Taxi đỗ lại. Kostia hỏi:

— Đây là đâu?

— Đại lộ số 2, gần phố 88, cửa hàng Elaine, vừa hờ hững trả tiền cuốc xe, Vladimir Naritsa vừa đáp.

Kostia xuất hiện ngay giữa buổi học khiến anh ta kinh ngạc đến nỗi không mở nổi miệng trên suốt chặng đường.

Họ vào tiệm ăn. Rõ ràng Vladimir là khách quen. Crunch nép trên ngực, Kostia theo sau gót, anh ta mở đường lách qua đám ồn ào tán tụng, họa hoằn lắm mới đáp lại lời chào từ khắp nơi bay đến. Tiệm đã dành sẵn một bàn cho hai người ở cuối phòng. Quanh bàn có ba ghế. Vladimir đặt Crunch xuống chiếc thứ ba.

— Nó tên gì?

— Crunch. Cậu ăn món gì?

— Như nó.

Kostia rất tự nhiên đưa tay nhẹ nhàng luồn dưới bộ lông, chú Crunch chẳng hề e thẹn rít lên khoan khoái.

— Uống gì?

— Như cậu.

— Alfredo! Cho fettucini, bít tết lòng đào. Naritsa bảo người bếp trưởng đi theo hai người đến bàn.

— Ông dùng đồ uống gì?

— Smith Laffite 75.

— Có ngay, thưa ông Naritsa!

Vladimir vẫn sùm sụp chiếc mũ lưỡi trai của nhà cách mạng trên sân khấu, tì cằm lên hai nắm tay nhìn chằm chặp vào Kostia.

Một phút trôi qua, không ai nói một câu. Naritsa lắc đầu tỏ vẻ nghi hoặc.

— Cậu làm thế nào?

Kostia dẩu môi khoái trí:

— Bốn ngày qua, mình đã bị hỏi câu đó một trăm lần.

— Chưa hết hỏi đâu! Kể nghe thử!

— Mình sang Tokyo quay cho truyền hình một cuốn băng về bọn đô vật Sumo.

— Có bị giám sát không?

— Qua loa. Kostia mỉa mai.

Hai người nói tiếng Nga. Nhưng theo thói quen lâu nay, Kostia thỉnh thoảng lại đưa mắt liếc các bàn bên. Naritsa trông thấy cười phá lên, thò tay qua mặt bàn níu gáy Kostia và thân thiết cụng trán.

— Cậu vẫn còn nằm trong tầm mắt Kremli hả?

Kostia gật đầu. Vang được mang tới. Valdimir nếm, rót đầy hai ly và nâng cao chiếc của anh ta:

— Chúc nước Nga thần thánh!

— Chúc nước Nga thần thánh! Kostia hòa theo như tiếng vang.

— Và nước Mĩ!

— Và nước Mĩ!

Họ uống cạn. Naritsa nói:

— Mình không thể tin. Còn rất nhiều điều cần hỏi. Không biết nên hỏi cái gì trước. Thế nào? Tokyo?

Kostia thuật lại vụ chuồn thoát các thiên thần hộ mệnh và lánh trong đại sứ quán Hoa Kỳ.

— Họ có tra hỏi chứ?

— Suốt ba ngày cho tạm trú. Rồi cấp cho vé máy bay, được tạm thời cư trú chính trị.

— Cậu tới đây hồi nào?

— Mới được bốn tiếng.

— Có tiền không?

— Một kẽm cũng không.

— Bạn bè?

— Cậu.

Vladimir tủm tỉm đập nhẹ lên tay anh:

— Không có đâu tốt hơn, mình làm vua của thành phố này.

— Nhìn rõ rồi.

— Các cơ quan nhập cảnh nói sao?

— Không có gì. Mình không được phép đi khỏi New York, tám ngày một lần đến trình diện, lúc nào có địa chỉ ổn định phải báo ngay.

— Báo địa chỉ của mình.

Cô hầu bàn mang món Fettucini tới. Cô đặt đĩa của Crunch dưới chân ghế.

— Đừng ăn vội vàng! Vladimir ra lệnh cho chó.

Và kín đáo tiết lộ với Kostia:

— Bộ máy tiêu hóa không ổn. Nó nuốt chửng, không chịu nhai.

Rồi sửng sốt:

— Trông cậu còn bảnh trai hơn trước! Vẫn thích làm diễn viên?

— Kinh lắm rồi.

— Thế đến chỗ tớ ở Leningrad làm gì?

— Để hiểu họ kỹ hơn. Nhập vào họ. Học nghề từ trong họ ra.

— Đáng tiếc. Ngoại hình thế kia mà bỏ phí.

— Mình thích làm đạo diễn.

— Lúc để cậu đứng ở hành lang, tất cả bọn con gái đều đến hỏi tớ xem cậu là ai, có cả mấy thằng con trai nữa. Cậu vẫn gây tổn thất như xưa. Tưởng tượng cậu trong Hamlet...

— Lúc này mình chỉ thích được làm phụ tá số ba trong một cuốn phim loại B.

Naritsa hất vai tỏ vẻ bực:

— Mình có tham vọng lớn hơn cho cậu. Ngay từ phút này mình sẽ nhận trách nhiệm về cậu.

— Không đùa chứ?

— Mình quen biết tất cả. Suốt đời ở Hollywood mà!

— Hollywood... Kostia mơ màng thở dài.

— Cậu sẽ làm tất cả bọn đàn bà con gái phát điên phát cuồng! Thực tế cậu đã có vợ chưa?

Kostia chọc nĩa vào đãi Fettucini.

— Ít nhiều gì đó.

Đấy là một dãy phòng lộng lẫy trên mái bằng một cao ốc bốn mươi tầng ở ngay trung tâm Central Park giữa đại lộ số 5 và đại lộ số 6. Một cái lồng thủy tinh xinh xắn trông tựa quả cầu chất dẻo chụp trên mái ngôi nhà.

Căn hộ có hai tầng, phía dưới là phòng khách và phòng ngủ, bên trên là Loggia. Khi Naritsa mời bạn đến ngủ đêm thì chiếc tràng kỷ sẽ thành giường và Loggia thành phòng ngủ. Chóp quả cầu là mảnh sân thượng mini có thảm cỏ giả xanh thẫm hơn cỏ thật.

Kostia ngạc nhiên:

— Cậu làm thế nào mua được kỳ quan này?

— Nhờ một mụ già điên. Góa chồng, dĩ nhiên. Ở xứ sở này tất cả tiền của đều nằm trong tay các mụ góa.

— Thật à?

— Các đức lang quân hùng hục làm giầu, mong thoát ra khỏi vô danh tiểu tốt, trở thành người nào đó hoặc một cái gì đó. Khi đến bốn mươi, bốn nhăm tuổi họ mua sắc đẹp về, vì cái này là một phần không thể nào thiếu được tạo thành cương vị xã hội của con người thành đạt. Họ cưới một cô gái hai mươi cái xuân xanh, để năm năm sau lăn ra chết vì nhồi máu cơ tim. Cô vợ ngủ với tài xế, hoặc thuê dịch vụ của bọn đĩ đực. Cậu để ý mà xem, bao giờ cô ả cũng nhìn vào tầng lớp xã hội thấp kém hơn mình.

— Tại sao?

— Để khống chế được chúng, như đức ông chồng đã khống chế cô ả. Bây giờ hắn ta nghoẻo rồi, quyền lực do ả nắm. Cô ả vung tiền ra. Quy tụ quanh mình một lũ hề, một đàn thợ bới tóc trẻ và những thằng loạn dâm đồng giới thanh lịch. Về già một cách êm ái, thay tình yêu như chưa bao giờ được hưởng bằng đủ thứ lủng củng, mười chiếc Rolls, mười lăm hai chục chiếc Rolls.... Một nhân tình, mười nhân tình, một trăm thằng nhân tình.... Mụ của tớ là chủ nhiều cao ốc, năm trăm căn, hai ngàn căn, bản thân mụ cũng không biết đích xác là bao nhiêu. Chồng mụ trước kia kinh doanh nghành vải sợi. Một mình lão lo quần áo cho cả ba quân chủng của Hoa Kỳ. Mụ không có con. Có ba con chó nhỏ. Thời kỳ mãn kinh đang khó khăn. Một ly whisky?

— Sẵn sàng. Kostia chỉ phòng khách: Cả một gia tài mới được cái này.

— Có thể. Nhưng mình chẳng tốn đồng nào. Mụ coi sự hiện diện của mình giữa các bức tường nhà mụ là một sự ưu ái vô giá dành tặng mụ. Thỉnh thoảng mụ đến thăm mình. Mụ biết sẽ gặp tại đây những con người sống, biết vật lộn. Không ai có thể chỉ yêu có chó con thôi!

Anh ta ôm con Crunch hôn nhẹ lên mõm, đứng dậy rót hai ly whisky đầy. Đưa một cho Kostia. Sau đó chìa cho Kostia chiếc hộp thuốc lá cổ bằng bạc cạm đầy bột trắng.

— Dùng không?

— Gì vậy?

— Cocain

Kostia mỉm cười từ chối. Vladimir Naritsa đổ một nhúm lên mu bàn tay ngửa cổ hít một hơi vào mũi. Rồi nói:

— Cậu khờ lắm. Nó xua tan mọi nỗi buồn.

*

* *

Họ chĩa micro vào bà già.

— Tại sao bà trở về nước?

Bà ta cắn môi lúng túng. Muốn tìm được câu nói thật đúng. Trán bà cau lại vì cố suy nghĩ. Rồi đáp:

— Tôi không thể chịu đựng nổi nước Mĩ.

Bà ta bận tấm măngtô len mỏng màu đen, cổ lông đã sờn, đội mũ lông, hai tay ôm rất nhiều túi.

— Tên bà là gì?

— Kotsap. Rebecca Kotsap.

Bầu trời New York sáng xanh và dịu. Qua các cửa kính trên phi trường Kennedy nhìn rõ dàn máy bay xếp hàng chờ đến lượt ra đường bay cất cánh. Dưới cặp mắt cảnh giác của các quan chức đại sứ quán, một toán người Liên Xô di tản đợi được lên chuyến bay thường lệ của Aeroflot để về thẳng sân bay Sheremetyevo ở Moscow. Năm chục người: chưa bao giờ có! Phóng viên của NBC hỏi:

— Bà sống ở Mỹ lâu chưa?

— Bẩy năm.

— Có việc làm không?

Trong giây lát chỉ nghe tiếng vo vo của camera ghi cảnh phỏng vấn này. Một nụ cười phảng phất trên bộ mặt nhăn nheo của bà ta.

— Tôi chăm sóc ông nhà tôi. Đây là công việc choán hết thì giờ của phụ nữ Nga.

— Chồng bà làm gì?

Bà quay lại người đàn ông thấp bè mặt đỏ:

— Lái Taxi.

— Ông là Kotsap? Phóng viên hỏi.

— Phải.

— Ông cũng đi?

— Chúng tôi chưa bao giờ rời xa nhau từ ba chục năm nay.

— Thưa bà Kotsap, cái gì ở Mỹ đã khiến bà thất vọng?

— Tàn nhẫn quá.

— Bà nghĩ rằng Moscow tốt hơn New York?

— Ở đấy ít án mạng hơn. Ít sức ép kinh tế hơn.

— Có đúng vì những cái đó mà bà ra đi?

— Tôi sẽ được ở gần họ hàng, bà già khôn khéo lảng tránh.

— Quyền tự do thì sao?

Bà có vẻ không hiểu.

— Cái gì?

— Tự do, phóng viên nhắc lại.

Câu trả lời làm anh ta chưng hửng.

— Để làm gì?

— Để đi lại, thay đổi chỗ làm, khỏi phải trình báo cho ai. Được tự do!

Nhân viên đại sứ quán đi tiễn chân đồng bào của họ đứng dừng lại. Bà Rebecca Kotsap giáng một câu chắc nịch:

— Thưa ông, tôi cho ông biết điều này. Bên Liên Xô có thể chúng tôi nghèo khổ hơn, nhưng không đời nào chúng tôi để một cụ già nằm chết trong cô đơn.

*

* *

— Chào anh.

— Chào anh, Kostia đáp.

Người đó đeo kính mắt to gọng đồi mồi, bận bộ đồ màu xám thắt cravát đen sọc đỏ, có vẻ là cán bộ cấp cao của một doanh nghiệp bị sập tiệm đang trong cảnh thất nghiệp. Ngồi trên ghế sau một trong vô số chiếc xe ngựa đỗ dọc hàng rào công viên nằm giữa hai đại lộ số 5 và số 8, anh ta thấy Kostia từ nhà Naritsa đi ra, băng qua đại lộ Central Park tiến về phía anh ta. Anh ta đợi lúc Kostia đến ngang tầm:

— Ông Vlassov, lên đây với tôi một lát được không?

Kostia gắng hết sức giữ vẻ bình thản.

— Anh là ai?

— Một người bạn.

— Sao biết tên tôi?

— Lên đây đi, tôi sẽ nói sau.

Kostia trèo lên ghế ngồi cạnh người đó. Xà ích đánh lưỡi. Ngựa vươn cổ nhởn nhơ kiệu móng giữa dòng xe nườm nượp. Người lạ mặt chìa tay:

— Tôi tên là Ted. Anh đã lần nào đi một vòng quanh công viên Central Park bằng xe ngựa chưa?

— Đây là lần đầu.

— Tôi mê xe ngựa. Không có thứ xe này, sẽ không có ngựa ở đây. Mà không có ngựa thì thành phố đốn mạt này sẽ quên mất mùi cứt ngựa. Cứt ngựa quan trọng lắm, anh Vlassov! Không biết ý anh thế nào chứ riêng tôi thì cho rằng trong khung cảnh đô thị, chỉ cần một bãi cứt ngựa cũng có thể tạo nên biểu tượng cả thiên nhiên.

Kostia gật đầu.

— Thế giới hỏng mất rồi. Cả đời tôi phải ở thành phố tuy chỉ ưa thôn quê. Anh có thích nông thôn không anh Vlassov?

Xe rẽ phải vào đại lộ 8, lúc này đang đi qua Mayflower.

— Rất thích, Kostia đáp.

— Thế thì tuyệt! Tôi đang định mời anh tới một trong những vùng xanh tươi nhất Hoa Kỳ. Rồi anh xem, đẹp vô cùng. Cây cối, thảm cỏ kỳ diệu, bò cái thứ thiệt nữa. Cách đây chưa đến hai giờ đi ô tô. Một thế giới hoàn toàn khác. nếu anh bằng lòng, sáng mai lúc 10 giờ sẽ có tài xế đến đón tại nhà.

— Anh thật dễ mến.

— Ta sẽ tới nơi đúng vào lúc ăn trưa.

— Trước khi nhận lời, tôi muốn biết được ai mời?

Nghe hỏi, Ted có vẻ ngạc nhiên, nhưng rồi anh ta đáp trong nụ cười hóm hỉnh tước hết mọi ý đồ phản đối:

— FBI[1]

❀ ❀ ❀

[1] Federal Bureau of Investigation: Cục Điều Tra Liên Bang.