——Bàn về bình đẳng nam nữ

Trong "Tả Truyện" có một đoạn nói về việc chia con người thành mười đẳng cấp, rằng: "Trời có mười mặt trời, người có mười đẳng cấp. Kẻ dưới phụng sự người trên, người trên cúng tế thần linh. Cho nên vua thần phục công, công thần phục đại phu, đại phu thần phục sĩ, sĩ thần phục tạo, tạo thần phục dư, dư thần phục lệ, lệ thần phục liêu, liêu thần phục bộc, bộc thần phục đài". Lỗ Tấn tiên sinh thấy "Đài" không có kẻ bề tôi, e là quá khổ sở, bèn an ủi rằng không cần phải lo lắng, vì vẫn còn người vợ thấp kém hơn, đứa con yếu ớt hơn ở bên cạnh. Nhưng con cái chẳng qua chỉ là yếu ớt nhất thời, lớn lên sẽ mạnh mẽ, sẽ có thể thăng lên làm "Đài", còn sự thấp kém của người vợ lại là định mệnh, vĩnh viễn không có ngày ngóc đầu lên được, muôn đời là người hạng mười một.

Làm người hạng mười một tất nhiên là vô cùng đau khổ, hy vọng duy nhất của họ chính là mau chóng cưới được một cô vợ. Cưới một cô vợ về tuy không thể khiến bản thân nhảy vọt lên một đẳng cấp, đứng ngang hàng mà xưng "Đài" với người đàn ông hạng mười, nhưng dù sao phía dưới cũng đã thêm được một bậc. Giả sử rằng: đẳng cấp của cô con dâu mới về nhà kia là hạng mười một cấp B, thì bản thân bà ta liền trở thành hạng mười một cấp A, trong lòng cảm thấy an ủi hơn nhiều. Tất nhiên hy vọng thăng cấp này hoàn toàn dựa vào việc sinh con trai, không có con trai thì không có con dâu. Đừng nói đến chuyện trong hạng mười một mà không phân biệt được cấp A hay cấp B, e là nếu phạm phải một trong "thất xuất", đến cả thân phận thấp kém nhất cũng không giữ nổi, chẳng phải đáng ai oán lắm sao!

Nhưng nỗi ai oán này là lời của người đời sau, phụ nữ thời đó tuyệt đối sẽ không nghĩ đến những chuyện như trèo cao thăng hạng. Dù có vài người biết suy nghĩ, họ cũng không dám nghĩ. Không dám nghĩ những điều đàn ông không cho phép nghĩ, không dám không nghĩ những điều đàn ông muốn họ phải nghĩ, lúc nào, nơi nào, ai ai cũng đều phải thuận theo tính khí của chồng mà hành sự, đó đều là cái gọi là "phụ đức"! Đừng nói đến việc đàn ông bắt họ làm người hạng mười một, họ tất nhiên là "lấy thuận làm chuẩn". Ngay cả khi đàn ông bảo họ từ bỏ tư cách làm "người", họ nhất định cũng sẽ "không trái lời", cho đến khi tư tưởng tự do bình đẳng phát triển vào thời cận đại, mười đẳng cấp giữa nam giới cũng không còn tồn tại nữa, —— về danh nghĩa là không tồn tại —— lúc này mới sinh ra một vị Nora.

Sự xuất hiện của Nora từng đem lại sự phấn khích vô hạn cho hàng triệu phụ nữ, từ đó họ đã có lý tưởng mới, một ý niệm không cam chịu thấp kém. Họ biết mình là con người, là con người giống như đàn ông, lý do trước đây bị buộc phải đứng dưới mười đẳng cấp nam giới, chính là vì kinh tế không độc lập. Thế là, những Nora dũng cảm bắt đầu tìm kiếm nghề nghiệp ở các đô thị lớn. Kết quả là:

Có người không tìm được,

Có người làm không vững;

Có người đã sa ngã!

Tất nhiên cũng có người thành công, nhưng chỉ là số ít. Hơn nữa trong số những người thành công ít ỏi đó, còn có một hiện tượng phổ biến, đó là sau khi thành công trong sự nghiệp, họ lại thất bại trong hôn nhân và nuôi dạy con cái. Thế là nhiều người khuyên các Nora hãy trở về nhà đi, chính các Nora cũng cảm thấy chán nản, rất muốn trở về nhà.

Nhưng tình hình ở nhà lại biến chuyển thế nào?

Đa số người chồng đã sớm không còn coi vợ là người hạng mười một nữa, trái lại, anh ta coi cô là vị Thượng đế toàn trí toàn năng. Anh ta yêu cầu cô: Thứ nhất, phải có học vấn mới kiêm luôn đạo đức cũ (đạo đức cũ ở đây, tất nhiên là chỉ loại như phụ đức). Điều đó so với thời làm người hạng mười một chỉ cần nói "nữ tử vô tài tiện thị đức" thì khó hơn nhiều. Thứ hai, phải quán xuyến việc nhà, lại còn phải đối ngoại được. Quán xuyến việc nhà là giặt giũ cơm nước bế con, đối ngoại là dự tiệc, thăm hỏi, giao tiếp, khiêu vũ. Trước kia phụ nữ tuy cũng có chuyện ngồi kiệu tám người lên nha môn, bái các bà vợ lẽ của quan làm mẹ nuôi v.v., nhưng dù sao cũng không nhiều bằng cái tội phải đi xã giao mà phụ nữ hiện đại phải chịu. Hơn nữa đàn ông đều cần thể diện, bà vợ ở nhà làm lụng tuy như mụ giúp việc Giang Bắc, nhưng ra ngoài thì không thể không giống phu nhân công sứ. Thứ ba, hợp thì ở, không hợp thì đi. Trước kia nam giới tuy coi đàn bà là nô lệ, trâu ngựa của mình, nhưng dù sao vẫn chịu nuôi dưỡng cô ấy, dạy bảo cô ấy, muốn họ sinh con đẻ cái nối dõi tông đường, cùng mình chung sống đến già chết. Còn nam giới hiện nay thì sao? Họ lại vừa muốn ngựa tốt, vừa muốn ngựa không ăn cỏ. Một khi ngựa đã già, hoặc ngựa chưa già mà bản thân đã chán cưỡi, liền muốn lập tức đá văng nó đi, đổi con mới để cưỡi. Đá văng một người vợ, dù thế nào cũng chỉ là chuyện mấy ngàn đồng phí cấp dưỡng, giữa vợ chồng là chuyện khó giải quyết bằng pháp luật nhất, chẳng lẽ cảnh sát tư pháp có thể cưỡng ép mình vào phòng hay sao?

Vậy thì phải làm sao?

Họ thấy hoàn cảnh của phụ nữ hiện nay tồi tệ, đúng là cái thời muốn làm nô lệ mà không được, cứ tưởng rằng họ nhất định hy vọng quay trở lại cái thời làm người hạng mười một, đó quả là sự quan sát sai lầm của họ, tôi dám nói thiên hạ tuyệt đối không có chuyện đó. Điều này giống như một người đã bỏ bó chân, tuy chân to phải đi bộ trăm dặm mỗi ngày, đi đến nỗi lòng bàn chân phồng rộp cả lên, nhưng bảo họ cứ tiếp tục bó chân lại không đi nữa, họ có chịu không? Không! Họ thà khổ sở tập chạy bộ, chứ không muốn lại bó chân nhỏ nữa. Huống hồ tư tưởng của đàn ông hiện nay cũng đã thay đổi, hy vọng của họ đối với vợ là vừa phải có "phụ đức" (vẫn là chỉ loại đạo đức nô lệ của người hạng mười một) nhiều một chút, lại vừa phải tự lo cơm áo, nghĩa là phụ nữ cho dù có bó chân lại thì vẫn phải chạy bộ, thế thì càng dứt khoát chặt đứt ý niệm phục cổ của họ.

Trước mặt phụ nữ chỉ có một con đường, đó là hướng lên! Hướng lên! Hướng lên!

Nhưng hướng lên, hướng lên rốt cuộc là phải lên đến trình độ nào, cũng rất có giá trị thảo luận. Nhiều người nói mục đích giải phóng phụ nữ là ở chỗ cầu sự bình đẳng nam nữ, nếu quả đúng như lời ấy, thì dục vọng của phụ nữ e là quá nhỏ, yêu cầu cũng e là quá thấp. Bởi vì xét theo tình hình hiện tại, đa số đàn ông thực ra cũng chẳng hạnh phúc gì, cũng có hiện tượng muốn làm nô lệ mà không được, đến mức sinh hoạt tối thiểu cũng không được đảm bảo, không biết phụ nữ còn ngưỡng mộ họ cái gì, nếu nói phụ nữ yêu cầu bình đẳng, không phải là yêu cầu cùng chịu khổ với nam giới hiện đại, mà là yêu cầu cùng hưởng lạc với nam giới trong xã hội lý tưởng tương lai, thì khi đó phụ nữ cũng tự có những niềm vui đặc biệt cần hưởng thụ để yêu cầu, chẳng lẽ ngoài việc bình đẳng với nam giới ra, lại không còn hy vọng nào khác cao hơn? Không hỏi thứ này —— bình đẳng —— có thực sự là cái mình cần hay không, chỉ vì trước đây người khác từng keo kiệt không cho, mà cứ khăng khăng đòi cho bằng được, đây là hành vi kiểu dỗi hơi.

Tôi cho rằng mọi sự vật trên vũ trụ tuyệt đối không có sự bằng phẳng chân chính; mặt nước là phẳng, nhưng lòng sông lại sâu nông không đều. Hơn nữa bằng phẳng rồi thì có lợi ích gì? Người không săn thú, thì người mất niềm vui săn bắn, thú mất niềm vui trốn thoát; hoặc nói: người không lo chuyện uổng công đi lại, thú không lo chuyện rơi nhầm vào bẫy. Như vậy, người và thú bình đẳng là bình đẳng rồi, nhưng khổ nỗi mọi người chẳng lo chẳng vui, tất thảy sống chẳng có hứng thú gì thì sao? Người với người cũng như vậy. Giống như khi nam nữ bất bình đẳng thời quá khứ, đàn ông vui vẻ, phụ nữ không vui. Hiện nay nam nữ danh nghĩa bình đẳng mà thực chất vẫn chưa bình đẳng, cho nên phụ nữ tranh giành, đàn ông keo kiệt không cho, thực ra đều là vô nghĩa cả. Tôi tin rằng tương lai nam nữ thực sự bình đẳng rồi, cả nam và nữ đều sẽ không vui vẻ, mặc dù hành vi đấu tranh của họ và các cô ấy rốt cuộc cũng tạm khép lại một chặng đường.

Phụ nữ sinh con, đàn ông không sinh con, đây là chỗ bất bình đẳng nhất giữa nam và nữ; phụ nữ là vẫn yêu cầu bình đẳng với nam giới, mọi người đều không sinh con ư? Hay là hy vọng lúc sinh con có thể nhận được đãi ngộ tốt hơn nam giới một chút?

Tôi dám nói mức độ một người phụ nữ cần quyền bầu cử, quyền bãi miễn, tuyệt đối sẽ không cấp thiết hơn mức cô ấy cần quyền nghỉ ngơi trong kỳ kinh nguyệt; mức độ một người phụ nữ thích mỹ thuật âm nhạc, cũng tuyệt đối sẽ không sâu sắc hơn mức cô ấy thích nụ cười tiếng nói của con cái;... tôi chỉ hy vọng họ có thể thỏa mãn những nhu cầu sinh lý hợp lý và cấp bách của bản thân trước đã, rồi hãy tận hưởng những quyền lợi khác gọi là bình đẳng với đàn ông!

Phàm là thứ đàn ông có đều không phải là tốt; phàm là thứ đàn ông có thể hưởng thụ, phụ nữ cũng chưa chắc đã cảm thấy hữu dụng, quan niệm này cần phải làm cho rõ ràng. Hạnh phúc là sự thỏa mãn nhu cầu của bản thân, không phải là gọt chân cho vừa giày, đem những thứ thích hợp với người khác cưỡng ép dùng để thỏa mãn nhu cầu không hoàn toàn giống nhau của mình. Nếu bạn làm như vậy, đó chỉ có thể cho thấy sự đố kỵ, nông cạn và đáng thương của bạn, còn cách xa bờ cõi của thành công lắm.

Hỡi những người phụ nữ đã quen làm người hạng mười một! Các bạn hiện nay giống như đang đi thang máy (thực ra leo lên bằng cầu thang bộ từng bậc từng bậc vẫn tốt hơn), thăng tiến quá nhanh, phải đề phòng chóng mặt hoa mắt mà ngã nhào đấy! Đặc biệt là khoảnh khắc đến đích, thang máy dừng lại, các bạn nhất định phải làm theo định luật chuyển động của Newton —— đó là chân lý!