121.

Vụ hoa hu-blông thu hoạch xong. Philip nhận được tin điện báo được bổ nhiệm làm trợ lý cho bác sĩ nội trú tại bệnh viện St. Luke. Chàng cùng với gia đình Athelny trở về Luân Đôn. Chàng mướn một căn nhà bình thường ở Westminter và đến đầu tháng mười thì bắt đầu nhận nhiệm vụ Công việc này thú vị và lắm vẻ, ngày nào chàng cũng học được điều mới lạ; chàng cảm thấy mình cũng có khả năng nào đó; chàng gặp Sally luôn và thấy đời đẹp lạ thường. Trừ những ngày có bệnh nhân ngoại trú, còn thì đến khoảng sáu giờ chàng được tự do, lúc ấy chàng đến cửa hàng làm việc của Sally đón nàng trở về. Nhiều chàng thanh niên la cà đối diện cổng ra vào, hoặc đứng xa hơn một chút về phía trước, ở góc phố; và các cô gái đi ra hai người một, hoặc từng tốp nhỏ khi nhận ra các chàng trai, họ lấy khuỷu tay thúc vào nhau, cười khúc khích. Sally, trong chiếc áo dài đen giản dị, nom khác hẳn với cô gái quê ngày nào đã từng hái hoa hu-blông bên chàng. Nàng vội vã rời cửa hàng, nhưng khi gặp nhau, nàng bước chậm lại và yên lặng mỉm cười chào chàng. Hai người đi bên nhau giữa phố phường náo nhiệt. Chàng kể cho nàng nghe công việc ở bệnh viện và nàng lại thuật lại với chàng việc làm của nàng ở cửa hàng ngày hôm ấy. Bây giờ chàng đã biết tên các cô gái cùng làm việc với nàng. Chàng thấy Sally có khả năng hài hước, tuy còn hạn chế nhưng sắc sảo, những nhận xét bông đùa bất ngờ của nàng về các cô gái hay các chàng trai đang tấn công họ, làm chàng thích thú. Nàng có cách nói hoàn toàn nghiêm trang khi đề cập đến một vấn đề rất đặc biệt như thể hoàn toàn chẳng có gì đáng buồn cười chút nào vậy mà lại hàm chứa một nhận xét tinh tế khiến Philip phá lên cười khoái trá. Lúc ấy nàng thường liếc nhanh nhìn chàng, cặp mắt long lanh cười tỏ ra nàng không phải không biết nhận thức được khả năng biết đùa của chính mình.

Họ gặp nhau tay bắt mặt mừng và chia tay nhau cũng trang trọng theo nghi thức. Một lần Philip mời nàng đến nhà uống trà với chàng, nhưng nàng từ chối.

- Không, em không thích làm thế. Điều đó có vẻ buồn cười lắm.

Họ chưa hề trao đổi với nhau một lời yêu đương. Dường như nàng không mong gì hơn những cuộc dạo chơi kia trên tình bè bạn. Vậy mà Philip quả quyết rằng nàng sung sướng được ở bên chàng. Nàng vẫn như những ngày

đầu. Ngày ấy chàng chưa hiểu được cách xử sự của nàng; nhưng càng hiểu nàng, dần dà chàng càng mến nàng, nàng có khả năng biết tự chủ, và ở nàng tấm lòng trung thực thật dễ thương; người ta cảm thấy có thể tin cậy vào nàng trong mọi hoàn cảnh.

- Em thật là một cô gái ngoan ngoãn vô cùng - một lần chàng nhận nhét bâng quơ về nàng như vậy.

- Em mong em cũng chỉ giống như mọi người khác - nàng đáp.

Chàng biết rằng mình không yêu nàng. Đó chỉ là một thứ tình cảm vô cùng trìu mến của chàng đối với nàng; tuy nhiên chàng thích được có nàng ở bên, nó khiến lòng chàng vô cùng dịu nhẹ. Còn một dạng tình cảm nữa mà chàng thấy thật buồn cười là mình lại có thể ấp ủ nó đối với một cô gái bán hàng mới mười chín tuổi đời, đó là lòng kính trọng. Chàng ngưỡng mộ cái sức khoẻ lộng lẫy của nàng. Nàng là một động vật tuyệt vời, không khiếm khuyết, cái thân hình hoàn hảo của nàng lúc nào cũng khiến cho chàng ngưỡng mộ một cách vì nể. Nàng làm cho chàng cảm thấy mình không xứng đáng với nàng.

Rồi một hôm, khoảng ba tuần sau khi họ trở về Luân Đôn, trong lúc cùng nhau đi dạo, chàng để ý thấy nàng ít nói hơn mọi ngày. Một nếp nhăn thoang thoáng giữa hai hàng lông mày làm thay đổi gương mặt trầm lặng của nàng:

- Em làm sao thế, Sally? Chàng hỏi.

Nàng không nhìn chàng mà nhìn thẳng phía trước, sắc mặt tối sẫm.

- Em không biết.

Chàng hiểu ngay điều nàng muốn nói. Tim chàng bỗng đập nhanh và chàng cảm thấy mặt mình đang tái đi.

- Em muốn nói gì? Có phải em sợ rằng…?

Chàng dừng lại. Chàng không thể nói tiếp. Không bao giờ chàng nghĩ đến một việc như thế có thể xảy ra. Lúc ấy chàng thấy môi nàng run run và nàng đang cố giữ cho đừng khóc.

- Em chưa chắc chắn. Có lẽ rồi sẽ ổn cả thôi.

Họ yên lặng tiếp bước cho đến gốc phố Chancery Lane; hai người vẫn thường chia tay nhau ở đây. Nàng chìa tay ra và tủm tỉm cười.

- Anh đừng lo về việc đó vội. Chúng ta hãy hy vọng điều tốt đẹp nhất.

Chàng đi xa dần, đầu óc rối bời. Chàng ngu xuẩn ngốc nghếch làm sao! Đó tức là điều trước tiên đập vào mắt chàng, một kẻ xuẩn ngốc hèn hạ, khốn khổ, và chàng giận dữ tự sỉ vả mình đến hàng chục lần. Chàng khinh miệt mình. Làm sao mà chàng lại có thể đâm đầu vào một mớ bòng bong như thế này? Nhưng cùng lúc ấy, mặc dù nhiều ý nghĩ dồn dập săn đuổi nhau trong óc, hơn nữa, dường như chúng còn túm tụm lại rối bời tuyệt vọng, giống những mảnh rời của trò chơi lắp hình thấy trong cơn ác mộng, chàng vẫn tự hỏi chàng sẽ phải làm gì. Mọi việc đã rõ ràng quá trước mắt chàng, tất cả những ý định từ lâu của chàng cuối cùng đã ở trong tầm tay, thế mà bây giờ sự ngu dại không thể tưởng tượng được của chàng, đã dựng lên một chướng ngại mới này. Philip không bao giờ có thể khắc phục được lòng say mê hướng về tương lai, đó là khuyết điểm mà chàng thừa nhận đối với quyết tâm đi tới một cuộc sống ổn định. Vừa ổn định công tác ở bệnh việc là chàng đã bận rộn chuẩn bị các chuyến đi. Trong quá khứ, không hay ho gì, chàng thường cố không nghĩ tường tận quá đến các dự định tương lai, việc đó làm cho chàng chán nản, nhưng bây giờ mục tiêu đã gần đến thế, chạy theo một ham muốn khó lòng chống lại như vậy, chàng thấy chẳng hại gì. Trước hết chàng muốn đi Tây Ban Nha. Đây là đất nước thân mến của nó, tính chất lãng mạn, màu sắc; lịch sử và sự hùng vĩ của nó, chàng cảm thấy nó là lời tiên báo chi tiết cho chàng mà không có đất nước nào khác có thể truyền lại được. Chàng đã biết những thành phố cổ kính tráng lệ Cordoue, Seville, Toledo, Leon, Tarrragona, Burgos, như thể từ ngày thơ ấu chàng đã ở đấy, đã đặt chân lên những đường phố khúc khuỷu quanh co. Những hoạ sĩ vĩ đại Tây Ban Nha là những hoạ sĩ của tâm hồn, và lòng chàng rộn ràng cảm xúc khi hình dung thấy mình đê mê đứng trước những công trình đó, đối với chính tâm hồn chàng bị giày vò khôn nguôi, những công trình nhiều nghĩa hơn bất cứ những công trình nào khác. Chàng đã đọc nhiều nhà thơ lớn mang nhiều nét đặc trưng của con người hơn là các nhà thơ ở xứ sở khác, bởi vì cảm hứng của họ không hề bắt nguồn từ những dòng văn chương chung chung của nhân loại mà trực tiếp từ những vùng đồng bằng thơm tho, nắng cháy và từ những núi rừng hoang vắng của quê hương. Còn mấy tháng trời ngắn ngủi nữa thôi, thì chính tai chàng sẽ được nghe khắp nơi quanh mình cái ngôn ngữ thích hợp cả với sự cao quý của tâm hồn và với tình yêu. Khiếu thẩm mỹ tinh tế khiến chàng nghĩ rằng Andalousie quá mềm mại, đam mê nhục dục thậm chí có phần tầm thường, không đáp ứng được lòng hăng hái sôi nổi của chàng, trí tưởng tượng của chàng dừng lại ở khoảng mênh mông lộng gió của xứ Castille, cảnh tráng kệ của những vùng Aragon và Leon núi đồi lỏm chỏm. Chàng hoàn toàn không hiểu những cuộc tiếp xúc chưa biết đó sẽ đem lại cho mình những gì, nhưng chàng đã cảm thấy nhờ đó mà chàng sẽ lấy lại được sức lực, khiến chàng có thể đương đầu và lĩnh hội những điều kỳ lạ muôn màu muôn vẻ của những nơi xa xôi hơn, lạ lùng hơn.

Đây chỉ là phần đầu. Chàng phải liên hệ với nhiều công ty tuyển dụng bác sĩ phẫu thuật trên tàu, phải biết chính xác các tuyến đường của họ, và qua những ai đã từng làm việc trên tàu, mà biết rõ lợi hại của mỗi tuyến đường. Chàng gạt sang một bên các hãng Orient và P và O. Khó tìm công ăn việc làm ở các hãng này; hơn nữa việc chuyên chở hành khách của họ không cho phép nhân viên thầy thuốc có quyền tự do; nhưng còn nhiều hãng khác có tàu lớn chạy không theo đường nhất định thong dong về phía đông, đỗ lại ở tất cả các thứ cảng với nhiều khoảng thời gian khác nhau, từ một hai ngày đến một vài tuần, vì vậy người ta có rộng rãi thì giờ và thỉnh thoảng có thể tiến hành một cuộc du ngoạn sâu trong nội địa. Vì tiền lương tồi, chế độ ăn uống cũng chẳng tương xứng hơn nên ít ai xin vào làm ở các hãng này, nếu người nào có bằng cấp của trường đại học ở Luân Đôn xin vào làm thì khác chắc chắn là được, nếu như anh ta quyết tâm. Do không có hành khách trừ một vài người đi buôn thất thường qua lại những cảng xa xôi hẻo lánh, nên cuộc sống trên tàu cũng thân mật và thú vị. Philip thuộc lòng danh mục các nơi tàu cập bến, và mỗi một nơi lại gợi lên trong tâm trí chàng cái ánh nắng nhiệt đới, những sắc màu quyến rũ và một cuộc sống huyền bí, mãnh liệt, dối dào. Cuộc sống đẹp làm sao! Đây mới là điều chàng mong muốn. Cuối cùng nhất định chàng sẽ đến gần sát cuộc sống. Và có thể từ Đông Kinh hay Thượng Hải, chàng sẽ chuyển tàu đi vào một tuyến đường khác, và dừng lại ở những hòn đảo ở phía Nam Thái Bình Dương. Một bác sĩ thì ở đâu cũng làm ăn được. Có thể có dịp đi đến vùng nông thôn Miến Điện, và những cảnh rừng nhiệt đới ở Sumatra hay Bornéo rậm rạp, tại sao chàng lại không thể đến tham quan. Chàng còn trẻ và thời gian đối với chàng không thành vấn đề. Ở đất Anh, chàng không có gì ràng buộc, không có bà con thân thuộc; chàng có thể đi khắp thế giới năm này qua năm khác, tìm hiểu cái đẹp, cái lạ và những cái biến đổi của cuộc đời.

Bây giờ thì điều này xảy ra. Chàng bỏ qua một bên khả năng nhầm lẫn của Sally. Chàng có cảm giác kỳ lạ rằng nàng có lý; rốt cuộc có lẽ đúng như vậy; bất cứ ai cũng có thể nhận thấy tạo hoá sinh ra nàng để làm mẹ. Chàng hiểu chàng phải làm gì. Chàng không nên để cho sự việc bất ngờ kia làm chệch hướng đi của chàng một li tí nào. Chàng nhớ tới Griffiths, chàng có thể dễ dàng hình dung thấy gã thanh niên kia sẽ dửng dưng bao nhiêu khi tiếp nhận một mẩu tin như thế. Hắn sẽ cho đó là chuyện vô vùng phiền toái và sẽ bỏ chạy lập tức như một kẻ từng trải. Hắn sẽ bỏ mặc cô gái kia giải quyết điều phiền muộn với tất cả khả năng của mình. Philip tự nhủ, nếu như điều này xảy ra thì đó là không thể tránh khỏi. Chàng không đáng trách hơn Sally, nàng là cô gái đã bước vào đời, đã biết được thực tế cuộc đời vì nàng đã chấp nhận chuyện mạo hiểm ấy hoàn toàn tỉnh táo. Để cho một chuyện như vậy xáo lộn toàn bộ kiểu mẫu đời chàng sẽ là một điều rồ dại. Chàng là một trong số ít người ý thức được một cách sâu sắc rằng cuộc đời hết sức mỏng manh và cần phải biết hết sức tận hưởng. Điều gì có thể làm được là chàng sẽ thực hiện cho Sally; chàng có khả năng cho nàng một số tiền đầy đủ. Con người có khả năng và nghị lực không bao giờ tự cho phép mình rời xa mục đích.

Chàng tự nhủ với mình tất cả điều đó, nhưng chàng biết chàng sẽ không sao thực hiện được. Chỉ giản đơn có một điều là chàng không thực hiện được nổi. Chàng hiểu sao được mình.

- Ôi, sao mà mình nhu nhược đến thế! Chàng thất vọng lẩm bẩm.

Nàng tin rằng chàng tốt, và ăn ở với chàng. Thật giản đơn có một điều là chàng không thể làm cái việc mà bất chất mọi lý lẽ của mình, chàng cảm thấy rất xấu xa. Chàng biết trong quá trình xê dịch, chàng sẽ không thể yên tâm nếu chàng luôn luôn nghĩ tới nỗi bất hạnh của nàng. Hơn nữa còn có cha mẹ nàng lúc nào cũng đối xử tốt với chàng, không thể đền đáp lại bằng sự vô ơn bạc nghĩa. Điều duy nhất là phải cưới Sally càng nhanh càng tốt. Chàng sẽ viết thứ cho bác sĩ South cho biết chàng sắp lập gia đình và nếu đề nghị của ông trước đây còn giá trị thì chàng sẽ vui lòng nhận lời. Chỉ có loại khách hàng ở giữa những người nghèo là loại khách hàng có thể hợp với chàng được; ở đấy tật nguyền của chàng không thành vấn đề, người ta sẽ không chê cười cách cư xử hồn nhiên của vợ chàng. Chưa chi đã coi nàng như vợ mình thật kỳ, điều này đem lại cho chàng một cảm giác lạ lùng, êm ái, và chàng bỗng rùng mình khi nghĩ tới đứa bé sẽ là con mình. Chàng không nghi ngờ gì là bác sĩ South sẽ vui mừng chấp nhận chàng và chàng đã hình dung đến cuộc sống sắp tới của chàng và Sally trong cái làng đánh cá kia. Họ sẽ ở trong một căn nhà nhỏ trông ra biển và chàng sẽ theo dõi những con tàu lớn đi qua tới những vùng chàng sẽ chẳng bao giờ hết. Có lẽ đó là điều khôn ngoan nhất. Cronshaw đã từng cả quyết với chàng rằng thực tế cuộc đời chẳng có nghĩa gì đối với ông ta, nhờ sức tưởng tượng mà ông ta đã có cả hai lĩnh vực không gian và thời gian ghép đôi lại. Đúng như vậy. “Chàng sẽ mãi mãi yêu đương và nàng luôn luôn trở nên xinh đẹp”.

Quà cưới cho vợ chàng sẽ là tất cả hy vọng cao quý của chàng. Một sự hy sinh! Lòng Philip lâng lâng trước sự hy sinh đó, suốt cả buổi tối chàng chỉ nghĩ đến nó. Chàng phấn khởi đến nỗi không thể đọc sách báo gì được. Dường như chàng bị đẩy ra ngoài phố, rồi chàng lang thang hết xuôi lại ngược trên Birdcage Walk, trong lòng hồi hộp mừng vui. Chàng sốt ruột không sao chịu nổi. Chàng muốn trông thấy niềm hạnh phúc của Sally khi chàng ngỏ lời dạm hỏi, và nếu không muộn quá, chàng đã đến nàng ngay lúc này. Chàng đã hình dung những đêm dài ngồi bên Sally trong gian phòng khách ấm cúng, rèm không buông để hé có thể nhìn ra biển; chàng thì đọc sách còn nàng thì cúi đầu cặm cụi với công việc, và ngọn đèn được che sáng khiến cho gương mặt yêu kiều của nàng càng thêm xinh đẹp. Hai người sẽ trò chuyện về đứa con, và khi ngoảnh mặt nhìn chàng, mắt nàng rạng rỡ yêu thương. Dần dần những người đánh cá và vợ con bệnh nhân của chàng, sẽ quý mến họ, và đến lượt mình, họ sẽ chia sẻ niềm vui nỗi buồn với những cuộc đời bình dị kia. Nhưng những suy nghĩ của chàng lại quay về đứa con của chàng và nàng. Chàng đã thấy mình hết lòng say mê tận tuỵ với nó. Chàng hình dung ra mình sẽ đưa tay nâng niu vuốt ve tay chân nhỏ bé hoàn hảo của nó, chàng biết: nó sẽ xinh đẹp; và chàng nhất định sẽ để lại cho nó tất cả những điều mơ ước của chàng về một cuộc sống dồi dào đầy những đổi thay. Nghĩ về những năm tháng hành hương dằng dặc của một thời dĩ vãng, chàng vui vẻ chấp nhận nó. Chàng chấp nhận tật nguyền đã gây cho đời chàng nhiều khổ cực, chàng hiểu rằng nhờ nó mà chàng đã giành được cái khả năng tự xem xét nội tâm đã đem lại cho chàng biết bao niềm vui. Không có điều đó thì chàng sẽ không bao giờ biết thưởng thức sắc sảo cái đẹp; không biết say mê văn học nghệ thuật, không quan tâm đến mọi mặt của cuộc đời. Sự giễu cợt và khinh bỉ mà người đời chồng chất lên chàng, đã khiến chàng đã hướng về những bông hoa mà chàng cảm thấy sẽ không bao giờ phai hương. Lúc ấy chàng nhận thấy cái bình thường là cái đáng quý nhất đời. Người nào cũng có khuyết nhược điểm này nọ về thể chất hay tinh thần, chàng nghĩ tới hết thảy những người mà chàng đã từng quen biết (toàn xã hội như một nhà thương, không hiểu vì sao chàng lại nghĩ như vậy) họ lũ lượt diễu qua.