Với mục đích ấy, ông đưa cô đi dạo, một thói quen của ông mỗi khi muốn nói điều gì đó thật sự sâu sắc. Con đường của họ dẫn lên đỉnh dãy núi cao chia cắt vùng rừng rậm của họ với xứ sở trồng táo, nơi vào mùa xuân họ từng ngắm nhìn bạt ngàn những tán táo nở hoa. Giờ đây, vạn vật đều chìm trong một màu xanh thẳm. Nơi này gợi lại trong tâm trí Grace lần cuối cùng cô có mặt ở đây, và cô cất lời: “Lời hứa về một vụ mùa táo bội thu đang dần thành hiện thực, phải không ạ? Chắc là Giles đang chuẩn bị cối xay và máy ép rồi đấy.”
Đây lại chính là điều mà cha cô không hề định bàn tới. Không đáp lại, ông giơ tay lên, ngón tay hướng về một điểm cố định. “Kia kìa,” ông nói, “con thấy cái đám cây cọc mọc bò qua sườn đồi giống như một con sên lớn không, và ngay phía sau ngọn đồi ấy là một thung lũng kín gió xanh rờn? Đó chính là nơi gia tộc của ông Fitzpiers từng là chúa đất trong không biết bao nhiêu trăm năm, và ngôi làng Buckbury Fitzpiers nằm ở đó đấy. Một cơ ngơi thật tuyệt vời — tuyệt vời làm sao!”
“Nhưng giờ họ đâu còn là chúa đất ở đó nữa ạ.”
“Thì đúng thế. Nhưng những gì tốt đẹp và vĩ đại cũng có lúc tàn lụi, giống như những thứ nhỏ nhoi và ngốc nghếch vậy. Ta tin rằng những người duy nhất hiện nay đại diện cho gia tộc ấy chỉ còn là vị bác sĩ của chúng ta và một người phụ nữ độc thân đang sống ở đâu đó mà ta không rõ. Con không thể nào không hạnh phúc được, Grace, khi kết duyên với một gia tộc lừng lẫy mang đậm chất lãng mạn như thế. Con sẽ có cảm giác như mình đang bước vào những trang sử sách vậy.”
“Chúng ta đã ở Hintock lâu bằng họ ở Buckbury cơ mà; chẳng phải vậy sao ạ? Cha vẫn bảo tên họ của chúng ta xuất hiện trong các khế ước cổ xưa mãi thôi.”
“Ồ đúng thế — nhưng chỉ với tư cách là nông dân tự chủ, tá điền, và những người tương tự. Tuy nhiên, hãy nghĩ xem điều này sẽ mang lại cho con lợi ích lớn nhường nào. Con sẽ được sống một cuộc sống trí thức cao sang, thứ đã trở thành bản tính tự nhiên của con rồi; và mặc dù phòng mạch của vị bác sĩ ở đây còn nhỏ, chắc chắn khi đã quen tay, anh ấy sẽ chuyển đến một thị trấn sầm uất, sắm một cỗ xe sang trọng, và con sẽ được quen biết rất nhiều phu nhân thuộc tầng lớp thượng lưu. Nếu sau này con có vô tình gặp lại ta, Grace, con cứ việc lái xe lướt qua ta và nhìn sang hướng khác. Ta không mong con phải chào hỏi ta, hay ước ao điều gì tương tự, trừ phi tình cờ gặp nhau ở nơi vắng vẻ, kín đáo nào đó mà việc ấy chẳng làm con kém phần cao quý. Đừng bao giờ coi những người như hàng xóm Giles là ngang hàng với con. Ta và cậu ta có thể là bạn tốt, nhưng cậu ta không thuộc tầng lớp dành cho con. Cậu ta đã quen sống cuộc đời thô mộc, bình dị ở đây, và vợ của cậu ta cũng phải sống một cuộc đời thô mộc, bình dị như thế.”
Sự áp lực quá lớn ấy ắt sẽ tạo ra những chuyển biến nhất định. Vì Grace bị bỏ mặc cho không gian riêng khá nhiều, cô đã tận dụng một ngày đẹp trời trước khi Fitzpiers trở về để lái xe đến thung lũng nói trên, nơi tọa lạc ngôi làng Buckbury Fitzpiers. Để người hầu của cha lại quán trọ cùng con ngựa và cỗ xe két, cô thong thả đi bộ đến phế tích của một lâu đài nằm ở một cánh đồng cận kề. Cô không mảy may nghi ngờ gì rằng đó chính là thành lũy cổ xưa của gia tộc Fitzpiers.
Những di tích còn lại chẳng đáng là bao, chủ yếu là các phần vòm phía dưới, được nâng đỡ bởi những cột trụ thấp và mập mạp, phía trên là những đầu cột chạm khắc hoa văn móc câu đặc trưng của thời kỳ ấy. Hai hoặc ba vòm của những gian hầm này vẫn còn giữ nguyên vị trí đã được người nông dân bên cạnh tận dụng làm nơi trú ẩn cho đàn bê, sàn nhà được rải rơm mà trên đó lũ thú non đang ngửi sột soạt, tự làm dịu cái lưỡi khô khốc bằng cách liếm láp những hoa văn kiến trúc Norman kỳ lạ đang lấp lánh hơi ẩm. Cô nghĩ rằng thật là một sự hạ thấp đối với ngay cả một hình thức nghệ thuật thô sơ nhường này khi bị đối xử một cách thô bạo như vậy, và lần đầu tiên, gia tộc Fitzpiers hiện lên trong trí tưởng tượng của cô với những sắc thái của một chủ nghĩa lãng mạn đượm buồn.
Chẳng mấy chốc đã đến giờ phải lái xe về nhà, và cô vượt qua quãng đường trở về trong tâm trạng đầy bận tâm. Ý nghĩ về một người đàn ông hiện đại cả về khoa học lẫn mỹ học như vị bác sĩ trẻ lại xuất phát từ những di tích cổ xưa đến thế là một nét mới lạ mà trước nay cô chưa từng trải nghiệm. Sự kết hợp ấy mang lại cho anh ta một sức hút về mặt xã hội và trí thức khiến cô vô cùng e dè, bởi nó làm tăng thêm sức nặng cho thứ ảnh hưởng kỳ lạ mà anh ta vẫn thường tạo ra lên cô mỗi khi xuất hiện bên cạnh.
Trong một trạng thái kích động không phải là tình yêu, cũng chẳng phải tham vọng, mà đúng hơn là một nhận thức đầy lo sợ về những hiểm họa đang chực chờ trong không trung, cô ngóng chờ sự trở lại của anh ta.
Trong khi đó, cha cô cũng đang ngóng chờ anh. Tại nhà ông có một cuốn sách y học cổ, xuất bản vào cuối thế kỷ trước, và để chuẩn bị tâm thế hòa nhịp với các sự kiện, Melbury đã đặt cuốn sách này lên đùi khi công việc trong ngày đã xong, rồi đọc về Galen, Hippocrates và Herophilus — về các phái chủ chiến, thực nghiệm, huyền bí cùng các trường phái hành nghề y khác từng xuất hiện trong lịch sử; từ đó tiếp tục chuyển sang phần phân loại các căn bệnh và quy tắc chữa trị đã được trình bày với độ chính xác tuyệt đối trong cuốn sách quý giá này. Melbury lấy làm tiếc vì chuyên luận này quá cũ, ông sợ rằng vì thế mà mình sẽ không thể có một cuộc trò chuyện trọn vẹn như mong muốn với ông Fitzpiers — người chắc chắn đã được trang bị những phát hiện mới mẻ hơn.
Ngày Fitzpiers trở về cuối cùng cũng tới, và anh gửi lời nhắn rằng sẽ đến thăm ngay lập tức. Trong khoảng thời gian ngắn ngủi được cho phép để dọn dẹp nhà cửa, việc quét dọn phòng khách nhà Melbury chẳng khác nào việc quét dọn căn phòng tại nhà Người Giải Mộng từng khiến Người Hành Hương suýt nghẹt thở. Ngay sau đó, bà Melbury ngồi xuống, chắp hai tay lại, mím chặt môi và chờ đợi. Chồng bà cứ đi ra đi vào từ bãi gỗ với vẻ bồn chồn, liếc nhìn vào căn phòng, thốt lên một câu “ừ, ừ” rồi lại rút lui. Khoảng từ bốn đến năm giờ, Fitzpiers tới, cột ngựa vào chiếc móc ở ngay bên ngoài cửa.
Ngay khi bước vào nhà và nhận ra Grace không có mặt ở đó, anh dường như có chút linh cảm chẳng lành. Không gì khác ngoài sự hiện diện bằng xương bằng thịt của cô mới có thể giữ chân anh lâu dài ở mức độ của cuộc chinh phục đầy nhiệt huyết này, và khi thiếu vắng điều đó, anh trông giống như một kẻ muốn quay bước rút lui.
Anh máy móc trò chuyện ở mức độ tư duy mà anh cho là của một người phụ nữ miền rừng cho đến khi có tiếng sột soạt vang lên trên cầu thang và Grace bước vào. Lần này Fitzpiers cũng bối rối chẳng kém gì cô. Vượt lên trên những cảm xúc chân thật mà cô khơi gợi trong tim anh, còn vương vấn cả ý thức rằng anh đang xốc nổi tung một con xúc xắc mà lẽ ra sự phán đoán đã ngăn anh không nên thả.
Ông Melbury không có mặt trong phòng. Phải bận rộn giải quyết công việc ngoài bãi gỗ, ông đã trì hoãn việc mặc áo khoác và áo ghi-lê buổi chiều cho đến khi vị bác sĩ xuất hiện, và thế là, vì không muốn tỏ ra chậm trễ trong việc tiếp đón, ông vội vã bước vào phòng khách trong lúc tay đang cài vội những chiếc khuy áo. Tính cầu kỳ của Grace cảm thấy hơi phiền lòng khi Fitzpiers chứng kiến cảnh hành động ấy làm lộ rõ sự căng thẳng mà chuyến viếng thăm của anh đang chất lên vai cha cô; và để làm cho tình hình tồi tệ hơn đối với cô lúc ấy, cụ Grammer dường như có một niềm đam mê bơm nước không ngừng nghỉ ở gian bếp phía sau, lại còn để mở các cửa khiến những tiếng đập và tiếng nước bắn át cả tiếng trò chuyện trong phòng khách.
Mỗi khi cuộc trò chuyện bên tách trà rơi vào sự tản mạn dễ chịu, ông Melbury lại chen ngang bằng những lời lẽ được trau chuốt một cách gượng gạo về những đề tài vô cùng xa vời, như thể ông sợ để tâm trí của Fitzpiers phải suy xét kỹ lưỡng đến vấn đề đang nằm gần nhất với trái tim của tất cả mọi người. Thả vào thực tế thì một thái độ gượng gạo là điều hoàn toàn dễ hiểu đối với Melbury vào lúc này, bởi mối quan tâm lớn nhất trong đời ông đang đi đến hồi kết cục. Nếu người ta có thể nhìn thấy con người thực sự thay vì chỉ là thể xác đơn thuần, thì góc căn phòng nơi ông ngồi chắc chắn sẽ tràn ngập một hình hài tiêu biểu cho nỗi hồi hộp lo âu — mắt mở lớn, môi mím chặt, đang ngóng chờ kết quả. Việc những hy vọng và nỗi sợ hãi của người làm cha lại mãnh liệt đến thế khi dồn hết vào nhân thân của một đứa con duy nhất trong hoàn cảnh vô cùng đặc biệt này, chứ không phân tán ra không gian rộng lớn hơn của cả một gia đình, tiềm ẩn những rủi ro nguy hiểm cho hạnh phúc tương lai.
Fitzpiers ở lại chưa đầy một tiếng đồng hồ, nhưng khoảng thời gian ấy dường như đã đẩy tình cảm của anh đối với Grace tiến một bước dứt khoát, chuyển từ trạng thái mơ hồ lỏng lẻo sang một hình hài hữu cơ vững chắc. Cô đã chẳng thèm đi tiễn anh ra cửa để đáp lại tiếng thì thầm “Lại đây nào!” nếu như mẹ cô không cất lời theo một cách rất thực tế rằng: “Được chứ, Grace; con hãy ra cửa tiễn anh Fitzpiers đi.” Thế là Grace bước ra, trong khi cả cha mẹ cô đều ở lại trong phòng. Khi đôi trẻ đã bước ra đến sảnh lớn lát gạch đỏ, chàng trai liền cầm lấy bàn tay cô gái, kéo tay cô luồn qua khuỷu tay mình rồi dẫn cô ra đến cửa, nơi anh len lén đặt lên môi cô một nụ hôn.
Cô rụt tay lại trong cơn run rẩy, đỏ bừng mặt và quay đi, hầu như chẳng hiểu làm sao mọi chuyện lại tiến triển đến bước này. Fitzpiers lái xe đi, vừa hôn gió về phía cô vừa vẫy tay chào Melbury — người đang đứng nhìn qua khung cửa sổ. Cha cô đáp lại cử chỉ của vị bác sĩ bằng một cái vẫy tay thật rộng kèm theo một nụ cười mãn nguyện.
Cảm giác say đắm mà Fitzpiers, như thường lệ, đã tạo ra trong tâm trí Grace trong suốt chuyến thăm cũng phai nhạt dần khi anh rời đi. Cô cảm thấy giống như một người phụ nữ không biết mình vừa làm gì trong suốt tiếng đồng hồ qua, nhưng lại đầy lo âu phỏng đoán rằng những diễn biến của buổi chiều tuy mơ hồ nhưng đã tương đương với một lời đính ước giữa cô với chàng trai Fitzpiers vừa đẹp trai, đầy uy quyền lại vừa không thể chối từ.
Chuyến viếng thăm này là điển hình cho rất nhiều chuyến viếng thăm tiếp theo trong suốt những ngày mùa hè dài đằng đẵng của năm đó. Grace cứ thế bị cuốn đi trên dòng chảy của những lý lẽ, luận điểm và sự thuyết phục, và phải thừa nhận rằng, đôi khi còn được bồi đắp thêm bởi chính những khuynh hướng của riêng cô. Chẳng người phụ nữ nào là không có những hoài bão, vốn có thể hoàn toàn vô hại trong những giới hạn nhất định; và Grace đã được rèn giũa về mặt xã hội cũng như giáo dục về mặt trí thức đến mức cô nhìn thấy rõ ràng niềm hạnh phúc trong vị thế người vợ của một người như Fitzpiers. Bản thân hoàn cảnh vật chất của anh, dù ở hiện tại hay tương lai, chẳng có mấy điểm mang lại cho cô tham vọng, nhưng những khả năng về một đời sống nội tâm tinh tế, được trau chuốt, cùng những sự giao cảm tâm lý tinh vi mới chính là điều có sức hút đối với cô. Chính điều này, chứ không phải bất kỳ ý tưởng dung tục nào về việc kết hôn cho xứng đáng, đã khiến cô xuôi theo dòng nước và đầu hàng trước ảnh hưởng to lớn mà Fitzpiers luôn gây ra cho cô mỗi khi cô ở bên anh.
Bất kỳ nhà quan sát tinh tường nào cũng sẽ tiên đoán rằng, cho dù hiện tại cô đã yêu anh theo nghĩa thông thường hay chưa, thì sớm muộn gì cô cũng sẽ yêu anh mà thôi.
Vào một buổi chiều tối nọ ngay trước lúc chập tối, họ đã cùng nhau đi dạo một quãng đường khá dài, và để đi tắt về nhà, họ đã băng qua những khu vườn cây cảnh của Hintock House — nơi vẫn đang hoang vắng, và vẫn trơ trọi giấu đi những ô cửa sổ che rợp bóng râm vô hồn hướng về phía tán lá và các sườn đồi xung quanh. Grace đã mệt, họ tiến đến sát bức tường và cùng nhau ngồi xuống một bậc thềm đá — nơi vẫn còn vương chút ấm áp từ ánh mặt trời đã rọi chiếu suốt cả buổi chiều.
“Nơi này thật hoàn hảo cho chúng ta phải không em, người anh yêu,” vị hôn của cô cất lời khi cả hai đang ngồi, vừa quay sang vừa lững thững nhìn ngắm mặt tiền cổ kính.
“Ôi vâng,” Grace đáp, thể hiện rõ rằng chưa từng có một ý nghĩ như thế thoáng qua trong đầu cô. “Bà ấy vẫn chưa về nhà,” Grace nói thêm ngay sau đó, với giọng điệu có phần u sầu, bởi cô không thể quên rằng vì lý do nào đó cô đã đánh mất tình bạn quý giá với người chủ nhân của chốn khuê phòng này.
“Ai cơ? — ồ, ý em là bà Charmond. Em có biết không, cưng ơi, có lúc anh đã từng nghĩ em sống ở đây đấy.”
“Thật á?” Grace thốt lên. “Sao lại thế được ạ?”
Anh giải thích, trong giới hạn có thể mà không nhắc đến sự thất vọng của mình khi phát hiện ra mọi chuyện không phải như vậy; rồi tiếp tục: “Thôi, đừng bận tâm chuyện đó nữa. Giờ anh muốn hỏi em điều này. Có một chi tiết trong đám cưới của chúng ta mà anh chắc chắn em sẽ để anh tự quyết định. Ý anh là không muốn tổ chức lễ cưới tại cái nhà thờ tồi tệ ở đây, với tất cả đám nhà quê đứng quanh trố mắt nhìn chúng ta, và một tay mục sư lẩm bẩm đọc kinh.”
“Vậy thì tổ chức ở đâu ạ? Ở một nhà thờ trên thị trấn ư?”
“Không. Không phải ở nhà thờ nào cả. Tại văn phòng đăng ký kết hôn. Đó là một nơi yên tĩnh, ấm cúng và thuận tiện hơn về mọi mặt.”
“Ôi,” cô thốt lên với vẻ đau khổ thực sự. “Làm sao em có thể kết hôn mà lại không ở nhà thờ, và thiếu vắng những người bạn thân yêu xung quanh mình chứ?”
“Có cả anh chàng nông dân Winterborne ở trong số đó nữa chứ gì.”
“Vâng — thì sao lại không chứ? Anh biết thừa là chẳng có chuyện gì nghiêm túc giữa anh ấy và em mà.”
“Em thấy đấy, cưng ơi, một đám cưới ồn ào gióng chuông trong nhà thờ sẽ gặp phải bất lợi này trong trường hợp của chúng ta: nó sẽ trở thành đề tài bàn tán đi xa lắm. Giờ đây, anh muốn nhẹ nhàng, hết sức nhẹ nhàng chỉ ra cho em thấy việc công khai rùm beng như thế sẽ bất lợi thế nào nếu chúng ta rời khỏi Hintock, và anh mua lại phòng khám mà anh đang nhắm tới ở Budmouth — cách đây chưa đầy hai mươi dặm. Hãy tha thứ cho anh khi phải nói rằng sẽ tốt hơn rất nhiều nếu không một ai ở đó biết em xuất thân từ đâu, hay bất cứ điều gì về cha mẹ em. Vẻ đẹp, kiến thức và phép tắc của em sẽ đưa em đi muôn nơi nếu em không bị vướng bận bởi những lời soi mói ngược xuôi đó.”
“Nhưng chẳng lẽ không thể là một buổi lễ yên tĩnh, ngay cả trong nhà thờ sao?” cô nài nỉ.
“Anh không thấy sự cần thiết phải đến đó!” anh nói, có chút thiếu kiên nhẫn. “Hôn nhân là một hợp đồng dân sự, và càng làm cho nó ngắn gọn, đơn giản bao nhiêu thì càng tốt bấy nhiêu. Người ta đâu có đến nhà thờ khi mua một ngôi nhà, hay thậm chí khi lập di chúc đâu.”
“Ôi, Edgar — em không thích nghe anh nói thế chút nào.”
“Thôi nào, thôi nào — anh không có ý đó. Nhưng anh đã bàn với cha em rồi, và ông ấy chẳng phản đối gì cả; vậy thì sao em lại phải phản đối chứ?”
Cô nhượng bộ, cho rằng đây là vấn đề mà cô nên để tình cảm nhường bước cho sự khôn ngoan — nếu thực sự có sự khôn ngoan trong kế hoạch của anh. Nhưng cô lại mang một nỗi buồn không tên khi bước đi trên con đường về nhà.