99.
Philip bắt đầu đem quần áo đi cầm cố. Chàng giảm bớt chi tiêu, mỗi ngày, ngoài bữa điểm tâm, chàng chỉ ăn một bữa lúc bốn giờ chiều gồm bánh mỳ, bơ và ca cao đủ để chịu đựng đến sáng hôm sau. Vì vậy đến khoảng 9 giờ tối là chàng đói bụng, phải đi nằm. Chàng tính vay tiền của Lawson, nhưng sợ bạn từ chối, chàng lại thôi; cuối cùng chàng đành hỏi mượn bạn 5 bảng. Lawson vui lòng cho chàng mượn, nhưng khi đưa tiền anh ta bảo:
- Trong khoảng một tuần lễ cậu trả lại mình nhé, được không? Tớ phải trả cho thợ lắp khung, lúc này, tớ cũng đang rất túng.
Philip biết mình không thể trả lại, tưởng đến điều Lawson có thể nghĩ về mình, chàng cảm thấy hổ thẹn đến nỗi sau khi nhận tiền về hai ngày chàng đem trả không hề động tới. Vừa lúc ấy, Lawson sắp đi ăn trưa, anh mời Philip cùng đi. Chàng sung sướng được bữa ăn ngon nhưng chàng hầu như không thể ăn được. Chủ nhật tới, chắc chàng được ăn trưa với gia đình Athelny. Chàng ngập ngừng không muốn thổ lộ với họ những điều đã xảy ra cho chàng.; xưa nay họ vẫn nghĩ chàng tương đối sung túc, chàng sợ nếu họ biết chàng không còn một xu dính túi, họ sẽ nghĩ về chàng ít thiện cảm hơn.
Dù luôn luôn nghèo khổ, chàng chưa bao giờ nghĩ tới khả năng không óc đủ mà ăn; đó không phải là điều có thể xảy ra cho lớp người như chàng, vì vậy chàng cảm thấy hổ thẹn như mắc phải một căn bệnh ô nhục. Cảnh ngộ chàng đang gặp hoàn toàn bất ngờ. Chàng sửng sốt đến nỗi không biết làm gì khác hơn là tiếp tục công tác ở bệnh viện; chàng mơ hồ hi vọng sẽ có một việc gì đó xảy ra; chàng hoàn toàn không thể tin tưởng nổi rằng điều vừa xảy ra với mình là có thật; chàng hồi tưởng ngày xưa trong học kỳ đầu ở trường, chàng thường nghĩ đời mình cứ như một giấc chiêm bao có thể lúc tỉnh giấc chàng lại thấy mình đang ở nhà. Nhưng phút chốc chàng nhận thấy ngay trước mắt là viễn cảnh một tuần lễ nữa, chàng sẽ không còn một xu nhỏ. Chàng phải bắt đầu kiếm ngay một việc gì đấy. Giá mà chàng đã tốt nghiệp thì dù với cái chân thọt, chàng cũng có thể xin nhập ngũ ra nước ngoài, đến xứ Cape, vì hiện nay đang cần rất nhiều thầy thuốc. Nếu không bị tật nguyền, chàng có thể được tuyển vào một trung đoàn kỵ binh nghĩa dũng thường được sai phái đi luôn luôn. Chàng đến gặp viên thư kí trường đại học y khoa, hỏi có thể để chàng dạy kèm một số sinh viên kém không; nhưng viên thư ký tỏ ra không hy vọng được cho chàng một việc gì như thế. Philip đọc mục quảng cáo trên mấy tờ báo y học. Một bác sỹ có phòng khám bệnh và phát thuốc đường Fulham cần một phụ tá chưa tốt nghiệp, chàng bèn đến xin làm. Khi đến gặp ông ta, chàng thấy bác sỹ liếc nhìn cái chân thọt của chàng, và khi nghe Philip nói mới học năm thứ tư ở bệnh viện, ông ta nói ngay rằng kinh nghiệm của chàng chưa đủ. Philip hiểu rằng đó chỉ là lí do từ chối, ông ta muốn có một người giúp việc nhanh nhẹn. Philip chú ý tìm những cách khác để kiếm tiền. Chàng biết tiếng Pháp và tiếng Đức, chàng cho rằng có thể có cơ hội tìm một công việc như phụ trách việc giao tiếp bằng thư từ, việc này khiến chàng không vui lắm, nhưng chàng quyết tâm vì không còn việc gì khác. Đối với những quảng cáo buộc người xin việc phải thân hành đến, thì chàng hổ thẹn quá không trả lời, chỉ nơi nào yêu cầu trả lời bằng thư chàng mới phúc đáp, nhưng chàng không có kinh nghiệm để mà phô trương, không được ai gửi gắm phí thác. Chàng hiểu cái vốn tiếng Đức và tiếng Pháp của mình không dùng trong buôn bán được, chàng mù tịt về các danh từ thương mại, tốc ký không biết ghi, máy đánh chữ cũng không biết đánh. Chàng không thể không công nhận, trường hợp của mình là vô vọng. Chàng đã nghĩ tới chuyện viết thư cho vị cố vấn pháp luật là người thi hành chúc thư của cha chàng; nhưng chàng không viết vì chàng đã làm trái với lời thông báo rõ ràng của ông ta, cha đã bán văn tự cầm cố trong có ghi số tiền Anh cho chàng. Chính qua ông bác mà chàng biết ông Nixon hết sức chê trách chàng. Và qua thời gian Philip làm ở văn phòng kế toán, ông ta đã rút ra kết luận là chàng lười nhác và bất tài.
- Ta thà chết đói - Philip nghĩ thầm.
Đã một vài lần chàng chợt nghĩ đến khả năng tự sát. Kiếm ra một thứ gì đó ở trạm khám và phát thuốc của bệnh viện là chuyện dễ dàng, và nghĩ tới trương hợp xấu nhất mà có ngay những phương tiện tự sát, không đau đớn gì làm cũng không một niềm an ủi; nhưng đó không phải là cách giải quyết mà chàng thật sự tính đến một cách nghiêm chỉnh. Khi Mildred bỏ chàng đi theo Griffiths, nỗi đau của chàng lớn đến nỗi chàng đã muốn chết để chẳng còn phải phiền muộn. Hôm nay điều chàng cảm thấy không giống như vậy. Chàng nhớ lại bà y tá trưởng phụ trách phòng cấp cứu đã kể cho chàng nghe rằng người ta thường tự tử vì túng quẫn hơn là vì tình duyên, và chàng cười không nghĩ tới một trường hợp ngoại lệ. Chàng chỉ ước mong có thể kể lể mọi điều lo nghĩ với một người nào đó, nhưng chàng lại không dám thú nhận. Chàng cảm thấy hổ thẹn. Chàng tiếp tục kiếm việc làm. Đã ba tuần lễ, chàng không trả tiền nhà, chàng giải thích cho bà chủ đến cuối tháng chàng mới có tiền, bà ta không nói gì, nhưng môi bà mím lại trông có vẻ dữ tợn. Đến ngày cuối tháng bà hỏi chàng nếu có tiền thì trả dần bà ít nhiều, nhưng chàng lấy làm đau khổ trả lời là chàng chưa trả được; chàng cho bà biết là sẽ viết thư cho ông bác và hứa chắc chàng có thể thanh toán vào ngày thứ bảy tới.
- Được, ông Carey ạ, tôi hy vọng ông sẽ thanh toán bởi vì tôi còn phải trả tiền thuê nhà, và tôi cũng không thể để cho việc thanh toán cũ dây dưa mãi. - Bà nói năng không giận dữ nhưng với một thái độ quả quyết khá dễ sợ. Bà ngừng một lát rồi nói tiếp: - Nếu thứ bảy tới ông không trả, tôi buộc phải thưa kiện với ông thư ký bệnh viện.
- Ồ, vâng, rồi sẽ đâu vào đấy.
Bà nhìn chàng một lúc rồi đảo mắt quanh căn phòng tuềnh toàng. Khi bà ta nói tiếp thì giọng bà ta rất bình thường như đề cập tới một vấn đề gì đó hoàn toàn tự nhiên.
- Tôi có làm món thịt rán khá ngon, nếu như ông quá bộ xuống dưới nhà, xin được mời ông dùng một chút cơm với chúng tôi.
Philip cảm thấy mặt nóng bừng, chàng nghẹn ngào nói.
- Thưa bà Higgins, xin rất cảm ơn bà, nhưng tôi không đói tí nào.
- Xin tùy ông.
Khi bà ta rời phòng bước ra, Philip vật mình xuống giường. Chàng phải nắm chặt hai bàn tay cho khỏi bật ra tiếng khóc.
