Theo báo ngày 5 tháng 7, có ba khách buôn lậu mỗi người mang theo khoảng năm sáu mươi cân thiếc, đi thuyền Vạn Sanh từ Ninh Ba đến Thượng Hải. Sau khi thuyền neo đậu tại bến Dương Tử Trạm, ba người liền dùng dây thừng treo thuyền nhỏ xuống để lên bờ, nào ngờ bị tên tiểu lưu manh họ Từ nhìn thấy. Khi bọn họ vừa muốn lên bờ thì hắn quát lớn bắt dừng lại. Trong đó một người hoảng sợ ngã xuống cảng, hai người kia vội vàng xuống cứu nhưng không kịp, thấy bản thân cũng khó bảo toàn, bèn tháo bỏ số thiếc buộc trên người để có thể nổi lên, bám lấy một chiếc thuyền nhỏ khác đậu bên cạnh bến. Nào ngờ vào lúc ngàn cân treo sợi tóc, phu thuyền đó lại đòi ba vạn đồng tiền cứu mạng. Đồng thời tên lưu manh lại quát lớn không cho cứu, thế là hai người này cũng lần lượt thảm thiết chết đuối. —— Câu chuyện đại khái là như vậy.
Tôi cho rằng vị khách buôn lậu rơi xuống cảng đầu tiên kia, nhát gan như thế, chắc không phải là kẻ quen làm chuyện ác. Còn hai người kia thì không những không ác, mà lại cứu đồng bạn bất chấp hiểm nguy như vậy, thật là dũng, thật là nghĩa. Còn phu thuyền đòi ba vạn đồng tiền cứu mạng, tự nghĩ chì đã tháo ra, sợ không có khả năng chi trả nên không dám đồng ý, ấy là tín. Chiếu theo tiêu chuẩn đạo đức thông thường mà nói, vốn chẳng mất đi tư cách người tốt, chỉ có điều người tốt lại không tránh khỏi cái chết bi thảm, thì điều đó quá mức hoang đường rồi.
Tên lưu manh ban đầu vốn không có thù oán gì với ba người bọn họ, sở dĩ quát lớn không cho lên bờ, chẳng qua chỉ là muốn kiếm chác chút ít, cho đến khi người ta đã hoảng sợ rơi xuống nước, lại còn quát lớn không cho mọi người cứu vớt, sự hung bạo vô lý ấy thật không thể dung tha; mà mọi người vậy mà không dám cứu mạng, sự hèn nhát ấy lại đến thế là cùng? Phu thuyền kia dám bất chấp mệnh lệnh của tên lưu manh này để cò kè mặc cả, chắc là không phải người thường, nhưng rốt cuộc làm anh hùng mà còn phải tính toán đến ba vạn đồng, đây chính là do môi trường xã hội ngày nay tạo nên.
Chiếu theo pháp luật mà nói, tên lưu manh có tâm địa tống tiền khiến người khác mất mạng, tội danh phạm phải hẳn là tội giết người, hiện nay đã có lệnh truy nã rồi. Vị phu thuyền này thấy hai người bám vào thuyền mình mà lại không cứu, có thể coi là tội không hành động, chiếu theo luật thì đáng lẽ phải khép vào tội tù. Về phần nhân cơ hội tống tiền, thì nên gom lại xử tội chung. Không hiểu vì sao trên báo lại không hề nhắc đến việc hắn có đáng bị trừng phạt hay không. Vốn dĩ, những chuyện thế này có lẽ bây giờ thực sự quá nhiều, nghe nói vào lúc nhà nào đó hỏa hoạn thì XXXXX có thể đứng nhìn XX không động đậy, phải bàn trước chuyện XX rồi mới tiến hành cứu giúp. Hơn nữa hàng xóm láng giềng cũng phải biếu xén, nếu không thì cứ để lửa cháy lan sang, xem các người có chịu nổi không? Thế thì chẳng trách khi hỏa hoạn xảy ra, nếu không qua nửa đêm cháy lớn thì không thể dập tắt được. Còn về hành vi hôi của lại càng là chuyện như cơm bữa, chỉ không biết sau này còn có hạng lưu manh kiểu như thế chặn ở cửa quát lớn nam thanh nữ tú già trẻ lớn bé nhà bị cháy không cho phép trốn chạy nữa hay không? Nghĩ đến điều đó lại càng đáng sợ hơn.
Do đó tôi lại càng nhớ đến trước kia có bệnh viện XX nào đó vì bệnh nhân không đóng nổi tiền viện phí ứng trước, liền mặc kệ họ quằn quại đau đớn trước cửa bệnh viện, một lúc sau thì tắt thở, chẳng có bác sĩ nào chịu làm việc thiện này, cũng không có người qua đường nào dám nói một câu công đạo, kết quả hình như bệnh viện đó cũng chẳng chịu hình thức kỷ luật nào, bởi vì viện trưởng kiêm nhiệm XXXXX, thì ai còn dám nói ra một câu trái ý chứ? Hơn nữa cho dù có chút tiếng tăm hủy hoại đi chăng nữa, bệnh viện xx dẫu sao cũng giống như nha môn, ngươi không thích thì không cần bước vào, may là bác sĩ y tá vốn dĩ lĩnh tiền lương, chứ có phải xã hội đen đâu, cho nên ngày nào không có bệnh nhân đến cửa thì càng tốt, đằng nào thì dùng tiền của XXX, mất mặt cũng là mặt mũi của XXX.
Nằm viện phải trả tiền mặt trước, kỳ thực đây cũng là một biện pháp tinh khôn. Bằng không chữa khỏi bệnh cho ngươi rồi, đến lúc xuất viện ngươi lại thấy tiếc tiền cứu mạng, chẳng lẽ lại lôi ngươi về đầu độc chết chắc? Từ đó tôi lại liên tưởng đến hai vị khách buôn lậu nói trên có lẽ không thực sự thà lãng đến thế, họ có lẽ đã đồng ý với phu thuyền ba vạn thì đưa ba vạn rồi, đợi khi chúng ta lên bờ sẽ tìm cách trả anh, phu thuyền không đồng ý, chần chừ do dự một lúc thì không kịp nữa. Nói như vậy, ra ngoài quả thực là phải mang theo nhiều tiền mặt hơn, bởi vì sổ séc thì không ai thèm tin cả. Chỉ tiếc là cái mạng này bây giờ thực sự cũng quá đắt đỏ, mở miệng ra là mấy vạn mấy vạn, trong kẽ áo thím sao mà nhét nổi ngấy tiền như thế? Thế nên có người lại nghĩ tốt nhất là mang theo chút trang sức bằng vàng hay đại loại thế, đây có lẽ là một nguyên nhân khác khiến giá vàng gần đây ngày càng tăng chăng?
Tuy nhiên vào thời khắc ngàn cân treo sợi tóc, sau khi mặc cả xong mà còn phải đếm tiền định giá vàng thì quả thực cũng khó khăn, có lẽ đem hết tất cả những gì ngươi có cũng không đủ làm thỏa mãn lòng tham của hắn, vậy thì nên làm thế nào đây? Điều này đối với kẻ mong được cứu có lẽ vẫn sẽ cảm thấy tiền chưa chắc đã đủ để cứu mạng; còn đối với kẻ cứu người thì sao? Lầm được ngần ấy tiền cứu mạng có lẽ rốt cuộc vẫn dùng để cứu mạng chính mình, tức là vòng luân hồi báo ứng ấy sau này cũng sẽ bị người ta tống tiền cho một vạch. Trước kia người cứu mạng tôi là ân nhân, còn bây giờ thì gặp được người cứu mạng thực sự có chút đau đầu, sau này những người cứu mạng e rằng đều không thoát khỏi bọn yêu tinh đầu thai, bởi vì ngươi vốn dĩ có thể không gặp nguy hiểm tính mạng, chính là vì hắn ham muốn tiền cứu mạng của ngươi nên mới đẩy ngươi vào hoàn cảnh nguy cấp, ví dụ như thủ đoạn bắt cóc tống tiền vậy. Những chiếc thuyền nhỏ sau này có lẽ sẽ quen làm ra vẻ lật thuyền giữa lòng sông để ngươi buộc phải dâng tiền cho hắn, hội cứu hỏa có lẽ sẽ còn tiến xa hơn nữa là tự phóng hỏa, bác sĩ đi lén lút phát tán mầm bệnh, quân nhân nuôi giặc tự trọng, thậm chí còn đào tạo ra cả những tên thổ phỉ hung hãn nữa, khi đó phàm là kẻ có tiền đều có nguy hiểm mất mạng, muốn giữ lại chút đỉnh thì tuyệt đối không giữ nổi tiền cứu mạng nữa. Xin hỏi mọi người là muốn giữ lấy cái mạng? Hay là muốn giữ lấy tiền?
