Biển đen mênh mông vô tận, khẽ dập dềnh một vầng trăng lớn. Anh trai tôi đứng trên mặt biển, chắp tay sau lưng, thái độ ôn hòa, nhã nhặn. Xung quanh lặng ngắt như tờ, không một chút âm thanh; ánh trăng cuồn cuộn lan tỏa khắp lòng người, khắp thế gian.

Bất thình lình, anh cười, vừa cười vừa vẫy tay gọi tôi. Trên bầu trời nổi lên một trận gió nhẹ, lạnh lẽo, bồng bềnh, tôi bay đến bên cạnh anh. Thế là cả vũ trụ biến động: bên dưới là sóng trào cuồn cuộn, một con sóng bay lên, một con sóng cuộn xuống, theo quy luật, cuộn chảy vô số dòng nước; bầu trời bên trên dường như cũng góp vui, phía đông một vầng trăng, phía tây một vầng trăng, ba năm vầng trăng tranh nhau ló mặt ra từ những đám mây.

"Em muốn vầng trăng lớn kia, anh trai!" Trong lòng tôi bỗng nảy ra ý nghĩ theo đuổi ánh sáng, tôi reo lên đầy nhiệt huyết. Vừa nắm lấy tay anh, muốn cùng anh bay lên trời bắt nó, nhưng lại phát hiện những ngón tay của anh lạnh buốt. "Sao vậy anh?" Tôi ngạc nhiên hỏi. Quay đầu lại, liền thấy sắc mặt anh cũng âm u, ảm đạm.

"Không có gì," anh trầm buồn trả lời, mắt nhìn về phía vầng trăng vàng nhạt khác nơi xa xăm trên bầu trời mây, nói: "Cái đó mới thú vị, vầng trăng vàng nhạt tựa móc câu kia."

Thế là tôi ngẩn ngơ, vầng trăng vàng nhạt tựa móc câu, vầng trăng vàng nhạt thường thấy trên mái nhà quê hương đó! Mẹ tôi thường nhỏ lệ trước nó, người đàn bà bị bỏ rơi trẻ đẹp, đêm đêm khóc lóc, cuối cùng biến thành mụ điên. Lòng tôi chỉ chực chìm xuống, chìm xuống, thân thể cũng không kìm được mà chìm xuống theo, hất tay anh ra khỏi bàn tay lạnh lẽo, chỉ cảm thấy cả vũ trụ đang rung chuyển, ánh trăng trên bầu trời hỗn loạn, sóng biển cuồn cuộn cuộn trào.

Đau ốm chẳng phải chuyện tốt lành gì, ốm đau lại còn gặp ác mộng, nhất là kiểu ác mộng này. Cho nên dù ngày thường không tin vào mê tín, đêm nay cũng không tránh khỏi phải suy ngẫm giải mộng một phen. Nghĩ thầm, anh trai đã mất nhiều năm, trong mộng lại nắm tay cùng tôi bay lượn, chẳng lẽ tôi cũng sắp chết rồi sao? Còn về chuyện bắt trăng...

Trăng dường như đại diện cho ánh sáng, nhìn thấy vật sáng lớn liền muốn bắt lấy, đó là ước mơ chung của nhân loại. Nhưng ước mơ rốt cuộc vẫn chỉ là ước mơ, trên đời này liệu có cái gọi là ánh sáng thật sự hay không, vẫn còn là điều không thể biết, cho nên khi có tâm muốn đi bắt, hoặc bắt đầu đi bắt, trong lòng đã tự hoài nghi, cuối cùng ngơ ngác chẳng biết làm sao, thân tâm chìm xuống, chìm xuống, rồi đắm chìm vào biển lớn mênh mông mà thôi. Ngay cả khi có người dũng cảm tiến về phía trước bay lên bắt được trăng thật sự, thì có lợi ích gì? Con người vẫn phải già, phải bệnh, phải đau khổ phiền não, phải làm những việc lặt vặt, cho đến khi chết, thứ của nợ là vầng trăng kia rốt cuộc có ích gì với họ cơ chứ?

Nói cụ thể hơn, hãy nói về chính tôi đi. Khi còn nhỏ, hy sinh biết bao thời gian vui chơi, cắm cúi đọc sách, viết chữ, tập thể dục, nghe nói là vì hạnh phúc tương lai, đó là một lý tưởng tươi sáng. Sau này lớn lên, lấy chồng, nuôi con, ngoan ngoãn làm vợ, làm mẹ, ngày ngày đè nén những ảo tưởng lãng mạn, để thanh xuân trôi qua trong những năm tháng tẻ nhạt, nghe nói đó là vì đạo đức, vì danh dự, cũng là một lý tưởng tươi sáng. Sau này thấy chỉ dựa vào đạo đức và danh tiếng là không xong, người ta không yêu bạn, ngược đãi bạn, vứt bỏ bạn, việc ăn uống cũng thành vấn đề, thế là nghĩ đến chuyện độc lập phấn đấu. Nhưng muốn độc lập trước hết phải có tự do, muốn có tự do trước hết phải thoát khỏi sự ràng buộc của hôn nhân, muốn thoát khỏi sự ràng buộc của hôn nhân trước hết phải vứt bỏ con ruột - con ruột đó! Khi ấy cái gọi là lý tưởng tươi sáng, đã giống như vầng trăng vàng nhạt kia rồi, vàng nhạt thì vàng nhạt vậy, cuối cùng sự nghiệp của tôi bắt đầu: viết bài, biên tập tạp chí, ngày ngày chạy đôn chạy đáo, viết thư, đi khắp nơi xin bài, tỏ vẻ ân cần với người ta. Người ta đến giờ ăn cơm tối rồi, tôi bụng đói chạy đến nhà in; đến khi cầm được bản in thử chạy về nhà, cơm đã nguội ngắt, thức ăn cũng gần như bị người giúp việc ăn sạch, nhưng đói quá không chọn lựa được nữa, vừa nhai ngấu nghiến, vừa hiệu đính bản in, dưới ánh đèn điện 25 oát, tôi cứ hiệu đính đến tận nửa đêm. Trong cơm lẫn rất nhiều cát sỏi, bụi bẩn, tôi cuối cùng đã nuốt chửng vào bụng, cuối cùng lọt vào ruột thừa, ruột thừa bị viêm loét.

Tôi nhớ rất rõ ngày phát bệnh, là buổi trưa, tại một bữa tiệc, chủ nhân ân cần mời rượu, tôi uống, ban đầu từng ngụm từng ngụm, sau đó từng chén từng chén nuốt xuống. Tôi chỉ cảm thấy bụng đau quặn thắt, nhưng nói ra thì có vẻ bất lịch sự, cũng hơi thiếu tế nhị, đành cố nén không nói nửa lời. Chủ nhân nâng ly, tôi cũng nâng ly, ban đầu người ta nài nỉ tôi uống thêm chút, tôi từ chối, sau đó ngay cả sức từ chối cũng không còn, bụng đau dữ dội, nghĩ thầm thôi cứ uống chút rượu xuống cho ấm bụng vậy. Thế là rượu từng chén nuốt xuống, mồ hôi lại từng đợt rịn ra, chủ nhân lại rất chu đáo, sai người mở quạt điện. Một người đang phát sốt, đang chịu cơn đau bụng dữ dội mà ngồi dưới luồng gió quạt điện quay tốc độ cao để ăn, uống, nói cười xã giao, rốt cuộc là mùi vị thế nào tôi thực sự không tài nào hình dung nổi, tôi chỉ nhớ mình ngồi chưa đầy ba năm phút đã không tiếp tục nổi nữa, chạy ra cửa sổ nhìn đám ma lớn. Nhưng linh cữu của đám ma lớn còn chưa khiêng qua, tôi đã đổ gục xuống ghế sofa.

"Cô ấy say rồi!" Tôi dường như nghe thấy có người nói. Tiếp đó tôi lại nghe thấy chủ nhân thuê xe giúp tôi, trên đường tôi tỉnh lại, liền bảo người đánh xe chạy đến bệnh viện X.

Bác sĩ nói là ăn phải đồ hỏng, phải uống thuốc xổ.

Uống thuốc xổ xong, tôi nằm trên giường, đến đêm, đau đến mức lăn lộn khắp giường. Thế là tôi vừa khóc vừa kêu, kêu rồi lại khóc. Tôi gọi mẹ, lúc khỏe mạnh tôi quên mất bà, đến khi gặp khổ đau nhớ đến thì chỉ có bà mà thôi. Nhưng mẹ không trả lời, bà đang ở trong căn nhà ở quê, ngắm nhìn vầng trăng vàng nhạt tựa móc câu mà nhỏ lệ! Tôi cảm thấy đau lòng và kinh sợ, trước đó tôi đã thề với trời, sau này sẽ không bao giờ quên bà nữa, không bao giờ vô lương tâm mà quên bà nữa.

Cơn đau bụng đến từng đợt, lúc đau dữ dội, bụng như muốn vỡ tung, tôi chỉ biết liều mạng nắm lấy tóc mình. Nhưng lúc cơn đau dịu lại, lại cảm thấy đau lòng, bản thân cô độc một mình, kêu trời không thấu, gọi đất không linh, trong căn phòng này không tìm ra một người thân nào nữa. Tại sao tôi lại rời bỏ mẹ tôi? Bà đã già yếu như vậy, suy nhược thần kinh, đi lại bất tiện, phải sống dưới sự chăm sóc của một mụ đầy tớ ngu xuẩn vô tri. Tại sao tôi lại rời bỏ các con tôi? Chúng đều nhỏ bé đáng thương, cô độc không nơi nương tựa, bị mẹ kế ức hiếp, ngược đãi.

Nghĩ đến đây, tôi dường như nhìn thấy mấy khuôn mặt nhỏ nhắn sầu khổ, đang lắc lư nơi cuối ngọn sóng cuộn trào đồng thanh gọi: "Mẹ!" Tiếng của chúng thật yếu ớt, bị gió biển thổi tan, tôi nghe không rõ. Tôi cũng nhìn thấy dưới ánh trăng vàng nhạt, một bà lão tóc bạc còng lưng đang đưa mắt nhìn quanh tìm tôi, nhưng không tìm thấy.

"Mẹ!" Tôi gào khóc lên, đau trong bụng, nhưng đau hơn là trong tim; "Mẹ ơi!"

Một cô gái trẻ đứng trước giường, là em gái, gương mặt hoảng hốt. "Bụng đau quá, mẹ ơi!" Tôi càng khóc lớn hơn, giống như đang làm nũng.

Nó cũng khóc nức nở, miệng liên tục kêu "Ui da!", có vẻ là không biết phải làm sao. Tôi nghĩ: Mình tiêu rồi, một cô gái mới đến Thượng Hải, giữa đêm hôm khuya khoắt làm sao gọi được xe, đưa được bệnh nhân đi bệnh viện, làm nó phát hoảng lên cũng chẳng chữa được cơn đau bụng của mình! Thế là tự lau nước mắt, ngược lại liên tục an ủi nó: "Đừng khóc nữa, chị không đau, bây giờ không đau nữa rồi."

"Chị lừa em," nó nghẹn ngào, vai run lên bần bật: "Phải làm sao đây? Mẹ ơi."

"Mau đừng khóc, chị thực sự không đau."

"Chị lừa em."

"Thật sự không đau chút nào."

"Phải làm sao đây?" Nó càng nức nở không ngừng, tôi cáu lên, nói:

"Em mà còn khóc nữa là chị lại đau đấy. Mau ra ngoài đi!"

Nó đi ra ngoài, đứng ở cửa phòng. Tôi chỉ biết ôm lấy bụng, co người lại thành một cục, cắn chặt răng.

Tôi cảm thấy một nhà văn, một người phụ nữ dũng cảm, một nhân vật vĩ đại nhất trong tương lai, giờ đây sắp tiêu tùng rồi. Đau đớn, cô độc, nằm trên giường, mơ giấc mộng trăng trên biển kia. Trăng trên biển không thể bắt được, cho dù bắt được cũng chẳng có ích gì, kết quả vẫn là một trận thất vọng. Tôi biết tất cả những lý tưởng tươi sáng đều là kẻ lừa đảo, nó lừa mất thanh xuân của tôi, lừa mất sinh mạng của tôi, giờ đây tôi dù có hối hận cũng đã quá muộn.

Nơi cuối biển, dưới vầng trăng vàng nhạt tựa móc câu, mẹ và các con của ta ơi, chỉ cần ta có thể sống mà gặp lại các con một lần nữa, thì dù có vĩnh viễn chìm xuống đáy biển cũng cam lòng, dù có tan xương nát thịt cũng cam lòng!

Viêm ruột thừa, bệnh viêm ruột thừa đáng sợ, tôi đau đến mức lại ngất đi.