Mấy ngày nay chạy đôn chạy đáo không tránh khỏi có chút vất vả, đêm nào tôi cũng mơ thấy mình làm bài tập toán, vắt óc suy nghĩ mãi vẫn không tìm ra lời giải, giật mình tỉnh dậy mồ hôi vã ra lạnh ngắt. Theo lời một vị nọ kể thì cứ hễ mơ làm bài tập toán là tỉnh dậy sẽ bị mộng tinh, tôi tuy chẳng có tinh để mà mộng, nhưng cũng mệt mỏi rã rời.
Nhớ lại hồi học ở một trường nữ trung, tôi học bộ Môn hỗn hợp toán học của Đoạn Dục Hoa, chốc thì hình học, chốc thì đại số phiền phức vô cùng. Môn toán có năm tiết mỗi tuần, ngoại trừ thứ Hai ra thì ngày nào cũng phải học, giảng xong một tiếng là thế nào cũng có hai ba bài tập (khoảng hai ba mươi câu) được chỉ định ngày mai gọi tên lên bảng làm.
Hồi đó mỗi ngày chúng tôi phải học bảy tiếng chính khóa, lại còn thể dục buổi sáng, vận động ngoài giờ, họp hành (hội cựu học sinh, hội học sinh, hội khối, các hội diễn thuyết khắp nơi, các loại hội nghiên cứu) vân vân và vân vân, bản thân lúc nào cũng phải chải đầu, rửa chân, hoặc thay quần áo, thời gian dư dả thực sự chẳng còn bao nhiêu. Trong khi đó, giáo viên quốc văn thì bắt làm bài tập, nộp bài văn; giáo viên tiếng Anh thì bắt tra từ mới, học thuộc hội thoại; giáo viên lý hóa thì bắt làm thí nghiệm...
Dưới sự cám dỗ của việc cộng điểm và uy quyền trừ điểm học phần, đứa nào đứa nấy đầu óc quay cuồng choáng váng, làm sao còn trả nổi món nợ toán học cứ nối đuôi nhau kéo đến này? Thế là, ôm theo chủ nghĩa "mặc thê mặc thoa" (tùy cơ ứng biến), may là mỗi lớp năm mươi lăm người, số người bị gọi lên bảng tính ra tối đa cũng chỉ được một nửa, chẳng lẽ xui xẻo lại đúng ngay vào tôi?
Hôm nay hy vọng thoát nạn, ngày mai lại hy vọng thoát nạn, phần trước chưa nắm rõ thì phần sau đã đọc không hiểu nổi. Nợ nhiều không lo, tôi và một nữ sinh ngồi cạnh bèn ký kết một hiệp ước miệng, phân công hợp tác: chuyện quốc văn tiếng Anh cứ để tôi, tôi làm bài văn, đặt câu thay cô ấy; nhưng hễ cứ đến giờ toán mà tôi bị gọi lên bảng làm bài, thì đành phiền cô ấy đến bên cạnh tôi khạc một bãi đàm, nhân tiện nhét cho tôi một mẩu giấy nhỏ.
Giả như tôi và cô ấy cùng bị gọi lên bảng một lúc, hai đứa chúng tôi thế nào cũng chọn một chỗ đứng sóng đôi với nhau, nháy mắt đưa tình, tôi chưa về thì cô ấy không được về, cô ấy chưa về thì tôi lại càng không thể bước đi trước. Cứ thế đôi bên cùng vui vẻ trải qua ba năm, điểm quốc văn tiếng Anh của cô ấy đều trên dưới tám mươi điểm, thành tích toán học của tôi cũng được xếp vào loại Giáp.
Làm "ông nam bộ" mấy năm, rốt cuộc trong lòng vẫn nơm nớp lo sợ, không phải vì Châu Nhi, bèn quyết tâm thi vào khoa sư phạm trường X; nào ngờ tâm lý trẻ em, đại cương giáo dục còn tẻ nhạt hơn cả hình học với đại số, đành phải xin phép nhà trường cho chuyển sang khoa phổ thông.
Lần này sách giáo khoa toán toàn dùng bản tiếng Anh, lượng giác, hình học không gian, người ta đã học qua hơn nửa cuốn rồi. Giáo viên toán - thầy Hậu - là thầy giáo của hiệu trưởng chúng tôi, tuổi cao sức yếu, gia đình lại sung túc, vốn chẳng muốn vất vả ra ngoài dạy kiêm nhiệm, được hiệu trưởng hết lời nảy xin, mới chịu đến dạy miễn phí môn hình học không gian cho lớp chúng tôi, còn môn lượng giác thì do chính hiệu trưởng đảm nhận.
Hiệu trưởng là kỹ sư tốt nghiệp Đại học Bắc Kinh, phương pháp học tập của ông chính là học vẹt, hiểu hay không là chuyện thứ yếu. Cuốn lượng giác mà chúng tôi nghiên cứu là do chính ông đã học thuộc làu làu, chỉ cần nhắc đến công thức là thấy ông đọc van vách ngay lập tức, bài tập cũng thế.
Nhưng nếu bạn đổi $\sin A, B$ thành $\sin X \cos Y$ là ông ấy sẽ ngây người ra một hồi lâu. Bản thân ông ấy làm vậy, và cũng bắt chúng tôi phải làm theo. Do mới chuyển khoa, tôi phải học bù hơn nửa cuốn lượng giác, ba mươi chín công thức thì còn miễn cưỡng tuân theo được, chứ mấy trăm bài tập thì quả thực không thể học thuộc lòng nổi, điều này đã mấy lần khiến tôi nảy ý định bỏ học.
Lớp chúng tôi vốn có tám nữ sinh, đến cuối học kỳ chỉ còn lại ba người, cộng thêm tôi mới gom lại được một nửa số lượng ban đầu. Nguyên nhân bỏ học đều là vì học thuộc lượng giác mà tổn hại sức khỏe, người thì mắc bệnh chảy nước dãi não, người thì mắc bệnh kinh nguyệt. Ba người ở lại điểm toán cũng chẳng khá khôi gì, đều là thức đêm ôn luyện mới chật vật kiếm được điểm qua môn. Còn đám nam sinh á, chúng nó lại có khối chiêu trò gian lận.
Phương pháp của thầy Đường khác với hiệu trưởng: bản thân thầy có sự hiểu biết sâu sắc và niềm hứng thú nồng nàn với toán học, chỉ hứa đem hết những gì đã học truyền thụ cho chúng tôi, giảng giải cực kỳ chi tiết dễ hiểu, rất nhiều người cảm thấy vô cùng hứng thú.
Nhưng cũng có một điểm không tốt, mỗi khi gặp học sinh nào không thích nghe giảng, hoặc không giải được bài tập đơn giản, thầy luôn lộ ra vẻ mặt vô cùng đau khổ. Thầy không mắng mỏ chúng tôi, chỉ là tự mình đau khổ, nhưng chúng tôi nhìn thấy còn khó chịu hơn là bị mắng.
Thầy cho rằng toán học là vạn năng, toán học là trên hết, con người ta nếu không hiểu toán học thì coi như uổng phí một đời, thầy không thể để chúng tôi uổng phí một đời được. Thầy yêu thương chúng tôi, mà chúng tôi thì thực sự chẳng có cách nào khiến thầy không phải thất vọng, vì bị giới hạn về thời gian và tinh thần.
Để báo đáp thiện ý của thầy, đồng thời cũng để giữ thể diện cho bản thân, tôi đành phải thực hiện trò lừa dối. Tôi có mấy người anh họ, anh họ xa đều rất thích môn toán lý, tôi thường viết thư bảo đảm, thư chuyển phát nhanh nhờ họ giải bài tập hộ, rồi tự mình gọt nhũ chót bút chì, chép tuốt tuồn tuột như vừng rắc vào các khoảng trống trong sách, để dùng khi lên bảng làm bài.
Có đôi khi thầy ngẫu hứng ra mấy chục bài tập, khiến tôi hớt hải chạy đôn chạy đáo khắp cả thành phố. Đến lúc thi thì phải cày liền năm sáu đêm, mỗi lần thi toán là tôi lại phải xin nghỉ ốm mấy ngày.
Đại số năm hai do thầy dạy, hình học giải tích năm ba do thầy dạy, đến năm tốt nghiệp nữ sinh chỉ còn lại một mình tôi. Đây không phải là do thành tích toán của tôi bỗng nhiên khá lên, cũng không phải là vì tôi mặc thây thầy có đau khổ hay không, nguyên nhân là vì tôi đã có một người giống hệt như vị nữ sinh chuyên nhét mẩu giấy cho tôi hồi cấp hai ngày nào, đó chính là một nam sinh ngồi ngay phía sau tôi, cũng là chồng tôi hiện tại.
Một tiếng sét vang lên, kỳ thi hội khảo bắt đầu, khiến chúng tôi hoang mang lo sợ vô cùng. Cửa ải lớn nhất vẫn là môn toán, nhà trường cũng thấu hiểu rõ điều này, bèn tăng thêm số tiết, bắt đầu ôn tập lại toàn bộ từ sách giáo khoa cấp hai năm nhất, mỗi tuần tăng lên đến hơn chục tiết, khiến ai nấy đều có cảm giác chống toán giống như chống giặc, thế là xuất hiện bản tuyên ngôn phản đối hội khảo.
Nói thật lòng, nếu trong các môn thi hội khảo mà không có toán, thì ít ra có tám chín phần mười học sinh sẽ giống như tôi, không đời nào ký tên vào bản tuyên ngôn đó đâu. Chúng ta nào có nghĩ đến chuyện hội khảo trái với nguyên lý giáo dục, trái với cái này, trái với cái nọ đâu, chính vì lên lớp toán, thức đêm làm bài tập đến mức đầu đau như búa bổ, thì mới nghĩ ra nổi bản tuyên ngôn mười điều tệ hại của kỳ thi hội khảo đường hoàng chính đáng đó chứ.
Kỳ thi hội khảo đã qua đi, tiếp theo là kỳ thi tuyển sinh đại học ở thủ đô, yêu cầu các môn đều phải đạt trên điểm chuẩn. Theo một tờ báo đưa tin, kỳ thi lần này trong sáu huyện thuộc tỉnh N chỉ có một mình tôi may mắn đỗ, rất nhiều người thi văn học, mỹ thuật, âm nhạc, thể thao đều vì không làm được toán mà trượt. Còn về phần tại sao tôi lại được trúng tuyển ư?
Nói cũng thật khéo, trong năm câu hỏi thì có hai câu tối hôm qua vừa mới xem qua, một câu thì liếc nhìn được từ cô nữ sinh rất xinh đẹp ngồi bên phải. Vở của cô ấy đặt ở bên phía tay trái, bên trên mới chỉ chép xong một câu, bản thân đang cầm bút máy vạch qua vạch lại trên giấy nháp vẻ đắc ý suy nghĩ. Câu hỏi này đã thành công giúp tôi đỗ đạt, nhưng sau khi vào đại học tôi chưa từng gặp lại cô gái xinh đẹp ấy lần nào, có lẽ cô ấy cũng trượt rồi, thế nên tôi vĩnh viễn không có cơ hội nói lời cảm ơn với cô ấy.
Vì tôi chọn khối văn, từ đó tôi chính thức đoạn tuyệt với toán học, ngoại trừ những phép cộng trừ nhân chia dùng hằng ngày. Tôi thực sự đã chịu không ít khổ sở vì nó, cho đến tận bây giờ nghĩ lại vẫn thấy tim đập chân run. Tôi chưa từng nhận được chút lợi ích nào từ nó cả, vật lý, hóa học, sinh học ít ra còn giúp tôi hiểu được một số thứ thường thấy hằng ngày, còn nó thì hoàn toàn chẳng liên quan gì đến tôi cả.
Tôi cảm thấy ép buộc một người yêu thích văn học phải đi học đại số, lượng giác, cũng giống như bắt ép một người chuyên nghiên cứu toán lý phải đi dùi mài Tứ thư Ngũ kinh vậy, quả là lãng phí thời gian và sức lực.
Học sinh trung học không phải ai cũng là thiên tài, mong rằng các nhà giáo dục hãy đánh giá năng lực của chúng tôi trước, rồi hãy đặt ra tiêu chuẩn chương trình học thì mới tốt.
