Chúng ta hãy tìm hiểu dây quan hệ giữa ý tưởng và ý chí. Theo những tác giả đáng tin cậy về thuật rèn chí thì muốn tức là chọn lựa để thi hành (như Th. Ribot và A. Eymieu). Nếu xét về mặt triết lý thì có điều làm cho ta thắc mắc trong câu nầy vì muốn thuộc phạm vi hoạt động của ý chí còn chọn lựa thuộc lãnh vực tác vi của trí tuệ mà tại sao muốn lại là chọn lựa. Đành rằng hai cơ quan của những tác động ấy trong nguyên tắc khác nhau hẳn nhưng trên thực hành chúng có phần giống nhau.
Một hành vi do nghị lực là hành vi người ta có ý thức, mà khi nói một việc có ý thức thì tự nhiên hiểu việc ấy là việc được thấy trước, nói đúng hơn như A. Eymieu, được tưởng tượng trước. Hãy lấy ngay một thí dụ : Bạn muốn nắn một tượng gà trống bằng đất. Chúng tôi nói « Bạn muốn » chớ không nói bạn ước nhé, muốn nghĩa là có ý thức rằng mình trông chờ được một cái gì. Bạn muốn nắn tượng một con gà trống tức là bạn chọn lựa trong bao nhiêu ý tưởng xảy ra trong óc não bạn, ý tưởng ấy, bạn thấy trước, và nhất là bạn tưởng tượng trước hình ảnh con gà trống mà bạn sẽ nắn. Như thế thì việc quyết định « nắn con gà trống » đã được cưu mang trong việc có ý tưởng, việc tưởng tượng về hình ảnh con gà trống rồi.
Nhưng nếu nghiên cứu kỹ cơ cấu của ý chí, chúng ta thấy không phải một ý tưởng khi nầy ra chẳng phải dễ dàng bước sang địa vị ý định đâu. Nó cần được cái tôi của chúng ta thấy hay, thấy đẹp, thấy ích lợi vv… Nó phải chịu « ngã hóa », nghĩa là biến thành cái tôi của ta, để thụ nhận sức mạnh vươn đến chỗ thực hành. Trong khi nó được ngã hóa và chồm tới hành động nó phải tranh thủ để giành quyền tồn tại trước bao nhiêu sự tấn công của các ý tưởng khác nghịch nó hay có vẻ hay đẹp hơn nó. Việc tranh chấp nầy rất thường xẩy ra trong cuộc sống nội tâm của mỗi người. Ai khéo bảo tồn ý tưởng mà mình thấy hay đẹp là người nghị lực. Ai không biết lựa chọn những ý tưởng cách dứt khoát thì mang chứng lưỡng nghi. Nghịch hẳn với người lưỡng nghi là người chọn lựa ý tưởng cách vội vàng quá. Ngay lúc có một ý tưởng mà họ thấy có màu sắc quyến rũ liền quyết theo ngay. Bạn có thể gọi họ là người dục tốc.
Tóm lại bạn thấy trong lãnh vực thực hành ý tưởng có liên quan mật thiết với ý chí.