54.

Việc thi đỗ của Philip trước đây để được nhận học tập sư nhân viên kế toán giúp anh đủ tư cách vào trường thuốc. Anh chọn trường St. Luke vì cha anh trước kia đã là sinh viên ở đó, và trước khi học kỳ hè kết thúc, anh đi Luân Đôn một ngày để gặp viên thư ký. Y đưa cho anh bản danh sách các phòng, và anh chọn một phòng có sẵn đồ đạc cho thuê trong một căn nhà bẩn thỉu nhưng được cái lợi là chỉ đi bộ vài phút là đến bệnh viện.

- Anh phải lo liệu thế nào để có được một bộ phận cơ thể mà giải phẫu - viên thư ký bảo anh - tốt hơn là anh bắt đầu từ cái chân; thông thường người ta làm như thế, dường như họ cho là dễ dàng hơn.

Philip thấy bài đầu tiên của mình về giải phẫu học là vào hồi mười một giờ nên khoảng mười giờ rưỡi anh khập khiễng qua đường đi đến trường đại học y, trong lòng có phần lo lắng. Ngay bên trong cửa ra vào có cặp một số thông báo, những bản kê danh mục bài giảng, những trận bóng đá, vân vân… Anh vơ vẩn nhìn những thứ đó, cố làm ra vẻ thoải mái. Các cậu thanh niên và học sinh xô đẩy nhau vào, tìm kiếm thư từ trên giá, tán gẫu với nhau rồi ra cầu thang xuống dưới tầng hầm có phòng đọc của sinh viên. Philip trông thấy nhiều người tha thẩn quanh đó, mắt rụt rè lơ láo, và anh đoán rằng họ cũng đến đây lần đầu như anh. Lúc đã đọc kỹ các thông báo, anh trông thấy một tấm cửa kính dẫn đến một nơi vó vẻ là nhà bảo tàng, vì còn thừa hai mươi phút, anh bèn đi vào xem. Đó là một tập sưu tầm vật mẫu bệnh lý để xét nghiệm. Ngay lúc đó, một anh thanh niên khoảng mười tám tuổi lại gần anh.

- Này, có phải anh vào học năm thứ nhất không? - Hắn hỏi:

- Phải - Philip đáp.

- Giảng đường ở đâu, anh biết không? Gần mười một giờ rồi.

- Tốt nhất là ta gắng đi tìm thôi!

Họ đi ra khỏi nhà bảo tàng, đi vào một hành lang tối om om, tường sơn hai sắc độ đỏ, một số thanh niên khác đang đi cùng chỉ đường cho họ. Hai người đến trước tấm cửa có biển đề “Phòng giảng cơ thể học”. Philip thấy đã có đông người ở đó. Ghế ngồi xếp thành nhiều tầng bậc, và đúng lúc Philip bước vào thì người phục vụ cũng vào đặt một cốc nước trên bàn ở chỗ ngồi của các giáo sư trong phòng giảng, và sau đó đem vào một xương chậy và hai xương đùi trái và phải. Lại có một số người khác đi vào ngồi xuống ghế, gần mười một giờ thì phòng giảng hoàn toàn hết chỗ ngồi. Có khoảng sáu mươi sinh viên. Phần đông trẻ hơn Philip nhiều. Toàn những gương mặt nhẵn nhụi của các chàng trai mười tám nhưng cũng có một vài người lớn tuổi hơn anh, anh để ý một người cao lớn ria mép đỏ hoe, tầm trạc ba mươi, một người khác nhỏ bé tóc đen chỉ trẻ hơn một, hai tuổi, và một người đeo kính, râu đã hoa râm.

Giảng viên bước vào, ông Cameron, một người đẹp dáng, tóc trắng, mặt mày đường nét đều đặn. Ông gọi to tên sinh viên trên một bản danh sách dài. Đoạn ông đọc một bài diễn văn ngắn. Ông nói năng dịu dàng, cân nhắc từng chữ và hình như thích thú kín đáo về sự chuẩn bị cẩn thận lời lẽ đó. Ông giới thiệu với sinh viên một vài quyển sách nên mua và khuyên họ mua một bộ xương. Ông say sưa nói về cơ thể học, cần thiết cho sự nghiên cứu khoa phẫu thuật, vốn hiểu biết về giải phẫu sẽ làm cho sự đánh giá đối với nghệ thuật được nâng cao. Philip vểnh tai nghe. Về cuối, anh được biết ông Cameron cũng giảng dạy cho sinh viên ở Hàn lâm viện Hoàng Gia, đã từng sống nhiều năm ở Nhật Bản, giữ một chức vụ ở trường đại học Đông Kinh và ông lấy làm tự hào mình biết đánh giá đúng cái đẹp.

- Rồi đây các bạn sẽ phải học nhiều điều chán ngắt - ông kết thúc bài diễn văn ngắn bằng một nụ cười độ lượng - mà các bạn sẽ quên khi đã thi đỗ mãn khóa, nhưng về khoa giải phẫu tốt hơn là học và bỏ phí ít nhiều còn hơn là không học một chút nào hết.

Ông cầm cái xương chậu trên bàn lên và bắt đầu miêu tả nó. Ông diễn đạt hay và rõ ràng.

Lúc kết thúc bài giảng, cậu học sinh đã nói chuyện với Philip ở nhà bảo tàng bệnh lý và ngồi cạnh anh trong phòng giảng bài, đề nghị đến phòng phẫu thuật. Philip và cậu ta lại tiến về hành lang. Một người phục vụ bảo cho họ biết phòng phẫu thuật ở đâu. Ngay lúc bước vào, Philip nhận ra ngay nơi phát sinh ra cái mùi cay xè mà anh đã để ý khi đi qua hành lang. Anh châm tẩu thuốc lá. Người phục vụ khẽ cười:

- Chẳng bao lâu các anh sẽ quen với mùi này. Tôi bây giờ thì không chú ý đến nữa rồi.

Y hỏi tên Philip và nhìn lên bản danh sách trên bảng.

- Anh có một chân - số bốn.

Philip thấy một tên khác được xếp thêm với tên mình.

- Điều đó nghĩa là gì? - Anh hỏi.

- Đúng lúc này chúng tôi rất thiếu xác chết. Chúng tôi phải bố trí hai sinh viên vào mỗi bộ phận cơ thể.

Phòng giải phẫu là một căn buồng lớn quét sơn như các hành lang, phía trên, phần dưới chân tường là màu đất nung sẫm. Kề vuông góc với bức tường dọc chiều dài căn phòng ở những khoảng cách đều nhau, là những bàn sắt có soi rãnh giống như những đĩa đựng thức ăn, trên mỗi bàn đặt một xác chết. Phần nhiều là xác đàn ông, xác chết rất thẫm do biện pháp bảo quản đã áp dụng và nước da trông gần như da thuộc. Các xác chết hết sức hốc hác. Người phục vụ dẫn Philip đến một bàn có một thanh niên đang đứng bên.

- Tên anh là Carey phải không? - Hắn hỏi

- Vâng.

- Ồ, vậy thì chúng ta cùng nhận cái chân này. Thật may đây là đàn ông, phải không?

- Vì sao? - Philip hỏi.

- Người ta thường thích đàn ông hơn - người phục vụ nói - xác đàn bà thường có nhiều mỡ.

Philip nhìn xác chết. Tay và chân quá gầy đến nỗi không có hình thù gì, còn xương sườn thì nổi rõ làm cho da căng lên. Đây là người đàn ông trạc tuổi bốn lăm, râu thưa thớt hoa râm, trên đầu lơ thơ ít tóc, hai mắt nhắm lại, hàm dưới hóp vào. Philip không thể nghĩ rằng cái này trước đây là con người, tuy vậy vẫn có cái gì dễ sợ, rung rợn trong hàng xác chết kia.

- Tôi có ý định sẽ bắt đầu vào hai giờ chiều - Người thanh niên đang cùng học giải phẫu với Philip nói.

- Được rồi, lúc ấy tôi sẽ có mặt ở đây.

Ngày hôm trước, anh đã mua một hộp dụng cụ cần thiết, và bây giờ anh nhận một cái tủ có khóa. Anh nhìn anh chàng cùng đi với mình vào phòng giải phẫu, thấy mặt anh chàng tái.

- Cậu thấy trong người khó chịu phải không? - Philip hỏi hắn.

- Xưa nay tôi chưa thấy người chết bao giờ.

Họ đi dọc hành lang ra tới cổng trường. Philip nhớ đến Fanny Price. Nàng là người chết anh trông thấy lần đầu từ trước đến giờ, và anh nhớ chuyện đó đã làm anh xúc động lạ lùng. Có một khoảng cách không thể đo được giữa những người còn sống với những người đã chết; dường như họ không cùng một chủng loại. Thật là kỳ quặc phải nghĩ rằng chỉ vừa mới đây thôi họ còn nói năng, vận động, còn ăn uống, cười đùa. Ở những xác chết có một cái gì khủng khiếp và người ta có thể hình dung họ sẽ gây ảnh hưởng xấu đến những người còn sống.

- Anh thấy thế nào, ta đi ăn tí chút nhé? - Anh bạn mới nói với Philip.

Họ xuống tầng hầm nơi cơ một phòng tối trang bị như một quán ăn, ở đây sinh viên có thể ăn một chế độ như nhau như ở cửa hang bánh mì sấy. Trong khi ăn (Philip ăn một bánh nướng phết bơ và một cốc sô cô la) anh biết được bạn mình tên là Dunsford. Y là một chàng trai có sắc mặt tươi tắn, cặp mắt xanh dịu dàng, tóc đen lượn song, tay chân to, cử chỉ nói năng từ tốn. Anh chàng ở Clifton đến.

- Anh có theo học lớp ghép kết hợp không? - Anh ta hỏi Philip.

- Có, tôi muốn có đủ trình độ chuyên môn càng sớm càng tốt.

- Tôi cũng đang học lớp ghép kết hợp, nhưng sau đó tôi sẽ theo học lớp nghiên cứu sinh phẫu thuật trường đại học Hoàng gia. Tôi sẽ đi vào khoa mổ xẻ.

Phần đông sinh viên theo chương trình giảng dạy của bộ môn liên kết của trường đại học phẫu thuật và trường đại học y khoa, nhưng những người có tham vọng hơn, hoặc siêng năng hơn thì kéo dài thêm việc học tập nhằm đạt một học vị ở trường đại học Luân Đôn. Khi Philip đến trường St. Luke, điều lệ vừa có những thay đổi, khóa học là năm năm chứ không phải là bốn năm như đối với những người ghi tên vào học trước mùa thu 1892. Dunsford tuôn ra hàng tràng dự định của mình và cho Philip biết quá trình diễn biến thông thường các sự việc. Kỳ thi liên kết đầu tiên gồm có các môn sinh vật, giải phẫu và hóa, có thể thi làm nhiều lần và phần đông sinh viên sau ba tháng vào trường mới thi sinh vật. Môn học này vừa được đưa thêm vào danh mục các môn học, sinh viên bắt buộc phải tự kiếm lấy tài liệu, nhưng kiến thức cần có hết sức ít ỏi.

Philip trở lại phòng giải phẫu chậm mất mấy phút vì anh quên mua hai tay áo rộng mà người ta đeo vào để bảo vệ áo sơ mi; anh thấy một số người đã làm việc rồi. Người bạn cùng học đã bắt đầu đúng giờ, đang bận rộn mổ xẻ những dây thần kinh ngoài da. Hai sinh viên khác đang bận với cái chân thứ hai, còn một số đông hơn đang lăng xăng với những cánh tay.

- Tôi đã bắt đầu, không phiền gì anh chứ?

- Được thôi, cứ thoải mái - Philip đáp.

Anh lấy sách, mở trang có biểu đồ bộ phận cơ thể đã giải phẫu, nhìn vào cái họ phải tìm ra.

- Nom anh có vẻ thành thạo nhỉ.

- Ồ, trước tôi đã làm khá nhiều phẫu thuật súc vật rồi anh ạ.

Rồi họ trao đổi một vài câu chuyện trên bàn giải phẫu, phần thì về công việc, phần thì về triển vọng mùa bóng đá, về các thuyết trình viên, về những bài giảng Philip cảm thấy mình lớn tuổi hơn những người khác nhiều. Họ là những học sinh mới vào nghề. Nhưng vấn đề là kiến thức chứ không phải chuyện tuổi tác và Newson, anh chàng thanh niên nhanh nhẹn đang tiến hành giải phẫu với anh, tỏ ra rất thành thạo về môn học này. Có lẽ anh chàng không cảm thấy xấu hổ khi được phô trương tài năng và giải thích hết sức đầy đủ cho Philip về công việc đang làm; mặc dù vốn kiến thức tiềm ẩn của Philip không phải ít nhưng anh vẫn ngoan ngoãn lắng nghe. Sau đó, Philip cầm dao mổ, kẹp và bắt đầu làm việc trong khi anh chàng kia đứng nhìn.

- Vớ được một thằng cha gầy đến thế này thì tuyệt thật đấy - Newson vừa nói vừa chùi tay - chắc hẳn hắn không có gì ăn phải đến một tháng rồi.

- Không rõ vì sao hắn chết nhỉ? - Philip lẩm bẩm.

- Ồ, tôi cũng chẳng biết, thiếu gì nguyên nhân nhưng chủ yếu là chết đói, chắc vậy… Này, cần thận nhé, đừng có cắt động mạch đấy.

- “Đừng cắt động mạch này”, nói thì dễ lắm! - Một người trong bọn đang làm việc với cái chân kia, nhận xét - Động mạch của cái lão già này nằm có đúng chỗ đâu kia chứ!

- Các động mạch bao giờ cũng không ở đúng chỗ - Newson nói - cái bình thường là điều ta không bao giờ có được trong thực tế. Vì vậy mới gọi đó là chuyện bình thường.

- Thôi đừng có nói những chuyện như thế! - Philip nói - Nếu không, tôi cắt vào tay tôi mất.

- Nêu anh bị cắt tay - Newson đáp với vẻ rất hiểu biết, - anh phải rửa ngay chỗ đứt bằng thuốc sát trùng. Đó là việc anh phải hết sức cẩn thận. Năm ngoái ở đây có một tay chặt phải tay nhưng hắn lại coi thường, thế là hắn bị nhiễm trùng máu.

- Thế rồi hắn có khỏi không?

- Ồ, không, một tuần sau thì hắn chết. Tôi có đến nhìn hắn ở phòng khám nghiệm tử thi.

Đúng đến giờ dùng trà thì Philip đau lưng, và vì bữa trưa anh chỉ ăn qua loa nên anh hoàn toàn sẵn sàng đi uống trà.

Tay anh vẫn còn cái mùi đặc biệt mà sáng nay trong hành lang ngay lúc đầu anh đã để ý tới. Anh nghĩ rằng cả cái món bánh nướng của mình cũng có mùi đó.

- Chà, rồi anh sẽ quen thôi. - Newson nói - Khi người anh không vương vấn cái hôi thôi của căn phòng giải phẫu khá cũ kỹ này anh sẽ rất nhớ đấy.

- Tôi sẽ chẳng để cái mùi đó làm tôi ăn mất ngon đâu - Philip nói, bồi thêm một cái bánh ngọt sau khi ăn xong miếng bánh nướng.