Người Chí Khí

Lượt đọc: 1376 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
2. Tác Vi Người Chí Khí Là Tác Vi Nhân Linh

❊ ❊ ❊

Ở trên chúng tôi vừa nói người chí khí phải là người xử dụng ý chí của mình. Chúng tôi cũng nói sự xử dụng ấy là tác vi quyết định. Nhưng có lẽ bạn hỏi : Bản chất của tác vi ấy là gì ? Mấy hàng sau đây là câu trả lời cho bạn về nghi vấn đó.

Sự tìm hiểu bản chất của tác vi ý chí có mục đích tối hậu nầy là giúp ta trong việc rèn nghị lực biết làm những việc tinh thần nào có hệ trực tiếp đến sự tăng cường của ý chí. Có thể ta vừa nhận rằng tác vi của ý chí phải là tác vi nhân linh, nhưng bởi không biết thế nào là tác vi nhân linh, ta lầm lẫn làm những việc chịu ảnh hưởng của xung động, của tình dục, của ý chí kẻ khác hay hoàn cảnh khách quan mà cứ tưởng mình là người chí khí và kỳ thực là người bạc nhược.

Bạn có thể định nghĩa tác vi nhân linh là tác vi có cũng do đời sống sinh lý nhưng được ý thức và tự do. Hai đặc tính căn bản nầy của nó là con đẻ của hai trí năng quan hệ : Trí tuệ và ý chí. Đặc tính ý thức thì bạn biết dư rồi. Chúng tôi đã bàn về nó khi đề cập vai trò của lý trí trong việc rèn đúc ý chí. Bạn chỉ cần nhớ chỉ khi nào ta làm việc gì mà ta có hữu thức đầy đủ (pleine advertance) thì ta mới chịu trách nhiệm về nó. Chúng tôi hiểu có hữu thức đầy đủ khi một chủ thể tự mình lựa chọn việc mình làm, làm lúc tĩnh thức không bị một lực lượng nội tâm hay ngoại giới cưỡng ép.

Đặc tính thứ hai bạn nên quan tâm hơn vì nó ăn thua trực tiếp với ý chí là tài năng bạn muốn tập rèn. Một tác vi cho được gọi là nhân linh phải là tác vi tự do. Tác nhân phải có trạng thái tâm hồn mà những nhà thần học gọi là (sui compos) là phải làm chủ lấy mình, chẳng những biết mình làm mà còn tự mình làm. Khi bạn tự mình trao cho bà lão ăn mày một đồng bạc, chúng tôi nói bạn làm một tác nhân vi linh và có trách nhiệm về nó nghĩa là hưởng công nghiệp của nó. Còn một người nọ dùng sức lực cầm tay chúng tôi ép chúng tôi đánh một tha nhân, bạn không thể nói chúng tôi làm một tác vi nhân linh, ý chí của chúng tôi không hoạt động, chúng tôi bị cưỡng ép.

Bạn nên phân biệt tác vi nhân linh (actus humanis) với những tác vi nhân sinh (actus hominis). Nó không phải là :

1) Những tác vi có do đời sống sinh lý, không hay rất ít chịu ảnh hưởng của ý chí như thở, tiêu hóa, tim đập vv...

2) Những tác vi của tình cảm mặc dầu ý chí có thể ảnh hưởng trên những tác vi nầy, như những cơn vui, buồn giận... Sự cảm xúc mà ta chịu trách nhiệm phải có sự ưng thuận của ý chí. Nó cũng không phải.

3) Những tác vi của người mất ý chí, lý trí vì bệnh điên vì bị thôi miên, bị một chất hóa học nào khiến đời sống tinh thần tê liệt. Tác vi của người bị bịnh mộng du (sommambuliame) hay người nằm chiêm bao cũng không phải là tác vi nhân linh.

4) Những tác vi của những trí năng khi thiếu sự ý thức và thiếu sự muốn. Như bỗng nhiên bạn tưởng tượng bỗng nhiên chúng tôi nhớ hay nghĩ đến việc này vật khác. Những hình ảnh những ý tưởng nầy của chúng ta không phải là tác vi nhân linh.

Phân biệt như vậy chắc bạn thấy hồn của tác vi nhân linh là sự tự định. Muốn cho nghị lực gia tăng phải làm những tác vi nầy. Đừng khi nào, vì một lý do gì mà bạn để tâm trí hoạt động hay bạn nói, làm việc gì mà không có sự can thiệp của ý chí. Thiếu sự can thiệp nầy chúng ta tổn phí sức lực chớ không có công nghiệp gì.

Đánh máy : mopie, minhf@yahoo, patimiha, thao nguyen, chip_mars, ganbunma, linhtt, lovelysnake289, kimduyen, blacktulip161, thuannguyen1088 Kiểm tra chính tả : Nguyễn Văn Ninh, Trần Khang, Nguyễn Thị Thủy, Đỗ Thị Thuỳ Trang, Hoàng Thị Trang, Trần Thị Kim Duyên, Trần Trung Hiếu, Nguyễn Tuấn Vinh, Dương Nhật Xuân, Trần Khánh Hoàng, Hoàng Huệ Anh, Vũ Thị Xuân Hương, Nguyễn Thị Thùy Dương, Nguyễn Thị Nhi, Đỗ Thúy Nhi, Nguyễn Tuấn Anh
Nguồn: TVE-4U
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 16 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.