24.

Hằng ngày giáo sư Erlin giảng bài cho Philip. Ông lập một danh mục những sách Philip cần đọc trước, để cuối cùng sẵn sàng hoàn thành việc nghiên cứu Faust đồng thời ông giúp chàng dịch ra tiếng Đức một vở kịch của Shakespeare mà Philip đã học ở trường. Ðó là thời kỳ Goethe nổi tiếng nhất ở Ðức. Mặc dù có phần nào hỡ hững với tinh thần yêu nước, ông cũng được công nhận là nhà thơ dân tộc và từ cuộc chiến tranh 70, như là một trong số vĩ nhân tiêu biểu của sự thống nhất quốc gia. Trong đêm hãi hùng của Walpurgisnacht những kẻ hăng hái như còn nghe tiếng rền vang của pháo binh ở Gravelotte. Nhưng một tiêu chuẩn của nhà văn lớn là từ nhiều ý nghĩ khác nhau, nhà văn tìm ra được nguồn cảm hứng dạt dào, và giáo sư Erlin vốn ghét người Phổ, đã say sưa thán phục Goethe vì tác phẩm của ông, uy nghi và sâu sắc, đã đem lại chỗ dựa duy nhất cho những tâm hồn lành mạnh chống lại sự công kích dữ dội của thế hệ đương thời. Gần đây, ở Heidelberg có một nhà soạn kịch tên tuổi mà tác phẩm được diễn nhiều. Mùa đông trước một vở kịch của ông được đem diễn ở nhà hát, giữa tiếng hoan hô của những người đứng đắn. Và Philip đã được nghe cuộc tranh luận về vở kịch đó, nổ ra giữa nhóm người ngồi ăn ở nhà bà chủ. Giáo sư Erlin đã không giữ được tính bình tĩnh quen thuộc của ông, ông đập bàn, lớn tiếng phát biểu những ý kiến chính xác, áp đảo phe đối lập. Một vở kịch phi lý và tục tĩu. Ông buộc phải ngồi xem cho đến hết buổi nhưng ông không hiểu là mình buồn chán hơn hay kinh tởm hơn. Kịch cọt gì mà đến nông nỗi này thì đã đến lúc cảnh sát phải đến mà đóng cửa nhà hát thôi. Ông không phải là người khó tính khó nết, ông cũng có thể cười như ai, về chuyện đồi bại dí dỏm của vở hài kịch nơi cung đình, nhưng đây thì toàn những chuyện rác rưởi. Bằng một điệu bộ cường điệu, ông bịt mũi và xì xì qua kẽ răng. Ðó là gia đình đổ nát, đạo đức suy đồi, là sự phá hoại nước Đức.

- “Aber, Adolf”[1] - Bà giáo sư từ phía cuối bàn ăn kêu lên. “Xin ông hãy bình tĩnh”.

Ông dứ dứ nắm tay về phía bà, thế nhưng ông là con người nhu nhược nhất, cả đời không dám liều lĩnh một việc gì mà không hỏi ý kiến vợ.

- Không, Helene ạ, tôi khẳng định điều này với bà - Ông quát lên - Tôi thà để con gái nằm chết ngay dưới chân tôi còn hơn là phải trông thấy chúng nó ngồi nghe văn chương sọt rác của thằng cha vô liêm sỉ này.

Vở kịch đó tên là “Nhà búp bê” và tác giả là Henrik Ibsen.

Giáo sư Erlin xếp ông ta với Richard Wagner là người mà khi nhắc đến, giáo sự chỉ cười vui chứ không giận dữ. Ông ta là một kẻ bịp bợm nhưng là một kẻ bịp bợm thành đạt, ở con người đó thường có một điều gì đó để hài hước cho vui.

- Verruckter Kerl! Một thằng điên. Ông nói ông đã xem Lohengrin, nội dung chán ngắt, nhưng không dở quá. Còn Siegfried, khi nhắc đến, ông đưa hai tay lên đầu cười ầm lên. Từ đầu đến cuối không có một giai điệu gì hết. Ông có thể hình dung Richard Wagner ngồi trong hàng ghế lô, cười tức cả bụng khi thấy mọi người nghiêm túc ngồi xem. Ðó là trò lừa bịp lớn nhất của thế kỷ 19. Rồi nâng cốc bia lên mời, ông ngửa cổ ra sau, nốc một hơi cạn. Sau đó, ông lấy mu bàn tay chùi miệng và kết luận.

“Các bạn trẻ ạ, tôi cả quyết với các bạn rằng trước khi thế kỷ 19 này kết thúc, Wagner đã chết cứng ra rồi. Wagner! Tôi sẵn sàng đổi tất cả tác phẩm của ông ấy lấy một vở opera của Donizetti.

❀ ❀ ❀

[1] Nhưng mà, Adolf