Người Chí Khí

Lượt đọc: 1376 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
6. Kim Chỉ Nam Của Tác Vi Tự Định

❊ ❊ ❊

Bạn đã biết công việc trụ gốc của con người chí khí là tự quyết, là có những tác vi nhân linh, bây giờ bạn nên biết những nguyên tắc căn bản để mỗi khi quyết định ý chí cường dũng hơn và cũng mềm dẻo hơn.

1) Phải trầm tư. – Tác vi tự định phải là tác vi được trầm tư vì nếu không có ánh sáng của trí tuệ, chúng ta quyết định mù quáng, khốn nạn nhứt là khi quyết định dưới ảnh hưởng của tình dục. Điều nầy chúng tôi đã nói nhiều trong một chương trước, xin miễn lập lại ở đây. Bạn chỉ nên nhớ câu nầy của JEAN DE COURBERIVE « Trong khi toan tính trước để chọn lựa, phải tránh hai thái cực : suy xét quá nhiều và suy xét quá ít. Suy xét quá ít người ta nhượng bộ sự đoan phỏng, sự xung động ; song suy xét nhiều quá người ta sa vào sự bất dục bởi quá phân tách » [1]. Người mà quyết định không suy nghĩ đầy đủ không phải là người chí khí mà là người tình dục và con người tình dục thì tự nhiên bạn biết có giá trị hay không.

2) Quyết định là một thứ hy sinh. – Trong cuốn DICTIONNAIRE DE LA VOLONTE Jean Des Vignes rouges khuyên : « Bạn hãy lấy một tờ giấy viết những nguyên cớ của sự toan tính mà bạn so sánh bằng cách tóm chung lại trong vài ý chính. Bạn hãy kiểm điểm rồi gạch xóa dần dần những lý chính mà bạn cho là không ăn thua gì với chuyện bàn tính » [2]. Lời khuyên nầy nên theo. Theo kinh nghiệm chúng ta thấy có nhiều trường hợp quan trọng, chúng ta càng thấy khó quyết định vì có những lý tưởng phản làm chúng ta do dự. Ngày xưa Corneille cũng nghĩ đến trường hợp nầy như bạn và chúng tôi nên đặt Rodrigue giữa hai sợi dây tình hiếu trì lôi khó xử. Trong cuộc sống hằng ngày, hoàn cảnh khó xử như vậy không nhiều lắm nhưng không ít. Có thể về mặt khách quan, hoàn cảnh không nan giải lắm, cho nhiều người khác nó được giải quyết dễ dàng. Nhưng đối với chúng ta, vì lý do nào đó về phương diện sinh lý, tâm lý hay tinh thần, chúng ta thấy có cả một sự bối rối. Diệu kế là chúng ta thực hành lời khuyên trên. Lời đó không mới mẻ gì lắm đâu. Không biết có triết gia Hi-lạp, La-tinh hay Trung-hoa nào thời xưa chỉ chưa, nhưng trước Jean de Vignes rouges đã có thánh Ignace de Loyola, đại tướng của các cha dòng Tên dạy trong quyển EXERCICES. Franklin cũng đã từng áp dụng phương pháp biên trên giấy những lý thuận, lý nghịch. Không tốn công chi cả, bạn thử bắt chước những bực khôn ngoan nầy xem nào. Bạn đang băn khoăn không biết phải làm linh mục hay lập gia đình ? Thì lấy ngay một tờ giấy trắng, chia làm hai cột. Đã cầu nguyện nhiều, đã suy nghĩ xong bạn điềm tĩnh viết cho mỗi cột tại sao bạn làm linh mục, tại sao bạn lập gia đình.

a) Làm linh mục vì muốn có phương thế tự cứu linh hồn mình. Phải. Nhưng nhứt là tại mến Giêsu, say mê lý tưởng của Ngài, muốn tiếp tục chức vụ của Ngài để cứu vãn nhân loại. Ngài đang cần những tấm lòng trinh khiết, hiền dịu, khiêm tốn, bác ái, nhiệt nồng, kiên nhẫn để đem bao nhiêu người vào Nhiệm Thể của Ngài, để cung cấp cho từng người Thánh Sủng, chân lý, nguồn sống và Toàn Phúc.

Giáo hội đang thiếu những bực người mạnh khỏe, thông minh, anh dũng, bặt thiệp để dẫn đạo thế giới, để trừ tà thuyết, để Kitô hóa muôn người. Làm linh mục nghĩa là không hưởng được hạnh phúc nhục dục, tiền của chức quyền cách ích kỷ, nhưng có được đặc quyền thực hiện bao nhiêu điều nhân loại đang cần như cá cần nước.

b) Lập gia đình là bỏ đi bao nhiêu năm học tập, tu tâm vì lý tưởng linh mục, là cưới vợ, là phục vụ một thiểu số người thuộc quyền bảo trợ của mình, là gieo mình vào một địa vị tốt đẹp nhưng không biết mình có đủ phương thế để làm xong các hoài bão cao cả của mình đối với Trời và xã hội. Con đường tự nhiên của nhân loại là con đường vợ chồng. Ai cũng có quyền nếm nhục lạc trong cảnh sống hôn nhơn. Trong địa vị hôn phối người ta vẫn phụng sự Thiên Chúa và nhân loại đắc lực. Nhưng ở địa vị nầy sướng hơn địa vị linh mục, ít nữa về mặt vật chất. Sau khi bạn viết ra hai cột vài lý lẽ chánh và thông thường ấy bạn thấy ngay hai địa vị đều tốt đẹp. Bạn có thể chọn một trong hai. Có điều bạn nên để ý là làm linh mục là HY SINH. Nếu bạn giàu hy sinh thì bạn cho trên cột thứ hai một giá tréo và lo dọn mình chịu chức Tùy Phó Tế.

Bao nhiêu vấn đề khác trong đời cũng bắt ý chí ta cò ke do dự như vậy. Nếu không dễ dàng tính trong óc như Kiều của Nguyễn-Du thì bạn viết lên giấy như Chủng-sinh (séminariste) thì bạn quyết định được ngay. Trong khi cân đo các lý lẽ nghịch nhau rồi thì đừng có tật than. Hai bên lý, bên nào cũng có màu sắc quyến rũ. Muốn quyết định thì phải hi sinh, phải biết bỏ một vài quyến rũ để chọn phần có nhiều lý quyến rũ hơn mặc dầu phần nầy có một vài thiệt thòi. Tham lam thì không quyết định được gì hết. Trên đời nầy đâu có cái gì hoàn toàn. Chỉ có THƯỢNG ĐẾ theo triết lý dạy là hoàn toàn. Mà Ngài tuy hiện hữu trên thế giới nhưng ta không chiếm hữu Ngài lúc còn sống ở thế tục được. Vậy mơ điều hoàn toàn lúc còn phàm nhân là mơ trăng đáy nước. Điều gì muốn quyết định mà thấy được 60% hay đẹp thì cứ quyết định. Ngồi khoanh tay để chờ cho cái gì cũng ba vuông bảy tròn thì chắc không làm nên chuyện gì hết và sau cùng sẽ tuyệt vọng. Muốn lập gia đình, trai mà muốn gái tuyệt sắc, toàn tài, đa duyên, triệu phú, về tâm tánh giống mình như in, gái mà muốn trai về thân xác, trí tuệ, ý chí, xã giao cái gì cũng siêu quần bạt chúng thì cậu với cô chắc chừng cầm gậy và xách ống ngoái cũng chưa hưởng được thú vị hôn nhơn.

Cứu thế thường sống độc thân, điều ấy không biết có phải là định luật bất di dịch không, như thấy Giêsu sống toàn khiết, Thích Ca có đôi bạn rồi phải trốn gia đình đi nhập định. Nếu các vị ấy vừa muốn tế độ chúng sinh vừa hưởng hạnh phúc gia đình chắc địa chí các Ngài phải hỏng. Nói tắt, quyết định phải chọn lựa, mà chọn lựa đừng tham, lấy mâm đừng thêm dĩa thì mới mong quyết định có hiệu quả về sau.

3) Dứt khoát ngay trong những việc nhỏ. – Phải chịu rằng ai cũng thích tánh dứt khoát nhưng không mấy người có đầu óc quyết định dứt khoát. Những người do dự trong những trường hợp quan trọng như trường hợp chúng tôi dẫn ở trên thường tại vì lưỡng lự trong những việc vụn vặt hằng ngày. Ý chí của họ hoặc vì ảnh hưởng do sự suy nghĩ nhiều quá của trí tuệ, hoặc vì một căn bịnh nào, hoặc vì tập quán lười tự quyết mà không đủ năng lực phán quyết dứt khoát một vấn đề nào dù rất nhỏ nhặt. Người dục tốc không chịu suy xét, không chờ thời gian cho dục tình lắng xuống còn họ thì hoàn toàn nghịch lại, suy nghĩ rồi trù trù muốn quyết định mà sợ lầm, có khi ỷ lại vào sự nhứt định của kẻ khác nữa. Cái mà người Anh gọi là Cutting art họ không bao giờ thực hành được. Có vấn đề gì, khó khăn bạn đừng đến họ. Họ sẽ lý luận cao-su rồi để mặc bạn muốn sao thì muốn.

Muốn giàu nghị lực, nếu có tật ấy, bạn phải thẳng tay loại trừ. Tập óc dứt khoát, không phải dục tốc nhé, ngay trong những việc nhỏ nhặt. Khi phải giải quyết, suy nghĩ kỷ lưỡng 5, 3 phút rồi nhứt định liền. Thường chúng ta cũng có tật thấy việc hơi rắc rối một chút, không giải quyết bỏ xụi đó, nghĩ đến việc khác, tập quán nầy gây bạc nhược cho ý chí. Cương quyết từ đây hễ gặp vấn đề phải giải quyết nhứt là những vấn đề thông thường thì định đoạt cho xong. Để dồn dập một mặt làm ta phải bận rộn, mặt khác khiến ý chí ta lười làm việc, sau cùng yếu đuối. Làm lớn cũng như đóng vai thuộc hạ, cố gắng tìm cơ hội quyết lấy một mình. Những tiếng « Ông liệu giùm – Nhớ tính cho – Tùy chị quyết định… » nếu muốn dùng để giao phó sự quyết định cho kẻ khác khi không cần thì nhứt định phải bỏ.

4) Đừng quá ỷ lại kẻ khác. – Quyết định trong những vấn đề đại hệ mà bất chấp sự tham khảo ý kiến những bực thầy đầy kinh nghiệm quả là kém khôn ngoan. Đọc lịch sử thế giới ta thấy phần đông những minh quân đều có quân sư. Giáo hội cũng tỏ ra chí khôn nên trong cuốn Codex luris Canonici có những điều khoản buộc Giám mục khi quyết định những vấn đề quan hệ, bàn hỏi ý kiến một số linh mục cố vấn của mình. Trong cuộc sống đôi khi bạn nên bắt chước sự khôn ngoan ấy của Giáo Hội, một pháp nhân đã gần 2.000 tuổi kinh nghiệm. Nhưng chúng tôi thành thật van xin bạn sự ăn mày những quyết định của kẻ khác khi bạn có quyền và có thể quyết định một mình. Là một nhân vị, có ý chí, nếu không xử dụng cơ quan nầy chúng ta có đáng với nhân phẩm không ? Tại sao ta không thấy sự danh dự cao siêu trong chỗ tự quyết. Để người ta quyết định cho mình, liệu người ta có tận tâm nghĩ tưởng đến những quyền lợi của mình không ? Trong cuốn NGÓN THẦN ĐỂ LUYỆN TÂM có chỗ chúng tôi đã nói thường thường người ta giúp lời chớ không ai giúp của. Công việc gì cũng đem hỏi người ta, chắc chắn sẽ mất thì giờ, sẽ bận rộn trí khôn sẽ không đủ nghị lực để khởi công. Hồi nhỏ chắc bạn đã thuộc lòng bài : LE MEUNIER, SON FILS ET L’ÂNE (cha con người xay bột và con lừa), chắc bạn đã ôm bụng cười thái độ của ông lão không tự quyết. Thứ người La Fontaine tưởng tượng cách đây mấy trăm năm, ngày nay không phải là không có. Kiểm điểm đời mình đi, có lẽ chúng ta thấy đôi lần chúng ta không khôn hơn lão xay bột ấy cho lắm. Hồi còn trong gia đình chúng ta hỏi cha mẹ, nơi học đường chúng ta hỏi thầy bạn, khi ra đời chúng ta hỏi chồng, hỏi vợ, hỏi con cái, người quen thuộc. Đã nói những điều quan hệ cần những kẻ từng trải giúp ý kiến thì nên bàn hỏi, còn ngay trong những việc con con, mua một chiếc khăn mũi, sửa cái ống đũa, bao một quyển sách, làm một con cá chúng ta cũng rước đủ thứ « cố vấn » thì làm sao chúng ta đủ nghị lực làm nên trên đời.

Không nên bắt chước lão xay bột ở chỗ gặp ai cũng tôn lên bàn thờ quân sư, nhưng nên coi ông là thăng mực ở chỗ ông khi bị bài học chua chát của dư luận biết phục thiện và quyết định theo đầu óc của mình.

Trong cuốn NGÓN THẦN ĐỂ LUYỆN TÂM chúng tôi viết : « Bạn nên tin nơi bạn trước. Hãy diệt tan cái tinh thần ỷ lại vào người. Bạn cũng có thể làm những việc mà đa số làm được chứ ? Kỳ công thì thôi để dành cho thiên tài. Còn trong những việc mà cần chút cố gắng ai làm cũng được, bạn chuyện gì phải ăn mày, ăn xin lời chỉ giáo của kẻ khác. Không phải có óc tự phụ mù quáng ». Người mình hay nói : « Không thầy đố mầy làm nên ». Ai cũng chịu rằng việc gì không biết thì học. Song không phải vì đó mà ta mất đi hết óc tự lập, sáng kiến. Mấy giòng nầy chúng tôi có ý viết về sự hoạt động, nhưng nếu bạn muốn áp dụng vào sự quyết định, vẫn có ích. Điều gì bạn suy nghĩ kỹ rồi, hỏi vài bực từng trải để sáng suốt rồi thì, thưa bạn, với đầu óc của bạn, bạn quyết định một mình. Sự tự quyết là biết quyết để có một đời sống đầy giá trị. Hầu hết những « cuộc đời ngoại hạng » là những người biết dùng một mình ý chí của mình.

Để nhóm trong lòng lửa tự tin bạn hãy nhớ lại mấy tiếng TÔI MUỐN lịch sử nầy. Có lần nọ cách đây hơn 19 thế kỷ một người cùi nói nếu Giêsu muốn thì ông sẽ lành đã. Giêsu đáp : TÔI MUỐN. Người cùi liền mạnh. Theo gương Giêsu, Cathérine de Sienne anh dũng nói : « Tôi muốn chu toàn bổn phận của tôi ». Đứng trước thành lũy Verdun, Foch gằn từng tiếng như sét nổ : Verdun sẽ không bị mất.

Đừng đợi tới những hoàn cảnh quan hệ rồi mới nói TÔI MUỐN. Hằng ngày bạn hãy tự tin, tự định trong những việc nhỏ mọn để tăng cường nghị lực.

5) Bảo trì ý định. – Đọc tiểu sử của thánh Dominique, thủy tổ của nhà dòng Đaminh, người ta thấy ngài khi suy nghĩ điều gì và cầu nguyện để quyết định không bao giờ ngài thay đổi ý định. Thật là một gương cương quyết. Gần đây bên Mỹ vì tinh thần phân chia chủng tộc giữa người Mỹ da trắng và người Mỹ da đen nên trong một họ đạo kia khi một Giám mục đổi một cha da đen đến cai quản những người da trắng thì các người nầy biểu tình đả đảo cha sở mới, kêu nài Giám mục đổi người đi chỗ khác. Giám mục là một người Đức, có óc cương quyết, ra lệnh tuyệt thông tất cả những ai phản đối cha sở mới. Các bổn đạo bấy lâu đả đảo cha sở của mình khi biết thái độ cứng rắn của Giám mục liền lục tục đến xin lỗi cha sở cách hối hận.

Đó là những tấm gương soi cho ta trên đường luyện chí. Người chí khí thật là người tự quyết rồi anh dũng chiến thắng những lao lung để bảo trì ý định của mình. Chính công việc bảo trì nầy là công việc của ý chí tỏ ra có nghị lực. Nếu phải chỉ quyết định những điều hay rồi thôi, thì trên đời chắc cuốn sổ vĩ nhân dày lắm. Nhưng ý định cần phải được sự mềm dẻo, kiên nhẫn, chịu khó che đậy, giữ gìn. Để giúp mình khỏi tật thay đổi ý định luôn bạn chịu khó cân đo hơn thiệt trước khi quyết định và khi quyết định ý thức rằng tất cả danh dự của mình nằm trong điều mình định thực hiện. Mỗi khi cõi lòng xao xuyến vì dư luận, vì thất bại, muốn đổi ý định, nhờ sự suy nghĩ và danh dự bạn trung thành với nó hơn.

Ý lực để tự ám thị : Đừng đợi nước đến trôn mới nhảy. (Toát yếu)

Mời bạn đọc thêm : Volonté et raison par Froschelt-Leipzig

❀ ❀ ❀

[1] Jean de Courberive – Sách đã dẫn – trg 160.

[2] Dictionnaire de la Volonté. J. Oliven. Jean des Vignes rouges.

Đánh máy : mopie, minhf@yahoo, patimiha, thao nguyen, chip_mars, ganbunma, linhtt, lovelysnake289, kimduyen, blacktulip161, thuannguyen1088 Kiểm tra chính tả : Nguyễn Văn Ninh, Trần Khang, Nguyễn Thị Thủy, Đỗ Thị Thuỳ Trang, Hoàng Thị Trang, Trần Thị Kim Duyên, Trần Trung Hiếu, Nguyễn Tuấn Vinh, Dương Nhật Xuân, Trần Khánh Hoàng, Hoàng Huệ Anh, Vũ Thị Xuân Hương, Nguyễn Thị Thùy Dương, Nguyễn Thị Nhi, Đỗ Thúy Nhi, Nguyễn Tuấn Anh
Nguồn: TVE-4U
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 16 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.