Trên bàn tôi thường đặt bốn gói kẹo đậu xốp, tôi nghĩ không muốn ăn, nhưng lại không nỡ vứt đi.

Mấy gói kẹo đậu xốp ấy là do Hòa Quan ca tuần trước đặc biệt lặn lội mang từ Á Cận Lộ đến cho tôi. Cậu ấy gặp tôi, cũng chẳng kịp hàn huyên, liền cẩn thận đưa mấy gói kẹo đậu xốp vào tay tôi, nói: "Đây là Đại Mao bà bà bảo tôi mang đến cho cô, tháng trước tôi vừa đến Ninh Ba, hôm qua mới về." Nói xong, liền từ biệt một tiếng, muốn về nhà ngay, bởi vì chiếc xe kéo đưa cậu ấy đến vẫn đang đợi ở cửa.

Tôi hết sức giữ cậu ấy lại, một mặt giục người hầu bảo xe cứ đi trước đi. Thế là cậu ấy ngồi xuống, kể cho tôi nghe mọi chuyện về quê hương. "Mấy gói kẹo đậu xốp này," cuối cùng câu chuyện của cậu ấy lại quay về chủ đề chính, nhắc đến đây là hàng Sơn Bắc chính hiệu. Có người biếu bà nội cô, Đại Mao bà bà không nỡ ăn, nhất định bắt tôi mang ra cho cô. Bà nói: A Thanh thích ăn kẹo đậu xốp nhất. Hồi nhỏ ngủ chung giường với tôi, nửa đêm tỉnh giấc nài nỉ đòi xuống giường, tôi nhúm một ít vụn kẹo đậu xốp đút vào miệng nó, là nó cứ ực ực nuốt xuống không kêu nữa..."

Tôi nghe xong có chút ngượng ngùng, bèn ngỏ lời chen vào hỏi: "Hòa Quan ca, dạo này sức khỏe bà nội tôi thế nào?"

Hòa Quan ca nghiêng đầu suy nghĩ rồi đáp: "Sức khỏe Đại Mao bà bà vẫn tốt, chỉ là tuổi cao, trí nhớ kém đi một chút."

Thế là cậu ấy kể cho tôi nghe một câu chuyện: chính là lần này bà nhờ cậu ấy mang kẹo đậu xốp đến cho tôi, bà còn nhất định giữ cậu ấy lại ăn chút quà bánh rồi hãy đi. Hòa Quan ca kể, bà đã mò mẫm dưới gối của mình rất lâu, lục ra một chiếc túi vải nhung đen nhỏ. Bà cẩn thận gỡ miệng túi ra, lấy mấy tờ tiền ra xem đi xem lại, cuối cùng rút ra một tờ! Tờ màu xanh lá cây, đưa vào tay em trai tôi và dặn dò: "A Yện, một hào này... một hào không sai chứ?... Con mau cầm đi mua mười cái bánh bao đi, phải loại nóng ấy... Hòa Quan ca mang kẹo đậu xốp cho chị con, chúng ta không có đồ ngon mời cậu ấy... mua quà bánh, mười cái bánh bao... Một hào cầm cho chắc nhé..." Em trai tôi nghe xong, cười không ngậm được miệng, nháy mắt với Hòa Quan ca một cái rồi chạy biến đi. Chẳng mấy chốc, vừa nhảy nhót vừa bưng vào một bát bánh bao. Bà nội tôi chọn hai cái đưa cho Hòa Quan ca, lại chọn hai cái cho em trai tôi, miệng lầm bầm: "Một hào mười cái bánh bao mà vẫn nhỏ thế này... Một hào mười cái, một xu một cái... Một xu chính là ba đồng tiền xu đấy, tính theo số tiền đồng thì chẳng phải là..." Em trai tôi nghe xong càng cười đến mức ngoác cả miệng, đến nửa cái bánh bao cuối cùng cũng nghẹn ở cổ họng, Hòa Quan ca cũng cảm thấy buồn cười, cậu ấy nói: "Sau đó em trai cô kể với tôi, bánh bao Ninh Ba rẻ lắm cũng phải bán năm hào một cái, hơn nữa bà nội cô đưa cho em ấy lại là một tờ tiền hào cũ của Ngân hàng Trung ương, có chiết đôi tính là năm xu, người ta cũng không mấy mặn mà."

Tôi nghe mà cũng muốn phì cười, nhưng cúi đầu nhìn bốn gói kẹo đậu xốp trong tay, nụ cười liền thu lại, chẳng bao lâu sau Hòa Quan ca cáo từ ra về, tôi liền đặt bốn gói kẹo đậu xốp ngay ngắn lên bàn.

Mấy gói kẹo đậu xốp này vì để đã lâu, chỗ cất giữ lại không tốt, nên đã bị ẩm, ngay cả giấy gói cũng bị nước đường ngấm qua. Tôi nghĩ, đây là quà bà nội lặn lội ngàn dặm nhờ người mang đến, nên ăn cho thật ngon miệng, nhưng lại nghĩ, đồ bị ẩm ăn vào không tốt, chi bằng cứ để nó ẩm thế làm kỷ niệm vậy.

Thế là, bốn gói kẹo đậu xốp ấy được đặt trên bàn, cho đến tận bây giờ.

Tục ngữ có câu: "Thấy vật nhớ người." Nhìn thấy kẹo đậu xốp, tôi lại dễ dàng nhớ đến bà nội. Bà nội tôi dáng người cao mảnh mai, khuôn mặt trắng trẻo, lông mày và đôi mắt vô cùng thanh tú. Nhược điểm duy nhất của bà, chính là răng quá xấu. Đến năm tôi sáu tuổi từ nhà ngoại về ngủ chung giường với bà, răng của bà chỉ còn lại ba chiếc ở cửa trước. Nhưng bà vẫn thích ăn đồ ngọt, vào lúc nửa đêm tỉnh giấc.

Chúng tôi ngủ trên một chiếc giường lớn kiểu Ninh Ba, treo mùng vải thô màu xám ích phục, năm này qua tháng nọ không giặt, đỉnh mùng màu trắng cũng hóa xám xịt. Phía trong giường có gác một tấm ván gỗ, trên ván đặt đồ ăn. Tôi ngủ ở phía bên trong, vừa vặn chui ngay dưới tấm ván gỗ, buổi sáng ngồi dậy không cẩn thận, đỉnh đầu liền va phải nó, khiến cho đồ ăn đặt bên trên chao đảo như đi thuyền gặp sóng lớn, bồng bềnh không yên, có lúc còn rơi xuống. Rơi xuống rồi, đương nhiên không còn hy vọng sống sót, không phải do một mình tôi nuốt chửng, thì cũng là chia vui cùng bà nội.

Bà nội tôi bản tính hiếu động, trước tiên là thích động mồm động miệng. Sáng sớm ngủ dậy, miệng bà đã lẩm bẩm không ngừng, cho đến tối mọi người đi ngủ hết, bà mới đành phải dừng lại. Miệng vừa dừng, bà liền ngủ say, tiếng ngáy rất to. Có lúc tôi bị tiếng ngáy của bà làm cho không chịu nổi, trong bóng tối mò mẫm dậy, vươn tay trộm đồ ăn trên ván. Đồ ăn trên ván, phần lớn vẫn là kẹo đậu xốp. Thế là tôi nhúm lấy một nhúm, lại lẳng lặng nằm xuống, xé giấy gói tự ăn. Vụn kẹo đậu xốp vương vãi khắp gối, trong chăn, có lúc còn bay vào cả mắt, nhưng tôi mặc kệ, tôi chỉ một mình trong bóng tối nhón nhún ăn, có lúc ngay cả giấy gói cũng xé vụn nuốt trọn vào bụng.

Nửa đêm, khi tiếng ngáy của bà nội dừng lại, bà cũng vươn tay lấy đồ ăn trên tấm ván. Bản lĩnh mò mẫm trong bóng tối của bà quả thực rất lớn, chưa bao giờ va quẹt, cũng chưa bao giờ mò bừa, muốn gì lấy nấy. Có lúc bà sờ thấy số lượng kẹo đậu xốp vơi đi một gói, liền lay tôi dậy hỏi, tôi ngái ngủ, dụi mắt mơ màng đáp: "A Dục không biết đâu, là lão chuột bác ấy ăn đấy." Thế nhưng điều này cũng không qua mắt được đôi tay của bà, tay bà sờ soạng một hồi bên gối, vụn kẹo đậu xốp vương vãi khắp trong chăn, thế là bà vừa cười vừa véo tôi một cái, nói: "Chính là con chuột nhắt là con lén ăn chứ gì!"

Bị bà véo cho một cái, tôi hoàn toàn tỉnh ngủ.

Thế là hai bà cháu chúng tôi lại trong đêm tối nhón kẹo đậu xốp ăn, bà muôn đời không chịu thắp đèn vào giữa đêm, thứ nhất là tiếc dầu, thứ hai là sợ không cẩn thận lửa bén vào mùng. Bà nhúm từng nhúm kẹo đậu xốp, đút vào miệng tôi, bảo tôi ngậm đợi nó tự tan ra, rồi hãy nuốt xuống. "Ực" một tiếng, tôi nuốt xuống, thế là bà lại nhúm một nhúm đút vào miệng. Cứ thế từ từ, yên lặng, hai bà cháu ăn kẹo đậu xốp trong đêm sâu, ăn hết một gói, tôi kêu đòi nữa, nhưng bà không chịu nữa, chỉ khẽ vỗ về tôi, chẳng mấy chốc tôi chìm vào giấc ngủ mơ màng, tiếng ngáy của bà cũng vang lên.

Chúng tôi chưa bao giờ dọn dẹp chăn chiếu, vụn kẹo đậu xốp cùng với các loại vụn khác đều có cả, trên gối, trong chăn, nằm lên nghe sột soạt như tiếng cát, nhưng chúng tôi đã quen, tuyệt đối không cảm thấy khó chịu lớn nào. Sáng hôm sau thức dậy, cũng chỉ tiện tay kéo thẳng chăn bông lại một chút, tuyệt đối không vỗ phũi chăn chiếu hay thế nào cả, cứ để mặc những vụn nhỏ ấy vương vãi nguyên chỗ cũ.

Có lúc vụn kẹo đậu xốp dính chặt vào tai hoặc mặt tôi, hôm sau bà phát hiện ra liền cẩn thận gỡ xuống, bỏ vào miệng mình, nói là không ăn hết thì có tội. Tôi nhìn thấy liền làm mình làm mẩy với bà, hỏi bà đó là đồ dính trên mặt con, sao không cho con ăn? Bà chịu không thấu tôi đành phải vào trong xé thêm một gói nữa, nhúm một ít cho tôi ăn, rồi tự mình cẩn thận gói lại, chuẩn bị đợi đến nửa đêm lại ăn.

Bà coi kẹo đậu xốp là trân phẩm, chiếc giường lớn cổ kính kia chính là kho báu của bà. Về sau sự chú ý của tôi cuối cùng cũng tập trung vào kho báu này, xin không đủ lại đẻ ra ý định trộm. Từ đó bà liền giấu kẹo đậu xốp ở chỗ khác, không đến tối thì tuyệt đối không cho nó bước vào kho báu nữa.

Thế nhưng tâm trí nhung nhớ của tôi đối với nó lại càng ngày càng da diết, chờ đợi mãi không đến đêm. Đến đêm, tôi liền giục bà nội ngủ sớm, hy vọng bà có thể sớm tỉnh dậy ăn kẹo đậu xốp.

Có một hôm, cha tôi từ Thượng Hải về, mọi người trò chuyện rôm rả, nói chuyện suốt đến nửa đêm.

Một mình tôi tỉnh giấc, không thấy bà nội, lại không mò được kẹo đậu xốp, định gọi lên nhưng lại sợ người cha xa lạ, trong lòng vô cùng buồn tủi. Chờ đợi một lúc lâu, thực sự không chịu nổi, đành tự mình bên gối, trong chăn, mò mẫm nhặt mấy vụn kẹo đậu xốp thừa ăn tạm, đang lúc nghẹn ngào, bỗng nghe thấy tiếng bước chân họ đi vào phòng, thế là tôi không dám lên tiếng, vội vàng chui đầu thẳng vào trong chăn, nằm im bất động giả vờ ngủ.

"A Thanh đâu?" Giọng cha vang lên, vừa đặt đèn xuống vừa hỏi.

"Chắc là chui vào trong chăn rồi." Bà nội đáp.

"Ban đêm trùm đầu ngủ không vệ sinh chút nào!" Cha nói, bước đến như muốn vén chăn lên hộ tôi.

Trong lòng tôi hoảng hốt, may mà bà nội lập tức ngăn lại: "Đứa nhỏ đang ngủ, đừng làm con bé thức giấc."

"..." Cha không nói gì, bà nội bắt đầu cởi quần áo.

Viên kẹo đậu xốp ngậm trong miệng, nước đường tan chảy hòa lẫn với nước bọt trôi tuột xuống cổ họng, vòm họng ngứa ngáy, khó chịu vô cùng. Tôi cắn răng nhịn không dám kêu lên tiếng nào, hồi lâu sau, tiếng "ực" cuối cùng cũng bung ra, cha lập tức vén chăn lên hỏi: "Con đang ăn cái gì thế, A Thanh?"

Tôi giơ tay hoảng hốt, nhìn ánh đèn chập chờn, lí nhí đáp: "Con không ăn — lão chuột bác đang ăn vụn kẹo đậu xốp đấy ạ."

"Vụn kẹo đậu xốp? Vụn kẹo đậu xốp ở đâu ra?" Cha gặng hỏi, một lần nữa vén chăn lên, cầm đèn dầu soi, tôi vội vàng dùng tay ấn chặt những chỗ tụ nhiều vụn nhỏ lại, không để cha cướp mất.

Nhưng cha kéo tay tôi ra, cầm đèn dầu rọi vào đống vụn ấy hỏi: "Đồ bẩn thỉu này ở đâu ra? Giường chiếu bẩn thỉu thế này mà cũng ngủ được à?" Vừa nói, cha vừa muốn phủi sạch đống vụn kẹo đậu xốp ấy đi.

Nhưng bà nội đã cởi xong quần áo, hầm hầm tức giận chui vào trong chăn, bà cằn nhằn với cha: "Đồ ngon lành thế này thì có gì mà bẩn? Kẹo đậu xốp Sơn Bắc, nổi tiếng lắm đấy. Sao không mau mang cái chân đèn ra ngoài kia, tôi ngủ đây này, thổi tắt đèn đi cho tiết kiệm dầu. Nhìn cái vẻ hấp tấp của anh xem, cẩn thận lửa bén vào mùng đấy không đùa đâu. Người ta sống ở đời việc cần lo nhất là cẩn thận củi lửa..." Tiếng lầm bầm của bà ngày một nhiều, lông mày của cha lại càng nhíu chặt hơn.

Đêm thứ hai, cha liền lắp cho tôi một chiếc giường nhỏ, không cho tôi ngủ chung với bà nội nữa, bà rất tức giận, suốt hơn mười ngày liền không thèm đếm xỉa đến cha.

Bây giờ, cha mẹ tôi đều đã qua đời, bà nội cũng sáu bảy năm không gặp, nỗi nhớ nhung của tôi đối với bà chưa từng nguôi ngoai phút nào. Ba chiếc răng cửa hiếm hoi của bà có lẽ đã không còn nữa rồi chứ? Bốn gói kẹo đậu xốp này vốn có thể để tự mình ăn, hà cớ gì phải lặn lội ngàn dặm nhờ người mang đến Thượng Hải làm gì?

Tôi nỡ lòng nào ăn — thực ra là vẫn sợ ăn chúng. Nghĩ đến cảnh tượng hồi nhỏ nhặt vụn kẹo trên gối, trong chăn để ăn, lại càng thấy ghê cổ, mà không còn dũng khí để xé giấy gói của chúng ra nữa. Là tôi chê nó bẩn ư? Không! Ý nghĩ này mà để bà nội biết thì có lẽ bà lại hầm hầm giận dỗi không thèm đếm xỉa đến tôi hơn chục ngày, hoặc thậm chí là giận suốt đời không thèm nhìn mặt tôi nữa ấy chứ. Tôi làm sao có thể cứ để đấy không ăn? Mà lại làm sao có thể nuốt nổi đây?

Do dự mãi, do dự mãi chưa đầy mười ngày, cuối cùng tôi cũng ăn sạch sành sanh mấy gói kẹo đậu xốp ấy. Mặc dù chúng đã bị ẩm, nhưng quả thực là hàng Sơn Bắc chính hiệu, ăn vào vị rất ngọt. — Ngọt đến tận miệng tôi, ngọt thấu vào tận tim tôi, chúc người mạnh khỏe, bà nội thân yêu của tôi ơi!