Đi đến trước cửa Giáo dục quán XX, trong lòng tôi cứ cảm thấy thấp thỏm không yên. Nhắc đến chuyện dạy tiếng Anh thì không phải là huống chi không có kinh nghiệm, vả lại giáo trình đã chuẩn bị từ tối hôm qua, rành mạch ngăn nắp, đủ để giảng trong hơn một tiếng đồng hồ, thế nhưng điều khiến tôi bất an lại là không biết rốt cuộc sẽ dạy theo cách nào đây? Học sinh lớp mùa hè này, thì loại người nào chiếm đa số? Lúc dạy thử có rất nhiều người ngồi nghe bên cạnh không?...

“Anh tìm ai vậy?” Người gác cổng chặn tôi lại hỏi. Tôi vội vàng lấy trong túi áo ra một bức thư thông báo, rút tờ giấy in rô-nê-ô đã nhàu nát, đọc lại một lần nữa mấy câu ngắn ngủi đã thuộc làu làu, người gác cổng từ lâu đã mất kiên nhẫn: “Cô cũng đến ứng tuyển phải không? Xin mời vào phòng học số sáu!” Tôi lúng túng đi theo anh ta.

Trong phòng học có chừng hai ba mươi người, nam nữ già trẻ đều có, nhưng trông chẳng ai ra dáng học sinh cả: Tôi vừa chần chừ không dám bước vào, người gác cổng lại dẫn tới một cô gái hiện đại, chẳng phải là Miss Trương đó sao?

“Á, sao cậu cũng ở đây?” Trương vô cùng xấu hổ chào tôi. Tôi cũng cảm thấy vô cùng ngại ngùng.

“Bởi vì nghỉ hè rảnh rỗi thấy chán, nên tớ đến dạy thử cho vui thôi, còn cậu?” Trương đỏ mặt giải thích với tôi.

“Chẳng phải vì thích hóng náo nhiệt đấy chứ, tớ đối với nơi này quả thực là……” Tôi miễn cưỡng làm ra vẻ phớt lờ, trong lòng hoảng sợ vô cùng, cứ như thể làm chuyện gì trái lương tâm sợ người ta phát hiện vậy, cười khổ một tiếng rồi cùng cô ấy bước vào phòng học.

Phòng học vuông vắn, được quét vôi hoàn toàn mới, hắt lên mặt mỗi người một lớp sương dày đặc, vừa không hoạt bát lại vừa không tự nhiên. Chúng tôi cúi đầu lách qua khe bàn, ngồi xuống ở hàng ghế thứ hai từ dưới lên, quay đầu nhìn ra bên ngoài, một người, hai người… người gác cổng với vẻ mặt đầy khinh miễn lần lượt dẫn các ứng viên vào, cộc cằn chỉ cửa phòng học cho họ, rồi cứ thế bỏ đi, để lại người ứng tuyển nọ, rụt rè chần chừ ở cửa, cuối cùng đành bất đắc dĩ cắn răng bước vào trong; trang phục của họ đẹp đẽ là thế, nhưng vẻ mặt lại đáng thương làm sao.

Mãi mới đợi được chủ quản của quán đến, đứng ở bục cúi đầu chào, theo lệ khách sáo hai câu, rồi tự mình nói ra phương pháp dạy thử. Trời ạ, hóa ra là bắt mọi người luân phiên làm học sinh và giáo viên, một người lên bục giảng, những người còn lại ngồi ở dưới nghe, thời gian giới hạn trong năm phút. Lúc đó lập tức có ba người phụ nữ bỏ chạy.

Dùng việc bốc thăm để quyết định trước sau, tôi bốc trúng số hai mươi chín. Người số một là một thanh niên mặc áo dài xám nhạt, tạm thời được chủ quản đưa cho một cuốn sách giáo khoa, lật ngẫu nhiên một trang, bảo anh ta lên thử trước. Lúc đó lại đến thêm hai giám khảo, ngồi cùng với người đến trước ở hàng ghế cuối cùng. Khoảng cách với tôi rất gần.

“Đây là số học… à, là hình học… định lý này, tôi chứng minh cho các anh xem…” Người mặc áo dài xám nhạt cất lời, giọng nghe như đang khóc. Nói xong liền cầm phấn viết lên bảng, lần thứ nhất vẽ đường thẳng bị lệch, lần thứ hai vẽ tam giác quá nhỏ, dứt khoát lau sạch bảng muốn vẽ lại, thì dưới này đã gióng chuông.

“Còn bày đặt khoe là sinh viên ưu tú của Đại học Quốc lập XX nữa chứ!” Tôi nghe thấy giám khảo phía sau đang cười.

Tiếp theo là dạy tiếng Anh, dạy quốc văn, dạy lý hóa lần lượt chạy lên bục, vừa không có sự chuẩn bị, lại vừa không có học sinh, thời gian lại quá gấp gáp. Ai nấy đều làm cho tay chân luống cuống, người trong quán xị mặt nhịn cười, giáo viên quốc văn đọc sai chữ, giáo viên tiếng Anh nhầm lẫn ngữ pháp, giáo viên toán học quên mất công thức… Chẳng có tâm trí đâu mà nghe mấy trò cười của người ta náo loạn, chỉ cảm thấy tim mình đang đập thình thịch dữ dội.

“Số hai mươi chín!” Tôi như thể bị tuyên án tử hình, từng bước từng bước đi lên bục giảng.

“Thưa mọi người……” Tôi bỗng cảm thấy khó xử, rốt cuộc tiếp theo nên nói là “Các bạn học thân mến”? Hay là “Các vị tiên sinh”? Cổ họng khô khốc, mắt lờ mờ nhìn trang sách mà họ chỉ định cho tôi dạy, đó giống như một câu chuyện, nhưng lại chẳng biết rốt cuộc đang nói về cái gì. Đang định bình tĩnh lại tự mình đọc lướt qua một lượt. Nào ngờ sơ ý một chút, sách rơi xuống đất, tôi vội nhặt lên lật lại trang cũ, thì mãi chẳng tìm lại được nữa, chuông reo lên, tôi đành vội vã xuống bục.

“Đây chẳng khác nào đùa giỡn với những kẻ thất nghiệp chúng ta cả!” Tôi vừa thẹn vừa giận, cố hết sức kìm nén nước mắt. Mãi mới đợi đến khi dạy thử xong, mọi người ùn ùn kéo ra ngoài, có người còn vây lấy chủ quán hỏi xem phương pháp quyết định ra sao, cái vẻ mặt được mất lo lắng đó nhìn vào thật khiến người ta đau lòng. Tôi không nói một lời cứ thế cắm cổ chạy vụt ra ngoài, bóng dáng ô tô, xe kéo, người qua đường, đèn giao thông đều trở nên mờ ảo, hình như nghe thấy Trương gọi ở phía sau, nhưng âm thanh này cũng xa dần, nhỏ dần, rồi biến mất hẳn. Bọn họ có lẽ đang hoài nghi tôi phát điên rồi chứ? Có lẽ sẽ cười chê tôi quá mức tự lượng sức mình, ai mà biết được bằng cấp của tôi là văn bằng số một của học viện giáo dục cơ chứ?