Khỏi cần nói, bạn dư biết người chí khí là người tự chủ. Ý chí khi được trui rèn già dặn sẽ giúp con người làm chủ lấy mình khi có sự thúc đẩy của bản năng, tình dục. Khi nói năng, hành động, người ta ý thức lời nói, hành vi của mình. Không một cơn sầu thảm, một cuộc vui cười một ngọn sóng hăng hái nào xô đẩy người có ý chí sống động cách vô ý thức được. Chúa Giêsu bị một đứa thất phu tát cho một bạt tai. Chúng ta mà ở địa vị Ngài chắc chồm chồm tới trả đũa. Song Ngài thì khác. Ngài ôn tồn hỏi : « Nếu tôi nói phải sao anh đánh tôi ». Thiệt là tự chủ vào bực thầy. Đọc tiểu sử Taalleyrand ta thấy trong nhiều cuộc tranh luận với đối phương ở những bàn hội nghị ông nóng sôi gan nhưng mặt bao giờ cũng thản nhiên, điểm nét cười.
Năm xưa trong tạp chí Đại Chúng có người mắng Hồ Hữu Tường là « loạn óc ». Hồ Quân trên mặt báo Thế giới trả lời với thái độ quân tử.
Trong cuốn Rèn Nhân Cách, có chỗ chúng tôi đã nói bất cứ con người nào cũng gồm hai phần : phần thượng và phần hạ. Phần thượng là phần tinh thần gồm trí tuệ, ý chí và những tài năng tùy tùng khác. Còn phần hạ là phần gồm bởi thú tính, bản năng, tình cảm, thị dục… Trên đời ai cũng có phận sự làm cho phần thượng chiến thắng phần hạ và phương thế không có không được là ý chí. Người dùng ý chí để sống, để nói năng, hành động là người ý thức rằng mình kiềm hãm cái tôi hạ của mình và lúc nào cũng hướng thượng để đời mình ngày một Người hơn.