Ông Slope không lãng phí thời gian, tận dụng ngay sự cho phép của Giám mục để gặp ông Quiverful, và chính trong cuộc trò chuyện với vị mục sư đáng kính này, lần đầu tiên ông biết được rằng góa phụ Bold là một đối tượng rất đáng theo đuổi. Ông cưỡi ngựa đến Puddingdale để truyền đạt thiện ý của Giám mục cho vị giám quản tương lai, và trong khi bàn luận về vấn đề này, thật dễ hiểu khi nguồn tài chính của ông Harding cùng gia đình ông trở thành đề tài được nhắc tới.
Ông Quiverful, với mười bốn đứa con và mức thu nhập bốn trăm bảng một năm, là một người rất túng thiếu. Triển vọng về chức vụ mới này, vốn có thể giữ cùng lúc với giáo xứ hiện tại, khiến ông vô cùng cảm kích. Đối với một mục sư ở trong hoàn cảnh như thế, lẽ nào lại không thấy biết ơn trước một cơ hội như vậy? Thế nhưng, ông Quiverful đã quen biết ông Harding từ lâu và từng nhận được sự giúp đỡ từ ông ấy, nên lòng ông không khỏi dấy lên nỗi băn khoăn khi nghĩ đến việc sẽ thay thế một người bạn tại bệnh viện. Dẫu vậy, ông vẫn tỏ ra vô cùng cung kính, thậm chí là khúm núm với ông Slope; đối xử với ông ta như thể ông ta là một nhân vật vĩ đại; khẩn khoản mời vị đại nhân này nán lại uống một ly rượu sherry. Nhưng vì đó chỉ là loại rượu Marsala rẻ tiền, nên ông Slope, kẻ giờ đây đã quen được cưng chiều, bĩu môi khinh khỉnh; cuối cùng, ông Quiverful tuyên bố lòng biết ơn sâu sắc đối với Giám mục và ông Slope, đồng thời bày tỏ khao khát cháy bỏng được tiếp quản bệnh viện, nếu—nếu quả thực ông Harding đã từ chối nó.
Một người túng thiếu như ông Quiverful liệu có thể tỏ ra cao thượng hơn được chăng?
"Ông Harding thực sự đã từ chối," ông Slope nói, với một vẻ tự tôn đầy vẻ khó chịu, "khi biết về những điều kiện mà chức vụ này hiện phải tuân theo. Tất nhiên, ông Quiverful, ông hiểu rằng những điều kiện tương tự cũng sẽ được áp đặt lên chính ông."
Ông Quiverful chẳng bận tâm đến các điều kiện. Ông sẵn sàng cam kết giảng bất cứ bài giảng nào mà ông Slope yêu cầu, và dành mọi giờ còn lại trong ngày Chủ nhật của mình bên trong các bức tường của trường học Chủ nhật. Những hy sinh nào, hoặc ít nhất, những lời hứa nào là quá đáng để đánh đổi lấy sự gia tăng thu nhập và một ngôi nhà như thế cơ chứ! Thế nhưng, tâm trí ông vẫn quay trở lại với ông Harding.
"Dĩ nhiên," ông nói; "con gái ông Harding rất giàu, sao ông ấy phải bận tâm đến bệnh viện làm gì?"
"Ý ông là bà Grantly," ông Slope nói.
"Tôi muốn nói đến người con gái góa của ông ấy," người kia đáp. "Bà Bold có một nghìn hai trăm bảng một năm của riêng mình, và tôi cho rằng ông Harding định sẽ sống cùng bà ấy."
"Một nghìn hai trăm bảng một năm của riêng bà ấy!" ông Slope thốt lên, và ngay sau đó không lâu, ông xin phép ra về, tránh né hết mức có thể việc nhắc thêm về bệnh viện. "Một nghìn hai trăm bảng một năm!" ông tự nhủ khi thong thả cưỡi ngựa về nhà. Nếu sự thật là bà Bold sở hữu một nghìn hai trăm bảng mỗi năm của riêng mình, thì thật ngu ngốc nếu ông cản trở cha của bà quay lại vị trí cũ. Chuỗi suy nghĩ của ông Slope có lẽ đã quá rõ ràng với tất cả độc giả của tôi. Tại sao ông không biến số tiền một nghìn hai trăm bảng đó thành của mình? Và nếu làm được điều đó, chẳng phải sẽ rất tốt cho ông khi có một người cha vợ được cung phụng chu đáo với những của cải trên thế gian này sao? Hơn nữa, chẳng phải ông sẽ dễ dàng chiếm được lòng người con gái hơn nếu dốc toàn lực hỗ trợ ý nguyện của người cha đó hay sao?
Những câu hỏi này hiện ra trong tâm trí ông một cách đầy thôi thúc, thế nhưng vẫn còn đó nhiều điểm đáng ngờ. Nếu ông quyết định khôi phục chức vụ cũ cho ông Harding, ông phải thực hiện các bước cần thiết ngay lập tức; ông phải ngay lập tức thuyết phục Giám mục, tranh cãi về vấn đề này với bà Proudie, người mà ông biết mình không thể thuyết phục được, và cho ông Quiverful biết rằng mình đã hơi vội vã khi kết luận về việc ông Harding từ chối dứt khoát. Ông không nghi ngờ khả năng thực hiện tất cả những điều này, nhưng ông không muốn làm không công. Ông không muốn nhượng bộ ông Harding rồi lại bị người con gái từ chối. Ông không muốn đánh mất một người bạn có tầm ảnh hưởng trước khi kịp có được một người khác.
Và cứ thế, ông cưỡi ngựa về nhà, nghiền ngẫm đủ mọi điều trong đầu. Chợt ông nghĩ ra rằng bà Bold là em dâu của đức giám mục phó, và dù có vì một nghìn hai trăm bảng một năm, ông cũng không đời nào chịu khuất phục người đàn ông hống hách đó. Một người vợ giàu có là mục tiêu khao khát lớn đối với ông, nhưng sự thành công trong sự nghiệp còn quan trọng hơn; vả lại, còn có những người phụ nữ giàu có khác có thể sẵn lòng trở thành vợ ông; hơn nữa, số tiền một nghìn hai trăm bảng này, khi tìm hiểu kỹ, có thể sẽ tan biến thành một khoản tiền nhỏ nhặt chẳng đáng để ông bận tâm. Rồi ông lại nhớ rằng bà Bold đã có một đứa con trai.
Một tình tiết khác cũng ảnh hưởng lớn đến ông, mặc dù có thể nói rằng nó ảnh hưởng đến ông ngay cả khi ông không muốn. Hình ảnh của Signora Neroni cứ luẩn quẩn trước mắt ông. Nếu nói ông Slope hoàn toàn si mê thì quá lời, nhưng ông luôn nghĩ, và cứ tiếp tục nghĩ rằng, mình chưa từng thấy người phụ nữ nào xinh đẹp đến thế. Ông là mẫu người dễ bị lay động bởi những xung động như vậy, và những mưu mẹo của nàng mỹ nhân mang phong thái Ý đó đã hoàn toàn thành công trong việc chi phối tư tưởng của ông. Chúng ta sẽ không bàn về trái tim của ông: không phải vì ông không có trái tim, mà vì trái tim chẳng liên quan mấy đến những cảm xúc hiện tại của ông. Thị hiếu của ông đã được thỏa mãn, ánh mắt ông đã bị mê hoặc, và sự phù phiếm của ông đã được vuốt ve. Ông đã bị lóa mắt bởi một vẻ đẹp mà trước đây ông chưa từng thấy, và bị cuốn hút bởi một phong thái tự do, phóng khoáng, đầy gợi cảm hoàn toàn mới mẻ đối với ông. Ông chưa từng bị cám dỗ như thế bao giờ, và sự cám dỗ đó giờ đây trở nên không thể cưỡng lại. Ông không thừa nhận với bản thân rằng mình quan tâm đến người phụ nữ này hơn những người khác xung quanh, nhưng ông vẫn thường nghĩ về thời điểm có thể gặp lại nàng, và gần như vô thức, lập ra những kế hoạch nhỏ đầy tinh quái để gặp nàng thường xuyên.
Ông đã ghé thăm nhà Tiến sĩ Stanhope một ngày sau bữa tiệc của Giám mục, và rồi ngọn lửa ngưỡng mộ trong ông lại được tiếp thêm nhiên liệu mới. Nếu Signora đã tỏ ra dịu dàng và lời lẽ đầy mê hoặc khi nằm trên chiếc ghế dài của Giám mục, với bao ánh mắt đổ dồn vào nàng, thì nàng còn tỏ ra ân cần hơn thế nữa trong phòng khách của mẹ mình, nơi chẳng có ai ngoài chị gái để kiềm chế bản chất hay tài nghệ của nàng. Ông Slope đã rời khỏi đó trong trạng thái hoàn toàn bối rối, và không thể dễ dàng chấp nhận bất kỳ kế hoạch nào mà trong đó ông buộc phải từ bỏ mọi mối quan hệ đặc biệt sâu sắc hơn với người phụ nữ này.
Và thế là, ông thong thả cưỡi ngựa đi, đầy suy tư.
Và tại đây, tác giả phải xin độc giả nhớ rằng ông Slope không phải là kẻ xấu trong mọi khía cạnh. Động cơ của ông, cũng như hầu hết mọi người, rất đa tạp, và mặc dù hành vi của ông thường rất khác với những gì chúng ta muốn ca ngợi, nhưng nó cũng thường xuyên bắt nguồn từ khát khao làm tròn bổn phận, như bao người khác trên thế giới này. Ông tin vào tôn giáo mà mình giảng dạy, dù đó là một tôn giáo khắc nghiệt, khó nuốt trôi và thiếu lòng bác ái. Ông tin rằng những người mà ông muốn đạp dưới gót chân, như đám Grantly và Gwynne của giáo hội, là kẻ thù của tôn giáo đó. Ông tin rằng mình là một trụ cột vững chắc, được định mệnh để làm nên những điều vĩ đại, và với thứ thuật ngụy biện tinh vi, ích kỷ, mơ hồ mà tâm trí con người ai cũng dễ mắc phải, ông đã tự thuyết phục bản thân rằng khi làm nhiều việc để thúc đẩy lợi ích cá nhân, ông cũng đang làm nhiều việc để thúc đẩy tôn giáo. Nhưng ông Slope chưa bao giờ là một kẻ vô đạo đức. Thật vậy, ông đã cưỡng lại những cám dỗ vô đạo đức với một quyết tâm đáng ghi nhận. Từ khi còn trẻ, ông đã sớm cống hiến cho những công việc không phù hợp với những thú vui thông thường của tuổi trẻ, và ông đã từ bỏ những thú vui đó không phải là không đấu tranh. Do đó, phải hiểu rằng ông không dễ dàng thừa nhận với bản thân việc mình ngưỡng mộ vẻ đẹp của một người phụ nữ đã có chồng mà không bị lương tâm cắn rứt; và để xoa dịu lương tâm đó, ông phải tự nhủ rằng sự ngưỡng mộ của mình là vô hại.
Và cứ thế, ông cưỡi ngựa đi, trầm tư và không mấy dễ chịu. Lương tâm ông chẳng có lời nào phản đối việc ông chọn bà góa cùng tài sản của bà ấy cả. Ông xem đó là một việc làm đạo đức thì đúng hơn; một hành động mà nếu thực hiện trót lọt, sẽ mang lại danh tiếng cho ông như một tín đồ Cơ Đốc. Về phía đó, sẽ không có sự hối hận nào trong tương lai, không có hành vi nào mà ông có lẽ sẽ phải quên đi, không có sự cắn rứt nội tâm nào. Nếu sự thật là bà Bold sở hữu một nghìn hai trăm bảng một năm tùy ý sử dụng, ông Slope thà coi đó là một nghĩa vụ đối với tôn giáo của mình để làm chủ người vợ và tiền bạc đó; một nghĩa vụ cũng đòi hỏi một sự hy sinh nhất định. Ông sẽ phải từ bỏ tình bạn với Signora, sự phản đối của ông đối với ông Harding, sự ác cảm—không, sau khi tự vấn bản thân kỹ lưỡng, ông nhận ra mình không thể từ bỏ lòng căm ghét đối với Tiến sĩ Grantly. Ông sẽ cưới người phụ nữ đó như một kẻ thù của anh rể bà, nếu sắp xếp đó phù hợp với bà; bằng không, bà ta phải tìm một người chồng khác.
Với quyết tâm như vậy, ông đến Barchester. Ông sẽ ngay lập tức xác minh sự thật về gia sản của người phụ nữ đó, và sau khi làm xong, ông sẽ để hoàn cảnh định đoạt hành động của mình liên quan đến bệnh viện. Nếu thấy rằng mình có thể quay xe và giành lấy vị trí đó cho ông Harding mà không phải hy sinh nhiều, ông sẽ làm; nhưng nếu không, ông sẽ tán tỉnh người con gái để đối lập với người cha. Nhưng trong bất kỳ trường hợp nào, ông cũng sẽ không khuất phục trước đức giám mục phó. Ông thấy con ngựa của mình được dắt vào chuồng, và lập tức đi ra ngoài để bắt đầu những cuộc điều tra. Phải công bằng mà nói với ông Slope, ông không phải là kiểu người để cỏ mọc dưới chân mình bao giờ.
Tội nghiệp Eleanor! Nàng đã bị định sẵn trở thành mục tiêu dự định của không chỉ một âm mưu.
Khoảng thời gian ông Slope đang đến thăm mục sư ở Puddingdale, một cuộc thảo luận về sức hấp dẫn và sự giàu có của nàng đã diễn ra tại nhà Tiến sĩ Stanhope ở giáo khu. Đã có những vị khách ghé thăm vào buổi sáng, và người ta đã nói vài điều đúng cũng như vài điều sai về khối tài sản mà John Bold để lại. Dần dần, khách khứa ra về, và vì vị bác sĩ đi cùng họ, còn vợ ông ta thì không xuất hiện, nên Charlotte Stanhope và em trai bị bỏ lại với nhau. Cậu chàng đang ngồi lười biếng bên bàn, nguệch ngoạc những bức tranh biếm họa về các nhân vật nổi tiếng ở Barchester, rồi ngáp dài, rồi lật giở vài cuốn sách, rõ ràng là đang lúng túng không biết làm sao để giết thời gian mà không cần phải tốn chút sức lực nào.
"Em chẳng làm được gì nhiều về việc kiếm đơn hàng cả, Bertie," chị gái cậu nói.
"Đơn hàng!" cậu đáp; "trên đời này ở Barchester có ai mà lại đưa đơn hàng chứ? Ai trong số những người ở đây lại có thể nghĩ rằng việc tạc đầu họ bằng đá cẩm thạch là đáng giá?"
"Vậy ý em là sẽ từ bỏ nghề nghiệp của mình," chị cậu nói.
"Không, không phải vậy," cậu nói, tiếp tục vẽ chân dung kỳ cục của Giám mục. "Nhìn này, Lotte; trông giống y hệt ông ta, với cả chiếc tạp dề nữa phải không? Em sẽ tiếp tục nghề của mình ngay, như chị gọi, nếu cha cấp vốn cho em mở một xưởng điêu khắc ở London; nhưng điêu khắc ở Barchester ư—em cho rằng một nửa số người ở đây còn chẳng biết 'tượng bán thân' nghĩa là gì."
"Cha sẽ chẳng cho em một xu để bắt đầu ở London đâu," Lotte nói. "Thực ra, ông ấy không thể cho em đủ số tiền đó được, vì ông ấy không có. Nhưng nếu muốn, em có thể tự bắt đầu rất tốt đấy."
"Làm sao mà em làm được quỷ quái gì cơ chứ?" cậu nói.
"Thật lòng mà nói, Bertie, em sẽ chẳng bao giờ kiếm được một xu bằng bất cứ nghề nghiệp nào đâu."
"Đó cũng là điều em thường nghĩ," cậu nói, không hề tự ái chút nào. "Một số người có tài năng thiên bẩm trong việc kiếm tiền, nhưng họ lại không biết tiêu. Những người khác thì chẳng bao giờ giữ nổi hai xu trong túi, nhưng lại có tài năng to lớn cho đủ loại chi tiêu. Em bắt đầu nghĩ rằng thiên tài của mình hoàn toàn nằm ở khía cạnh sau."
"Vậy em định sống thế nào đây?" người chị hỏi.
"Em đoán là mình phải tự coi mình như lũ quạ non và chờ đợi manna từ thiên đường thôi; hơn nữa, chúng ta đều sẽ có chút ít tài sản khi cha không còn nữa."
"Phải—em sẽ có đủ tiền để mua găng tay và ủng; đó là nếu bọn Do Thái không chiếm hết cả rồi. Chị tin là chúng đã nắm giữ phần lớn số đó rồi. Chị ngạc nhiên lắm, Bertie, trước sự thờ ơ của em; rằng em, với tài năng và lợi thế cá nhân như thế, lại chưa bao giờ cố gắng để ổn định cuộc sống. Chị nhìn về thời điểm khi cha không còn nữa với nỗi sợ hãi. Mẹ, Madeline và chị—chúng ta sẽ đủ nghèo khó, nhưng em thì sẽ chẳng có gì cả."
"Ngày nào có cái xấu của ngày đó," Bertie nói.
"Em có muốn nghe lời khuyên của chị không?" người chị nói.
"Cela dépend (còn tùy)," người em đáp.
"Em có chịu cưới một người vợ có tiền không?"
"Dù sao đi nữa," cậu nói, "em sẽ không cưới người không có tiền; những người vợ có tiền ngày nay không dễ kiếm đâu; bọn mục sư cuỗm sạch cả rồi."
"Và một mục sư sẽ cuỗm mất người vợ mà chị định dành cho em đấy, nếu em không nhanh tay lên; người vợ chị nói đến là bà Bold."
"Huýt!" Bertie huýt sáo, "một góa phụ!"
"Nàng rất xinh đẹp," Charlotte nói.
"Với một đứa con trai thừa kế đã sẵn sàng trong tay em," Bertie nói.
"Một đứa bé rất có thể sẽ chết," Charlotte nói.
"Chị không thấy thế," Bertie nói. "Nhưng dù sao, nó có thể sống là tùy nó—em không muốn giết nó; chỉ là, phải thừa nhận rằng có sẵn một gia đình là một điểm bất lợi."
"Suy cho cùng thì chỉ có một đứa thôi mà," Charlotte biện hộ.
"Và lại là một đứa rất bé, như cô hầu gái vẫn nói," Bertie đáp lời.
"Kẻ ăn xin thì không được kén chọn, Bertie; em không thể có tất cả mọi thứ được."
"Chúa biết là em không hề vô lý," cậu nói, "cũng không cố chấp, và nếu chị sắp xếp mọi thứ cho em, Lotte, em sẽ cưới người phụ nữ đó. Chỉ cần ghi nhớ điều này: tiền bạc phải chắc chắn, và thu nhập phải do em toàn quyền sử dụng, ít nhất là trong suốt cuộc đời của người vợ."
Charlotte đang giải thích cho em trai rằng cậu phải tự mình tán tỉnh nếu muốn thực hiện việc này, và đang khuyến khích cậu làm như vậy bằng những lời ca tụng nồng nhiệt về vẻ đẹp của Eleanor, thì Signora được đưa vào phòng khách. Khi ở nhà và không phải chịu sự dòm ngó của ai ngoài gia đình mình, nàng cho phép người ta kéo mình đi bởi hai người phục vụ, và hai người khiêng giờ đây đặt nàng xuống ghế dài. Nàng không lộng lẫy trong y phục như trong bữa tiệc của Giám mục, nhưng vẫn được ăn mặc rất chỉn chu, và mặc dù có vẻ lo âu và đau đớn quanh đôi mắt, nàng, ngay cả dưới ánh sáng ban ngày, vẫn đẹp một cách xuất chúng.
"Này Madeline, chị biết không, em sắp lấy vợ đấy," Bertie bắt đầu ngay khi đám đầy tớ rút lui.
"Chẳng còn trò ngu ngốc nào khác mà em chưa làm," Madeline nói, "và vì vậy em hoàn toàn đúng khi thử làm việc đó."
"Ồ, chị nghĩ đó là việc ngu ngốc ư?" cậu nói. "Lotte đang khuyên em nhất định phải kết hôn. Nhưng về chủ đề này thì ý kiến của chị nên là hay nhất; chị có kinh nghiệm để dẫn dắt mà."
"Ừ, chị có đấy," Madeline nói với một tông giọng buồn bã khắc nghiệt, dường như muốn nói—"Em thì biết gì nếu chị buồn chứ? Chị chưa bao giờ yêu cầu sự cảm thông của em."
Bertie thấy hối lỗi khi thấy chị bị tổn thương bởi những gì mình nói, và cậu đến ngồi xổm ngay trước mặt chị để làm hòa.
"Thôi mà, Mad, em chỉ đùa thôi; chị biết mà. Nhưng nghiêm túc đấy, Lotte đang khuyên em kết hôn. Chị ấy muốn em cưới bà Bold này. Một góa phụ với khối tiền, một đứa con kháu khỉnh, một làn da đẹp, và cả khách sạn George and Dragon trên phố High Street nữa. Ôi Lotte, nếu em cưới bà ấy, em sẽ tự mình quản lý cái quán trọ—đó đúng là cuộc sống phù hợp với em."
"Cái gì," Madeline nói, "cái sinh vật nhạt nhẽo, ngăm đen trong bộ khăn trùm đầu góa phụ, kẻ trông như thể quần áo trên người bà ta được móc vào bằng nĩa ấy à!" Signora không bao giờ cho phép bất kỳ người phụ nữ nào được xinh đẹp.
"Thay vì nhạt nhẽo," Lotte nói, "chị gọi bà ấy là một người phụ nữ rất đáng yêu. Bà ấy là người xinh đẹp nhất trong phòng tối hôm nọ; nghĩa là, trừ chị ra, Madeline."
Ngay cả lời khen cũng không làm dịu đi sự cay nghiệt của người đẹp tàn tật. "Mọi phụ nữ đều quyến rũ theo ý của Lotte," nàng nói; "chị chưa từng biết một đôi mắt nào có khả năng đánh giá kém cỏi đến thế. Thứ nhất, người phụ nữ nào trên đời này có thể trông ổn trong cái thứ mà bà ta đội trên đầu chứ."
"Dĩ nhiên là bà ấy phải đội khăn trùm góa phụ, nhưng bà ấy sẽ bỏ nó ra khi Bertie cưới bà ấy."
"Chị không thấy chữ 'dĩ nhiên' nào ở đây cả," Madeline nói. "Cái chết của hai mươi ông chồng cũng không bắt chị phải chịu đựng hình phạt như vậy. Đó là một tàn dư của chế độ ngoại giáo cũng giống như tục hiến tế của một người phụ nữ Ấn Độ khi thiêu xác chồng mình. Dù không đẫm máu bằng, nhưng nó cũng dã man y như vậy, và vô ích y như vậy."
"Nhưng chị đừng trách bà ấy vì điều đó," Bertie nói. "Bà ấy làm vậy vì đó là phong tục của đất nước này. Mọi người sẽ nghĩ xấu về bà ấy nếu bà ấy không làm thế."
"Chính xác," Madeline nói. "Bà ta chỉ là một trong những kẻ vô danh tiểu tốt người Anh, những kẻ sẵn sàng quấn đầu mình vào trong một cái túi suốt ba tháng mỗi mùa hè, nếu mẹ và bà của họ đã làm như thế trước đó. Bà ta sẽ chẳng bao giờ nghĩ đến việc liệu có ích lợi gì khi phải chịu đựng một điều phiền toái như vậy."
"Ở một đất nước như Anh, rất khó để một phụ nữ trẻ tự mình đối lập với những định kiến kiểu đó," Charlotte thận trọng nói.
"Ý chị là rất khó để một kẻ ngốc không trở thành kẻ ngốc," Madeline nói.
Bertie Stanhope đã bôn ba khắp thế giới từ nhỏ nên cậu không còn giữ mấy sự tôn trọng đối với tính nghiêm túc của các phong tục Anh; nhưng ngay cả trong tâm trí cậu cũng hiện lên một ý nghĩ rằng, có lẽ đối với một người vợ, định kiến Anh thực sự trong tương lai cũng chẳng kém phần dễ chịu hơn sự tự do phóng khoáng kiểu Anh-Ý. Cậu không nói chính xác như vậy, nhưng cậu diễn đạt ý tưởng đó theo một cách khác.
"Em tưởng tượng," cậu nói, "rằng nếu em chết, và rồi quay về, em sẽ nghĩ rằng góa phụ của em trông đẹp hơn khi đội một trong những chiếc mũ đó so với bất kỳ loại khăn trùm đầu nào khác."
"Ừ—và em cũng sẽ tưởng tượng rằng bà ta chẳng có việc gì làm tốt hơn là tự nhốt mình lại và khóc lóc vì em, hoặc không thì tự thiêu mình. Nhưng bà ta sẽ nghĩ khác. Bà ta có lẽ sẽ đội một trong những chiếc mũ gớm ghiếc đó, vì bà ta không đủ can đảm để không làm thế; nhưng bà ta sẽ đội nó với một trái tim khao khát thời khắc có thể được phép bỏ nó ra. Chị ghét những thứ giả tạo nông cạn đó. Về phần chị, chị sẽ để thế gian nói gì tùy ý, và sẽ không tỏ ra đau buồn nếu chị không cảm thấy đau buồn—và có lẽ cả khi chị có cảm thấy như vậy cũng chẳng buồn tỏ ra."
"Nhưng đội khăn trùm góa phụ sẽ không làm giảm gia tài của bà ấy," Charlotte nói.
"Hay làm tăng nó lên," Madeline nói. "Vậy thì tại sao bà ta lại làm thế cơ chứ?"
"Nhưng mục đích của Lotte là làm cho bà ấy bỏ nó ra," Bertie nói.
"Nếu đúng là bà ấy có một nghìn hai trăm bảng mỗi năm toàn quyền sử dụng, và bà ấy không quá tầm thường trong cách cư xử, chị khuyên em nên cưới bà ấy. Chị dám cá là bà ấy sẽ đồng ý ngay nếu được hỏi: và vì em không định cưới bà ấy vì tình yêu, thì việc bà ấy có xinh đẹp hay không chẳng quan trọng mấy. Còn về việc em thực sự cưới một người phụ nữ vì tình yêu, chị không tin em đủ ngốc để làm chuyện đó."
"Ồ, Madeline!" người chị kêu lên.
"Và ồ, Charlotte!" người kia đáp.
"Chị không có ý nói là không người đàn ông nào có thể yêu một người phụ nữ trừ khi hắn là kẻ ngốc chứ?"
"Chị muốn nói gần như điều tương tự—rằng bất kỳ người đàn ông nào sẵn sàng hy sinh lợi ích của mình để chiếm hữu một gương mặt xinh đẹp đều là kẻ ngốc. Những khuôn mặt xinh đẹp có thể kiếm được rẻ hơn thế nhiều. Chị ghét cái thói ủy mị sướt mướt của em, Lotte. Em biết rõ cũng như chị về cách thức vợ chồng thường sống với nhau; em biết sự nồng nàn của tình cảm vợ chồng có thể chống chọi được bao lâu trước thử thách của một bữa tối tồi tệ, một ngày mưa, hay sự túng thiếu dù nhỏ nhất mà nghèo đói mang lại; em biết người đàn ông đòi hỏi tự do cho mình bao nhiêu, và hắn đòi hỏi sự nô lệ từ vợ mình nhiều thế nào nếu có thể! Và em cũng biết vợ thường vâng lời ra sao. Kết hôn nghĩa là sự bạo ngược ở một bên và sự lừa dối ở bên kia. Chị nói rằng một người đàn ông là kẻ ngốc khi hy sinh lợi ích của mình cho một thương vụ như vậy. Người phụ nữ, thường thì chẳng có cách sống nào khác."
"Nhưng Bertie không có cách sống nào khác," Charlotte nói.
"Vậy thì, nhân danh Chúa, hãy để nó cưới bà Bold," Madeline nói. Và thế là chuyện đó đã được định đoạt giữa họ.
Nhưng độc giả có tấm lòng nhân hậu chớ có lo lắng chút nào. Eleanor không được định sẵn sẽ cưới ông Slope hay Bertie Stanhope. Và tại đây, có lẽ tác giả được phép giải thích quan điểm của mình về một điểm rất quan trọng trong nghệ thuật kể chuyện. Ông mạo muội phản đối cái hệ thống vốn đi quá xa trong việc vi phạm mọi sự tin tưởng đúng đắn giữa tác giả và độc giả bằng cách duy trì sự bí ẩn về số phận của nhân vật được yêu thích gần như đến cuối tập ba. Không, hơn thế nữa, và tồi tệ hơn thế này, là điều quá thường xuyên xảy ra. Chẳng phải những nỗ lực sâu sắc nhất của thiên tài đã thường xuyên được sử dụng để làm nản lòng những khát vọng của độc giả, để gieo rắc những hy vọng giả tạo và nỗi sợ hãi giả tạo, và tạo ra những kỳ vọng không bao giờ được hiện thực hóa sao? Chẳng phải những lời hứa hẹn về những điều kinh khủng thú vị, thay vì đó tác giả chẳng tạo ra gì ngoài những thực tế tầm thường nhất trong chương cuối sao? Và chẳng phải có một sự lừa dối trong việc này mà sự trung thực của thời đại hiện nay không nên tán đồng sao?
Và cái sự quan tâm mà một cái nhìn trộm vào tập ba có thể xóa tan hoàn toàn thì có giá trị gì chứ? Những nét quyến rũ văn học mà bị hủy hoại hoàn toàn bởi chính sự thưởng thức chúng thì có giá trị gì? Khi chúng ta đã biết bức tranh đằng sau tấm màn trang nghiêm của bà Ratcliffe là gì, chúng ta không còn thấy hứng thú gì nữa với cả cái khung lẫn tấm màn che. Đối với chúng ta, chúng chỉ đơn thuần là vật chứa những bộ xương cũ, một chiếc quan tài không phù hợp, thứ mà chúng ta muốn chôn cất tử tế cho khuất mắt.
Và rồi, thật đau đớn biết bao khi niềm vui đọc tiểu thuyết của bạn bị phá hủy bởi sự đắc thắng thiếu suy nghĩ của một độc giả đi trước. "Ồ, cậu không cần lo lắng cho Augusta đâu; tất nhiên là cuối cùng cô ấy chấp nhận Gustavus." "Sao cậu xấu tính thế, Susan," Kitty nói với đôi mắt ngấn lệ: "Tớ chẳng còn quan tâm đến nó nữa rồi." Kitty thân mến, nếu bạn đọc cuốn sách của tôi, bạn có thể bất chấp sự xấu tính của chị gái mình. Sẽ không có bí mật nào mà cô ấy có thể nói với bạn. Thậm chí, hãy cầm tập ba nếu bạn muốn—tìm hiểu từ những trang cuối tất cả kết quả của câu chuyện đầy rắc rối của chúng tôi, và câu chuyện sẽ không mất đi bất kỳ sự thú vị nào, nếu quả thực trong đó có sự thú vị để mà mất.
Học thuyết của chúng tôi là tác giả và độc giả nên cùng nhau tiến bước trong sự tin tưởng hoàn toàn vào nhau. Hãy để các nhân vật trong vở kịch trải qua một vở hài kịch về những sai lầm đầy đủ như thế nào giữa họ, nhưng đừng bao giờ để khán giả nhầm lẫn người Syracusan với người Ephesian; nếu không, họ là một trong những kẻ bị lừa, và vai trò của kẻ bị lừa chẳng bao giờ là vẻ vang cả.
Tôi sẽ không vì giá trị của chương này mà để cho bất kỳ độc giả nào tin rằng Eleanor của tôi có thể tự ép mình cưới ông Slope, hay rằng cô ấy sẽ bị hy sinh cho một Bertie Stanhope. Nhưng trong số những người tốt ở Barchester, nhiều người đã tin vào cả điều này lẫn điều kia.