Khi lái xe vừa tắt máy, điều đầu tiên đập ngay vào mắt anh là cái chất của sự tĩnh mịch này. Hoặc đúng hơn, của những tiếng động nằm trong sự tĩnh mịch này, chim ríu rít, cành lá rì rào thoáng qua khi gió lay từng hơi thở nhẹ.

Anh mở cửa xe, nghe rõ tiếng sỏi lạo xạo dưới đế giầy và nhìn rõ hơn ngôi nhà trắng ban nãy đã thấp thoáng qua lùm cây sau khi xe họ lọt qua chiếc cổng nặng nề. Ngôi nhà giống lâu đài Người đẹp Ngủ Trong Rừng. Sau ba giờ chạy, họ qua Providence ở bên phải, rẽ vào con đường nhỏ len lỏi giữa những cánh rừng tuyệt đẹp, xuyên qua làng Greenwood và chạy thêm mươi kilômét nữa.

Anh thấy ngay những hàng cây hoa lam, đang định hỏi lái xe xem đó là cây gì thì một gã cao kều từ trong nhà hớn hở đi ra gặp.

— Xin chúc mừng. Tôi là Erwin.

Kostia chìa tay.

— Kostia Vlassov.

— Mong rằng cuộc hành trình không đến nỗi quá dài đối với anh. Để tôi bảo mang hành lý của anh vào.

— Tôi không có gì mang theo.

— Rất tốt! Ta sẽ thử xoay xở. Tôi xin đưa anh về phòng.

Kostia đi theo. Xe quay đầu.

— Anh có thấy đói?

— Có, kha khá.

— Tuyệt! Chúng tôi đang chờ anh tới. Năm phút nữa là vào bàn.

Erwin tránh đường cho anh vào. Hành lang dẫn đến nhiều cửa. Erwin mở một cánh.

— Đây. Anh nghỉ đây. Buồng tắm bên phải.

Vừa nói anh ta vừa lần lượt mở các tấm rèm. Một lần nữa Kostia lại trông thấy những cây màu lam ở cuối thảm cỏ.

Erwin bắt gặp cái nhìn của anh.

— Anh thích chứ?

— Tôi hơi khó tính.

— Rồi anh sẽ thấy chỗ ở rất dễ chịu. Phòng ăn ở cuối hành lang, bên tay trái.

Anh ta mỉm cười đi ra.

Kostia đẩy cửa buồng tắm.

Cái trông thấy trước tiên: chiếc xắc thể thao to bằng vải thô màu lá cây để quên trong cabin điện thoại tại đại lộ Park ở New York.

— Ông có thích món gà nướng không, ông Vlassov?

— Rất thích.

— Tôi gọi anh là Kostia được không?

— Rất sung sướng.

— Tôi là Janis.

Kostia mê mệt ghé mắt ngắm kỹ bà mệnh phụ khổng lồ đen nhẻm có vẻ vui tính và nồng nhiệt. Bà cắt thịt gà như thể đã già đời bếp núc trong một đại khách sạn.

— Mời anh ngồi.

Thảm trải bàn trắng muốt. Đĩa sứ men lam ánh lên dịu dàng trong tia nắng lọt qua cửa sổ.

— Tự tay tôi nấu đấy. Theo đúng công thức cổ xưa ở New Orleans. Phải ướp dầu ô liu vào thịt trước khi nướng. Rồi gia giảm các thứ lá thơm. Nói sơ sơ thế thôi, lá gì là một bí mật nhà nghề. Dùng vang nhé?

Kostia rót rượu cho Janis. Chị ta nâng cốc:

— Anh muốn chúc sức khỏe ai nào?

— Chúc chị?

Janis bật cười.

— Xin vui lòng. Tôi đang cần!

Chị uống một hơi. Kostia cùng uống cạn.

— Nghe đâu người Nga các anh đều là bợm rượu kinh khủng?

— Đúng.

— Các ngài xài vodka còn chúng tôi nghiện whisky.

— Chẳng riêng gì vodka. Vớ được thứ gì nốc thứ nấy.

— Ví dụ?

— Cồn chẳng hạn. Vừa rẻ vừa nhanh xỉu.

Chị mỉm cười nhìn anh.

— Anh phát âm rất chuẩn. Học tiếng Anh ở đâu vậy?

— Leningrad.

— Hoan hô. Phải cho bọn sinh viên của chúng tôi sang đấy học tiếng Anh mới được. Chúng tốt nghiệp Yale nhưng không nói nổi tiếng mẹ đẻ cho đúng. Anh thích Tân Anh Quốc không?

— Những gì ngồi trên xe nhìn thấy đối với tôi đều tuyệt vời.

— Anh đang ở Rhode Island. Xong bữa tôi sẽ đưa anh đi một vòng quanh vườn, về mùa thu, mầu sắc đẹp không thể tưởng tượng được. - Nào, mời anh.

Chị sẻ sang đĩa Kostia thịt gà, khoai tây nướng và salát.

Trong lúc ăn, Janis nói đủ thứ chuyện tào lao. Thời tiết, mùa vụ, lúa mì, hoa lá. Không hề đả động chuyện Kostia sang Mỹ. Không hỏi han về quá khứ, quan hệ xã hội, gia đình thân thuộc, nguyên nhân khiến anh liều mạng chạy trốn. Sau khi tráng miệng món mứt táo, Janis phục vụ tiếp món cà phê pha Cognac. Họ ra khỏi bàn ăn. Đáng lẽ dẫn Kostia ra vườn như đã hứa, Janis lại buông mình xuống ghế bành với tiếng thở phào khoan khoái.

— Ngon không anh?

— Cực kỳ.

— Xì gà nhé?

— Chị có sẵn không?

— "Monte Cristo A" loại ngon nhất hạng mua trực tiếp ở Cuba kèm theo lời thăm hỏi của Castro. Buôn lậu đấy!

Chị lấy chiếc hộp gỗ trên bàn, đưa cho Kostia một điếu havan và xòe lửa.

Bữa ăn chung đầu tiên giữa hai người chấm dứt như vậy.

Kostia nhào xuống bể bơi, lặn xuống đáy, nằm co dưới đó rồi lật ngửa người, mắt mở to thả mình cho nổi dần lên. Đã lâu chưa được bơi, anh khoan khoái tận hưởng cảm giác thư dãn của cơ bắp ngâm trong nước được giải thoát khỏi trọng lực bản thân. Lát sau nhô đầu lên anh ngấu nghiến hít một hơi dài, quay về phía mặt trời, nhón chân nhảy mấy bước êm nhẹ ngầm dưới nước. Đến một lúc bỗng nhiên anh bật cười dưới sâu. Vô số bọt nước óng ánh muôn mầu quấn lấy anh, anh đã hiểu tại sao mình ở đây. Trước kia anh đã nghĩ đến những gian phòng ảm đạm, những tên cớm sầu thảm và vô vàn câu vặn vẹo man rợ. Thay vào những cái đó là một con voi nan vú em kiêm đầu bếp, nấu cho anh những món ngon lành và nói chuyện nghệ thuật trồng vườn. Bên Liên Xô những hoàn cảnh tương tự nhất định đã đưa anh ta vào bệnh viện sau một cuộc thẩm vấn cấp ba "khắc nghiệt". Để tin chắc mình không nằm mơ, anh lật người sải nhanh dọc bể bơi.

— Tình cờ tôi nhìn thấy anh trong bể bơi. Anh biết không? tôi dám trả bất cứ giá nào để bơi giỏi như anh!

— Chị đã thử chưa? Erwin hỏi?

— To xác thế này sẽ làm nước trong bể tràn ra hết mất, Janis vui vẻ đáp.

— Kostia, uống trà nhé. Với sữa hay chanh?

— Cho tôi chanh.

— Hứa dẫn anh đi xem vườn, thế mà... Thói lười chẩy thây thật quá quắt.

— Nếu anh muốn đi xem quanh vùng, lấy chiếc xe Jeep mà chạy, Erwin bảo Kostia. Xe để trong gara. Xăng đầy đủ, chìa khóa để sẵn trên bảng đồng hồ.

— Khoan đã, Janis phản đối. Tôi cần đến anh ấy trong nửa giờ.

Chị quay sang Kostia, tay vẫn cầm tách trà, ngón út cong tớn.

— Tất nhiên nếu anh chịu giúp một tay.

— Làm gì? Erwin hỏi.

— Nhặt rau cho bữa tối.

*

* *

Lúc 11 giờ đêm Kostia trở về phòng riêng, cả Erwin lẫn Janis đều vẫn chưa hỏi han gì đến chuyện riêng tư của anh. Toàn nói những chuyện không đâu. Bữa ăn rất ngon miệng. Ngay trước mắt anh. Erwin và Janis trình diễn một tiết mục nhạo báng nhau cấp hai, ném vào nhau những lòi xỏ xiên tệ hại nhất trong lúc nét mặt họ vẫn thản nhiên như khi đánh poker. Kostia nằm dài trên giường.

Anh thấy khó hiểu. Phải chăng tất cả sự dàn cảnh này chỉ là để đặt điều kiện. Anh có quyền sử dụng mọi thứ. Hoàn toàn được tự do đi lại trong dinh thự không hề bị giám sát mảy may.

Hơn nữa Janis còn ép anh phải ra ngoài.

— Thế nào? Anh vẫn chưa muốn chạy xe?

Anh nhìn chị ta có ý giễu:

— Một mình chứ?

— Không lẽ để anh đi lạc trong vùng. Một anh chàng người Nga ở Rhode Island, anh hiểu chứ? Tôi cùng đi, hoặc Erwin.

Tuy nhiên sớm muộn thì họ cũng sẽ hỏi anh những câu hỏi thực sự.

Nhưng bao giờ?

Anh cởi quần áo ngoài chui vào chăn, định xem một chương trình truyền hình. Nhưng rồi anh tắt đèn, nằm lặng trên giường.

Từng ít một, các tiếng động li ti của miền quê vọng tới.

Cùng với chúng, bóng đêm còn lọc qua lá sách cửa sổ mở rộng đưa vào giường mùi hương sâu đậm của hoa nhài.

Kostia thiếp đi.

Sáng hôm sau, Janis chuyển sang tấn công.

Kostia cởi trần trùng trục bổ củi sau một chái nhà. Rìu từ trên rất cao vút xuống như một tia nắng chẻ đôi khúc gỗ như lưỡi dao cạo. Bỗng Kostia cảm thấy có người nhìn. Anh ngửng lên lau mồ hôi trên trán, từ từ quay đầu và thấy Erwin đang tủm tỉm cười nhìn anh chăm chú.

— May mà tôi không phải là khúc gỗ. Chắc anh chơi thể thao nhiều?

— Chút ít.

Tay vẫn cầm rìu Kostia đi lại gần Erwin, đảo mắt nhìn quanh và khi biết chắc chỉ có hai người với nhau anh nói khẽ:

— Tôi nói với anh một điều, được không?

Erwin ngạc nhiên, gật đầu.

— Giữa đàn ông với nhau thôi đấy. Hứa chứ?

Erwin lại gật đầu mạnh hơn. Kostia ghé sát tai Erwin đang đứng thẳng đơ, mặt thuỗn ra:

— Tôi cần đàn bà.

Erwin thoắt lùi lại.

— Tôi không hiểu.

— Đàn bà. Đã sáu tuần nay không được gần đàn bà. Tôi muốn hôn hít.

— Không được!

— Sao vậy?

— Janis không cho phép.

Kostia quay phắt lại, vung rìu bổ vỡ một khúc gỗ to đùng.

*

* *

— Đừng vội vàng, anh còn đủ thì giờ. Janis nói.

Chị rót từ từ sôcôla lỏng vào xoong, vặn to bếp ga.

Hai người đang ở trong gian bếp bằng gỗ nâu, gạch men xanh. Janis để trước mặt Kostia một miếng bánh nho. Lúc này đã 5 giờ chiều. Anh từ chối món cà phê. Anh nhìn kỹ những tấm ảnh Janis bầy trên mặt bàn lau sạch sẽ. Phần lớn ảnh chụp người, có đàn ông, có đàn bà. Vài tấm chụp dọc một đường phố, một ngôi nhà. Có những tấm chụp qua kính tele một đám đông trong đó có hình người bị khoanh tròn bằng bút xanh.

— Bí quyết nấu món kem sôcôla là không được cho đường. Riêng tôi, tôi rất mê đường. Nhưng Erwin lại bảo là tởm.

Chị ta mê mải với chiếc xoong. Kostia nhặt từng bức ảnh lên xem rồi vứt xuống.

— Anh có nhận ra ai không? Janis hỏi nhưng không quay lại, cũng không ngừng tay quấy.

— Naritsa. Vladimir Naritsa.

Bức ảnh chụp người bạn chí cốt nâng thật cao con chó miệng cười há hốc.

— Ngoài anh ta ra?

— Cả đống.

Janis chùi tay lên tạp dề lại gần bàn nhìn tấm ảnh Kostia đang ngắm.

— Ai đây?

— Chebrikov, Kostia đáp. Vitaly Chebrikov, sếp của Sluzhba. Hắn chỉ huy toàn bộ nhân viên KGB hoạt động ở nước ngoài.

Janis nhặt tấm ảnh khác. Một người đàn ông hói. Mắt sắc. Vẻ nghiêm khắc.

— Victor Vladimir, sếp Bộ Chính Trị.

— Đây?

— Igor Batronis, số hai trong đoàn Chủ tịch tối cao. - Miệng tủm tỉm cười anh chỉ tay vào một quảng trường phủ tuyết có bức tượng nhô cao.

— Quảng trường Dzerzhinsky. Trụ sở chính KGB.

— Người này là ai?

— Youli Voronsov. Thứ trưởng thứ nhất Bộ Ngoại Giao.

— Người kia?

— Nikolai Savankine.

— Trước khi vào nghề điện ảnh, anh học môn gì? Janis đột ngột hỏi.

— Kinh tế tài chính.

— Anh thạo các cơ chế ngân hàng chứ?

— Còn phải nói!

— Phương pháp kỳ cục để đào tạo một tay cộng sản chỉ muốn suốt đời vác camera.

— Các con số làm tôi phát ớn. Tiền cũng thế.

— Có lẽ đó là cái máu Slav.

— Đúng thế! Tôi coi trọng những giá trị khác.

— Thế à?

— Nghệ thuật, cái đẹp, thơ... Tất cả những trò đó. Chị hiểu tôi định nói gì chứ?

Janis đứng bật dậy. Kostia không khỏi nhận thấy mỗi cử động dù nhỏ của chị ta đều làm không khí náo loạn. Chị ta đặt một bức ảnh khác lên bàn.

— Anh đã gặp người này bao giờ chưa?

— Chưa bao giờ.

— Lạ nhỉ.

Chị ta lại tíu tít bên chiếc lò.

— Tại sao? Đáng lẽ tôi có biết?

— Anh gặp Naritsa hồi nào?

— Đã nói với chị cả trăm lần rồi. Cách đây chín năm ở Leningrad.

— Anh theo học anh ta trong bao lâu?

— Sáu, bẩy tháng.

— Sáu hay bẩy?

— Hình như sáu.

— Vào khoảng tháng nào trong năm?

— Cuối tháng Chín. Đầu năm học mới.

— Năm 1979.

— Chắc thế.

— Anh thay tôi một lúc được không?

Kostia đến bên. Chị ta vẫn ngoáy tít trong xoong.

— Ngừng tay là vứt đi. Tôi phải đi lấy cái này trong tủ.

Kostia cầm thìa quấy đều. Janis đi về cuối bếp, lục trong ngăn kéo lấy cuốn sách dạy nấu ăn giở thật nhanh.

— Xin lỗi nhé. Chả là tôi quên mất một chi tiết về thời gian đun nấu.

Chị ta đến cầm thìa.

— Cảm ơn! Thế là anh dự lớp cho đến tháng Ba, tháng Tư?

— Vào khoảng đó, vâng.

— Kỳ cục,.. Thật kỳ cục...

— Sao?

— Người trong ảnh mà anh bảo là không biết tên là Igor Tchoubanian. Nhân thể nói luôn: hắn nhận có biết anh trước khi treo cổ tự tử trong xà lim.

— Xà lim nào?

— Ở Paris. Cách đây hai tháng. Hắn là tùy viên kinh tế ở Đại sứ quán Liên Xô. Bị bắt vì định thương lượng với một quan chức Pháp về hệ thống điều khiển tên lửa Hadès.

— Ra thế! Kostia khẽ kín đáo nhún vai. Thì sao?

— Gã Tchoubanian đã học lớp sân khấu của Naritsa từ tháng Chín 1979 đến tháng Sáu 1980. Cùng thời gian với anh.

— Tôi không gặp hắn lần nào.

Janis nháy mắt đồng lõa.

— Đúng thế. Nên mới kỳ cục!

*

* *

— Anh muốn biết nhận xét của tôi à? - Janis nói. Hắn không biết gi hết. Hoặc là hắn đóng kịch rất giỏi.

— Các tấm ảnh! Hắn có nhận diện được không?

— Tất cả bọn tai to mặt lớn. Đã từng ở KGB hắn không thể không nhận ra chúng. Tôi nhét vào đó ảnh một tên Tchoubanian tưởng tượng và bảo đấy là một điệp viên đã tự sát trong nhà tù Pháp, trước đó đã cùng ở với hắn tại Leningrad năm 1979.

— Hắn nhận ra chứ?

— Hoàn toàn không.

— Tôi đã nhờ Washington đối chiếu lai lịch. Hắn không khai man một điểm nào.

— Chính, vì thế mà tôi lo ngại, Janis thở dài. Và xoa cằm. - Hắn quá hoàn hảo. Một tên phản bội trong tiểu thuyết, quá khứ không một bóng mờ nào.

— Ngộ nhỡ hắn khai đúng sự thật?

— Sự thật bao giờ cũng đầy lỗ hổng. Nhưng trong câu chuyện của hắn lại không có tí lỗ hổng nào. Nó tròn trịa như một đòn được bố trí.

— Tóm lại, điều khiến chị day dứt là hắn có vẻ quá trong trắng?

— Đúng Quá hấp dẫn. Quá thông minh. Quá trí thức. Quá thoải mái. Cái gì cũng quá. Hơn nữa, hắn thông thạo chín ngoại ngữ! Để trêu hắn tôi hỏi có biết tiếng Tàu không. Anh biết hắn trả lời thế nào không? Hắn bảo "nếu cần"!

— Chị đưa hắn bản danh sách chưa?

— Hắn chẳng biết một tí gì.

— Làm gì bây giờ?

— Lục vấn thêm ít nữa rồi thả.

— Bao giờ?

— Càng sớm càng tốt.

Chị đưa đẩy cặp mắt ngất ngây nói rất hài hước:

— Như thế tốt cho tất cả chúng ta. Hắn mà ở đây thêm tám ngày nữa, có lẽ tôi phải lòng hắn mất!

*

* *

Lần cuối cùng Kostia tận hưởng mùi thơm hoa nhài. Nó từ đâu đưa tới? Anh để ý tìm nhưng không thấy trong vườn có cây nào.

Anh ngắm thảm cỏ lô nhô bồn hoa, rặng cây kỳ lạ mầu lam chắn ngang tầm mắt. Anh đã sống trong thiên đường này được mười bốn tuần. Chắc hẳn sẽ không bao giờ quay trở lại.

Có tiếng sỏi lạo xạo. Chiếc xe hòm kính vừa tới. Anh dứt mình khỏi dòng suy tưởng vẩn vơ, quay lưng lại cửa sổ, nhặt chiếc xắc vải thô xanh lá cây nặng trĩu quần jean, giầy Baskets và sơmi của Janis tặng cho, liếc mắt lần cuối cùng nhìn căn phòng, rồi đi ra. Erwin đợi sẵn ngoài hành lang.

— Janis đã pha cà phê cho anh.

Kostia mỉm cười bước vào bếp. Janis đứng quay lưng lại. Không nói nửa lời chị đặt lên bàn ba tách sứ. Thở dài não nuột:

— Thôi được, xong rồi.

Kostia đặt xắc trên nền gạch lát mầu nâu đỏ. Janis rót cà phê, đưa hộp đường và theo thường lệ bỏ vào tách mình một vốc nhiều đến nỗi phải cho thêm cà phê vào mới đánh tan được các cục đường. Erwin nháy Kostia.

— Chị chàng yêu rồi.

— Đồ ngốc, Janis dịu dàng chống chế.

— Anh về nhà Naritsa? Erwin hỏi.

— Tạm thời trong lúc này.

— Sau đó? Janis hỏi.

— Tìm việc làm.

— Loại việc gì?

— Tốt nhất là loại việc tôi thạo. Điện ảnh. Vladimir quen biết rộng. Có thể mách cho tôi một chỗ. Trong khi chờ đợi, vớ việc gì làm việc nấy. Bất kể rửa bát đĩa, mổ thịt, hầu bàn, gì cũng làm. Tôi có một kịch bản định dựng từ lâu lắm. Dựng ở Mỹ cũng được chứ sao? Để xem...

Có tiếng gõ cửa. Francis ló đầu vào.

— Ừ.. ừ... bảo anh ta là chúng tôi sắp ra, Janis hơi gắt.

Và quay sang Kostia.

— Thật đáng tiếc!

— Vì tôi phải ra đi? Kostia vui vẻ giễu. Nếu chị vẫn còn cần đến tôi, tôi sẵn sàng tái đăng một kỳ nữa.

— Không phải thế, Erwin xen vào. Chị Janis tiếc là anh không quay trở về Liên Xô. Trong lúc này. - Anh sẽ giúp ích được cho chúng tôi, Janis tiếp lời.

Kostia thoáng cau mặt. Nhìn vào mắt Erwin:

— Trong lúc này? Thế là thế nào?

Erwin dang rộng hai tay tỏ ý lúng túng. Kostia tiếp:

— Bố tôi suýt chết. Mẹ tôi chắc đang bị giám sát, tất cả những ai quen biết tôi chắc đang bị rắc rối to. Anh thừa hiểu, sau việc vừa rồi, tôi đã trở thành một kẻ lưu vong cho đến chết.

Erwin ho húng hắng. Janis chìa tay:

— Chúc Kostia may mắn.

Không bắt tay, Kostia ôm chị ta hôn ba lần theo kiểu Nga. Chưa bao giờ ôm vào lòng một thân hình đồ sộ đến thế nên anh ta còng cả lưng mới quàng được tay quanh bộ ngực quái dị của Janis.

— Cảm ơn chị về tất cả.

— Anh biết chỗ chúng tôi rồi đấy, Janis nói.

— Đừng quên mỗi tuần gọi điện một lần, Erwin tiếp. Anh có số điện thoại đấy.

Kostia vỗ vai anh ta, nhặt chiếc xắc đi ra. Chiếc xe hòm đen đỗ sát thềm nhà, cửa sau mở rộng.

Kostia lên xe, sắp sập cửa thì Erwin chạy bổ tới đưa cho một gói bọc giấy bạc.

— Quà của Janis. Bánh nhân mứt. Chị ấy làm riêng cho anh.

Nháy mắt nhìn lần cuối, Erwin đóng cửa. Xe nổ máy.