Khi chồng có ngoại tình, người làm vợ nên làm thế nào? Bà ngoại nói với tôi thế này: "Ngày xưa ông ngoại con có dan díu với một người làm nghề hát xướng, bà nghe tin xong chỉ giận đến run rẩy cả người. Thế nhưng bà chẳng dám lộ ra chút nào, chỉ sợ người ta cười bà ghen tuông. Đàn ông có tam thê tứ thiếp là chuyện đường hoàng, sau này bà cũng tự nghĩ thông suốt, dứt khoát khuyên ông ngoại rước cô ta vào cửa, coi như để người ta khen bà hiền thục. Đàn ông đã muốn thay lòng đổi dạ thì còn cách nào nữa? Bà đành tự oán trách số mình khổ, tụng kinh niệm Phật tu kiếp sau mà thôi."

Đây là lý thuyết thời bà ngoại, nghe vào thời nay tất nhiên thấy không hợp lý. Thứ nhất, đàn ông tam thê tứ thiếp sao có thể là chuyện đường hoàng? Thứ hai, ghen tuông là lẽ thường tình, tại sao phải sợ người ta chê cười? Ngược lại, khuyên chồng nạp thiếp mà được coi là hiền thục, loại quan niệm đạo đức không hợp nhân tình này là không thể chấp nhận được. Thứ ba, đàn ông đã muốn thay lòng đổi dạ, liệu có còn cách nào cứu vãn? Niệm Phật tu kiếp sau, liệu có thể an ủi tâm hồn cô quạnh của chính mình?

Mẹ tôi là người tốt nghiệp trường sư phạm nữ, bà không tin niệm Phật, hơn nữa còn khăng khăng "phi bốn mươi vô tử, bất đắc nạp thiếp" (chưa bốn mươi mà chưa có con trai thì không được nạp thiếp). Bố tôi tuy không nạp thiếp, thế nhưng chơi bời, đàng điếm, dan díu, đủ thứ trò quái đản vẫn cứ xuất hiện không ngừng. Mẹ tôi tức giận đến nản lòng, dứt khoát không quản ông nữa, bản thân bà trên phụng dưỡng cha mẹ chồng, dưới dạy dỗ con cái, tiếp tục làm tròn thiên chức vợ hiền mẹ đảm. Bà tuyệt nhiên không nhắc đến chuyện bố có ngoại tình, bố tôi tự biết mình đuối lý, tất nhiên cũng không dám nhắc trước mặt bà. Hai vợ chồng họ từ đầu đến cuối luôn cung kính như khách. Thế nhưng, tôi tận mắt thấy bà ngày một gầy đi, tiếng nói chuyện ngày càng dịu dàng, đối với ông bà càng thêm cẩn thận, đối với chúng tôi càng thêm yêu thương chăm sóc. Có một lần nửa đêm tôi chợt tỉnh giấc, thấy gò má ướt át, mở mắt ra nhìn thì thấy bà đang rúc vào người tôi mà rơi lệ. Lòng tôi trào dâng nỗi xót xa, chẳng hiểu sao cũng khóc theo bà. Bà vừa nức nở vừa kể lể với tôi: "Từ sau khi bố con thay lòng đổi dạ, mẹ khổ tâm lắm! Nhưng mà, mẹ không thể hiền thục như bà ngoại con, để con ả đó bước chân vào cửa, không sợ nó leo lên đầu lên cổ mẹ sao? May mà mẹ tự có con cái, cho dù bố con cả đời không quay đầu, mẹ cũng có thể giữ các con mà sống qua ngày. Vợ vẫn là vợ, chẳng lẽ vì nhân tình mà ông ấy có thể đuổi mẹ ra khỏi cửa được sao?"

Sau cái đêm đầy cảm xúc đó, bà lại tiếp tục trầm mặc. Hai ba ngày sau, bà không ít lần tránh ánh mắt của tôi, như thể tự hận mình không nên kể loại chuyện này cho tôi nghe. Thái độ của bà đối với bố vẫn như cũ: tôn trọng, quan tâm, thế nhưng lại giữ khoảng cách rất mực, khiến người ta tuyệt đối không dám mở lời với bà.

Thế là, bố tôi phân định rạch ròi ranh giới giữa vợ và người yêu: Vợ là để quản lý gia đình, nuôi dạy con cái, đối phó với cha mẹ, dòng họ và người thân; còn người yêu là để vui chơi, an ủi bản thân, chỉ thi thoảng lộ diện giữa bạn bè. Ông có thể yêu cả hai phía, đối với người yêu là tình yêu nam nữ thông thường, đối với vợ thì gần như tình anh em, tình bạn bè, rất tự nhiên nhưng lại không mang sự nồng nhiệt của xác thịt.

Những phương thức biến thông này, ở phụ nữ mới thì muôn phần khó dung nạp. Thứ nhất, họ cho rằng tình yêu giữa vợ chồng cần phải chuyên nhất và vĩnh cửu. Thứ hai, họ cho rằng việc nuôi dạy con cái là quá thiếu chí khí và phụ công học tập, lúc vợ chồng yêu nhau đã chẳng buồn làm, một khi chồng có ngoại tình, họ càng không muốn một mình gánh lấy cái thập tự giá này. Thứ ba, phần lớn họ cho rằng sau khi chồng thay lòng đổi dạ, sự an ủi duy nhất của mình chính là tìm người yêu khác hoặc nỗ lực phấn đấu cho sự nghiệp.

Chị cả tôi khi nghe tin người chồng mà chị tự do yêu đương thành công cũng có ngoại tình, liền không kìm được mà nổi trận lôi đình: "Anh ta dám vô nhân cách như vậy, hừ, tôi không dễ bị bắt nạt như bà ngoại với mẹ đâu! Ngày mai tôi phải cho anh ta một phát súng, liều cái mạng này đền mạng cho anh ta, xem anh ta còn dám chơi đùa phụ nữ nữa không?" Nói đoạn, cũng chẳng chờ đến ngày mai mua súng, chị đã đùng đùng nổi giận chạy đến lý luận với anh ta. Lý luận của anh ta là thứ mới mẻ, anh ta nói tình yêu xuất phát từ tự nhiên. Chị cả liền thất tình trở về, lập tức tự động thay đổi chủ trương: "Hừ, ai thèm nói chuyện tình yêu với anh, loại đàn ông như anh thì có giá trị gì ghê gớm chứ? Chẳng đáng để liều mạng với anh, anh không yêu tôi thì tôi không có người yêu sao? Như vậy đi, cứ ly hôn là xong, tôi dù cả đời không lấy chồng thì vẫn có thể nỗ lực vì sự nghiệp mà! Nhưng còn con cái, mang theo con làm việc thì bất tiện quá..."

Kết quả là con cái đều giao cho cha mẹ chồng nuôi dưỡng, chị cả và anh rể ly hôn. Sau khi ly hôn, chị cả vì tìm kiếm kích thích nên đã kết giao với một loạt bạn trai xinh đẹp. Nhưng chị vẫn thỉnh thoảng cảm thấy cô đơn, không ngừng nhớ nhung con cái. Có lẽ chị cũng có chút nhớ nhung chồng cũ, mặc dù chưa từng nói với tôi, nhưng tôi thấy không lâu sau đó, chị vô cớ cắt đứt với tất cả bạn trai, tuyên bố mình sẽ theo đuổi chủ nghĩa độc thân vĩnh viễn, trọn đời cống hiến cho sự nghiệp giáo dục. Sự nghiệp giáo dục của chị chính là làm giáo viên chủ nhiệm ở một trường tiểu học tình nguyện, lũ trẻ vừa bẩn vừa nghịch ngợm. Hơn nữa đồng nghiệp cũng có ý kiến, người ta sau lưng mắng chị là góa phụ sống, tính khí như hắc toàn phong. Chị tức giận đến nản lòng, chưa đầy nửa năm đã chán nản với giáo dục, đồng thời nghe tin chồng cũ cũng cãi nhau với người tình, vì thế rất có ý định gương vỡ lại lành.

Tại sao chị không tranh thủ sớm hơn? Khi chồng có ngoại tình, người làm vợ nên tranh thủ.

Trong "Liêu Trai Chí Dị" có một câu chuyện, kể rằng Hằng Nương thấy vợ của nhà hàng xóm đẹp mà không được chồng sủng ái (lúc đó chồng cô ta đang yêu một con hầu gái nhan sắc bình thường); biết được mấu chốt ở đâu, liền tự nguyện làm quân sư cho cô ta, quyết giúp cô ta tranh giành lại chồng. Cô bảo người vợ kia rằng: "Nàng tuy đẹp nhưng không có nét quyến rũ; chỉ cần quyến rũ thì có thể cướp đi sự sủng ái của Tây Tử, huống chi là kẻ dưới?" Thế là người vợ kia ngày ngày đối gương tập luyện biểu cảm, học thành thạo cả bộ kỹ năng quyến rũ. Sau khi khóa huấn luyện này kết thúc, Hằng Nương lại dạy cho cô ta một cách "dục cầm cố túng" (muốn bắt thì phải thả): Đầu tiên là ngừng làm ầm ĩ, hết sức giả vờ rộng lượng, để mặc chồng và thiếp vui vẻ hết mức. Một mặt bản thân lại trút bỏ hết trang sức. Đầu tóc bù xù, đích thân làm việc bếp núc, khiến chồng tin vào sự hiền thục của mình. Cho đến khi thời cơ chín muồi, vào một buổi tối nọ, Hằng Nương giúp cô trang điểm hoàn tất, cô khoan thai bước ra mời chồng uống rượu. Lúc đó chồng cô cũng đã chán chơi với con hầu gái, kinh ngạc trước vẻ đẹp của vợ, sau khi uống rượu liền diễn lại màn kịch cầu yêu, cảm thấy như được lấy vợ mới, Hằng Nương đại công cáo thành ở chỗ này.

Chính sách của Hằng Nương được mất ra sao, tạm thời chưa bàn đến, nhưng tinh thần tranh giành tích cực đó, trước tiên đã khiến người ta đáng khâm phục. Bởi vì mục đích của kết hôn chính là nằm ở việc bảo đảm cho con cái, không nằm ở việc bảo đảm tình yêu. Tình yêu là không thể dựa vào kết hôn để bảo đảm, bản thân nó là hỗn hợp của bản năng tính dục và ảo tưởng về cái đẹp, muốn nó bền lâu và chuyên nhất là khó nhất. Ngược lại, kết hôn thường thúc đẩy sự sụp đổ của tình yêu, bởi vì sau khi kết hôn, chuyện củi gạo mắm muối cơm nước, việc gì cũng là phá hoại ảo tưởng về cái đẹp, mà bản năng tính dục cũng vì dễ dàng thỏa mãn mà mất đi sức hấp dẫn, vì thế có người nói kết hôn chính là nấm mồ của tình yêu. Thế nhưng, nó lại là sự khởi đầu cho cuộc sống của cha mẹ, đó là điều chắc chắn: Một đứa trẻ từ lúc thụ thai cho đến khi chào đời, từ bú mớm, bế ẵm cho đến khôn lớn, không biết phải tiêu tốn bao nhiêu sức lực của người mẹ? Bao nhiêu thời gian? Nếu không có một người cha giúp đỡ về mặt vật chất, khích lệ về mặt tinh thần, cùng gánh vác trách nhiệm nuôi dưỡng với cô ấy, thật không biết có bao nhiêu trẻ em sẽ bị chết yểu, thậm chí căn bản không thể chào đời. Vì vậy tôi cho rằng chế độ hôn nhân một vợ một chồng thực sự mang lại sự bảo đảm to lớn cho trẻ em, trước khi giáo dục công cộng cho trẻ em hoặc các biện pháp tốt hơn khác được thực thi, chế độ hôn nhân này rất cần thiết phải duy trì, lòng yêu con của phụ nữ thông thường luôn vượt xa nam giới, vì vậy đối với việc duy trì chế độ một vợ một chồng, càng nên dốc toàn lực mới phải. Chồng nếu đã có ngoại tình, người làm vợ vì bảo đảm hạnh phúc của con cái, tranh giành chính là cách duy nhất hợp lý.

Thế nhưng tranh giành chồng tuyệt đối không phải là việc dễ dàng: Phương pháp như Hằng Nương, dường như quá thiên lệch về phía cám dỗ tính dục, nói như vậy thì người vợ chẳng khác nào nên nhận huấn luyện đồng đẳng với kỹ nữ. Một người phụ nữ cũng có công việc, trách nhiệm và sở thích riêng của mình, sao có thể suốt ngày đêm soi gương nghiên cứu làm đẹp? Hơn nữa đã yêu cái đẹp thì cũng phải chú trọng cả thân lẫn tâm, cổ nhân có câu "yểu điệu thục nữ, quân tử hảo cầu", nếu cứ một mực chú trọng tô son điểm phấn, thì có nguy cơ biến thành món đồ chơi của kẻ háo sắc. Cho dù trong lúc tranh giành, tạm thời không thể không dùng thủ đoạn này, thì sau đó cũng nên "nghịch thủ thuận thủ" (giành lấy bằng cách ngược, giữ bằng cách thuận), quy về chính đạo, nếu không, tính háo sắc của đàn ông là không có giới hạn, người lấy thiên hạ trên lưng ngựa, sao có thể giữ thiên hạ trên lưng ngựa?

Tôi cảm thấy người đời đều có loại quan niệm thiên kiến này, cho rằng một người chồng có ngoại tình, nhất định là thích yêu mị, nhất định là cam tâm đê tiện, vì thế người làm vợ muốn cứu vãn, cũng phải bắt đầu từ chỗ đó. Điều đó cũng không hoàn toàn đúng. Ngày xưa Tô Nhược Lan bị chồng ruồng bỏ, từng làm mấy bài Hồi văn thi rất hay để cảm động ông ta, ngay cả Võ Hậu cũng cảm thấy tâm phục. Từ đó có thể thấy việc tranh giành chồng thực ra không chuyên dựa vào việc hiến mị (dùng sắc quyến rũ), người phụ nữ chỉ một mực muốn dùng thủ đoạn hiến mị để cứu vãn chồng, không phải coi thường chồng, thì cũng là coi thường chính mình.

Tôi cho rằng công cụ cần thiết để tranh giành chồng có ba loại, đó là: Chân tình, thiện ý, và cuối cùng mới là nhan sắc.