Fitzpiers vừa đi được chừng một tiếng thì Grace bắt đầu phát bệnh. Hôm sau nàng phải nằm phòng riêng. Lão bác sĩ Jones được mời đến; lão lầm bầm vài câu có nhắc đến cụm từ “triệu chứng sốt”. Grace nghe thấy và đoán ra chính mình đã tự rước họa vào thân.
Hôm ấy, khi nàng vẫn đang nằm đó với cái đầu đau như búa bổ, tự hỏi liệu mình có thực sự sắp đi theo kẻ đã khuất hay không, Grammer Oliver bước đến bên giường. “Tôi không biết cái này có phải để cô dùng không, thưa cô,” bà nói, “nhưng tôi tìm thấy nó trên bàn. Chắc là do Marty để lại lúc cô ấy đến sáng nay.”
Grace đăm đăm nhìn vào vật mà Grammer đang giơ lên bằng đôi mắt nóng rực. Đó là chiếc lọ nhỏ mà chồng nàng đã để lại ở túp lều, khi anh nài nỉ nàng hãy uống vài giọt nếu muốn bảo toàn tính mạng trước căn bệnh đã quật ngã Winterborne. Nàng cố gắng xem xét nó kỹ nhất có thể. Chất lỏng bên trong mang sắc màu ngọc ốp, trên nhãn có dòng chữ bằng tiếng Ý. Chắc hẳn anh đã kiếm được nó trong những chuyến lang thang nước ngoài. Nàng biết rất ít tiếng Ý, nhưng cũng nhận ra thứ thuốc bổ này thuộc một loại thuốc hạ nhiệt nào đó. Cha nàng, mẹ nàng và tất cả mọi người trong nhà đều vô cùng lo lắng cho sự hồi phục của nàng, và nàng quyết định tuân theo chỉ dẫn của chồng. Bất chấp mọi rủi ro, nếu có, nàng đã sẵn sàng đối mặt. Một cốc nước được mang tới, và những giọt thuốc được thả vào.
Tác dụng tuy không phải phép lạ nhưng vô cùng đáng kinh ngạc. Chưa đầy một tiếng sau, nàng cảm thấy bình tĩnh hơn, dễ chịu hơn, đầu óc minh mẫn hơn — bớt hẳn sự bồn chồn, dằn vặt và kiệt quệ. Nàng uống thêm vài giọt nữa. Kể từ lúc đó, cơn sốt lùi dần, tắt lịm như một đám cháy bị dập nước.
“Anh ấy thật thông minh!” nàng thốt lên với vẻ tiếc nuối. “Sao anh ấy lại không có lấy một chút nguyên tắc, để có thể dùng tài năng lớn lao của mình vào những việc hữu ích cơ chứ? Có lẽ anh ấy đã cứu lấy cõi đời vô tích sự này của tôi. Nhưng anh ấy nào có hay biết, và cũng chẳng mủng mỉm quan tâm xem mình đã cứu được hay chưa; vì thế nên tôi sẽ chẳng bao giờ nói cho anh ấy biết điều đó! Chắc là anh ấy chỉ đưa nó cho tôi vì sự ngạo mạn của tài nghệ bản thân, muốn bày tỏ sự uyên bác vượt trội của mình so với tôi, hệt như Elijah từng gọi lửa từ trời xuống vậy.”
Ngay khi hoàn toàn bình phục sau cuộc mưu sát hụt chính mạng sống mình, Grace liền đến túp lều của Marty South. Dòng chảy trong tâm hồn nàng lại hướng về bóng hình đã mất của Giles Winterborne.
“Marty,” nàng nói, “cả hai chúng ta đều yêu anh ấy. Chúng ta sẽ cùng nhau đến thăm mộ anh ấy.”
Nhà thờ Great Hintock nằm ở phía trên của làng, có thể đến đó mà không cần phải đi qua con đường cái. Trong ánh hoàng hôn muộn màng của tháng Chín, họ đi đến đó theo những lối đi khuất nẻo, hầu như đi cạnh nhau trong im lặng, mỗi người chìm đắm trong suy nghĩ riêng. Grace mang một nỗi dằn vặt lớn hơn cả Marty — cảm giác ám ảnh rằng chính những hành động vội vã của nàng đã dập tắt đi ngọn đèn cuộc đời anh. Nàng từng cố thuyết phục bản thân rằng anh có thể vẫn chết vì bạo bệnh ngay cả khi nàng không chiếm lấy ngôi nhà của anh. Có lúc nàng tự thuyết phục được; có lúc thì không.
Họ đứng bên nấm mồ cùng nhau, và dẫu mặt trời đã lặn, họ vẫn phóng tầm mắt nhìn qua những cánh rừng bạt ngàn dặm dài, trải xuống thung lũng nơi anh từng quen thuộc lui tới mỗi năm với chiếc máy xay và máy ép di động để làm rượu táo vào khoảng thời gian này.
Có lẽ nỗi đau đầu tiên của Grace — sự thật phũ phàng rằng nếu anh còn sống thì anh cũng chẳng bao giờ có thể thuộc về nàng — đã phần nào làm dịu đi nỗi đau thứ hai này. Về phần Marty, nàng cũng mang chung một nỗi niềm ấy; anh chưa bao giờ là của nàng cả. Vì chẳng hề có chút mong cầu về một thứ tình cảm được đền đáp nào tồn tại khi anh còn sống, nên giờ đây khi anh đã ra đi, cũng chẳng có sự hụt hẫng nào để mà tiếc nuối.
Grace cảm thấy hổ thẹn khôn cùng khi dần nhận ra rằng mình chưa từng thấu hiểu Giles như cách Marty đã làm. Chỉ có một mình Marty South, giữa tất cả phụ nữ ở Hintock và trên thế giới này, là người sánh ngang với Winterborne trong sự hòa hợp đầy trí tuệ với tự nhiên. Về mặt đó, nàng chính là mảnh ghép hoàn hảo cho anh ở phái bên kia, đã sống như một hình bóng song trùng của anh, đã bồi đắp tư tưởng của mình vào tư tưởng của anh như một hệ quả tất yếu.
Những cái nhìn thoáng qua và hời hợt mà người dân bình thường dành cho thế giới kỳ diệu của nhựa sống và lá cành mang tên những khu rừng Hintock ấy, đối với hai con người Giles và Marty, lại là một ánh nhìn trong trẻo và tường tận. Họ thấu hiểu những bí ẩn tinh tế nhất của nó như một thứ kiến thức thông thường; họ đọc được những ký tự tượng hình của nơi đây như một đoạn văn bản quen thuộc; đối với họ, những âm thanh và hình ảnh của đêm tối, của mùa đông, gió bão giữa những tán cây rậm rạp — những thứ mà với Grace mang chút gì đó kỳ dị, thậm chí siêu nhiên — lại chỉ là những hiện tượng tự nhiên giản đơn mà nguồn gốc, sự tiếp diễn và quy luật đều đã được họ nắm rõ trong lòng bàn tay. Họ từng cùng nhau gieo trồng, và cũng cùng nhau đốn chặt; qua năm tháng, họ đã âm thầm góp nhặt trong tâm tưởng những dấu hiệu và biểu tượng xa xôi ấy — những thứ vốn chỉ hiện lên mập mờ như văn khắc cổ Rune đối với số ít người, nhưng khi gom lại lại tạo thành một bảng chữ cái hoàn chỉnh. Từ tiếng lá cành sượt nhẹ vào mặt khi băng qua màn đêm, họ có thể đoán biết chính xác loài cây đã chìa cành ra đó; từ phẩm chất của tiếng gió rít qua vòm lá, họ cũng có thể gọi tên chính xác loại cây ấy từ khoảng cách xa. Chỉ cần liếc qua phần thân gỗ, họ biết ngay lõi cây còn khỏe mạnh hay đã chớm mục ruỗng, và nhìn tình trạng của những cành non ở ngọn là biết bộ rễ đã vươn tới tầng đất nào. Mưu chước của các mùa trong năm hiện lên qua góc nhìn của chính bậc phù thủy điều khiển chúng, chứ không phải dưới con mắt của một kẻ đứng ngoài xem.
“Lẽ ra anh ấy phải cưới cô, Marty, chứ không phải bất kỳ ai khác trên đời!” Grace nói với một giọng đầy xác quyết, sau khi đã ngẫm nghĩ theo mạch cảm xúc trên.
Marty lắc đầu. “Trong tất cả những ngày tháng chúng ta cùng nhau ở ngoài trời, thưa cô,” nàng đáp, “điều duy nhất anh ấy chưa từng nói với tôi chính là tình yêu; và tôi cũng thế.”
“Vậy mà cô và anh ấy lại có thể trò chuyện bằng một thứ ngôn ngữ chẳng ai khác thấu hiểu — thậm chí cả cha tôi, dù ông là người hiểu rõ nhất — đó là ngôn ngữ của chính cây cối, hoa trái và cỏ cây.”
Nàng có thể đắm chìm trong những hoài niệm u sầu ấy với Marty; nhưng phần cốt lõi cứng nhắc của nỗi đau trong lòng nàng — thứ mà Marty không có — vẫn nguyên vẹn ở đó. Nếu chắc chắn rằng cái chết của Giles hoàn toàn do việc phơi mình dưới giá lạnh, hẳn điều đó đã đẩy nàng đến bờ vực điên dại; nhưng luôn tồn tại một tia hy vọng mong manh rằng việc phơi sương gió ấy chỉ đẩy nhanh thêm những gì vốn dĩ đã định sẵn phải đến. Nàng khao khát được tin rằng nó thậm chí còn chưa làm được điều đó.
Chỉ có duy nhất một người mà ý kiến về hoàn cảnh ấy có thể khiến nàng dốc lòng tin tưởng. Chồng nàng chính là người đó. Thế nhưng để cất lời hỏi anh, nàng sẽ phải kể chi tiết những điều kiện thực tế mà nàng và Winterborne đã sống cùng nhau trong suốt ba hay bốn ngày định mệnh sau cuộc bỏ trốn của nàng; và việc rút lại lời tuyên bố đầy thách thức ban đầu của mình về vấn đề ấy trông có vẻ là một sự yếu đuối mà nàng không muốn phơi bày. Nàng chưa bao giờ mảy may nghi ngờ rằng Fitzpiers sẽ tin mình nếu nàng thành thật thú nhận hoàn cảnh thực tế; nhưng việc tự nguyện đính chính chẳng khác nào ra hiệu xin hưu chiến, và trong tâm trạng hiện tại của nàng, đó là điều nàng thấy chẳng mảy may cần thiết.
Có lẽ sẽ chẳng có gì đáng ngạc nhiên, sau những gì đã bộc lộ về Fitzpiers, khi người đàn ông mà sự chung thủy của Grace không thể giữ chân lại bị kích thích đến quằn quại bởi nỗi niềm say mê xoay quanh nàng, chính bởi lời thú nhận trái ngược ấy của nàng.
Anh tự nhủ rằng mình chưa bao giờ thực sự thấu hiểu hết tầm vóc sâu sắc và nguy hiểm của nàng nếu nàng đủ khả năng thực hiện một đòn trả đũa như vậy; và dẫu có bi sầu biết bao khi phải thừa nhận thực tế ấy, niềm tự ti và sự hối hận của chính anh lại sinh sôi ra một nỗi ngưỡng mộ đang âm ỉ cháy dành cho nàng.
Anh đã trải qua một hoặc hai tháng trời đầy đau khổ tại Exbury, nơi chốn mà anh lui về — quả thực là nỗi đau đớn chẳng kém gì Grace, nếu nàng hay biết về nó, sẽ sẵn lòng giáng xuống bất kỳ sinh linh nào, dù kẻ đó có phụ bạc nàng đến đâu chăng nữa. Rồi một tia hy vọng lóe lên bất chợt trong anh; anh tự hỏi liệu lời khẳng định của nàng có thật hay không. Anh tự vấn xem đó có phải là hành động của một người phụ nữ mà sự thuần khiết và ngây thơ tự nhiên đã che mờ tầm nhìn trước những biến cố của một tuyên bố như thế. Vốn từng trải qua vô số mối tình với phái đẹp, anh thừa biết rằng trong rất nhiều trường hợp, những người phụ nữ dám dấn thân vào những vấn đề hiểm nghèo thường là vì họ thiếu đi một trí tưởng tượng đủ mãnh liệt để cảm nhận trọn vẹn sức nặng của chúng. Dưới ánh sáng ấy, lời tuyên bố táo bạo của Grace có chăng chỉ biểu thị sự tuyệt vọng của một kẻ hãy còn non dại trước những thực tế đầy lệch lạc mà thôi.
Những dằn vặt tinh thần và sự thấp thỏm của Fitzpiers cuối cùng đã thúc đẩy anh thực hiện một chuyến hành trình đầy sầu muộn đến vùng lân cận Little Hintock; và tại đây, anh vẩn vơ quanh quẩn suốt nhiều tiếng đồng hồ gần chốn diễn ra những trải nghiệm cảm xúc thuần khiết nhất trong đời mình. Anh lang thang khắp những khu rừng bao bọc lấy ngôi nhà của Melbury, lảng vảng tránh tầm mắt thiên hạ như một tên tội phạm. Đó là một buổi chiều đẹp trời, và trên đường trở về nhà, anh đi ngang qua túp lều của Marty South. Như thường lệ, nàng đã thắp nến mà không khép các cánh cửa chớp lại; anh nhìn thấy nàng ở bên trong hệt như bao lần trước đây.
Nàng đang đánh bóng những dụng cụ lao động, và dẫu bản thân không hề muốn lộ diện, anh vẫn không kìm được mà lên tiếng gọi vào qua khung cửa khép hờ. “Marty, cô làm thế để làm gì vậy?”
“Bởi vì tôi muốn làm sạch chúng. Chúng không phải của tôi.” Anh quả thực có thể thấy chúng không thuộc về Marty, vì một món là chiếc xẻng lớn và nặng, còn món kia là con dao phát bờ rào mà nàng chỉ có thể dùng bằng cả hai tay. Chiếc xẻng, dù không phải là đồ mới, đã được đánh bóng kỹ lưỡng đến mức sáng bóng như bạc.
Bằng cách nào đó, Fitzpiers linh cảm rằng đó là những nông cụ của Giles Winterborne, và anh liền đem câu hỏi ấy đặt ra cho nàng.
Nàng đáp lại lời khẳng định. “Tôi sẽ giữ chúng lại,” nàng nói, “nhưng tôi không thể lấy được chiếc máy xay và máy ép táo của anh ấy. Tôi ước gì mình lấy được; người ta bảo chúng chuẩn bị đem bán đấu giá rồi kìa.”
“Vậy thì tôi sẽ mua nó cho cô,” Fitzpiers nói. “Đó xem như cách tôi đền đáp lại lòng tốt mà cô từng dành cho tôi.” Ánh mắt anh chạm vào mái tóc có sắc màu hiếm có của cô gái, thứ đã mọc dài trở lại. “Ồ, Marty, những lọn tóc ấy của cô — và cả bức thư nữa! Dẫu sao thì việc gửi nó cũng là một hành động tử tế,” anh nói thêm đầy trầm ngâm.
Sau lần đó, giữa họ đã có sự tin tưởng — một sự tin tưởng chưa từng có trước đây. Marty quả thực có chút rụt rè khi nói về bức thư và động cơ viết ra nó; nhưng nàng vẫn ấm áp bày tỏ lòng biết ơn trước lời hứa về chiếc máy ép táo của anh. Nàng bảo mình sẽ đi đây đi đó cùng nó vào mùa thu, hệt như cách anh từng làm. Nàng sẽ đủ sức khỏe để đảm đương, với lão Creedle làm người phụ tá.
“À! Có một người còn gắn bó với anh ấy hơn cả cô,” Fitzpiers nói, hàm ý nhắc đến Winterborne. “Một người đã sống ở nơi anh ấy sống, và ở bên anh ấy khi anh ấy qua đời.”
Lúc bấy giờ Marty, vì ngờ rằng anh không hề biết rõ hoàn cảnh thực tế do chuyện vợ chồng ông bà Fitzpiers đang sống ly thân, liền kể cho anh nghe về sự hào phóng của Giles khi nhường lại ngôi nhà cho Grace dẫu phải đánh đổi bằng hiểm nguy, và có lẽ là cả sinh mạng của chính mình. Khi người bác sĩ phẫu thuật nghe đến đó, anh gần như ganh tị với phẩm chất hiệp nghĩa của Giles. Anh bày tỏ mong muốn với Marty rằng chuyến viếng thăm của mình nên được giữ bí mật, rồi bước về nhà trong nỗi niềm trầm tư, cảm nhận rằng chuyến đi đến Hintock vừa qua xét trên nhiều phương diện không hề hoài công vô ích.
Lúc ấy, anh sẵn sàng đánh đổi bất cứ thứ gì để giành lấy sự tha thứ từ Grace. Nhưng dù tương lai có cho phép anh dám kỳ vọng điều gì đi nữa, vẫn chưa có gì có thể làm ngay lúc này, khi ký ức về Giles Winterborne vẫn hãy còn tươi rói. Sự chờ đợi là điều bắt buộc. Chỉ một chút thời gian thôi có thể làm tan chảy những suy nghĩ lạnh giá trong nàng, và dẫn lối nàng nhìn nhận anh bằng sự bao dung, nếu không muốn nói là bằng tình yêu.