Một tuần đã trôi qua, và bà Charmond đã rời Hintock House. Middleton Abbey, nơi bà dừng chân, cách đó khoảng hai mươi dặm tính theo đường xe chạy, và mười tám dặm nếu đi bằng đường tắt dành cho ngựa và người đi bộ.
Lần đầu tiên, Grace nhận ra chồng mình trở nên bồn chồn, có những lúc anh thậm chí còn có ý định tránh mặt cô. Sự khách sáo đầy câu nệ của những kẻ xã giao hời hợt đã len lỏi vào thái độ của anh; thế nhưng, khi ngồi ăn cùng nhau, anh dường như hầu như không nghe thấy những lời cô nói. Những việc vặt vạnh của cô không còn làm anh quan tâm nữa, trong khi đối với cha cô, thái độ của anh gần như kẻ cả, bề trên. Rõ ràng là tâm trí anh hoàn toàn nằm ngoài cuộc sống của cô, còn nằm ở đâu bên ngoài thì cô không thể biết; có lẽ là ở lĩnh vực khoa học nào đó, hoặc văn học tâm lý học. Nhưng niềm hy vọng của cô rằng anh đang đắm chìm trở lại vào những nghiên cứu miệt mài từng khiến ngọn đèn của anh trở thành một cột mốc đáng nhớ ở Hintock trước khi kết hôn lại chỉ dựa trên một căn cứ mong manh là anh thường thức rất khuya.
Một buổi tối, cô phát hiện anh đang tựa người vào một chiếc cổng trên đồi Rub-Down, chính là cái cổng mà Winterborne từng đứng hồi nào, mở ra bên bờ một sườn dốc đứng đổ thẳng xuống thung lũng Blackmoor, hay còn gọi là thung lũng White Hart, từ điểm này phóng tầm mắt ra xa có thể thấy trải dài đến hàng dặm. Sự chú ý của anh dặt trọn vào phong cảnh tận đằng xa, và bước chân của Grace nhẹ đến mức anh không hề nghe thấy cô tới gần. Khi cô đến sát bên, cô có thể thấy đôi môi anh vô thức mọng lên, như đang chìm đắm trong một chủ đề viển vông đầy say đắm.
Cô cất tiếng, và Fitzpiers giật mình. "Anh đang nhìn cái gì thế?" cô hỏi.
"Ồ! Anh đang ngắm nghía chốn cũ Buckbury của chúng ta, theo cách rảnh rỗi của anh thôi," anh nói.
Cô có cảm giác như anh đang nhìn lệch sang phía bên phải của cái nôi và nấm mồ chôn vùi phẩm giá gia tộc anh; nhưng cô không nhận xét gì thêm, và cầm lấy tay anh thẫm thẩn đi về nhà bên cạnh anh trong sự im lặng gần như tuyệt đối. Cô không hề biết rằng Middleton Abbey nằm đúng theo hướng ánh mắt anh đang hướng tới. "Chiều nay anh có định dắt con Darling ra không?" chốc sau, cô hỏi. Darling là con ngựa cái lông màu xám nhạt mà Winterborne đã mua cho Grace, và giờ đây Fitzpiers cứ dùng luôn mãi, con vật hóa ra lại là một món hời tuyệt vời khi vừa vô cùng hiền lành lại thông minh gần như con người; hơn nữa, nó lại không quá non trẻ. Fitzpiers vốn không rành về ngựa, và anh rất coi trọng những phẩm chất ấy.
"Có chứ," anh đáp, "nhưng không phải để đánh xe. Anh cưỡi nó. Bây giờ hễ có thể là anh lại tập cưỡi ngựa, vì anh thấy mình có thể đi những con đường tắt ngắn hơn rất nhiều khi đi ngựa."
Thực tế là anh chỉ mới tập cưỡi ngựa khoảng một tuần nay, kể từ khi bà Charmond vắng nhà, trong khi thói quen xuyên suốt từ trước tới nay của anh toàn là đi xe ngựa.
Vài ngày sau, Fitzpiers cưỡi trên lưng con ngựa này để đi khám bệnh cho một bệnh nhân ở cái thung lũng đã nhắc đến ở trên. Lúc anh đi là khoảng năm giờ chiều, và đến giờ đi ngủ vẫn chưa thấy về nhà. Chẳng có điều gì quá kỳ lạ trong chuyện này, dẫu cô không hề hay biết anh có bệnh nhân nào ở cách đó quá năm sáu dặm theo hướng ấy. Đồng hồ đã điểm một giờ đêm thì Fitzpiers mới bước vào nhà, và anh đi về phòng một cách thật khẽ khàng, như thể sợ làm cô thức giấc.
Sáng hôm sau, cô thức dậy sớm hơn anh khá nhiều.
Ngoài sân đang râm ran bàn tán về con ngựa cái; người gã phụ trách việc chăm sóc bầy ngựa, tính cả con Darling, khăng khăng cho rằng con vật đã bị "ma quỷ cưỡi ban đêm;" bởi vì khi gã ra đến chuồng vào sáng hôm ấy, nó ở trong một trạng thái mà không một con ngựa nào có thể mắc phải chỉ vì cưỡi đi lại bình thường. Đúng là chính vị bác sĩ đã tự dắt ngựa vào chuồng khi về đến nhà, thế nên nó không được chăm sóc chu đáo như thể do chính tay anh chải chuốt và cho ăn; nhưng điều đó vẫn không thể giải thích cho vẻ ngoài tơi tả của nó, nếu chuyến đi của ông Fitzpiers thực sự chỉ đến những nơi anh đã cáo giác. Sự kiệt sức kỳ quái của con Darling, theo lời kể như vậy, đủ để làm dấy lên cả một loạt câu chuyện về những mụ phù thủy và ác quỷ chuyên cưỡi ngựa đêm, việc kể lể những chuyện đó đã chiếm mất một khoảng thời gian đáng kể.
Grace quay trở lại nhà. Khi đi qua căn phòng ngoài, cô nhặt chiếc áo khoác ngoài của chồng lên – anh đã vứt nó một cách bất cẩn vắt ngang qua chiếc ghế. Một chiếc vé qua trạm thu phí rơi ra từ túi ngực, và cô thấy nó được phát hành tại trạm Middleton Gate. Do đó, anh đã đến Middleton vào đêm hôm trước, một quãng đường dài ít nhất ba mươi lăm dặm cả đi lẫn về trên lưng ngựa.
Trong ngày, cô dò hỏi đôi chút, và lần đầu tiên hay tin bà Charmond đang lưu trú tại Middleton Abbey. Cô không tài nào cưỡng lại được một sự suy luận – dẫu cho suy luận ấy kỳ lạ nhường nào.
Vài ngày sau, anh lại chuẩn bị lên đường, vào cùng một thời điểm và theo đúng hướng ấy. Cô thừa biết tình trạng của người dân nghèo sống ngả đó chỉ là một cái cớ hoàn toàn; cô chắc chắn mười mươi là anh đang đến chỗ bà Charmond. Grace lấy làm kinh ngạc trước sự nhẹ bẫng của thứ cảm xúc cuồng nhiệt mà sự hoài nghi ấy đã gieo rắc trong lòng cô. Cô chẳng hề thấy kích động là bao, và cơn ghen tuông trong cô ủ rũ đến mức lịm đi. Nó nói lên tất cả về bản chất tình cảm cô dành cho anh. Thực ra, sự tôn sùng của cô dành cho Fitzpiers trước ngày cưới thiên về cảm giác kính sợ một bậc siêu nhân hơn là niềm ân cần tha thiết dành cho một người tình. Nó được vun đắp dựa trên sự huyền bí và khác lạ – sự huyền bí về quá khứ, về kiến thức, về kỹ năng nghề nghiệp, về những niềm tin của anh. Khi cấu trúc của những lý tưởng ấy bị sụp đổ bởi sự thân mật của đời sống thường nhật, và cô nhận ra anh cũng chỉ phàm tục chẳng khác gì những con người ở Hintock, một nền móng mới là điều vô cùng bức thiết để nuôi dưỡng một tình yêu bền chặt và kiên định – đó là sự gắn kết tương hỗ đầy cảm thông, nơi những yếu điểm của nhau được biến thành nền tảng cho một liên minh phòng thủ. Fitzpiers đã chẳng hề mang lại lấy một chút lòng tin cậy và chân thành trọn vẹn nào – thứ mà chỉ từ đó một sự gắn kết thứ hai như thế mới có thể đâm chồi nảy lộc; do đó, cô ngắm nhìn con ngựa cái được dắt ra với một nỗi niềm cảm xúc hoàn toàn nằm trong tầm kiểm soát.
"Nếu anh không quá vội, em sẽ đi bộ cùng anh ra tới đoạn dốc nhé," cô nói, dẫu sao thì trong lòng vẫn còn chút lưu luyến chẳng đành để anh đi.
"Đi đi; thời gian hãy còn nhiều mà," chồng cô đáp.
Thế là anh dắt theo con ngựa, rảo bước bên cạnh cô, dẫu trong lòng vẫn không khỏi nôn nóng. Cứ thế, họ tiến đến con đường cái quan, rồi leo lên đồi Rub-Down tới cái cổng mà anh từng tựa người vào khi cô vô tình bắt gặp mười ngày trước đó. Đây chính là điểm dừng chân cho cuộc dạo chơi của cô. Fitzpiers từ biệt cô đầy âu yếm, thậm chí là dịu dàng, và cô nhận ra đôi mắt anh có vẻ mệt mỏi.
"Sao tối nay anh lại phải đi?" cô lên tiếng. "Anh đã bị gọi đi suốt hai đêm liên tiếp rồi đấy."
"Anh bắt buộc phải đi," anh đáp, giọng gần như ủ dột. "Đừng thức chờ anh."
Nói đoạn, anh lên yên ngựa, bước qua cánh cổng đang được Grace giữ mở sẵn cho mình, rồi thong thả giục ngựa thả dốc xuống con đường mòn hiểm trở dẫn vào thung lũng.
Cô khép cánh cổng lại và dõi theo bóng anh khuất dần, rồi tiếp tục hành trình phía trước. Hướng đi của anh là về phía đông, ánh mặt trời buổi chiều đang đứng sau lưng cô chiếu rọi chan hòa lên người anh ngay khi anh vừa rời khỏi bóng râm của ngọn đồi. Bất chấp hành trình đầy trắc trở này, cô vẫn tự nhủ phải giữ trọn lòng chung thủy nếu anh thực sự chân tình; và quyết tâm yêu thương hết mực người thương của mình sẽ đưa trái tim đi một đoạn đường dài để biến điều tốt đẹp ấy thành một thứ lớn lao mãi mãi sinh sôi. Bộ lông dễ thấy của con ngựa cái dẫu có phần phai màu nhưng vẫn rất sung sức đã biến cả người lẫn ngựa thành những mục tiêu rõ mồn một trong tầm nhìn. Dẫu cho con con Darling đã được Winterborne cất công lựa chọn cho Grace với biết bao tâm huyết, cô chưa từng cưỡi sinh vật mượt mà ấy; thế nhưng chồng cô lại thấy con vật vô cùng tiện dụng, nhất là từ khi anh bắt đầu tập cưỡi ngựa, và con Darling thì vẫn còn thừa sức bền bỉ. Fitzpiers, cũng như những kẻ có tính cách giống anh, trong khi khinh miệt Melbury và thân phận của ông, lại chẳng hề chê bai việc tiêu xài tiền của Melbury, hay tiện tay chiếm đoạt luôn cả con ngựa vốn thuộc về con gái của Melbury.
Và thế là vị bác sĩ trẻ tuổi đang đắm chìm trong cơn u mê cứ thế rảo bước xuyên qua phong cảnh mùa thu rực rỡ của thung lũng White Hart, bao bọc xung quanh là những vườn cây ăn trái óng ả sắc đỏ của những vụ mùa táo, quả mọng và tán lá, tất cả được tô điểm thêm bởi thứ ánh sáng mạ vàng của vầng thái dương đang ngả về tây. Trái đất năm nay đã vô cùng hào phóng ban phát ơn huệ, và giờ đây chính là khoảnh khắc đỉnh cao của sự sung túc ấy. Ngay cả ở những chốn nghèo nàn nhất, các hàng rào cây cũng oằn xuống vì trĩu nặng quả táo gai và mâm xôi đen; quả sồi kêu lạo xạo dưới chân, và những chiếc vỏ hạt dẻ nứt toác hé lộ phần nhân màu hạt dẻ như thể được sắp đặt bởi những người bán hàng đầy lo toan trong một khu chợ hoa quả. Giữa khung cảnh rực rỡ kiêu hãnh ấy, vẫn có những hạt lép kẹp chẳng khác nào hoàn cảnh của chính cô, và cô tự hỏi liệu có một thế giới nào trong vũ trụ này mà trái cây không có sâu bọt, và hôn nhân không có nỗi buồn phiền.
Ngài Tannhäuser vẫn tiếp tục tiến bước, dáng vẻ của con chiến mã cặm cụi khiến anh hiện lên vô cùng rõ nét. Giá như cô nghe được giọng nói của Fitzpiers vào khoảnh khắc ấy, cô sẽ thấy anh đang lẩm bẩm –
...Hướng về vì sao dẫn lối duy nhất của đời tôi
Tôi bay đến, tựa con bướm đêm chao đảo giữa ánh chiều chập choạng.
Thế nhưng giờ đây, anh đối với cô chỉ là một cảnh tượng lặng câm. Chẳng mấy chốc, anh nhô lên khỏi thung lũng, đi dọc theo một cao nguyên phấn đá rộng lớn nằm bên tay phải, cao nguyên này sừng sững áp sát vùng đất mùn pha sét trù phú, đặc tính và thảm thực vật của hai vùng đất khác biệt đến mức vùng đất cao vôi trắng ấy trông chẳng khác nào một lớp bồi tích từ vài năm trước trải trên bề mặt thung lũng bằng phẳng. Anh tiếp tục đi dọc theo rìa của vùng đất hoang sơ trên cao này, và vì bầu trời phía sau lưng anh mang một sắc tím thẫm, cô vẫn có thể nhìn thấy con Darling trắng muốt hiện lên nổi bật trên nền trời – giờ chỉ còn là một đốm nhỏ – một nét vẽ ngẫu hứng kiểu Wouvermans đã thu nhỏ đến mức hiển vi. Cứ thế trên vùng cao đất rộng, anh khuất dần vào hư vô.
Thế đấy, cô vừa tận mắt chứng kiến con vật cưng được mua cho riêng mình, bằng tình yêu thương thuần khiết, từ một người vẫn luôn trọn lòng trung thực, nay lại trở thành phương tiện đưa chồng cô rời xa cô để đến bên một thứ thần tượng mới tìm thấy. Trong lúc cô đang trầm ngâm suy tưởng về những đổi thay của loài ngựa và phận đàn bà, cô chợt nhận ra những bóng người đang tiến lên phía thung lũng về phía mình, ở ngay gần bên, dẫu cho nãy giờ vẫn bị các hàng rào cây che khuất. Chẳng phải họ đấy sao, Giles Winterborne, cùng với hai con ngựa và cỗ máy ép táo, do Robert Creedle dắt đi. Họ cứ thế nhích dần, nhích dần lên, một tia nắng sót lại thỉnh thoảng lại lóe lên như một vì sao trên lưỡi của những chiếc xẻng xúc bã táo – những thứ đã bị chất axit malic bào mòn biến thành những tấm gương bằng thép. Cô đẩy cánh cổng mở ra khi anh đến gần, và những con ngựa đang thở hồng hộc liền đứng lại nghỉ ngơi sau khi đã vượt qua đoạn dốc.
"Anh khỏe không, Giles?" cô cất tiếng, dưới một thôi thúc bất chợt muốn được thân mật với anh.
Anh đáp lại với vẻ dè dặt hơn rất nhiều. "Cô đang đi dạo đấy à, thưa bà Fitzpiers?" anh nói thêm. "Giờ này trời đi dạo thích thật đấy."
"Không, tôi đang trên đường về," cô đáp.
Đoàn xe đi qua, cánh cổng sập lại, và Winterborne bước đi bên cạnh cô ở phía sau cỗ máy nghiền táo.
Trông anh và tỏa ra mùi hương y hệt như hiện thân của mùa thu, khuôn mặt anh bị nắng thiêu đốt ngăm đen màu lúa mì, đôi mắt xanh thẳm như hoa ngô, đôi ủng và xà cạp vương đầy vết trái cây, đôi bàn tay dính bết thứ nước ngọt lịm của những quả táo, chiếc mũ rắc đầy những hạt táo, và bao trùm lấy anh ở khắp mọi nơi là cái bầu không khí thơm ngát mùi rượu táo – thứ hương vị mỗi khi mùa mới bắt đầu luôn có một sức hút kỳ lạ không thể diễn tả nổi đối với những ai sinh ra và lớn lên giữa những vườn cây ăn quả. Trái tim cô bỗng chốc trỗi dậy khỏi nỗi buồn phiền vừa qua tựa như một chiếc lò xo được thả lỏng; các giác quan của cô đắm chìm trong sự hoài niệm đột ngột quay trở về với tự nhiên nguyên sơ không chút son phấn. Ý thức về việc phải ra điều đài cát sang trọng vì nghề nghiệp của chồng, lớp vỏ bọc nhân tạo mà cô đã thu nhận được từ những ngôi trường thời thượng, tất cả đều bị rũ bỏ, và cô lại trở thành cô gái thôn quê mộc mạc mang những bản năng nguyên thủy nhất tiềm ẩn trong người.
Thiên nhiên thật hào phóng biết bao, cô nghĩ thế. Vừa mới bị Edgar Fitzpiers bỏ đói tình cảm đến mức héo mòn, thì một sinh mệnh khác, tượng trưng cho dáng dấp nam tính trần trụi và nguyên chất, đã vươn lên từ lòng đất, sẵn sàng xuất hiện ngay bên cạnh. Đây là một cuộc dạo chơi của trí tưởng tượng mà cô không hề muốn nuôi dưỡng, và cô cất lời đột ngột, nhằm che giấu ánh nhìn bối rối vừa dõi theo dòng suy nghĩ của mình: "Anh có gặp chồng tôi không?"
Winterborne ngập ngừng giây lát, rồi đáp: "Có."
"Anh gặp anh ấy ở đâu?"
"Ở ngã ba Calfhay Cross. Tôi từ Middleton Abbey tới; tôi đã làm việc ở đó suốt tuần qua."
"Chẳng phải họ có cỗ máy nghiền của riêng mình sao?"
"Có chứ, nhưng nó đang hỏng."
"Tôi tưởng... tôi nghe nói bà Charmond đã đến đó lưu trú mà?"
"Vâng. Tôi đã thấy bà ấy ở bên cửa sổ một hoặc hai lần."
Grace chần chừ giây lát trước khi hỏi tiếp: "Ông Fitzpiers có đi về hướng Middleton không?"
"Có... Tôi gặp anh ấy trên lưng con Darling." Khi thấy cô không đáp lời, anh nói thêm với một giọng điệu dịu dàng hơn: "Cô có biết tại sao con ngựa cái lại được đặt cái tên ấy không?"
"Ồ có chứ – dĩ nhiên là có rồi," cô đáp nhanh.
Họ đã lên đến tận đỉnh đồi, nơi toàn bộ bầu trời phía tây mở ra trước mắt. Giữa những tầng mây tan vỡ, họ có thể nhìn sâu vào chốn thâm u của thiên hoàng, tầm mắt lướt đi dưới một dạng vòm cổng bằng vàng, lướt qua những vật cản rực lửa, những đống đá cuội tưởng tượng, những tảng đá chòng chành, những cột thạch nhũ và măng đá bằng hoàng ngọc. Sâu thẳm hơn thế, ánh mắt họ lướt qua những phiến rực sáng mỏng manh, cho đến khi chìm hẳn vào một không gian thăm thẳm ngập tràn thứ ánh sáng lục mềm mại vô tận.
Sự buông thả bản thân vào khoảng thời gian ngọt ngào ấy sau những tủi hờn vừa qua, sự nổi loạn chớp nhoáng chống lại các chuẩn mực xã hội, niềm khao khát cháy bỏng về một cuộc sống nguyên thủy, tất cả dường như hiện rõ trên khuôn mặt cô. Winterborne đang nhìn cô, ánh mắt anh lưu luyến dừng lại trên một bông hoa cô cài trước ngực. Hệt như một kẻ mộng du, anh vờn đưa bàn tay ra và khẽ khàng vuốt ve bông hoa ấy.
Cô giật mình lùi lại. "Anh đang làm cái gì thế, Giles Winterborne!" cô kêu lên, với vẻ mặt ngạc nhiên đầy nghiêm khắc. Tuy nhiên, thái độ rõ mười mươi là hoàn toàn vô tình của hành động đó nhanh chóng khiến cô nghĩ rằng lúc này đây cô không cần thiết phải giữ giá ở đây làm gì. "Anh phải nhớ rằng, Giles," cô nói với giọng ôn tồn, "chúng ta không còn như trước nữa; và một số người có lẽ sẽ nói việc anh vừa làm là quá sàm sỡ đấy."
Lời ấy còn quá nhiều so với những gì cô cần phải nói với anh; hành động lãng trí của bản thân đã khiến anh tức giận đến mức đỏ bừng cả khuôn mặt rám nắng. "Tôi không biết mình đang ra nông nỗi quái quỷ gì thế này!" anh cục cằn thốt lên. "À mà – trước đây tôi đâu có thế này!" Trong mắt anh đã ngấn những giọt nước mắt vì bực bội.
"Thôi nào, bây giờ... có gì đâu nào. Tôi đã hơi trách cứ quá lời rồi đấy."
"Chắc chắn tôi sẽ chẳng đời nào làm thế nếu tôi không nhìn thấy cảnh tượng tương tự diễn ra ở đâu đó – tận Middleton cách đây không lâu," một lát sau, anh trầm ngâm nói.
"Bởi ai?"
"Đừng hỏi."
Cô săm soi nhìn anh chằm chằm. "Tôi biết thừa rồi," cô lạnh lùng đáp. "Đó là chồng tôi, và người đàn bà kia chính là bà Charmond. Sự liên tưởng trong suy nghĩ đã gợi nhắc cho anh khi anh nhìn thấy tôi....Giles – hãy kể cho tôi tất cả những gì anh biết về chuyện đó – làm ơn đi, Giles! Mà thôi – tôi không muốn nghe nữa. Hãy gác chuyện đó lại đi. Và vì anh là bạn tôi, đừng nói gì với cha tôi cả."
Họ đã đi đến một ngã ba đường. Winterborne tiếp tục đi theo con đường cái quan chạy dọc phía ngoài bãi sậy, còn Grace mở một cánh cổng để bước vào lối đi xuyên qua đó.