Những giấc mơ vạn hoa của một vị thầy thuốc kiêm nhà giả kim kỳ quái, bộ xương của Grammer Oliver, cùng gương mặt của Giles Winterborne đã đưa Grace Melbury bước sang buổi sáng ngày hôm sau. Trời đẹp. Gió bắc đang thổi — thứ gió giao mùa dễ chịu giữa một bên là cái lạnh cắt da cắt thịt của gió đông và một bên là những trận gió ẩm ướt, nhớp nháp từ phương tây. Nàng nhìn qua cửa sổ về hướng ánh đèn của buổi tối hôm trước, và lờ mờ nhận ra hình dáng ngôi nhà của vị thầy thuốc ẩn hiện giữa những tán cây. Chẳng hiểu sao, dưới ánh ban mai rõ mồn một và thực tế ấy, người đàn ông xa cách và cô độc kia dường như đã phai nhạt đi phần lớn vẻ lôi cuốn từng bao trùm lấy con người và công việc của ông trong bóng đêm; và khi Grace thong thả thay quần áo, hình ảnh ông cũng lu mờ dần trong tâm trí nàng.
Trong khi đó, Winterborne, dẫu đã phần nào yên tâm về sự ủng hộ của cha nàng, vẫn cảm thấy hơi bồn chồn trước thái độ của cô Melbury. Bất chấp sự điềm tĩnh khô khan vốn có, anh không sao kiềm chế được việc cứ chốc chốc lại hướng mắt từ cửa nhà mình sang nhà ông chủ xưởng gỗ, với hy vọng có ai đó bước ra. Sự chú ý của anh cuối cùng cũng được đền đáp khi thấy hai bóng người xuất hiện, chính là ông Melbury và đi bên cạnh là Grace. Họ bước về hướng khu rừng rậm rạp nhất, và Winterborne thẫn thờ bước theo sau, cho đến khi cả ba đã khuất dưới tán cây.
Dù mùa cành trụi lá đã đến, vẫn có những khoảng trũng được che chở giữa các khu rừng trồng và bụi cây ở Hintock, nơi những chiếc lá rụng muộn màng hơn so với những đỉnh đồi lộng gió. Điều này tạo ra khung cảnh đan xen giữa các mùa ở nơi này nơi khác; thế là trong một vài thung lũng nhỏ mà họ đi qua, những chùm quả ô-rô đỏ mọng vẫn mọc cạnh cây sồi và cây phỉ mà lá vẫn còn xanh tươi, cùng những khóm mâm xôi xanh mướt và đậm đà như thể đang giữa tháng Tám. Đối với Grace, những đặc điểm quen thuộc ấy tựa như một bức tranh cổ được phục chế.
Giờ đây, người ta có thể chiêm ngưỡng sự chuyển đổi từ những đường nét mỹ lệ sang vẻ kỳ thú mà cảnh sắc rừng già khoác lên mình khi bước vào các tháng mùa đông. Những góc cạnh đang dần thay thế những đường cong, và cấu trúc dạng lưới thay thế cho những bề mặt — một sự chuyển đổi đột ngột từ vẻ trang hoàng sang nét nguyên sơ trên tấm vải của Tự nhiên, có thể ví như một bước lùi từ nghệ thuật của một trường phái hội họa tiên tiến về với nghệ thuật của thổ dân quần đảo Thái Bình Dương.
Winterborne đi theo, dán mắt vào hai bóng người khi họ luồn lách qua những hiện tượng rừng rú ấy. Đôi chân dài của ông Melbury, chiếc quần bó sát vào tận xương ở mắt cá chân, dáng người hơi còng, thói quen chìm đắm trong suy nghĩ rồi tự bừng tỉnh bằng một tiếng “Hà!” kèm theo cái hất đầu ngược lên, tạo nên một hình ảnh quen thuộc với bất kỳ người hàng xóm nào dù chỉ nhìn từ xa. Có cảm giác như đám sóc và loài chim đều quen thuộc với ông. Thỉnh thoảng, một chú sóc lại chạy từ lối mòn ra ẩn sau thân cây, rồi khôn khéo lách mình đi vòng quanh đúng theo nhịp bước tiến của cha con nhà Melbury, làm ra vẻ trêu chọc như muốn nói: “Ố hô; ngươi chỉ là một tay buôn gỗ, chẳng mang theo súng ống gì đâu!”
Họ lặng lẽ bước trên những thảm rêu sao lấp lánh, xào xạc lướt qua những vạt lá đan xen, đi lướt qua những gốc cây có bộ rễ lan rộng mà lớp vỏ bọc rêu trông như thể những bàn tay đang đeo găng tay xanh; lách qua những gốc du và gốc tần già cỗi với những nhánh chạc đôi to lớn, nơi đọng lại những vũng nước tràn ra vào những ngày mưa và chảy thành dòng thác xanh mướt dọc theo thân cây. Trên những thân cây còn già cỗi hơn thế, những bướu nấm khổng lồ mọc lên như những lá phổi. Ở đây, cũng như mọi nơi khác, Ý định Chưa Trọn Vẹn — thứ làm nên bản chất của cuộc đời — hiện hữu rõ mồn một chẳng khác nào giữa chốn đông đúc ô uế của một khu ổ chuột thành phố. Chiếc lá bị biến dạng, đường cong bị khuyết tật, phần chóp bị ngắt quãng; địa y gặm mòn sức sống của thân cây, và dây tầm gửi lặng lẽ siết chặt cho đến chết những chồi non đầy hứa hẹn.
Họ lẩn vào những rặng sồi nơi chẳng có gì mọc nổi, những cành non vẫn còn giữ lại lớp lá úa vàng, kêu xào xạc trong gió với thứ âm thanh gần như kim loại, tựa như tán lá bằng sắt tây trong khu rừng Jarnvid huyền thoại. Vài đốm trắng trên trang phục của Grace đã giúp Giles giữ được tầm nhìn về cô và cha cô cho đến lúc này; nhưng giờ đây anh đã mất dấu họ, và buộc phải dò theo tiếng động để đuổi theo — điều đó chẳng có gì khó khăn, bởi trên lối đi của họ, cứ mỗi con bồ nông rừng lại bay vụt khỏi cành với tiếng vỗ liên hồi, đập mạnh đôi cánh vào cành cây với lực gần như đủ sức bẻ gãy mọi chiếc lông ống. Bằng cách lần theo âm thanh ấy, anh chẳng mấy chốc đã đến được một khung cửa gỗ chắn lối.
Liệu có đáng để đi tiếp không? Anh xem xét lớp đất nhão nhoét dưới chân khung cửa, và nhận thấy giữa những dấu giày to bản có sự xuất hiện của một vết giày nhỏ hơn rõ ràng không phải của người địa phương, bởi Winterborne biết rõ tất cả kiểu giày của các thợ đóng giày trong vùng, vì số lượng ấy rất ít để mà nhớ. Bức tranh bùn đất ấy đủ khiến anh đu mình vượt qua cửa và tiếp tục cất bước.
Bản chất của khu rừng giờ đây đã thay đổi. Phần gốc của những cây nhỏ bị thỏ gặm trụi, và ở nhiều nơi, những đống dăm bào mới tinh cùng phần gốc cây vừa bị đốn hạ trắng xóa hiện lên giữa đám cây bụi. Năm nay có một đợt khai thác gỗ lớn, điều đó giải thích cho những âm thanh vừa vọng đến tai anh.
Một giọng nói đang cất lên ngắt quãng như tiếng sủa của con người, nhắc nhở Giles rằng hôm nay có một buổi đấu giá cây cối và củi cành. Chắc chắn Melbury có mặt ở đó. Ngay lập tức, Winterborne nhớ ra rằng bản thân anh cũng đang cần vàió củi, liền bước vào hiện trường.
Một nhóm đông những người mua đứng vây quanh người bán đấu giá, hoặc đi theo ông ta khi, giữa những khoảng ngừng, ông di chuyển từ lô sản phẩm rừng này sang lô khác, giống như một nhà triết học thuộc trường phái Peripatetic đang giảng bài trong những lùm cây râm mát của Lyceum. Những người đồng hành cùng ông là các thương lái gỗ, những điền chủ, nông dân, dân làng và những người khác; phần lớn là người làm rừng, nhờ đó họ có thể sành sỏi chọn cho mình những cây gậy chống mang những hình thù quái dị do thực vật tạo nên — tiêu biểu nhất là những hình xoắn ốc trên thân cây táo gai trắng và đen, được uốn thành hình dáng ấy qua quá trình tra tấn chậm chạp bởi một dây kim ngân quấn quanh thân trong suốt quá trình sinh trưởng, cũng giống như người Trung Hoa từng được đồn đại là nhào nặn con người thành những món đồ chơi kỳ dị bằng cách kìm kẹp liên tục từ thủa hồng hoang. Hai người phụ nữ mặc áo khoác đàn ông trùm ngoài váy, đi ở cuối đám rước đang dừng lại, đẩy một chiếc xe cọt két chở một thùng bia đã vòi, từ đó họ rót đầy những chiếc sừng trâu được truyền tay nhau, kèm theo bánh mì và phô mai lấy từ trong giỏ.
Người bán đấu giá uyển chuyển thích nghi với hoàn cảnh bằng cách dùng gậy chống của mình làm búa, và gõ búa chốt hạ lô hàng lên bất kỳ vật dụng tiện lợi nào lọt vào mắt xanh của ông, chẳng hạn như đỉnh đầu của một cậu bé, hay đôi vai của một kẻ đứng xem chẳng có việc gì làm ngoài việc nếm thử ngụm bia; một hành động hẳn đã bị coi là hài hước nếu như không có vẻ mặt nghiêm nghị cứng nhắc mà người bán đấu giá vẫn giữ, cho thấy sự kỳ quặc ấy thực ra chỉ là kết quả của chứng đãng trí sinh ra bởi áp lực công việc, chứ hoàn toàn không phải một trò đùa ngẫu hứng.
Ông Melbury đứng tách biệt một chút so với những người theo phái Peripatetic còn lại, và Grace đứng bên cạnh, bám chặt lấy cánh tay ông, bộ trang phục hiện đại của nàng trông gần như lạc lõng giữa khung cảnh cổ kính xung quanh, đồng thời gieo lên thảm thực vật quen thuộc của rừng già một nét gần gũi như thể đòi hỏi phải được tô điểm thêm bằng một vài tân thời đương đại. Grace dường như ngắm nhìn cuộc mua bán với sự hào hứng vốn dành cho những ký ức được hồi sinh sau một quãng thời gian dài chìm vào quên lãng.
Winterborne tiến lại đứng sát cạnh họ; nhà buôn gỗ cất tiếng nói và tiếp tục việc mua bán của mình; Grace chỉ mỉm cười. Để biện minh cho sự hiện diện của mình ở đó, Winterborne bắt đầu hô giá mua số gỗ và củi mà anh chẳng hề cần đến, thực hiện công việc đó trong một tâm trạng lơ đễnh, khi mà giọng nói của người bán đấu giá dường như hòa quyện vào những âm thanh tự nhiên của rừng cây. Vài bông tuyết lất phất rơi, trước cảnh tượng ấy, một chú chim cổ đỏ, vì hoảng hốt trước những dấu hiệu của mùa đông cận kề và thấy rằng đám đông loài người xâm lấn này không hề có ý đồ xấu, đã bay đến đậu lên ngọn đống củi đang được đem bán, rồi nhìn thẳng vào mặt người bán đấu giá trong lúc chờ đợi mảnh vụn bánh mì rơi ra từ chiếc giỏ. Đứng hơi khuất phía sau Grace, Winterborne quan sát cách một bông tuyết lượn lờ rơi xuống và đậu trên lọn tóc nàng, cách một bông khác chọn bờ vai nàng, và một bông nữa đậu trên vành chiếc mũ bonnet, khiến sự chú ý của anh bị cuốn theo đến mức việc hô giá của anh diễn ra hoàn toàn vô thức; và khi người bán đấu giá thỉnh thoảng lại gật đầu về phía anh và hô lên: “Thuộc về anh, anh Winterborne,” anh hoàn toàn chẳng biết mình vừa mua củi, cột gỗ hay gỗ khúc.
Anh thầm tiếc nuối với một chút mỉa mai cay đắng rằng sao cha nàng lại thể hiện sự thất thường trong tính cách đến vậy khi cứ khăng khăng bắt Grace bám chặt lấy tay mình vào ngày hôm nay, trong khi mới gần đây thôi ông tỏ vẻ vô cùng sốt sắng muốn công nhận chuyện đính hôn của họ như một sự thật hiển nhiên. Và cứ thế miên man suy nghĩ, chẳng trò chuyện với bất kỳ người mua hàng nào khác trừ khi được trực tiếp bắt chuyện, anh cứ lẽo đẽo theo đoàn người hết nơi này đến nơi khác cho đến khi buổi đấu giá kết thúc, để rồi lúc ấy Giles mới thực sự nhận ra những món đồ mình vừa mua. Hàng trăm bó củi, cùng đủ loại gỗ các loại, đã được ghi tên cho anh, trong khi tất cả những gì anh cần chỉ là vài nhánh cây nhỏ cho gã thợ phụ Robert Creedle dùng vào việc nhóm lò và nướng bánh.
Khi công việc đã kết thúc, anh quay sang định nói chuyện với nhà buôn gỗ. Thế nhưng thái độ của Melbury lại lạnh nhạt và xa cách; và Grace trông cũng có vẻ phật ý và trách móc. Winterborne lúc ấy mới phát hiện ra rằng anh đã vô tình đấu giá tranh với cha cô, và giành mất những lô hàng ưa thích của ông dẫu ông không muốn thế. Chỉ với vài lời ngắn ngủi, họ rời khỏi chốn đó và tiếp tục con đường trở về nhà.
Giles cảm thấy vô cùng hối hận vì những gì mình đã làm, và đứng lại dưới những tán cây khi tất cả những người đàn ông khác đã lặng lẽ tản đi hết. Anh nhìn thấy Melbury và con gái bước xuống một lối mòn trong rừng mà chẳng hề ngoảnh lại. Khi họ đang chậm rãi bước đi, một quý cô xuất hiện trên lưng ngựa ở khoảng không gian trung gian, hướng di chuyển của nàng cắt ngang đường đi của cha con Melbury. Họ gặp nhau, Melbury ngả mũ chào, và nàng kìm cương ngựa. Một cuộc trò chuyện rõ ràng đang diễn ra giữa Grace, cha nàng và người cưỡi ngựa ấy — người mà anh gần như chắc chắn nhận ra chính là bà Charmond, ít hơn là qua dáng người mà chủ yếu qua bộ đồng phục của người hầu đang dừng ngựa cách đó vài thước.
Hai bên trò chuyện mãi một hồi lâu mới chịu chia tay, trong suốt khoảng thời gian đó dường như có rất nhiều điều đã được trao đổi. Khi Melbury và Grace tiếp tục bước đi, dáng đi của họ có phần nhẹ nhàng hơn trước.
Winterborne bấy giờ mới quay về con đường của riêng mình. Anh không muốn để sự lạnh nhạt nảy sinh giữa anh và nhà Melbury chỉ vì bất kỳ lý do vụn vặt nào, và vào buổi tối, anh đã sang nhà họ. Khi đến gần cổng, sự chú ý của anh bị thu hút bởi hình ảnh một trong những phòng ngủ đang nhấp nháy ánh sáng. Trong phòng, Grace đang thắp mấy ngọn nến, tay phải nâng ngọn nến nhỏ, tay trái đặt trước ngực, gương mặt đăm đăm nhìn từng bấc đèn khi chúng bùng cháy, cứ như thể nàng nhìn thấy sự trưởng thành của một đời người trong sự lớn dần của mỗi ngọn lửa. Anh tự hỏi điều gì có thể mang lại sự rực rỡ bất thường đến vậy trong tối nay. Khi bước vào nhà, anh thấy cha và mẹ kế của nàng đang chìm trong một trạng thái phấn khích bị nén lại, mà thoạt đầu anh không sao hiểu nổi.
“Tôi rất tiếc về những lần tôi hô giá ngày hôm nay,” Giles nói. “Tôi chẳng biết mình đang làm gì nữa. Tôi đến đây để nói rằng bất kỳ lô hàng nào ông cần đều là của ông cả.”
“Ồ, đừng bận tâm — đừng bận tâm làm gì,” nhà buôn gỗ đáp, tay khẽ xua nhẹ, “Tôi còn bao nhiêu thứ khác phải suy nghĩ đến mức suýt quên béng mất chuyện đó. Hơn nữa, lúc này lại có những vấn đề thuộc thể loại khác ngoài việc buôn bán cần phải quan tâm, thế nên anh đừng để tâm làm gì.”
Khi nhà buôn gỗ nói, có vẻ như từ một tầng lớp đạo đức cao hơn hẳn anh, Giles quay sang bà Melbury.
“Grace sẽ đến Dinh Thự vào ngày mai,” bà điềm tĩnh nói. “Con bé đang tìm đồ đạc của nó kìa. Chắc là nó đang gọi tôi sang giúp đấy.” Nói đoạn, bà Melbury rời khỏi phòng.
Chẳng có gì kỳ lạ hơn sự độc lập trong tính cách của cái lưỡi đôi khi lại bộc lộ ra ngoài. Ông Melbury thừa biết những lời mình vừa thốt ra chẳng khác nào một sự khoe khoang trá hình. Ông vốn ghét sự khoe khoang, nhất là trước mặt Giles; thế nhưng hễ đề tài là Grace, lý trí của ông lại bất chấp tất cả mà nhường chỗ cho lời nói.
Winterborne cảm thấy ngạc nhiên, vui mừng, và cả một chút lo lắng trước tin tức ấy. Anh lặp lại lời của bà Melbury.
“Ừ,” người cha tự hào lên tiếng, chẳng hề tiếc nuối khi đã lỡ thốt ra điều mà trong bất kỳ hoàn cảnh nào ông cũng không tài nào giữ kín được. “Chiều nay lúc từ rừng đi về, chúng tôi tình cờ gặp bà Charmond đang cưỡi ngựa đi dạo. Bà ấy nói chuyện với tôi về một chút việc làm ăn, rồi làm quen với Grace. Thật kỳ diệu làm sao khi bà ấy lại quý mến Grace chỉ sau vài phút; thứ tình cảm gắn kết của giới học thức đã kéo họ lại gần nhau ngay lập tức. Dĩ nhiên là bà ấy vô cùng ngạc nhiên khi một món đồ như thế — ha, ha! — lại có thể xuất hiện từ nhà tôi. Cuối cùng câu chuyện dẫn đến việc Cô-chủ Grace được mời đến Dinh Thự. Thế nên con bé đang bận rộn lục lọi mấy cái đăng ten và tua rua để diện đồ sang đó.” Khi Giles vẫn trầm ngâm không đáp lời, Melbury tiếp tục: “Nhưng để tôi gọi nó xuống nhà nhé.”
“Không, không; đừng làm thế, vì em ấy đang bận mà,” Winterborne ngăn lại.
Nhận thấy qua thái độ của chàng trai trẻ rằng nãy giờ mình chỉ toàn khoác lác với Giles chứ chẳng màng đến cảm xúc của cậu, Melbury lập tức hối hận. Nét mặt ông thay đổi, và ông cất giọng trầm hơn, có chútượng gượng gạo: “Nó là của cậu rồi, Giles, ít nhất là về phần tôi.”
“Cảm ơn ông — xin vô cùng cảm ơn ông.... Nhưng tôi nghĩ, một khi mọi chuyện giữa chúng ta về vụ đấu giá đã ổn thỏa rồi, thì tôi sẽ không làm phiền em ấy lúc này nữa. Tôi xin phép đi về nhà đây, và sẽ ghé lại vào dịp khác.”
Khi rời khỏi nhà, anh ngước nhìn lên cửa sổ phòng ngủ một lần nữa. Grace, được bao quanh bởi một số lượng nến đủ để đáp ứng mọi nhu cầu tự soi mói bản thân, đang đứng trước chiếc gương soi toàn thân mà cha nàng mới mua riêng cho nàng; nàng đã đội mũ, choàng áo và đeo găng tay, đang liếc qua vai nhìn vào gương để tự đánh giá diện mạo của mình. Gương mặt nàng bừng sáng niềm vui tự nhiên của một thiếu nữ đang hy vọng sẽ mở đầu vào ngày mai một mối quan hệ gắn bó với một người bạn mới mẻ, thú vị và đầy quyền lực.