Tôi là một người phụ nữ từng thụ hưởng giáo dục bậc cao, tôi biết giáo dục nữ giới nước ta rốt cuộc là thế nào. Nói một cách nghiêm khắc, nước ta vốn dĩ không có cái gọi là giáo dục nữ giới; mọi cơ sở vật chất trong trường học đều được thiết lập cho nam sinh chứ không phải vì nữ sinh. Điều này ở các trường học nam nữ học chung thì không cần phải bàn, ngay cả các trường trung học nữ sinh, đại học nữ sinh chuyên thu nhận con gái, thì giáo trình của họ há chẳng phải hoàn toàn giống với trường nam sinh hoặc trường nam nữ học chung hay sao? Thế nhưng đại đa số những người tự xưng là tân phụ nữ lại vô cùng vui mừng, cho rằng đây là bình đẳng nam nữ.

Trước kia tôi cũng từng vui mừng như thế, nhưng giờ đây lại bắt đầu hoài nghi: Nam sinh có thể tiếp nhận nền giáo dục nam giới mà họ cần, nữ sinh cũng có thể tiếp nhận nền giáo dục nữ giới mà họ cần, như thế mới gọi là bình đẳng ư? Hay là nữ sinh đi theo con đường của nam sinh, cùng chịu đựng nền giáo dục nam giới, thì được tính là bình đẳng?

Mỗi tuần nam sinh có năm sáu tiếng giờ học quốc văn, chúng tôi đương nhiên cũng phải học theo. Nhưng tài liệu giảng dạy quốc văn là gì? Loại thứ nhất là cổ văn, đều nói về chuyện xã hội nam nhân ngày trước, ví như đại thần bị giáng chức trung quân ái quốc, tướng quân chiến đấu gian khổ nơi sa trường, danh sĩ uống rượu cuồng nhiệt trong đêm trăng, người thanh cao từ quan về quê, cùng thê thiếp con cái tôi tớ trò chuyện gia thường, thưởng ngoạn non nước... Những chuyện thế này tình cảm thì có tình cảm thật, ý nghĩa cũng không tồi, chỉ là chẳng có chút cảm giác da thịt nào đối với chúng tôi. Còn như kinh thư các loại, người viết đương nhiên là nam nhân rồi khỏi phải bàn, trong đó cho dù thỉnh thoảng có một hai nữ tác giả, như dòng dõi Sách Gia chẳng hạn, họ cũng chỉ là người nói thay cho nam nhân mà thôi. Nhưng điều này cũng không có gì đáng trách, bởi vì những sách họ đọc đều là sách của nam nhân, thứ chữ nghĩa họ dùng vốn dĩ do nam nhân sáng tạo ra, đặt mình trong xã hội nam nhân thời xưa, người phụ nữ không tài nào nói lên được những lời mà bản thân họ muốn nói. Còn như loại thứ hai gọi là tác phẩm tân văn học thì sao? Rất xin lỗi, đó vẫn là do nam nhân viết cho nam nhân xem, bởi vì hiện tại vẫn là xã hội của nam nhân cơ mà. Mặc dù họ cũng bàn đến vấn đề phụ nữ, đề xướng bình đẳng nam nữ, đòi hỏi giúp chúng tôi nào là độc lập, nào là tự do, nhưng những lời muốn nghĩ thay nói thay ấy liệu có hoàn toàn phù hợp với yêu cầu sâu thẳm trong lòng chúng tôi hay không, đó lại là một chuyện khác.

Cho nên tôi dám nói rằng, những nữ sinh đọc thể loại bài viết này, tư tưởng của họ chắc chắn vẫn là kẻ phụ thuộc của nam nhân. Tiêu chuẩn đúng sai trong lòng họ cứ bám sát theo nam nhân mà chạy, không dám nghĩ những gì nam nhân không muốn nghĩ, cũng không dám không nghĩ những gì nam nhân muốn nghĩ, hoàn toàn không có chủ kiến của riêng mình. Cho nên tôi đối với những lời do một nữ tác giả viết như: "Bình đẳng nam nữ chứ! Cùng nhau lên chiến trường chứ!" không hề có chút thiện cảm nào, giá như họ chịu thật thà bàn về những nỗi khổ khi hành quân trong thời kỳ kinh nguyệt, nghe vào ngược lại còn thấu tình đạt lý hơn.

Nói đến toán lý, lại càng là thứ tiêu tốn tinh thần của nữ sinh hơn nữa, đôi khi suy nghĩ quá mức còn hại đến thân thể của họ đấy! Tôi tốt nghiệp từ một trường trung học phổ thông, từng học qua đại số lớn nhỏ, lượng giác, hình học phẳng, hình học không gian, hình học giải tích vân vân, vì chúng mà không biết đã chịu đựng bao nhiêu cay đắng khổ sở. Cho đến nay cho dù đã tám chín năm không gặp lại chúng. Nhưng bình thường chỉ cần cảm thấy hơi mất sức một chút, ban đêm nằm mơ là lại mơ thấy thi toán. Tôi biết trong đại học có rất nhiều khoa kỹ thuật nữ sinh không thể học, cho dù bọn họ vì hiếu thắng mà nhất định phải học, thì học rồi cũng chẳng để làm gì. Cứ đà này, chúng ta còn cố chấp bồi nam sinh học toán làm quái gì?

Ở trường học, những môn học không cần thiết khác còn rất nhiều rất nhiều, thế nhưng nữ sinh môn nào cũng phải học. Kỳ thực mà nói, thời kỳ thanh xuân của người phụ nữ ngắn ngủi lắm, vào khoảng từ mười mấy tuổi đến đôi mươi là lúc trí nhớ tốt nhất, lại bị những bài vở rối rắm lộn xộn tiêu phí cạn kiệt tinh thần, đến khi qua tuổi đôi mươi, trí nhớ suy giảm, rồi mới học những thứ bản thân muốn học và đáng lẽ phải học, thì đã là công sức bỏ ra gấp đôi mà kết quả thu về chỉ được một nửa. Cho nên hiện nay trong giới giáo dục có một hiện tượng, đó là ở bậc tiểu học bài vở của nữ sinh tốt hơn nam sinh; lên trung học thì một chín một mười, nhưng nam sinh đã chiếm ưu thế; bước vào đại học, thì tuyệt đối không thể theo kịp nam sinh nữa. Hiện tượng này có thể có hai cách giải thích: Một cách nói cho rằng trí tuệ của nữ sinh chín sớm tàn sớm, qua vài năm thời kỳ thanh xuân ngắn ngủi là bắt đầu sa sút. Một cách nói cho rằng thời tiểu học tuổi tác học sinh còn nhỏ, sự khác biệt giữa nam nữ chưa thể hiện rõ. Về sau biểu hiện càng rõ ràng hơn, tiêu chuẩn bài vở căn cứ vào nam sinh để định ra, nữ sinh liền có phần theo không kịp.

Hai giả thuyết ấy dù cho bên nào đúng bên nào sai, nhưng giáo dục nữ giới không thể cứ nhắm mắt làm theo một khuôn mẫu của giáo dục nam giới, điều đó luôn là chuyện không có gì phải bàn cãi.

Nực cười nhất là vào thời chúng tôi học trung học có môn gia sự, là môn học tự chọn, do một nữ huấn luyện viên giảng dạy. Ban đầu nhà trường quy định nữ sinh bắt buộc phải chọn học môn này, nam sinh tùy ý. Nhưng về sau nam sinh vì thấy nó dễ kiếm tín chỉ, liền tranh nhau báo danh chọn học, số lượng thậm chí lên đến hơn bảy mươi người, là điều chưa từng thấy ở các môn tự chọn khác. Còn nữ sinh thì sao, lại cho rằng câu nói bắt buộc phải chọn học mà nhà trường đưa ra chính là sự sỉ nhục đối với phái nữ, đã gọi là tự chọn, sao lại có chuyện bắt buộc? Liền cử đại biểu đến chất vấn, thế là nhà trường thu hồi mệnh lệnh cũ, nữ sinh cũng được tùy ý, kết quả trong số nữ sinh người chọn học môn gia sự chỉ có một mình tôi. Nguyên nhân tôi chọn học nó là vì bản thân thực sự quá kém khoản này, muốn thực sự học được chút kiến thức thường thức về may vá nấu nướng.

Không ngờ vào ngày lên lớp đầu tiên, các nữ đồng học áo xống là lượt bao vây kín mít cửa lớp học, thậm chí ngay cả trên các ô cửa sổ cũng lúc nhúc vô số cái đầu với mái tóc xù bù xù. Mà bên trong phòng học chỉ có một mình tôi ngồi giữa hơn bảy mươi nam đồng học, bản thân cũng cảm thấy có chút không tự nhiên, nào chịu nổi ánh mắt ngoài cửa sổ cửa ra vào đều đồng loạt đổ dồn lên người mình, vừa cười tủm tỉm lạnh lùng, vừa thì thầm to nhỏ không biết đang bàn tán điều gì. Bọn họ nhất định đang chê cười tôi không biết xấu hổ nịnh bợ nhà trường đây mà, tôi nghĩ, hoặc là đang chê cười tôi không có chí khí, tự xem thường bản thân nên mới chọn môn gia sự này. Cho đến tận hôm nay, vì tôi không giỏi xử lý việc nhà, mấy người nữ đồng học cũ gặp tôi vẫn còn trêu chọc: "Cậu từng học qua môn gia sự cơ mà, sao đến những thứ này cũng không biết vậy?"

Từ đó tôi mới suy luận ra nguyên nhân thất bại của giáo dục nữ giới nước ta: Không phải là không có ai nghĩ đến sự cần thiết phải phân biệt trong giáo dục nữ giới, mà là nghĩ đến nhưng không dám nói, nói ra là có nguy cơ bị chất vấn bị phỉ báng mắng chửi. Hơn nữa cho dù có người nói ra rồi làm, bản thân nữ giới cũng không chịu tin tưởng người đó, không chịu nghe theo người đó. Nếu thỉnh thoảng có người nghe theo anh ta, cô ấy liền phải chịu đựng vô số lời chế giễu của các bạn nữ, chuốc thêm một đống phiền phức từ trên trời rơi xuống. Kết quả là giáo dục nữ giới bị bao bọc bên trong giáo dục nam giới, hoặc có thể nói hoàn toàn không có cái gọi là giáo dục nữ giới.

Mang thân phận nữ giới mà chịu đựng nền giáo dục của nam giới, sau khi được giáo dục xong xã hội lại đòi hỏi bạn làm những việc của nữ giới, sự thất bại đó là điều chắc chắn. Lấy cá nhân tôi mà nói, giáo dục ơi giáo dục, tôi thực sự đã chịu đủ mọi thiệt thòi vì nó rồi! Giá như tôi vốn dĩ chưa từng thụ hưởng thứ giáo dục nào, có lẽ ngược lại còn hạnh phúc hơn hiện tại rất nhiều.

Thành tích của tôi, so sánh với các nam sinh cùng khóa, có thể nói là hoàn toàn không thẹn với lòng, thế nhưng hiện tại bọn họ đều đã thành công, còn tôi lại thất bại, đây là nói về mặt học vấn sự nghiệp. Bởi vì họ có thể dốc lòng dốc sức đối phó với học vấn sự nghiệp, tôi lại phải kiêm nhiệm cả gia đình. Thế nhưng ở phương diện gia đình thì thế nào? Bọn họ phần lớn vẫn hạnh phúc; cho dù thỉnh thoảng có bất hạnh đi nữa, cũng chẳng liên quan gì đến nền giáo dục mà họ đã thụ hưởng. Còn tôi, sự cô độc quạnh hiu của tôi, chính là do giáo dục đã hại đời tôi.

Chúng ta đều biết mục đích đầu tiên của giáo dục là tạo ra nhân tài hữu dụng, để cung cấp cho nhu cầu của xã hội. Cho nên trong xã hội cần bác sĩ, trường học liền có khoa y; xã hội cần giáo viên, trường học liền có khoa sư phạm vân vân. Sau khi được giáo dục xong, người xuất thân khoa y sẽ làm bác sĩ, người xuất thân khoa sư phạm sẽ làm giáo viên, đây gọi là học đi đôi với hành, có thể thích ứng với nhu cầu của xã hội. Thế nhưng chúng ta thì sao? Xã hội cần chúng ta làm vợ người ta, làm mẹ của những đứa con, trường học lại không hề có khoa hiền thê lương mẫu, giáo dục chúng ta cách làm vợ làm mẹ ra sao, vậy điều này lại bắt chúng ta phải làm thế nào đây?

Tôi dám khẳng định trong toàn bộ các môn học mà chúng ta từng học qua ở tiểu học, trung học, đại học, không có một loại nào có thể hướng dẫn chúng ta cách nuôi nấng dạy dỗ con cái, thậm chí ngay cả thường thức sinh đẻ cũng không hề dạy, thế nhưng chúng ta bắt buộc phải sinh con, nuôi nấng con cái cơ chứ!

Có lẽ có người sẽ nói: Nam giới vốn dĩ cũng đâu có học qua khoa hiền phu lương phụ, bọn họ không phải vẫn xoay sở được đó sao? Lời này lại không đúng rồi. Bởi vì làm chồng làm cha quá mức dễ dàng, chỉ cần kiếm thêm chút tiền là được, không cần phải học hỏi bất kỳ kỹ năng chuyên môn nào cả. Nói cách khác, bọn họ có thể tận dụng những thứ mình đã học để kiếm thêm nhiều tiền, như vậy là có thể thoải mái làm chồng làm cha rồi, không cần phải học thêm bất kỳ kỹ năng đặc biệt nào để làm chồng làm cha nữa. Nhưng chúng ta thì khác: Đại số lượng giác không thể dùng để tính sổ tiền mua thức ăn ngoài chợ của vú em; lịch sử chỉ cho chúng ta biết nguồn gốc của các giống người, chứ không hề cho chúng ta biết đứa trẻ được thụ thai như thế nào, sinh ra như thế nào, lớn lên ra sao cả!

Được rồi, đó có lẽ là tôi đang vặn vẹo sai lệch, vặn vẹo sang vấn đề vệ sinh sinh lý mất rồi. Nhưng tôi đã từng học qua lớp vệ sinh sinh lý đấy chứ, thời đó chúng tôi học chung lớp với nam sinh, khi giáo viên giảng đến chương bàng quang, nam sinh đều quay đầu nhìn các nữ sinh mà cười, hơn nữa còn dùng những lời lẽ khó nghe để trêu chọc họ, khiến cho các nữ sinh đều đỏ bừng mặt mũi bỏ chạy, chương tiếp theo nói về cơ quan sinh sản thì lại càng không dám nghe, mọi người thà rằng cúp học chứ nhất quyết không nghe nữa, khiến giáo viên không còn cách nào khác, đành phải cắt bỏ luôn cả chương mang thai thụ tphai để không giảng nữa, cho nên đối với những chuyện này chúng ta đến chút thường thức cũng chẳng có. Thế nhưng nam sinh không biết thì cũng chẳng sao, bào thai có phải mọc trong bụng bọn họ đâu, người chịu thiệt thòi rốt cuộc vẫn là phụ nữ cơ mà!

Trong bối cảnh phụ nữ gia đình vẫn chiếm tuyệt đại đa số, lối thoát của nữ giới nước ta đã là làm vợ, làm mẹ, sao có thể không học hỏi một chút bản lĩnh làm vợ làm mẹ để thích ứng với hoàn cảnh chứ?

Tôi xuất giá năm mười tám tuổi, chưa từng học qua bản lĩnh làm vợ, làm mẹ, liền gả chồng, hơn nữa lại còn nhanh chóng sinh con đẻ cái, thế là tôi liền nếm đủ mọi đắng cay ngọt bùi. Lúc đó tôi chỉ biết hai người yêu thương nhau là có thể kết hôn, nào ngờ kết hôn rồi lại không thể tiếp tục tốt đẹp nữa. Kết hôn đòi hỏi phải có kiến thức và kỹ năng kết hôn, tôi không có, chồng tôi cũng không có. Nhưng anh ta không có thì cũng chẳng sao, anh ta không cần lo việc nhà, không cần nuôi con, thậm chí ngay cả trách nhiệm duy nhất là cung cấp tiền tài, cũng đã được đại gia đình của anh ta gánh vác thay rồi. Thế nhưng tôi lại phải chịu đựng cay đắng khổ sở!

Người xưa có câu: Chưa có chuyện học cách nuôi con rồi mới gả chồng; tôi lại cho rằng con gái trước khi xuất giá, thật sự nên học tập thật kỹ về cách nuôi dạy con cái mới phải. Hơn nữa, việc tránh thai cũng rất quan trọng, giáo dục nữ giới không chỉ phải dạy người ta học cách "nuôi", mà còn phải dạy người ta học cách "không nuôi" nữa kìa.

Nói như vậy, giáo dục nữ giới có vẻ như chuyên chỉ nền giáo dục hiền thê lương mẫu mà thôi, tương đương với trường học cô dâu mới của Nhật Bản, ngoài việc cắm hoa, phối rèm cửa, bài trí phòng ốc vân vân ra thì dường như chẳng cần phải học thêm bất kỳ thứ gì khác nữa, nhưng sự thật cũng không phải vậy.

Tôi cho rằng giáo dục nữ giới chân chính có thể chia làm hai loại để nói: Một loại là chuẩn bị dành cho những người phụ nữ hoàn toàn lấy việc cưới xin gả chồng làm nghề nghiệp để sử dụng, chuyên môn dạy cho họ đủ mọi kỹ năng quản lý gia đình nuôi nấng con cái, tương đương với các hạng mục đào tạo nghề nghiệp khác, khiến cho bọn họ sau này có thể học gì dùng nấy. Loại thứ hai chính là ngoài việc dạy họ học tập các loại kỹ năng nghề nghiệp giống như nam sinh, hoặc giống như nam sinh khai mở cho họ một con đường, khiến cho họ sau này có thể dấn thân vào một số nghiên cứu học thuật nào đó ra, còn phải dạy cho họ một chút thường thức về quản lý gia đình nuôi dạy con cái, bởi vì phụ nữ theo đuổi nghề nghiệp hay nghiên cứu học thuật rốt cuộc vẫn phải kết hôn sinh con, trong xã hội Trung Quốc hiện nay, nam sinh có thể dốc lòng theo đuổi nghề nghiệp hoặc nghiên cứu học thuật, đem hết mọi việc nhà con cái phó mặc cho bà chủ nhà của anh ta, nữ sinh lại chẳng có cái phúc khí tốt đẹp như vậy để cưới được một ông chủ nhà đâu!

Hơn nữa những chuyện như sinh đẻ cũng không phải là thứ người khác có thể làm thay được, thế nào cũng phải biết một chút. Trừ phi cô ấy là một người phụ nữ suốt đời không kết hôn, thì mới có thể tiếp nhận nền giáo dục giống như nam sinh, chỉ có điều khi học đến lớp vệ sinh sinh lý, vẫn phải đem chương "vệ sinh trong thời kỳ kinh nguyệt" giảng cho cô ấy thật chi tiết một chút, đừng để đến lúc nghe giảng đến chương bàng quang là lại bị nam sinh trêu chọc cho bỏ chạy, đó mới chính là vạn phúc của giáo dục nữ giới vậy!