong thư hay không? Nó gợi lại cho chàng quá nhiều kỷ niệm đáng ghét. Nhưng cuối cùng, không đừng được, chàng xé và mở rộng phong bì.

7 phố William,

Quảng trường Fitzroy.

Anh Philip thân mến,

Em có thể gặp anh càng sớm càng tốt, trong một vài phút không? Em có nhiều chuyện phiền muộn dễ sợ chẳng xoay xở ra sao. Không phải chuyện tiền nong đâu.

Bạn chân thành của anh

Mildred.

Chàng xé vụn bức thư rồi đi ra đường, vứt vào bóng tối.

- Quỷ tha ma bắt nó đi! - Chàng lẩm bẩm.

Nghĩ đến việc gặp lại ả, chàng thấy trong lòng dấy lên một sự kinh tởm. Chẳng có gì phải quan tâm đến sự khốn cùng của ả, cho đáng đời. Chàng căm ghét nghĩ tới ả, và tình yêu ngày xưa đối với ả giờ chỉ còn gợi lên sự ghê tởm. Nhớ lại bao nhiêu chuyện cũ, chàng càng thấy tràn trề ghê tởm. Khi qua con sông Thames, theo bản năng, chàng không còn suy nghĩ gì nữa về ả. Chàng lên giường nằm, nhưng không sao ngủ được; phân vân tự hỏi không biết làm sao, chàng cứ lo sợ ả ốm đau hay đói khó, nhất định ả không viết thư cho chàng trừ phi ả không còn hy vọng. Chàng giận mình yếu đuối, nhưng chàng biết rằng nếu không gặp lại ả thì chàng không yên tâm. Sáng hôm sau, trên đường đi đến cửa hàng chàng viết một bưu thiếp gửi bưu điện. Khó khăn lắm chàng mới làm được việc này, và chàng chỉ nói chàng lấy làm tiếc là ả đang gặp khó khăn và hứa sẽ đến theo địa chỉ ả đã gửi cho vào lúc bảy giờ tối hôm ấy.

Đó là một căn nhà trọ tồi tàn trong một đường phố bẩn thỉu; gặp lại ả, chàng thấy đau khổ, nên khi hỏi ả có nhà không, chàng hết sức mong ả đi vắng. Chỗ này, trông có vẻ là một nơi mà chuyện dọn đến dọn đi là thường xuyên. Chàng quên xem dấu bưu thiếp trên thư ả, và không biết thư đó nằm trên giá mấy ngày rồi. Một người đàn bà nghe tiếng chuông bước ra, bà ta không trả lời câu hỏi của chàng mà chỉ lặng lẽ đi trước chàng dọc theo hành lang, và đến gờ một cái cửa đằng sau nhà.

- Bà Miller, có một ông khách muốn gặp bà - bà ta gọi.

Cánh cửa hé mở và Mildred nhìn ra ngờ vực.

- Ồ, anh đấy à - ả kêu lên - mời anh vào.

Chàng bước vào, ả đóng cửa lại. Đây là một căn phòng ngủ hết sức nhỏ bé lộn xộn bừa bãi như mọi nơi ở của ả; một đôi giày của ả bẩn thỉu nằm trên sàn nhà, mỗi nơi một chiếc, một cái áo choàng trên bàn, một cái mũ trên tủ com-mốt, với món tóc quăn giả bên cạnh. Philip tìm chỗ để mũ. Mấy cái móc sau cánh cửa chất đầy váy, và chàng để ý thấy bùn vấy đầy dưới gấu.

- Anh ngồi xuống đi! Ả bảo và khẽ cười gượng nghịu, chắc rằng anh ngạc nhiên khi lại nhận được thư của em phải không?

- Giọng cô khản lắm - chàng đáp - cô đau họng chăng?

- Vâng, từ ít lâu nay!

Chàng ngồi im, đợi ả giải thích tại sao ả cần gặp chàng. Nhìn gian phòng đủ cho chàng thấy rõ ả đã trở lại cuộc đời ngày xưa mà chàng đã lôi kéo ả ra. Một cái ảnh của con bé đặt trên mặt lò sưởi, nhưng không một dấu hiệu nào chứng tỏ ở đây có trẻ con. Mildred đang cầm một chiếc khăn tay, ả nhét vào một quả bóng nhỏ và chuyển qua chuyển lại trên tay. Chàng thấy ả rất bồn chồn. Ả đang nhìn chăm chăm vào lò sưởi khiến chàng có thể quan sát ả mà ả không bắt gặp. Ả gầy hơn nhiều so với lúc ả bỏ chàng, nước da vàng và khô, nhăn nheo co rúm lại thêm nhiều trên xương gò má. Tóc ả nhuộm nhưng ngả sang màu vàng nhạt đã làm thay đổi ả nhiều, và làm cho ả trông có vẻ thô bỉ hơn.

- Được thư anh, em nhẹ cả người, em có thể khẳng định với anh điều đó - cuối cùng ả nói - em cứ nghĩ có lẽ anh không còn ở bệnh viện đó nữa.

Philip vẫn không nói gì.

- Hiện nay chắc rằng anh đã tốt nghiệp rồi phải không?

- Không.

- Sao lại như vậy?

- Tôi không ở bệnh viện đó nữa. Tôi đã bỏ đi từ mười tám tháng nay.

- Anh hay thay đổi. Hình như anh không làm được một việc gì lâu.

Philip im lặng một lúc nữa, và khi chàng nói thì với một giọng lạnh lùng - Tôi mất số tiền được hưởng trong một chuyện làm ăn không may, nên không còn khả năng theo học nghề y. Trước hết tôi phải kiếm ăn.

- Vậy anh đang làm gì?

- Ồ!

Ả liếc nhanh về phía chàng và lập tức quay nhìn ra chỗ khác. Chàng nghĩ chắc ả đỏ mặt. Ả bực dọc lấy khăn mùi xoa xoa xát nhẹ lòng bàn tay.

- Anh vẫn không quên nghề thuốc chứ? Ả nói dằn mạnh từng tiếng một cách kỳ quặc.

- Không hoàn toàn.

- Vì vậy cho nên em muốn gặp anh. Giọng ả hạ thấp, tiếng nói trở thành thì thầm khàn khàn. Em không biết em làm sao ấy.

- Tại sao cô không đi bệnh viện?

- Em không muốn đi bệnh viện để bị cái đám sinh viên cứ nhìn chằm chằm vào mặt. Em sợ họ muốn giữ em lại.

- Cô đang kêu đau bệnh gì? Philip lạnh lùng hỏi bằng một câu đã thành công thức trong phòng khám bệnh nhân ngoại trú.

- Lạ quá, em bị phát ban mà không làm sao tống khứ nó đi đâu được.

Philip cảm thấy lòng nhức nhối. Trán chàng vã mồ hôi.

- Để tôi xem họng cô thế nào?

Chàng dẫn ả đến cửa sổ, cố gắng xem xét. Bỗng chàng nhận thấy một nỗi kinh hãi vô cùng trong cái nhìn của ả, trông thật khó chịu. Ả khiếp sợ, ả muốn chàng làm yên lòng ả, ả nhìn chàng có ý cầu khẩn, không dám đòi hỏi những lời an ủi mà lòng ả đang đau đớn ước mong sẽ nhận được, nhưng chàng không đưa ra một lời an ủi nào.

- Tôi e rằng quả thực cô đang ốm nặng đây - chàng bảo.

- Anh cho đó là bệnh gì?

Khi nghe chàng nói mặt nàng bỗng tái nhợt như thây ma, ngay đến hai môi ả cũng vàng ra; ả bắt đầu khóc lóc thất vọng lắc đầu lặng lẽ, sau đó ả thổn thức nấc lên.

- Tôi rất lấy làm buồn - cuối cùng chàng nói - Nhưng tôi phải nói cho cô biết.

- Thà rằng em tự tử cho nó xong còn hơn.

Chàng không để ý đến lời hăm dọa ấy.

- Cô có tiền không? Chàng hỏi/

- Sáu hoặc bảy bảng.

- Cô phải từ bỏ cách sống này đi cô biết không. Cô thử nghĩ xem, chẳng lẽ cô không tìm được một việc làm nào ư? Tôi tiếc tôi không thể giúp cô nhiều được. Mỗi tuần tôi chỉ kiếm được có mười hai silinh mà thôi.

- Bây giờ thì em có thể làm được việc gì? Ả sốt ruột kêu lên.

- Trời đất quỷ thần ơi! Thì cô phải cố mà tìm lấy một việc gì đó chứ?

Chàng nói năng hết sức nghiêm trang, chỉ cho ả thấy mối nguy hiểm của chính bản thân ả, mà cả còn làm cho những người khác liên lụy, ả buồn rầu ngồi nghe. Chàng cố gắng an ủi ả. Cuối cùng tuy hờn dỗi ả cũng bằng lòng và hứa thực hiện mọi điều chàng khuyên bảo. Chàng viết đơn thuốc và hứa sẽ gửi lại cho hiệu dược phẩm gần nhất, và căn dặn ả cần phải uống hết sức đều đặn. Đứng lên ra về, chàng đưa tay ra.

- Đừng nản chí, chẳng bao lâu nữa, họng cô sẽ khỏi thôi.

Khi chàng đi ra, mặt mày ả bỗng nhiên méo mó, xệch xạc, ả cầm lấy áo choàng của chàng.

- Trời ơi, đừng bỏ mặc em - nàng kêu lên giọng khàn khàn. Em sợ lắm, đừng bỏ em một mình lúc này. Anh Philip, em xin anh. Em không thể đến ai khác. Anh là người bạn duy nhất mà từ trước đến giờ em mới gặp.

Chàng thấy ả khiếp sợ, nó giống lạ lùng với nỗi khiếp sợ của ông bác mà chàng nhìn thấy trong mắt ông khi ông lo rằng ông chết. Philip nhìn xuống. Người đàn bà này đã hau lần bước vào cuộc đời chàng và làm cho chàng đau khổ. Ả không yêu sách gì chàng, vậy mà lạ thay không hiểu vì sao từ trong sâu thẳm tâm hồn chàng lại đau đớn sâu sắc lạ lùng đến thế. Chính nỗi đau này, đã khiến chàng không thể yên, từ khi chàng nhận được thư ả, mãi tới khi chàng phải tuân theo lời ả.

- Có lẽ mình không bao giờ thoát nổi chuyện này - chàng nhủ thầm.

Có điều khó hiểu là khi ở gần ả, chàng cảm thế ghê tởm bực bội khó chịu, một sự ghê tởm cụ thể kỳ lạ.

- Cô muốn tôi phải làm gì? Chàng hỏi.

- Ta cùng ra ngoài đi ăn. Em sẽ trả tiền.

Chàng do dự. Chàng cảm thấy ả đang len lỏi lách vào cuộc đời chàng một lần nữa trong khi chàng cứ ngỡ là ả mãi mãi bước ra khỏi rồi. Ả mệt mỏi lo lắng chờ chàng trả lời.

- Chao ôi, em biết em đã đối xử tệ bạc với anh, nhưng anh đừng bỏ mặc em lúc này. Thế là anh đã được trả thù rồi mà. Nếu bây giờ anh bỏ mặc em một mình, em chẳng biết em sẽ làm gì đâu.

- Được, tôi không phản đối - chàng nói - nhưng chúng ta phải ăn ở hiệu nào rẻ tiền, những ngày gần đây tôi không có tiền để mà phung phí.

Ả ngồi xuống, mang giày, thay áo và đội mũ; hai người cùng đi ngoài phố cho tới lúc tìm được một quán ăn ở đường Tottenham Court. Philip đã mất hẳn thói quen ăn uống vào những giờ này, còn Mildred thì đau họng không nuốt được. Họ ăn một ít giăm bông nguội, Philip uống một cốc bia. Họ ngồi đối diện với nhau như ngày xưa vẫn thường như vậy; chàng tự hỏi không biết ả còn nhớ không; họ chẳng có chuyện gì nói với nhau, và nếu Philip không cố gắng chuyện trò thì chắc họ sẽ cứ ngồi im như thế. Trong cái ánh sáng chói trang của quán ăn với những tấm gương soi tầm thường phản chiếu sang nhau hàng loạt, ả trông có vẻ già đi phờ phạc. Philip băn khoăn muốn biết về đứa trẻ, nhưng không có can đảm để hỏi. Cuối cùng ả nói:

- Con chết trong dạo hè vừa qua.

- Chao ôi! Chàng nói.

- Anh nên nói là anh buồn chứ.

- Không - chàng đáp - tôi rất mừng.

Ả liếc nhìn chàng và hiểu ra chàng định nói gì, ả vội quay nhìn chỗ khác.

- Ngày xưa anh quý nó lắm cơ mà, đúng không? Em vẫn thường nghĩ buồn cười thật làm sao anh lại có thể quấn quýt với con cái người khác đến thế.

Ăn xong họ ghé lại cửa hàng dược mua thuốc, thứ mà Philip đã kê đơn, rồi quay lại căn phòng tồi tàn nọ, chàng cho ả uống một liều. Sau đó họ còn ngồi với nhau tới lúc đến giờ Philip phải về phố Harrington. Chàng buồn ghê gớm.

Ngày nào chàng cũng đến thăm bệnh ả. Ả uống thuốc theo đơn của chàng và làm theo lời chỉ dẫn của chàng, chẳng mấy chốc mà kết quả đã rõ ràng khiến ả hết sức tin cậy vào tài năng của chàng. Sức khỏe của ả ngày càng khá và cơn tuyệt vọng ngày một giảm. Ả nói năng thoải mái hơn.

- Khi nào em có việc làm là khỏe mạnh ngay thôi - Ả nói - Bây giờ em đã được bài học, em muốn nó có ích cho em. Vì tấm lòng chân thành của anh, không còn chuyện chơi bời phóng đãng nữa đâu.

Mỗi lần đến thăm ả, Philip đều hỏi ả tìm được việc chưa. Ả bảo chàng đừng lo, khi nào ả cần, ả sẽ tìm được việc làm ngay; ả chằng thiếu gì cách, tốt hơn là cứ nghỉ ngơi một vài tuần đã. Chàng không phản đối, nhưng về sau chang cứ nhắc đi nhắc lại, ả cười diễu chàng, bây giờ thì ả đã phấn khởi hơn, ả kể cho chàng những chuyện dài dòng của mấy bà giám đốc ả đã gặp riêng, và ả có ý định xin việc làm ở một cửa hàng ăn uống, các bà ấy hỏi gì và ả trả lời ra sao. Chưa có gì chắc chắn dứt khoát nhưng ả chắc chắn đầu tuần sau sẽ sắp xếp được một việc gì đó; không cần phải vội vàng, và nếu nhận một công việc không thích hợp thì thật là sai lầm.

- Nói như vậy là vô lý - chàng sốt ruột bảo - cô nên nhận làm bất kỳ việc gì cô tìm được. Tôi không thể giúp cô, và tiền bạc của cô không đủ cho cô chi dùng mãi mãi.

- Ờ! Em cũng chưa đến nỗi bị kiệt quệ, em cứ liều.

Chàng nhìn xoáy vào ả. Kể từ ngày chàng đến thăm ở đây lần đầu tiên tới nay đã ba tuần qua, mà lúc ấy ả còn không đến bẩy bảng. Chàng chợt thấy nghi nghi. Chàng chợt nhớ lại một vài điều ả nói, và chàng liền rút ra được kết luận. Chàng tự hỏi có phải ả cố gắng đi tìm việc làm thật không. Có lẽ ả chỉ toàn nói dối chàng. Số tiền bạc ả có mà còn để được lâu thế thì thật là lạ.

- Ở đây cô phải trả tiền nhà bao nhiêu?

- Ờ bà chủ nhà này rất tốt; không như mấy bà chủ khác, bà ta rất sẵn sàng đợi lúc nào thuận tiện thì em trả.

Chàng im lặng. Ðiều chàng nghi ngờ khủng khiếp quá, khiến chàng lưỡng lự. Có hỏi ả cũng vô ích, ả sẽ chối phăng. Nếu chàng muốn biết sự thật, chàng phải tự mình tìm hiểu lấy. Tối nào, chàng cũng có thói quen từ giã ả vào lúc tám giờ, khi chuông đồng hổ điểm là chàng đứng dậy, nhưng đáng lẽ đi trở lại phố Harrington, thì chàng đứng lại ở một nơi kín đáo ở góc quảng trường Fitzrey, nhờ đó có thể nhìn thấy mọi người đi dọc theo phố William. Dường như chàng đợi đã lâu lắm, nghĩ rằng mình phỏng đoán sai, chàng sắp sửa rời khỏi, thì cửa nhà số 7 mở ra và Mildred bước ra. Chàng vội lùi vào bóng tối và để ý theo dõi ả đi về phía chàng. Ả đội mũ trên có trùm lông vũ chàng đã thấy trong buồng ả, chàng nhận ra chiếc áo dài ả đang mặc quá lòe loẹt để đi phố và không hợp thời tiết này. Chàng chậm rãi lững thững theo sau ả cho đến khi tới phố Tottenham, thì ả đi chậm chậm và đến góc đường Oxford, ả đứng lại nhìn quanh, rồi vượt qua nhà hát ca múa nhạc. Chàng đến bên ả, vỗ nhẹ vào tay. Chàng thấy ả đánh má hồng và tô môi.

- Mildred, cô đi đâu đấy?

Nghe tiếng chàng ả giật mình, mặt đỏ bừng như xưa nay mỗi khi ả bị bắt quả tang nói dối; mắt ả long lanh tức giận mà chàng thừa biết, khi ả theo bản năng, tìm cách tự bảo vệ lúc bị ai sỉ nhục. Nhưng ả không nói thành lời những điều đã mấp mé cửa miệng.

- Ồ, em chỉ đi xem biểu diễn văn nghệ thôi. Tối nào cũng ở nhà một mình, chán lắm.

Chàng tỏ vẻ không tin.

- Trời ơi, cô không nên như thế. Ðã bao nhiều lần tôi bảo cô việc đó nguy hiểm như thế nào. Cô cần phải lập tức ngừng ngay cái trò ấy lại.

- Ờ, thôi anh đừng có lên lớp nữa - Ả hét lên cộc cằn. Anh cho rằng tôi sẽ sống bằng gì?

Chàng cầm tay ả, và chẳng nghĩ là mình đang làm gì, chàng cố lôi ả đi.

- Thể theo ý trời, cô đi đi thôi. Ðể tôi đưa cô về nhà. Cô không hiểu cô đang làm gì. Ðó là tội ác.

- Tôi cần quái gì? Cứ để mặc cho họ liều xem sao. Bọn đàn ông chả tốt lành gì với tôi thì cần gì tôi phải lo lắng cho họ.

Ả đẩy chàng ra rồi đi đến phòng bán vé rạp hát, đặt tiền xuống. trong túi Philip chỉ còn ba xu.

Chàng không thể đi theo, chàng chậm rãi bỏ đi về dưới phố Oxford.

- Mình không thể làm gì hơn nữa - chàng tự nhủ. Đến đấy là kết thúc. Chàng không gặp lại ả nữa.

110.

Lễ Thiên Chúa giáng sinh năm nay đúng vào ngày thứ năm, cửa hàng đóng cửa bốn hôm, Philip viết cho bác trai hỏi nếu chàng về nghỉ ở tòa cha sở thì có tiện không. Bà Foster trả lời rằng ông Carey không được khỏe lắm nên không thể tự tay viết cho chàng, nhưng ông mong được gặp cháy và sẽ vui mừng nếu chàng về ngay. Bà đón Philip ngoài cửa và khi bắt tay chàng bà nói:

- Thưa ông, ông sẽ thấy ông cụ thay đổi nhiều kể từ lần trước, nhưng xin ông cứ làm ra vẻ không nhận thấy bất kỳ điều gì, có được không? Ông ấy lo lắng hoảng sợ cho mình quá thể. Philip gật đầu và đi theo bà vào phòng ăn.

- Thưa ông, ông Philip đã về đây.

Cha sở xứ Blackstable chẳng còn sống được bao lâu. Nhìn đôi má lõm sâu hoẳm và cái thân hình rúm ró của ông thì chẳng nhầm lẫn nữa. Ông ngồi cuộn tròn trong ghế bành, đầu ngả ra sau hết sức kỳ quặc, vai trùm chiếc khăn choàng. Bây giờ ông không thể đi đâu mà không phải chống gậy, tay ông run lẩy bẩy nên ăn uống khó khăn.

- Bây giờ thì bác ấy không sống được lâu - Philip nghĩ thầm, khi nhìn thấy bác.

- Anh trông bác thế nào? Cha sở hỏi - Từ lần trước tới giờ anh trông bác có thay đổi gì không?

- Cháu cho là bác lại khỏe mạnh hơn dạo hè vừa qua.

- Do thời tiết nóng bức đấy, cái nóng bức bao giờ cũng làm cho bác khó chịu.

Lịch sử mấy tháng cuối cùng của ông Carey là những tuần lễ nằm trên giường bệnh và những tuần lễ ở dưới nhà. Ông có một cái chuông nhỏ ngay ở bên cạnh, vừa nói ông vừa rung chuông gọi bà Foster, bà ta ngồi ở phòng sát đó sẵn sàng chăm lo mọi nhu cầu của ông, ông hỏi lần đầu tiên rời khỏi phòng này lên gác của ông là vào ngày nào?

- Thưa ông, ngày bảy tháng mười một.

Ông Carey nhìn Philip để xem chàng hiểu câu trả lời này thế nào.

- Nhưng tôi vẫn ăn khỏe phải không bà Foster?

- Vâng, thưa ông, ông ăn uống ngon miệng lắm ạ!

- Tuy thế dường như tôi chẳng béo ra.

Ngoài sức khỏe ra ông chẳng còn quan tâm đến bất kỳ điều gì. Ðầu óc ông lúc nào cũng chỉ nghĩ đến một điều đó là sự sống, mặc dù cuộc đời ông buồn tẻ, cơn đau dai dẳng làm cho ông không ngủ được, trừ những lúc phải dùng móc-phin.

- Số tiền phải thanh toán những hóa đơn của bác sĩ thật dễ sợ - ông lại leng keng rung chuông - Bà Foster, bà đưa hóa đơn của cửa hàng dược phẩm cho cậu Philip xem.

Bà kiên nhẫn cầm tờ hóa đơn để trên mặt lò sưởi đưa cho Philip.

- Mới chỉ một tháng thôi đấy. Bác tự hỏi vì cháu cũng ở ngành y liệu cháu có thể mua được thuốc với giá rẻ hơn chăng. Bác muốn mua bằng tiền mặt ở cửa hàng nhưng lại phải tốn bưu phí.

Dù bề ngoài ông tỏ ra ít quan tâm tới chàng, không băn khoăn hỏi han chàng đang làm gì, nhưng dường như ông vui mừng có chàng ở bên. Ông hỏi Philip có thể ở lại được bao lâu, và khi được biết chàng phải lên đường sáng thứ ba thì ông tỏ ý muốn thời gian về thăm của chàng kéo dài hơn. Ông kể tỉ mỉ cho chàng tất cả mọi triệu chứng và nhắc lại những gì bác sĩ đã nói về ông. Đột nhiên, ông dừng lại để rung chuông, khi bà Foster bước vào, ông bảo:

- Ờ, tôi tưởng bà không có ở đây. Tôi chỉ rung chuông xem bà có đấy không.

Khi bà đi khỏi, ông giải thích cho Philip rằng điều ông bực bội là không tin chắc bà Foster có nghe rõ không, rồi có việc gì xảy ra với bác thì bà có biết chính xác phải làm gì không. Thấy bà mệt mỏi hai mắt nặng trĩu vì mất ngủ, Philip có ý kiến với bác là ông bắt bà làm việc quá vất vả.

- Ồ, nói bậy - cha sở bảo - bà ấy khỏe như voi.

Lần sau, khi bà đi vào đưa thuốc cho ông ta, ông bảo bà:

- Cậu Philip nói bà phải làm nhiều việc quá đấy, bà Foster. Chính bà muốn chăm sóc tôi, phải không?

- Ồ, thưa ông, tôi không phiền gì đâu. Tôi muốn làm mọi việc có thể làm được.

Ngay sau đó, thuốc có hiệu lực và ông Carey ngủ thiếp đi. Philip vào nhà bếp, hỏi bà Foster có chịu đựng nổi công việc này không? Chàng nhận thấy khá nhiều tháng bà chẳng được nghỉ ngơi.

- Biết làm thế nào hả ông? Bà đáp - Ông già tội nghiệp phải phụ thuộc vào tôi biết chừng nào, mặc dù lắm lúc ông ấy cũng rắc rối đấy, nhưng mình không thể không quý ông ấy, phải không ông? Tính đến bây giờ tôi đã ở đây bao nhiêu năm, không biết rồi đây khi ấy nằm xuống thì tôi sẽ làm gì.

Philip hiểu rõ ý bà ta thực sự yêu thương ông già. Bà tắm rửa, mặc quần áo cho ông, cho ông ăn uống, một đêm thức dậy năm sáu lần, bởi vì bà nằm ngủ ở ngay trong cái buồng sát cạnh buồng ông, và bất cứ lúc nào thức giấc ông cũng leng keng, leng keng cái chuông cho tới khi bà bước vào mới thôi. Ông có thể chết bất cứ lúc nào, nhưng cũng có thể sống dai dẳng hàng tháng. Việc bà chăm lo săn sóc một người không phải là máu mủ ruột thịt mà kiên trì dịu dàng đến thế thật là tuyệt vời, song cũng thảm thương và tội nghiệp biết bao, trên đời này bà là người duy nhất quan tâm đến ông. Philip thấy dường như tôn giáo mà cả đời ông thuyết giảng, giờ đây đối với ông chỉ còn mang tính chất quan trọng theo nghi lễ mà thôi. Chủ nhật nào cha phó xứ cũng phải đến làm lễ bán thánh thể cho ông và ông thường đọc kinh thánh, nhưng rõ ràng là ông sợ chết. Ông tin đó là cánh cổng đi đến cuộc sống vĩnh hằng, nhưng ông không muốn bước vào. Đau đớn liên miên phải ngồi trên ghế liên miên, không hy vọng còn bao giờ đi được ra ngoài trời, ông ta bám lấy cõi thế gian quen thuộc này hệt như một đứa trẻ trông vào người vú em.

Trong đầu Philip luẩn quẩn một câu hỏi mà chàng thường không đặt ra bởi vì chàng biết ông bác sẽ không bao giờ cung cấp được một cái gì hơn là một câu trả lời thành khuôn khổ. Chàng tự hỏi ông mục sự kia, giờ đây như một cỗ máy đã vô cùng tàn tạ, đang cập kề miệng lỗ liệu có còn tin vào sự bất tử nữa chăng? Có thể trong giờ phút hấp hối mặc dù ông không nói ra nhưng trong thâm tâm hẳn là ông sẽ tin rằng không làm gì có Chúa và sau cuộc trần thế sẽ chỉ là hư vô.

Buổi tối tặng quà nhân dịp lễ Nô-en, Philip ngồi trong phòng ăn với bác trai. Sáng hôm sau chàng phải đi rất sớm để về đến cửa hàng vào lúc chín giờ, cho nên lúc ấy, chàng phải cáo biệt bác Carey để đi nằm sớm. Cha sở xứ Blackstable đang ngủ gà gật, còn Philip thì nằm trên ghế trường kỷ cạnh cửa sổ, chàng bỏ rơi cuốn sách xuống đầu gối và nhìn vu vơ quanh phòng. Chàng tự hỏi đồ đạc ở đây bán được bao nhiêu. Chàng đã đi quanh nhà, xem xét các thứ quen thuộc từ ngày còn thơ ấu. Mấy chiếc đồ sứ có thể sẽ bán được tiền, chàng phân vân không biết có đáng bỏ công đem chúng đi Luân Ðôn; nhưng còn ối đồ gỗ kiểu từ thời nữ hoàng Victoria, bằng gỗ đào hoa tâm rắn chắc và xấu xí; số này đem ra bán đấu giá thì vô giá trị. Có khoảng ba bốn nghìn cuốn sách, nhưng ai cũng biết sách vỡ là thứ rất khó bán, cho nên có quá lắm cũng chẳng được hơn một trăm bảng. Philip không rõ bác mình sẽ để lại bao nhiêu; chàng tính đi tính lại có tới hàng trăm lần số tiền tối thiểu dùng để học cho xong khóa học ở bệnh viện, thì tốt nghiệp và sống qua thời gian, chàng hy vọng được bổ nhiệm vào công tác ở bệnh viên. Chàng nhìn ông già đang ngủ, một giấc ngủ không yên lành, gương mặt héo hon nhăn nhúm không còn đặc tính của con người, đó là gương mặt của một con vật lạ lùng nằm đó. Philip cho rằng có thể kết liễu cuộc đời vô ích này quá dễ dàng. Chàng đã nghĩ đến điều đó mỗi bữa tối khi bà Foster chuẩn bị thuốc an thần cho bác trai. Có hai chai, một chai đựng thuốc ông dùng thường xuyên, còn chai kia đựng một loại thuốc phiện, ông dùng khi cơn đau lên không chịu được. Thuốc rót sẵn để cạnh giường, ông thường uống vào lúc ba hoặc bốn giờ sáng. Một điều đơn giản là tăng gấp đôi liều thuốc là ông sẽ chết trong đêm và chẳng ai nghi ngờ gì hết, vì đây là một cách chết mà bác sĩ Wigram vẫn hằng mong cho ông, một cái chết không đau đớn. Kéo dài thêm cuộc đời khắc khoải thêm vài tháng nữa thì chẳng có ý nghĩa gì đối với ông già này, nhưng thêm được mấy tháng đó, đối với chàng quan trọng biết bao nhiêu, mọi điều phải chịu đựng thế là sẽ chấm dứt, nghĩ tới sáng lại phải trở về làm việc, chàng rùng mình ghê sợ. Những ý nghĩ ấy cứ ám ảnh đầu óc khiến tim chàng đập nhanh, và dù đã cố gắng chàng cũng không sao vứt bỏ nó ra khỏi tâm trí. Chuyện đó thật dễ dàng làm sao, hết sức dễ dàng. Chàng không có cảm tình với ông già, chàng chưa từng bao giờ yêu quí ông; cả cuộc đời ông là một sự ích kỷ với người vợ đã kính yêu ông; dửng dưng với đứa bé mà ông có trách nhiệm phải trông nom; ông không phải là con người tàn nhẫn nhưng ông khắc nghiệt ngu đần, bị gặm nhấm bởi những ham muốn vật chất tầm thường. Chuyện đó thật dễ dàng, quá ư dễ dàng. Nhưng Philip không dám. Chàng sợ lương tâm cắn rứt. Có tiền, có của để rồi suốt đời phải hối tiếc về việc đã làm, thì liệu còn ích gì. Mặc dù chàng vẫn thường tự nhủ hối tiếc là vô ích song thỉnh thoảng chàng vẫn nhớ lại một số sự việc nào đó làm chàng phải suy nghĩ. Chàng cầu mong không có việc gì phải day dứt lương tâm.

Bác chàng mở mắt. Philip vui mừng vì lúc này nom ông ta có vẻ con người hơn. Chàng thật thà kinh sợ những ý nghĩ vừa chợt đến với chàng. Chàng đang trù tính chuyện giết người, và chàng tự hỏi liệu có còn ai khác suy nghĩ như vậy, hoặc như vậy là chàng không bình thường và sa đọa. Chắc rằng khi đến lúc chàng sẽ không sao làm nổi việc đó, nhưng đầu óc chàng cứ luẩn quẩn ý nghĩ nếu như chàng có chùn tay lại thì chính là vì chàng sợ. Bác chàng lên tiếng:

- Anh Philip, anh không mong đợi bác chết đấy chứ?

Philip nghe tim mình đập mạnh trong lồng ngực.

- Trời ơi! Không.

- Thế thì tốt. Bác sẽ chẳng thích anh như thế. Khi nào bác nằm xuống, anh sẽ được hưởng một ít tiền đấy, nhưng anh không nên trông mong vào chuyện ấy. Nghĩ như vậy sẽ không hay cho anh đâu.

Ông nói khẽ, giọng có vẻ lo lắng lạ lùng khiến lòng Philip nhói đau. Chàng phân vân không hiểu nhờ sự sáng suốt nào mà ông già này lại đoán ra những dục vọng kỳ quặc trong óc chàng.

- Cháu hy vọng bác sẽ sống được hai mươi năm nữa - chàng nói.

- Ồ đấy, tôi chẳng mong sống dai được như thế, nhưng nếu tôi gìn giữ sức khỏe thì tại sao tôi lại không sống được thêm ba bốn năm nữa.

Rồi ông im lặng một lúc, còn Philip cũng không biết nói sao. Rồi như thể đã suy nghĩ kỹ điều đó, ông già lại nói:

- Mọi người đều có quyền sống lâu chừng nào còn có thể được.

Philip muốn ông lão nghĩ sang chuyện khác.

- Nhân đây, chắc rằng bác không được tin tức gì của cô Wilkinson phải không ạ?

- Có chứ - Năm nay, có lần bác nhận được thư. Cô ấy đã có chồng, anh biết chứ?

- Không có lẽ.

- Phải, cô ấy lấy một người góa vợ. Bác tin rằng họ sống hoàn toàn phong lưu.