Trong lúc ấy, Winterborne và Grace Melbury cũng vừa trải qua hành trình trở về nhà theo cách riêng của họ.
Khi anh đánh xe đưa cô rời khỏi thị trấn, ánh mắt của bao người đổ dồn về phía hai người; những kẻ trẻ tuổi thầm nghĩ rằng anh Winterborne thật có diễm phúc, đồng thời tự hỏi không biết mối quan hệ giữa họ là gì. Bản thân Winterborne hoàn toàn không hay biết điều đó. Mải miết tâm niệm với trọng trách đưa đón cô, anh chẳng màng quan sát cảnh vật xung quanh, không chú ý đến trang phục cô mặc, cũng chẳng màng tới bức tranh hòa hợp mà cả hai tạo nên giữa chốn thiên nhiên.
Cuộc trò chuyện của họ diễn ra trong những câu chữ ngắn ngủi suốt một quãng đường dài. Grace có đôi chút bối rối, bởi mãi đến lúc chuẩn bị xuất phát cô mới ngỡ ngàng nhận ra Giles mới là người duy nhất đưa cô về thay vì cha mình. Khi xe đã ra đến vùng đồng quê khoáng đạt, anh mới cất lời.
“Trông mấy dãy nhà trang trại của ông Brownley có vẻ lạ lẫm làm sao, bây giờ chúng đã được chuyển dời nguyên vẹn từ cái trũng nơi những tòa nhà cũ từng tọa lạc lên tận đỉnh đồi.”
Cô thầm thừa nhận là vậy, dẫu rằng nếu anh không chỉ rõ thì cô chẳng thể nhận ra bất kỳ điểm khác biệt nào.
“Mùa vừa rồi chúng được một vụ táo chua bội thu; họ chẳng thể nghiền ép hết nổi,” anh nói, đoạn hất cằm về phía một vườn táo nơi vài đống quả vẫn còn chất đống từ đợt thu hoạch.
Cô đáp “Vâng,” nhưng ánh mắt lại hướng về một khu vườn khác.
“Ơ hay, em đang nhìn sang mấy cây táo ngọt rồi kìa! Em thừa biết táo chua ra sao cơ mà — trước đây em rành lắm cơ mà!”
“Em e là mình đã quên mất rồi, với lại trời cũng đang sẩm tối chẳng thể phân biệt nổi nữa.”
Winterborne không nói thêm lời nào. Dường như những hiểu biết và niềm say mê từng bồi hồi trong tâm trí Grace giờ đây đã phai nhạt hoàn toàn. Anh tự hỏi liệu hình bóng đặc biệt của chính mình trong quá khứ có phôi pha đi như những điều đó hay không.
Dù thế nào đi nữa, thực tế trước mắt lúc bấy giờ chỉ đơn giản là: trong khi anh đang ngắm nhìn những gốc táo và nhà trang trại, thì cô lại chìm đắm trong một khung cảnh xa xôi nhường nào — một khung cảnh cũng chẳng kém phần ngây thơ, mộc mạc, nhưng lại mang sắc thái tương phản hoàn toàn — một bãi cỏ rộng thênh thang ở vùng ngoại ô thượng lưu của một thành phố náo nhiệt, nơi những chiếc lá xanh quanh năm lấp dưới ánh nắng chiều, vây quanh là những thiếu nữ tung tăng trong những bộ xiêm y trang nhã phối màu xanh, nâu, đỏ, đen và trắng, đang rộn ràng nô đùa cùng tiếng cười nói hân hoan tràn trề nhựa sống, hòa cùng âm điệu đàn piano và đàn hạc văng vẳng qua những khung cửa sổ rộng mở sát bên. Hơn thế nữa, họ đều là tiểu thư trâm anh thế phiệt — một thực tế mà nét nữ tính nhạy cảm của Grace Melbury không tài nào lãng quên — những bậc sinh thành của họ chắc chắn sẽ khiến Giles phải cung kính thưa gửi một tiếng Thưa ngài hay Thưa phu nhân. Sánh với viễn cảnh xa hoa ấy, những nông trang mộc mạc quê mùa dường như mất đi sức hút qua lăng kính của cô gái ở tuổi hai đôi này. Bất chấp sự cô quạnh chốn rừng thiêng, Giles vẫn thấu hiểu sự ngây sơ mộc mạc của chủ đề anh vừa khơi gợi, và giờ đây anh cất lên một nốt trầm sâu lắng hơn.
“Thật kỳ cục những điều chúng ta từng thổ lộ với nhau cách đây mấy năm; anh cứ hay nghĩ hoài về nó. Ý anh là câu nói rằng nếu chúng ta vẫn còn quý mến nhau khi em tròn hai mươi và anh hai mươi lăm, thì chúng ta sẽ—”
“Đó chỉ là lời nói nhảm nhí thời con trẻ.”
“Hừm!” Giles thốt lên bất ngờ.
“Ý em là lúc đó chúng ta còn quá trẻ,” cô dịu dàng đính chính. Giọng điệu cục mịch quen thuộc ấy khi gặng hỏi bỗng nhắc cô nhớ rằng anh chẳng hề thay đổi là bao.
“Ừm.... Anh xin lỗi, thưa cô Melbury; chính cha cô đã sai anh đến đón cô ngày hôm nay.”
“Em biết chứ, và em rất vui vì điều đó.”
Anh có vẻ bằng lòng với giọng điệu của cô và nói tiếp: “Hồi ấy em ngồi cạnh anh ở băng ghế sau chiếc xe mui kín của cha cô, lúc chúng ta trên đường đi chơi dã ngoạn về, mọi người chen chúc nhau chật ních như bầy cừu trong chuồng đấu giá. Trời càng lúc càng tối sầm, và anh đã nói — anh quên mất câu chữ chính xác rồi — nhưng anh đã vòng tay ôm lấy eo em và em cứ để yên như thế cho đến khi cha cô, người ngồi phía trước, đột ngột ngừng kể chuyện cho bác nông dân Bollen để châm tẩu thuốc. Ánh lửa bùng lên chiếu thẳng vào trong xe, soi rõ mồn một tất cả chúng ta; cánh tay anh rụt khỏi eo em nhanh như chớp; vậy mà vẫn không đủ nhanh để tránh khỏi việc vài người trông thấy và cười trêu chúng ta. Ấy thế mà cha cô, điều khiến chúng ta kinh ngạc khôn nguôi, chẳng những không nổi giận mà lại hiền hòa như sữa và tỏ ra vô cùng hài lòng. Em quên hết chuyện đó rồi sao, hay vẫn còn nhớ?”
Cô thừa nhận là mình nhớ rất rõ, giờ đây khi anh đã nhắc lại ngọn nguồn sự việc. “Nhưng trời ạ! Chắc là lúc đó em vẫn còn mặc váy ngắn trẻ con ấy chứ,” cô nói.
“Thôi đi nào, thưa cô Melbury, thế thì không đúng đâu! Váy ngắn trẻ con gì chứ! Em thừa biết rõ điều đó chẳng kém gì anh.”
Grace liền quả quyết rằng cô sẽ không đôi co với một người bạn cũ mà cô quý trọng đến thế, cô thốt lên những lời ấy với vẻ khôn ngoan mềm mỏng cốt để giữ bề ngoài lịch thiệp bằng mọi giá. Cô nói thêm, có lẽ quả thực lúc ấy cô đang bước vào tuổi thiếu nữ khi sự việc đó xảy ra; nhưng nếu đúng như thế thì giờ đây cô chẳng khác nào mộtà bà lão, khi mà khoảng thời gian ấy đã lùi xa khỏi thực tại của cô biết nhường nào. “Có bao giờ anh nhìn nhận vạn vật theo triết học thay vì áp đặt cảm xúc cá nhân không?” cô hỏi.
“Anh không dám chắc là mình có thế,” Giles đáp, ánh mắt anh vẫn đăm đăm hướng về một bóng đen đằng xa, hóa ra đó là một chiếc xe ngựa kín.
“Em nghĩ đôi khi anh nên làm thế, sẽ có ích đấy,” cô nói. “Hãy tự nhìn nhận chính mình như một chiếc bình trôi dạt trên dòng sông cùng bao chiếc bình khác, và ngẫm xem những mẹo mực nào là cần thiết nhất để tránh những vết rạn nứt chung, chứ không chỉ để bảo vệ cái chiếc bình khốn khổ của riêng mình. Anh có muốn nghe em kể hết về Bath, Cheltenham hay những vùng đất ở lục địa mà em đã đặt chân đến mùa hè năm ngoái không?”
“Anh xin sẵn lòng lắng nghe.”
Cô liền miêu tả những thắng cảnh và con người bằng thứ ngôn ngữ mà bất kỳ người phụ nữ nào cũng có thể dùng để kể cho bất kỳ người đàn ông nào trong thiên hạ, bởi trong bài miêu tả ấy hoàn toàn vắng bóng bất cứ điều gì thuộc về riêng cuộc đời cô. Khi dứt lời, cô vui vẻ hỏi: “Bây giờ đến lượt anh kể cho em nghe ở Hintock có chuyện gì xảy ra trong lúc em vắng nhà nào.”
“Miễn sao kéo cuộc trò chuyện ra khỏi chuyện của cô ấy và tôi,” Giles thầm nghĩ.
Quả thật sự giáo dưỡng nơi thị thành đã thấm sâu vào tâm hồn cô tiểu thư nhà Melbury đến mức khiến cô quen thuộc với việc trò chuyện dăm ba câu xã giao về đủ mọi thứ trên đời ngoại trừ những gì cô am tường nhất và tha thiết vun đắp nhất — đó chính là bản thân cô.
Anh chưa kịp kể bao nhiêu trong câu chuyện có phần khô khan của mình thì họ đã đi đến gần chiếc xe ngựa đã chạy trước họ từ nãy đến giờ. Cô Melbury liền hỏi anh có biết đó là xe của ai không.
Winterborne, dẫu đã nhìn thấy từ trước, nhưng vốn chẳng thèm để tâm đến nó. Sau khi quan sát kỹ, anh đáp đó là xe của phu nhân Charmond.
Grace ngắm nhìn chiếc xe cùng bánh xe lăn êm ru, và dường như cảm thấy nó gần gũi với mình hơn là cỗ xe cô đang ngồi.
“Ầy! Chúng ta cũng có thể đuổi kịp quãng đường đó chẳng kém gì họ đâu, nếu thích,” Winterborne nói, thấu tỏ tâm tư của cô; và để khơi dậy tinh thần ganh đua đúng với điều cô đang nghĩ, anh quất roi giục ngựa. Chính điều này đã khiến mõm con ngựa xám già của ông Melbury áp sát đuôi chiếc xe ngựa lộng lẫy đến chói lòa của phu nhân Charmond.
“Kìa Marty South đang ngồi trên đó với người đánh xe,” anh nói, nhận ra cô qua bộ trang phục.
“Ồ, tội nghiệp Marty! Tối nay em phải mời cô ấy đến chơi mới được. Sao cô ấy lại được ngồi trên đó thế nhỉ?”
“Anh không rõ. Thật là lạ lùng.”
Thế là những con người với số phận giao hòa ấy cứ thế song hành trên con đường, cho đến khi Winterborne rời khỏi lối đi của xe ngựa, rẽ vào Tiểu Hintock, nơi hầu như căn nhà đầu tiên chính là nhà của nhà buôn gỗ. Những tia sáng nhảy múa hắt ra từ các khung cửa đủ để làm rực lên những đóa hoa nguyệt quế trắng và lướt qua những chiếc lá nguyệt quế bóng bẩy. Cảnh tượng bên trong các căn phòng hiện lên rõ mồn một, sưởi ấm bởi ánh lửa bập bùng, thứ ánh sáng trong phòng khách hắt lên từ mặt kính tranh ảnh và tủ sách, còn trong bếp thì phản chiếu từ xoong nồi chảo ngợp.
“Hãy ngắm nhìn nơi thân thương này một lát trước khi chúng ta gọi họ nhé,” cô nói.
Trong nhà bếp, bữa tối đang được chuẩn bị; bởi dẫu ông Melbury thường dùng bữa vào lúc một giờ, thì hôm nay bữa ăn đã phải hoãn lại vì đợi Grace. Một chiếc quay thịt cọc cạch cũ kỹ đang hoạt động, một đầu được gắn vào chiếc vỉ sắt giữ củi trong lò, và toàn bộ hệ thống được vận hành nhờ một sợi dây thừng vắt qua các ròng rọc dọc theo trần nhà để nối với một hòn đá lớn treo lơ lửng ở góc phòng. Bà lão Grammer Oliver bước đến và vặn dây cót với tiếng kêu lách cách như cối xay.
Trong phòng khách, cái bóng to lớn của đầu bà Melbury đổ dài trên bức tường và trần nhà; nhưng trước khi cô thiếu nhi kịp ngắm nghía căn phòng này lâu hơn thì sự hiện diện của họ đã bị phát hiện, cha và mẹ kế cô bước ra chào đón.
Tánh tình của gia đình Melbury vốn thuộc tuýp người có phần ngượng ngùng khi bộc lộ cảm xúc mãnh liệt trước mặt nhau: một nét tính cách thường thấy ở các hộ gia đình nông thôn, và điều này lại mang một sự tương phản kỳ lạ với hầu hết những nét đặc trưng phân biệt người dân quê với thị dân. Cứ thế che giấu những tình cảm nồng nhiệt đằng sau những lời nói thường nhật, cuộc đoàn tụ của Grace chẳng hề tạo nên những màn đón rộn rã phi thường. Nhưng việc tình cảm sâu đậm hơn nhiều so với những gì bày tỏ ra ngoài lại lộ rõ qua chi tiết: khi dắt con vào nhà, người cha đã hoàn toàn quên bẵng sự hiện diện của Giles đang đứng bên ngoài, và bản thân Grace cũng vậy. Anh chẳng nói một lời, lặng lẽ dắt chiếc xe ngựa hai bánh ra sân và gọi giật từ nhà kho người thợ chuyên phụ trách công việc này khi không có câu chuyện nào kéo anh ta quẩn quanh bên mấy người thợ xẻ trong xưởng. Sau đó Winterborne quay trở lại ngưỡng cửa với ý định bước vào nhà.
Gia đình họ đã bước vào phòng khách và vẫn đang chìm đắm trong thế giới riêng của nhau. Ngọn lửa trong lò sưởi vẫn là nguồn sáng duy nhất, tỏa ánh hồng rực rỡ lên khuôn mặt và đôi bàn tay của Grace khiến chúng trông mịn màng và trắng trẻo đến kỳ lạ khi đặt cạnh hai người lớn tuổi; ánh sáng ấy còn luồn qua những lọn tóc xòa quanh thái dương cô tựa như ánh nắng chiếu qua vòm cây. Người cha đang đăm đăm nhìn cô với vẻ ngỡ ngàng không thốt nên lời, bởi cô đã trổ mã và thay đổi quá nhiều cả về phong thái lẫn vóc dáng kể từ lần cuối ông được ngắm nhìn cô.
Chứng kiến những cảnh ấy, Winterborne đứng ngập ngừng bên ngưỡng cửa, tay vô thức mân mê những nét chữ mòn vỡ theo năm tháng được khắc trên khung cửa — đó là chữ cái viết tắt của những thế hệ gia chủ đời trước từng sinh sống và qua đời nơi đây.
Không, anh tự nhủ, anh sẽ không bước vào để hòa mình vào gia đình họ; họ đã quên mất sự hiện diện của anh rồi, và đối với ngày hôm nay thì việc đưa cô về đến nhà là quá đủ. Dẫu vậy, anh vẫn có đôi chút ngạc nhiên khi sự nôn nóng muốn sai anh đi đón Grace của người cha lại kết thúc bằng một màn hụt hẫng đến thế.
Anh lặng lẽ bước đi vào con đường nhỏ hướng về nhà mình, ngoái nhìn lại khi đến khúc cua, nơi anh có thể thu vào tầm mắt cái nhìn cuối cùng về mái nhà của người buôn gỗ. Anh đoán già đoán non không biết lúc này Grace đang nói gì, rồi tự mỉm cười giễu cợt, “chắc chẳng có gì về mình đâu!” Anh lại nhìn sang hướng ngược lại, thấy thấp thoáng giữa bầu trời mái tranh và chiếc ống khói đơn độc trong mái nhà của Marty, và anh cũng nghĩ đến cô, người đang oằn mình chiến đấu với cuộc sống dưới mái hiên khiêm nhường ấy, giữa những bó nan chẻ và những chiếc nồi chiếc vá.
Trong khi ấy, tại nhà người buôn gỗ, câu chuyện vẫn tiếp diễn; và đúng như Giles Winterborne đã phán đoán, xoay quanh những chủ đề mà anh hoàn toàn đứng ngoài cuộc. Một trong những câu chuyện tách biệt ấy là tác động từ dáng vẻ và phong thái đoan trang đài hắc của cô con gái khiến ông Melbury bất ngờ đến mức dù không hoàn toàn quên mất sự đánh xe đưa cô về, ông cũng đẩy hình ảnh của Giles vào tận căn hầm tăm tối nhất trong trí óc. Một chủ đề khác là cuộc gặp gỡ của ông với viên đại diện của phu nhân Charmond vào sáng hôm đó, nơi vị phu nhân ấy cũng đã hiện diện trong vài phút. Ông Melbury đã mua một số gỗ cây chưa đốn từ bà từ lâu, và giờ đây khi thời hạn chặt hạ đã điểm, ông được toàn quyền tự định đoạt hầu như mọi việc. Đây chính là điều gia đình đang bàn tán trong lúc Giles đang trầm ngâm ngoài kia; và sự hài lòng của ông Melbury về bầu không khí êm đềm đã nảy nở giữa ông và vị nữ thần cai quản những khu rừng bao bọc lấy dinh cơ của ông lại chính là nguyên nhân gây ra màn sương mờ đục đối với Winterborne.
“Bà ấy đặt trọn niềm tin vào bố,” ông Melbury nói, “đến mức bố có thể đốn, chặt ngọn, hay tỉa cành bất cứ cây gỗ nào trong khu rừng của bà ấy theo ý mình, rồi tự định giá và giải quyết mọi chuyện. Nhưng mà trớ trêu thay! Bố sẽ không đời nào làm thế. Dù sao thì, có được sự thấu hiểu tốt đẹp này với bà ấy cũng thật hữu ích.... Bố chỉ ước gì bà ấy quan tâm đến chốn này nhiều hơn và ở lại đây suốt cả năm.”
“Em e rằng không phải vì quý trọng bố, mà chính vì bà ấy chán ghét cái xứ Hintock này, nên mới dễ dãi như thế với mấy thân cây đấy chứ,” bà Melbury đáp.
Khi bữa tối đã tàn, Grace cầm lấy một ngọn nến và bắt đầu thong thả rảo bước qua các căn phòng trong ngôi nhà cũ, nơi mà thời gian qua cô đã gần như trở thành một kẻ xa lạ. Từng ngóc ngách và từng món đồ đều khơi dậy trong cô một ký ức, rồi đồng thời làm thay đổi nó. Các căn phòng có vẻ thấp hơn so với bất kỳ lần trở về nào trước đây, bề mặt tường và trần nhà cứ đập vào mắt khiến cô không sao tránh khỏi việc nhận ra tường tận từng nét gồ ghề và vẻ cổ kính của chúng. Căn phòng ngủ của cô vừa mang lại cảm giác thân thuộc hơn lúc rời đi, lại vừa có nét gì đó xa lạ. Thế giới của những món đồ nhỏ bé ở đó đang ngước nhìn cô trong sự bất động đến nao lòng, tựa hồ như chúng đã cố gắng nhưng chẳng thể tiến bước nổi nếu thiếu sự hiện diện của cô. Ngay trên khoảng tường nơi ngọn nến của cô vẫn thường đặt mỗi khi cô đọc sách trên giường đến tận nửa đêm, vẫn còn đó vết nhọ nồi màu nâu. Cô đâu biết rằng người cha đã cặn kẽ chăm chút để giữ nguyên vết tích ấy không bị lau sạch đi.
Sau khi kết thúc cuộc dạo bước quanh tòa cơ ngơi rộng rãi nhưng lúc này chẳng để làm gì ấy, Grace bắt đầu cảm thấy mình đã trải qua một chuyến đi dài đằng đẵng từ sáng sớm; và khi cả cha lẫn mẹ đều đã lên tận nơi để kiểm tra xem phòng ngủ của cô đã ấm cúng chưa và lò sưởi đã đỏ lửa chưa, cô liền chuẩn bị đi ngủ. Thế nhưng, vừa chui vào chăn thì cơn buồn ngủ thoáng qua phút chốc bay biến, khiến cô lại ước gì mình thức lâu hơn chút nữa. Cô tự khuây khỏa bằng cách lắng nghe những âm thanh quen thuộc ngày nào mà cô biết vẫn đang vang lên dưới nhà, đồng thời hướng mắt ra ngoài cửa sổ khi nằm trên giường. Tấm rèm che đã được kéo lên đúng như cách cô vẫn làm thời thơ ấu, và cô vừa vặn thoáng thấy những ngọn cây mờ ảo in trên bầu trời ở ngọn đồi gần đó. Bên dưới ranh giới giao hòa giữa ánh sáng và bóng tối ấy, chẳng có gì lọt vào tầm mắt ngoài một đốm sáng độc nhất, cứ chớp nháy mỗi khi những nhành cây dao động qua lại trước luồng sáng đó. Nhìn vào vị trí ấy, dường như nó tỏa ra từ cửa sổ của một ngôi nhà sườn đồi. Ngôi nhà từng bỏ hoang trong lần cô về thăm nhà trước, và cô tự hỏi không biết giờ đây ai đang là chủ nhân sinh sống ở đó.
Tuy nhiên, những suy đoán của cô không hề kéo dài dai dẳng, và cô đang thẫn thờ ngắm nhìn đốm sáng thì nó dần chuyển màu, để rồi cuối cùng tỏa ra sắc xanh lam tựa ngọc bích. Sắc màu ấy duy trì trong vài phút, rồi chuyển qua tím rồi đỏ.
Sự tò mò của cô bị khơi gợi mạnh mẽ bởi hiện tượng kỳ lạ ấy đến mức cô phải ngồim bật dậy trên giường, trân trân dán mắt vào ánh hào quang kia. Một cảnh tượng đại loại như thế, đủ sức gây chú ý ở bất cứ đâu, lại càng là một điều kỳ diệu tại chốn Hintock theo như những gì Grace từng biết về xóm nhỏ này. Hầu như mọi hiện tượng ngày và đêm ở chốn rừng cấm ấy từ trước đến nay đều là kết quả trực tiếp từ sự vận chuyển đều đặn của trái đất tạo nên sự đổi thay các mùa; thế nhưng ở đây lại xuất hiện một thứ hoàn toàn tách rời khỏi những quy luật thông thường ấy, xa lạ với cả tập quán lẫn hiểu biết của người bản xứ.
Đúng vào lúc đó, Grace nghe thấy mọi người ở tầng dưới đang chuẩn bị đi ngủ, tiếng động rõ rệt nhất trong chuỗi sinh hoạt ấy là tiếng cha cô chốt cửa. Sau đó tiếng cầu thang cọt kẹt vang lên, rồi cha mẹ cô bước qua phòng cô. Người cuối cùng đi qua là Grammer Oliver.
Grace rón rén trượt khỏi giường, chạy bước qua phòng và bật chốt cửa, cất lời: “Cháu chưa ngủ đâu, Grammer. Vào đây trò chuyện với cháu đi.”
Chưa đợi bà lão bước vào, Grace đã chui tọt trở lại dưới chăn. Grammer đặt chân nến xuống rồi ngồiệch xuống mép tấm chăn đắp của cô Melbury.
“Cháu muốn bà kể cho cháu nghe ánh sáng trên sườn đồi kia là của cái gì vậy,” Grace nói.
Bà Oliver liếc mắt nhìn ra ngoài. “À, cái đó á,” bà đáp, “là của ngài bác sĩ đấy. Cậu ta hay làm mấy trò kỳ cục kiểu đó lắm. Có lẽ cô không biết là dạo này chúng ta có một vị bác sĩ đến định rồi chứ — ngài Fitzpiers là tên cậu ta?”
Grace thừa nhận rằng cô chưa từng nghe nói về ông ta.
“Ừm, thưa cô, cậu ta đến đây để mở phòng khám kiếm bệnh nhân. Tôi biết rành cậu ta lắm, vì thỉnh thoảng tôi có sang đó dọn dẹp phụ giúp, mà cha cô đã bảo tôi có thể làm thế vào lúc rảnh rỗi nếu muốn. Vì là một gã trai độc thân nên trong nhà cậu ta chỉ có mỗi một cậu nhóc phụ việc. Ồ vâng, tôi biết cậu ta tường tận lắm. Thỉnh thoảng cậu ta trò chuyện với tôi cứ như thể tôi là mẹ ruột của cậu ta vậy.”
“Thật thế ạ?”
“Vâng. ‘Grammer,’ cậu ta nói một hôm, khi tôi hỏi tại sao lại đến chốn quạnh hiu chẳng có mấy người sinh sống này, ‘Tôi sẽ nói cho bà hay lý do tôi tới đây. Tôi lấy một tấm bản đồ, và đánh dấu lên đó chỗ nào là giới hạn hành nghề của bác sĩ Jones ở phía bắc vùng này, chỗ nào là của bác sĩ Taylor ở phía nam, của cậu nhóc Jimmy Green ở phía đông, và của một người nào đó ở phía tây. Sau đó tôi dùng một chiếc compa, tìm ra chính xác điểm giữa của vùng đất còn sót lại giữa những ranh giới đó, và điểm giữa ấy chính là Tiểu Hintock; thế nên tôi có mặt ở đây....’ Nhưng mà, Chúa ơi, tội nghiệp chàng trai trẻ!”
“Sao vậy thưa bà?”
“Cậu ta bảo, ‘Grammer Oliver, tôi đã ở đây được ba tháng rồi, và dẫu có khá đông dân cư ở xứ Hintocks cùng các làng lân cận, lại thêm địa bàn hành nghề phân tán vốn thường mang lại nguồn thu khá khẩm, nhưng hình như tôi chẳng có mấy bệnh nhân. Chẳng có nổi một bóng dáng xã hội nào cả; và tôi sắp khùng lên đến nơi rồi,’ cậu ta nói với một tiếng thở dài thườn thượt. ‘Tôi chắc chắn đã phát điên rồi nếu không nhờ có sách vở, phòng thí nghiệm này nọ của mình. Grammer, tôi sinh ra là để dành cho những điều lớn lao hơn.’ Rồi cậu ta lại ngáp ngắn ngáp dài.”
“Bà nghĩ ngài ấy thực sự sinh ra để dành cho những điều lớn lao hơn ư? Ý cháu là, ngài ấy có tài không?”
“Ừm, không đâu. Sao mà tài cho được? Cậu ta có thể vá víu một gã đàn ông hay người phụ nữ gãy tay gãy chân theo kiểu dăm ba cách nào đó, và chỉ tay đúng vào chỗ đau nếu cô bảo cho cậu ta biết nó nằm ở xó xỉnh nào; nhưng mấy gã trai trẻ này — họ phải sống đến tuổi của tôi rồi mới thấu hiểu bản thân tài cán đến mức nào ở tuổi hai mươi lăm! Thế mà cậu ta lại là một kẻ kỳ quặc, một gã kỳ cục chính hiệu, chuyên thốt ra những triết lý quái gở nhất. ‘À, Grammer,’ cậu ta nói vào một dịp khác, ‘để tôi bảo cho bà hay Mọi thứ chính là Hàng không. Cả thế giới này chỉ có Tôi và Không phải tôi mà thôi.’ Rồi cậu ta còn bảo với tôi rằng đôi tay của bất kỳ ai cũng chẳng thể tự quyết định việc chúng làm, chẳng khác chi những kim đồng hồ.... Vâng, cậu ta là một kẻ mang trong đầu những nỗi niềm chiêm nghiệm kỳ quái, và ánh mắt cậu ta cứ ngỡ như nhìn xa tận sao Bắc Đẩu vậy.”
“Chắc chẳng mấy chốc ngài ấy sẽ rời đi thôi.”
“Tôi không nghĩ thế đâu.” Grace không hỏi “Tại sao?” và Grammer chần chừ một lúc. Cuối cùng bà nói tiếp: “Đừng có mách lại với cha mẹ cô nhé, thưa cô, nếu tôi kể cho cô nghe một bí mật này.”
Grace đưa ra lời hứa theo yêu cầu.
“Ừm, cậu ta đang gạ mua lại tôi đấy; thế nên cậu ta sẽ chẳng đi đâu sớm đâu.”
“Mua bà! — bằng cách nào ạ?”
“Không phải linh hồn tôi — mà là thể xác tôi, sau khi tôi chết cơ. Có một bận lúc tôi đang sang dọn dẹp ở đó, cậu ta bảo, ‘Grammer, bà có một bộ óc lớn — một phần não bộ rất lớn,’ cậu ta nói. ‘Não phụ nữ thường nhẹ hơn não đàn ông bốn ao-xơ; nhưng não của bà lại to bằng cỡ đàn ông đấy.’ Thế rồi — hì hì! — sau khi nịnh nọt tôi một chập như thế, cậu ta ngỏ ý sẽ trả cho tôi mười bảng Anh để có được xác tôi làm tiêu bản giải phẫu sau khi tôi qua đời. Chà, nghĩ rằng mình chẳng còn con cái nối dõi tông đường, chẳng vướng bận ai tha thiết quan tâm, tôi tự nhủ, ơn Chúa, nếu thân xác này còn chút ích lợi gì cho đồng loại sau khi tôi khuất núi thì họ cứ việc dùng; thế nên tôi bảo sẽ suy nghĩ lại và phần lớn là sẽ đồng ý nhận mười bảng Anh đó. Giờ thì đây là bí mật giữa hai chúng ta đấy nhé, thưa cô. Số tiền ấy sẽ rất hữu ích cho tôi; và tôi thấy chẳng có hại gì sất.”
“Đương nhiên là chẳng hại gì rồi. Nhưng ôi, Grammer, sao bà lại có thể nghĩ đến chuyện đó cơ chứ? Cháu ước gì bà đừng kể cho cháu nghe.”
“Tôi cũng ước gì mình đừng kể — nếu cô không thích nghe điều đó, thưa cô. Nhưng cô chẳng cần bận lòng đâu. Chúa ơi — hì hì! — tôi còn bắt cậu ta phải chờ dài cổ ra nhiều năm nữa ấy chứ, ơn Chúa!”
“Cháu rất hy vọng là thế.”
Cô thiếu nữ liền chìm vào dòng suy tư sâu sắc đến mức cuộc trò chuyện chùng xuống, và Grammer Oliver cầm lấy chân nến, chúc cô Melbury ngủ ngon. Ánh mắt của Grace lại hướng về đốm sáng xa xăm kia, xung quanh nó, cô thả cho trí tưởng tượng đầy lý trí của mình lượn lờ trong những vòng xoáy mơ hồ phác họa nên hành tung của vị triết gia ẩn giấu sau ngọn đèn ấy dựa trên những thông tin vừa nhận được. Thật kỳ lạ làm sao khi từ chốn phồn hoa trở về Tiểu Hintock để rồi bắt gặp ngay trong một ngóc ngách của nó, tựa như một loài cây nhiệt đới mọc bên bờ giậu, một hạt nhân tư tưởng và thực tiễn tiên tiến chẳng mảy may có điểm gì chung với đời sống xung quanh. Những thí nghiệm hóa học, những dự án giải phẫu, và cả những khái niệm siêu hình lại tìm được một mái nhà kỳ lạ để dung thân chốn này.
Cứ thế cô chìm trong dòng suy nghĩ, những hoạt động tưởng tượng về kẻ đứng sau ngọn đèn hòa quyện cùng những phác thảo phỏng đoán về nhân cách của y, cho đến khi đôi mắt cô khép lại vì nặng trĩu cơn buồn ngủ, và cô chìm vào giấc nồng.