65.

Cuộc đến thăm của Hayward đem lại cho Philip nhiều điều tốt lành, càng ngày anh càng ít nghiền ngẫm về Mildred. Anh nhìn lại những ngày tháng qua mà cảm thấy ngán ngẩm. Anh không hiểu nổi làm sao mà anh lại cam chịu một tình yêu ô nhục đến như vậy. Nghĩ đến Mildred, nghĩ đến những cảnh xiết bao nhục nhã nàng bắt anh chịu đựng, lòng anh sục sôi căm giận. Giờ đây anh hình dung nàng với những khuyết tật trên cơ thể, với những kiểu cách điệu bộ đến nỗi anh rùng mình nhớ lại mình đã có một thời gần gũi nàng.

- Đúng là việc này chứng tỏ ta thiếu nghị lực bao nhiêu - anh tự nhủ. Câu chuyện phiêu lưu này cũng như một hành động vụng dại người ta phạm phải trong một bữa tiệc, một điều vụng dại không sao có thể bỏ; phương thuốc cứu chữa duy nhất là lãng quên. Nỗi ghê sợ cảnh sa đọa quả đã cứu giúp anh. Anh như con rắn lột da, nhìn lại cái vỏ xác cũ. Vui sao một lần nữa anh lại làm chủ được mình, anh hiểu rõ mình đã bỏ mất nhiều niềm vui ở đời, khi đắm chìm vào cái chuyện rồ dại mà thiên hạ gọi là tình yêu kia, anh đã chán ngấy. Nếu như vậy là tình yêu thì anh không muốn yêu thương gì nữa. Philip kể lại qua loa với Hayward về những gì anh đã chịu đựng.

- Có phải Sophocle[1] - anh hỏi - đã cầu nguyện khi được giải thoát khỏi cơn mê đắm thú vật đã phá hủy những tình cảm sâu sắc nhất của ông?

Philip như được sống lại. Anh hít thở bầu không khí xung quanh như trước đây chưa từng được hít thở bao giờ và trước mọi sự đời anh thích thú như con trẻ. Anh gọi thời kỳ điên rồ của mình là sáu tháng khổ sai.

Hayward ở Luân Đôn mới được vài ngày thì Philip nhận được từ Blackstable chuyển tới một lá thiếp mời xem cuộc trưng bày tranh dành riêng cho bạn bè và các nhà phê bình tại một phòng trưng bày tranh tượng nào đó. Anh rủ Hayward đi cùng, và khi nhìn vào danh mục, anh thấy Lawson cũng có một bức tranh ở đó.

- Mình tin rằng Lawson gửi thiếp mời này - Philip nói - Ta hãy đi tìm hắn, hắn chắc chắn đang đứng trước tranh vẽ của mình.

Bức tranh này là tấm chân dung nhìn nghiêng của Ruth Chalice, để riêng ra trong một góc nhà và quả thật Lawson đứng cách đó không xa. Với cái mũ mềm rộng, quần áo lùng thùng màu nhạt, chàng trông có vẻ lu mờ giữa đám đông ăn mặc sang trọng kéo đến xem triển lãm. Chàng sốt ruột đón chào Philip, và với tính liến thoắng thường ngày, báo cho Philip biết chàng đã đến sống ở Luân Đôn, Ruth Chalice là con đàn bà hỏng, chàng đã tậu được một xưởng vẽ, Pari chẳng còn là Pari, chàng đã được đặt vẽ một bức chân dung, nhưng tốt hơn là họ phải cùng đi ăn nói chuyện ngày xưa cho được thoải mái. Philip nhắc chàng nhớ lại sự quen biết của anh với Hayward và lấy làm vui vẻ thấy Lawson có phần kính nể Hayward quần áo thanh lịch và cử chỉ cao quí. Họ chế giễu anh nhiều hơn hồi còn ở cái xưởng vẽ nhỏ bé tồi tàn mà Lawson và Philip thuê chung.

Trong bữa ăn Lawson tiếp tục cung cấp tin tức. Flanagan đã trở về Mỹ, Clutton thì đã đi xa. Chàng đi đến kết luận là người ra không thể làm được việc gì chừng nào còn tiếp xúc với nghệ thuật và giới nghệ sĩ, điều tốt lành là tránh khỏi ngay tức thì. Để ra đi được dễ dàng hơn, chàng cãi nhau với tất cả bạn bè ở Pari. Chàng ngày càng phát huy năng khiếu nói năng với họ những sự thật chua xót, chạm nọc họ. Vì thế cho nên, phải chăng bọn họ đành chịu, khi được biết anh chàng quyết định đến định cư ở Gerona là một thành phố nhỏ phía Bắc I Pha Nho đã quyến rũ chàng, khi chàng nhìn thấy nó qua cửa toa tàu hỏa trên đường đi Barcelona. Bây giờ chàng đang sống ở đó một mình.

- Không hiểu chàng ta có bao giờ làm nên trò trống gì không?

Anh chàng quan tâm đến khía cạnh nhân đạo trong cuộc đấu tranh thể hiện các điều còn quá mơ hồ trong đầu óc con người đến nỗi chàng trở nên bệnh hoạn, hay gây gổ. Philip cảm thấy lờ mờ rằng chính mình cũng ở trong trường hợp tương tự, nhưng với anh, đó là cách xử thế nói chung làm cho anh lúng túng. Đó là điều anh muốn thể hiện nhưng để làm gì thì vẫn còn là điều mơ hồ chưa rõ. Nhưng anh không có thì giờ tiếp tục đà suy nghĩ đó, là vì Lawson thao thao kể lại ngay thật câu chuyện yêu đương giữa chàng và Ruth Chalice. Nàng đã bỏ chàng để lấy một sinh viên trẻ vừa mới ở Anh đến và vẫn cư xử xấu xa. Lawson thực sự nghĩ rằng phải có một người nào đó can thiệp vào cứu vớt chàng thanh niên kia. Nhất định nàng sẽ làm hỏng cuộc đời hắn. Philip hiểu rằng sự bất bình chủ yếu của Lawson là bức chân dung đang họa nửa chừng phải bỏ dở.

- Bọn đàn bà không nhạy cảm về nghệ thuật. Họ chỉ làm ra vẻ như vậy thôi - chàng nói. Nhưng rồi chàng kết thúc khá triết lý. - Dù sao tôi cũng kiếm được bốn bức chân dung của nàng, và bức họa cuối cùng tôi đang làm dở thì không chắc có thành công hay không.

Philip thèm muốn cách giải quyết những chuyện tình dễ dàng của chàng họa sĩ này. Anh chàng trải qua mười tám tháng khá dễ chịu để có được một người mẫu tuyệt vời, không tốn đồng nào và cuối cùng chia tay nàng dễ dãi như không.

- Còn về Cronshaw thì thế nào? - Philip hỏi.

- Ồ, ông ấy đi đứt rồi. - Lawson tươi cười đáp với tính vô tình của tuổi trẻ. - Chỉ sáu tháng nữa ông ấy sẽ chết. Mùa đông vừa qua ông ấy bị viêm phổi. Ông ấy nằm bảy tuần lễ trong bệnh viện Anh, khi ông ta ra viện, người ra bảo ông ta chỉ từ bỏ rượu mới bình phục được.

- Tội nghiệp cho ông già khốn khổ. - Philip vốn sống có điều độ mỉm cười.

- Ông ta nhịn được một thời gian, dù sao ông ấy đã quen đến The Lilas, không thể tránh xa nơi này, nhưng bây giờ ông chỉ uống sữa nóng với hoa cam và ông trì độn lắm rồi.

- Tôi chắc anh không giấu ông ta sự thật này.

- Ồ, bản thân ông ta cũng tự hiểu điều đó. Trước đây ít lâu, ông ta lại bắt đầu uống uýt-ki. Ông tuyên bố ông già quá rồi còn đổi thay gì được nữa. Ông ta muốn thà cứ sung sướng trong sáu tháng rồi chết còn hơn là sống năm năm vất vưởng. Hơn nữa, theo tôi, hiện nay ông ta túng bấn lắm. Anh hiểu chứ, trong lúc ốm đau, ông ta không kiếm được gì nên cái ả giang hồ sống với ông ấy hành hạ ông ấy đến khổ.

- Lần đầu gặp ông ta, mình nhớ rằng, mình phục ông ta hết sức - Philip nói. - Mình thấy ông ta thật tuyệt vời. Chính cái thứ đạo đức dung tục của giai cấp trung lưu cuối cùng đã phải trả giá. Thật là ghê tởm!

- Dĩ nhiên ông ta là kẻ bất tài. Sớm muộn rồi ông ấy cũng sa xuống bùn lầy nhơ nhớp. - Lawson nói.

Philip lấy làm khó chịu vì Lawson vẫn không chút động lòng trắc ẩn đối với chuyện này. Dĩ nhiên gieo hạt nào thì gặt quả ấy nhưng bi kịch của cuộc đời nằm trong cái hậu quả tất yếu của chuyện đó.

- Ổ, tôi quên mất - Lawson nói tiếp - anh vừa đi khỏi thì ông ta nhờ chuyển cho anh một tặng phẩm. Tôi nghĩ anh sẽ trở lại nên tôi không lo lắng nghĩ ngợi gì về chuyện đó, vả lại tôi cho rằng nó chẳng đáng gửi đi, nhưng rồi nó sẽ được gửi sang Luân Đôn cùng với mọi đồ đạc còn lại của tôi, và một ngày nào đó, anh có thể đến xưởng của tôi mà lấy nếu anh thích.

- Anh chưa cho tôi biết đó là cái gì?

- Ồ, chỉ là một mẩu thảm nhỏ rách tả tơi. Tôi nghĩ nó chẳng có giá trị gì. Một hôm tôi hỏi ông ấy định gửi cái của bẩn thỉu này cho kẻ khốn khổ nào. Ông bảo tôi là ông thấy nó trong một cửa hàng phố De Rennes, và mua với giá mười lăm quan. Hình như đó là một tấm thảm Ba Tư. Ông nói rằng anh hỏi ông ta ý nghĩa của đời, và cái đó là câu trả lời. Nhưng mà lúc đó ông ta say lắm.

Philip cười.

- Ồ, phải, mình hiểu. Tôi sẽ đến lấy. Đó là câu chuyện pha trò ưa thích của ông ta. Ông bảo tôi tự tìm hiểu lấy, nếu không, câu trả lời chẳng có ý nghĩa gì.

❀ ❀ ❀

[1] Sophocle (khoảng 497-405 trước Công nguyên) nhà thơ bi kịch Hy Lạp.