Vào một buổi sáng lạnh lẽo, mẹ bất ngờ đến Thượng Hải. Người đưa mẹ đến phòng tôi là Thời Nhân, em họ của tôi. Ngay sau đó, người phu xe xách vào rất nhiều túi lưới lớn nhỏ, kiện hàng, nằm ngoài dự đoán của tôi, tôi không kìm được mà dụi mắt nói: "Ơ, mẹ?"

Mẹ đang cười, không, lại giống như đang khóc.

Thời Nhân thay mẹ trả lời: "Thím thấy nhớ mọi người nên quyết định theo con đến Thượng Hải một chuyến, lúc đi vội vàng quá, cũng chưa kịp báo cho chị. —— Chị và các cháu đều khỏe cả chứ?"

Lúc này tôi mới nhớ đến Lăng Lăng và Nguyên Nguyên chưa bao giờ gặp mặt bà ngoại, liền vội đi tới bên giường gọi: "Mau dậy đi nào, bà ngoại đến rồi!"

Lăng Lăng cười khúc khích nhìn mẹ tôi một cái, không nói gì, một lúc sau lại tò mò hỏi tôi: "Mẹ, bà ấy... Bà ấy chính là bà ngoại ạ?" Tôi nói: "Đúng vậy." Lúc này cô bé mới khẽ gọi một tiếng "Bà ngoại", mẹ không còn bận tâm đến việc có Thời Nhân ở bên, vội bước tới nâng khuôn mặt cô bé lên ngắm nghía, đoạn lại hỏi: "Còn Nguyên Nguyên của bà đâu?" Đầu Nguyên Nguyên đang rúc trong chăn, vốn đang hé một góc chăn để quan sát, bị mẹ nói như vậy, nó liền nhanh chóng rúc vào trong chăn, gọi thế nào cũng không chịu thò đầu ra. Mẹ cũng không cưỡng ép, chỉ nói với cái thân hình đang ngọ nguậy trong chăn của nó: "Nguyên Nguyên, đừng xấu hổ mà, bà ngoại mang cho các cháu rất nhiều đồ ăn ở quê lên này!" Nói đoạn, chỉ thấy một góc chăn lại được vén lên, đôi mắt đen láy của Nguyên Nguyên đang đảo qua đảo lại, mẹ nhìn thấy không khỏi mỉm cười.

Tiếng cười tràn ngập căn phòng nhỏ bé này.

Thời Nhân cáo từ ra về, chúng tôi cũng không giữ lại. Thế là mẹ bận rộn mở các gói đồ, lấy ra bánh đào tô, bánh hạt dẻ, hạt dưa nước tương loại này nọ, lũ trẻ tranh nhau đòi ăn. Tôi bảo người hầu mặc quần áo cho chúng, nhưng mẹ nói: "Cứ mặc thế đi, ở trong chăn ăn bánh cũng như nhau thôi." Tôi không khỏi nghĩ đến việc chúng chưa kịp súc miệng, nhưng mẹ đã xé bánh hạt dẻ chia cho chúng rồi, chúng cũng đang vội vàng nhét vào miệng, tôi còn nói nhiều làm gì nữa?

Bánh hạt dẻ làm bằng gạo tinh, khảm hạt óc chó, vừa ngọt vừa mềm, Lăng Lăng làm dính cả vào chăn bông, không kéo ra được, chỉ đành dùng răng cắn nhằn. Nguyên Nguyên thì nhét cả miếng vào miệng, lòng tham không đáy, vẫn cứ tranh đòi liếm miếng bánh Lăng Lăng làm dính vào chăn, hai đứa trẻ vì thế mà cãi nhau.

Mẹ vội gọi chúng: "Lăng Lăng, Nguyên Nguyên đừng nghịch nữa, bà ngoại còn có đồ tốt đây này!" Vừa nói, vừa lấy trong đáy túi lưới ra một cái bát nhỏ, miệng bát có giấy dày đậy kín. Mẹ bóc ra, thò tay vào trong lục lọi hồi lâu, lúc này mới vui vẻ nói: "May quá, trứng không vỡ quả nào." Nói đoạn liền lấy ra hai quả trứng nhỏ nhắn xinh xắn cho tôi xem. Nguyên Nguyên tranh đòi nhìn, mẹ nói: "Trứng gà này là trứng sống, phải luộc lên mới ăn được, Nguyên Nguyên cùng chị mau dậy đi, bảo mẹ con luộc cho mấy quả."

Trong lòng tôi thầm nghĩ trứng gà là thứ quá bình thường, mẹ đựng chúng trong bát, xếp cẩn thận, mang từ xa vạn dặm đến Thượng Hải, chẳng phải quá phiền phức sao? Nhưng mẹ lại không nghĩ như vậy, bà nói: "Năm nay mua bốn con gà con, đến lúc nuôi lớn chỉ còn lại hai con, đều là gà mái cả. Vốn định lần này mang đến Thượng Hải cho các con ăn, nhưng chúng thật sự đẻ rất giỏi, ngày nào cũng một quả, chưa bao giờ lười biếng. Mẹ gom những quả trứng này lại, tích đến nay đã hơn trăm quả rồi, thú vị biết bao." Vừa nói bà vừa lần lượt lấy trứng trong bát ra đặt lên bàn, lại sợ lăn xuống đất vỡ mất, bảo tôi đi lấy một cái chậu rửa mặt không. Đều là những thứ hình tròn nho nhỏ, vỏ trứng rất sạch sẽ, chỉ có một quả dính máu, theo lời mẹ nói thì đó là trứng gà mái đen đẻ lứa đầu, ăn rất bổ, dặn đi dặn lại tôi phải luộc cho đứa cháu trai Nguyên Nguyên ăn.

Bà lại khoe hai con gà đó, một con màu đen, lông lá đen nhánh phát sáng, đến cả chân cũng không ngoại lệ. Con còn lại thì pha tạp ba màu vàng, trắng, đen, bà gọi nó là "Hoa Yếm", ý nói trên thân nó như đang khoác một chiếc áo yếm hoa. Bà rất yêu quý chúng, vì thế không nỡ mang đến cho chúng tôi ăn, gửi nhờ chúng ở nhà cô Lục hàng xóm. "Mẹ đã nói với cô ấy lần này đi nhiều nhất một tháng là về, nên đã giao cho cô ấy tiền cám gạo của một tháng."

Tôi nói: "Mẹ, mẹ ở quê cũng chỉ có một mình, hay là ở lại đây luôn đi, cũng có thể giúp con trông nom Lăng Lăng và Nguyên Nguyên."

Mẹ dường như cũng rất vui, liền nói với lũ trẻ đang bước xuống giường: "Như vậy cũng tốt, bà ngoại từ nay không nuôi gà mái đen với Hoa Yếm nữa, giúp mẹ con trông nom Lăng Lăng và Nguyên Nguyên vậy."

Người hầu bưng ba bát trứng luộc tới, mẹ là người ăn uống thanh đạm, chỉ mỉm cười nhìn dáng vẻ Nguyên Nguyên vội vàng ăn lấy ăn để.

Ngày đầu tiên, mọi người đều nói không hết chuyện.

Ngày thứ hai, tôi đề nghị đưa mẹ ra ngoài xem hí khúc Thiệu Hưng, xem xong đi ăn đồ chay ở Công Đức Lâm. Mẹ cũng không phản đối, chỉ nói: "Sợ là tiền đắt quá." Tôi nói mẹ hiếm khi mới đến, nên đi chơi một chuyến. Mẹ liền nói muốn đưa lũ trẻ đi cùng, tôi cũng chỉ đành chiều theo bà.

Trong rạp hát, Nguyên Nguyên đòi mua đồ ăn, tôi không cho, mẹ luôn nói trẻ con ăn chút bánh kẹo cũng không sao. Sau đó lại uống trà, uống nhiều nên buồn tiểu, như vậy chưa đợi hí xong chúng tôi đã ra ngoài rồi, vì mẹ nói đợi hí diễn xong người ta chen chúc ra hết, sợ sẽ lạc mất trẻ con. Lúc ăn đồ chay ở Công Đức Lâm cũng lộn xộn cả lên, ban đầu là Nguyên Nguyên dùng đũa gõ bàn: "Thức ăn mau lên!" Ăn được mấy miếng lại không muốn ăn nữa, nhảy xuống ghế chạy lung tung. Mẹ trách tôi, nói là gọi món quá nhiều, mấy người này ăn không hết, định bảo họ mượn mấy chiếc đĩa để gói bánh trái mang về nhà ăn. Tôi khuyên mẹ thôi bỏ đi. Mẹ chỉ tiếc rẻ, suy cho cùng cũng không có cách nào hay hơn, liền khuyên tôi cố ăn hết, làm bụng tôi no nồng nặc, bản thân bà cũng dường như đang cố nuốt xuống.

Ngày thứ ba, Lăng Lăng ốm, bác sĩ nói là thương phong tích thực, mẹ lại nói tại nó không ăn nhiều như Nguyên Nguyên, Nguyên Nguyên thì không sao, lẽ nào chỉ mình nó bị tích thực? Có lẽ là vì trên đường xe cộ qua lại quá nhiều, còi xe lại rú vang, nên làm hoảng sợ cô bé con yếu ớt này.

Sau khi Lăng Lăng khỏi bệnh, Nguyên Nguyên lại ốm, cũng là táo bón, đau bụng, lần này mẹ mới không nói gì nữa. Bà bận rộn thay tôi trông nom thế này thế kia, việc gì muốn bà làm thì luôn nói với tôi, bảo tôi đi phân phó bà. Tôi nói: "Mẹ, chúng con bỏ tiền thuê người giúp việc, mẹ cần gì phải khách sáo với cô ta?" Mẹ lặng đi một lúc rồi nói: "Lời không phải nói như vậy, ở Thượng Hải tìm người giúp việc khó lắm, giả sử cô ta giận dỗi bỏ đi, việc của con lại bận rộn như thế, mẹ lại không giúp gì được cho con, thế này thì biết làm sao?"

Dần dần, lượng cơm của mẹ cũng giảm bớt. Bà không còn thích uống nước trà đặc chát nữa. Cũng không thường hút thuốc, chỉ lặng lẽ ngồi trên sofa. Ban đầu tôi tưởng bà buồn chán, cố đưa bà ra ngoài, lúc thì đi dạo công viên, lúc thì đi xem phim Trung Quốc. Mỗi lần ra ngoài mẹ đều dắt theo lũ trẻ, nhưng giờ không mua nhiều đồ cho chúng ăn nữa, bà chỉ dọc đường nhặt nhạnh đồ chơi tặng cho chúng, chúng cũng rất vui mừng, nhưng có vài thứ còn chưa kịp mang về nhà đã làm hỏng, mẹ nhìn cũng không thấy đau lòng lắm, bà nói đồ chơi vốn là để cho trẻ con chơi, làm hỏng thì thôi, trẻ con suy cho cùng không thể so với người lớn được, nếu mua đồ chơi mà mãi không hỏng, thì ngoài đường phố còn mở nhiều cửa hàng đồ chơi này để làm gì?

Sau này tôi chủ trương không đưa lũ trẻ ra ngoài nữa, vì việc học của chúng cũng gấp gáp, thường xuyên xin nghỉ, sợ là sẽ bị lưu ban. Mẹ không nói gì. Nhưng từ đó bà không còn tâm trí ngắm nghía đồ ăn bên ngoài nữa, bà chỉ nhớ nhung liệu những đứa trẻ nhỏ có bị ngã không, lại sợ chúng nghịch bếp điện, báo chí chả đăng tải mỗi lần hỏa hoạn nguyên nhân đều không phải do chập điện sao?

Trong một đêm tịch mịch, mẹ cuối cùng cũng nói với tôi một hồi.

Ban đầu là tôi đột nhiên tỉnh giấc từ trong mơ, dường như nghe thấy tiếng mẹ ho ở giường bên cạnh, tôi hơi nhoài người nhìn ra ngoài, chẳng phải bà đang ngồi trên giường hút thuốc, vừa ho sặc sụa đó sao? Tôi hỏi: "Mẹ, mẹ có muốn uống chút nước hoa không?" Bà nói cũng được, nhưng bảo tôi mặc quần áo tử tế rồi hãy đi rót cho bà. Tôi tuân lệnh mặc áo sườn xám, định đi bật đèn, mẹ lắc đầu nói không cần, bà sợ ánh sáng mạnh sẽ làm lũ trẻ tỉnh giấc, ngoài cửa sổ có ánh trăng màu bạc, tôi nhìn thấy sắc mặt mẹ nghiêm nghị đến đáng sợ.

Tôi đứng trước giường bà, cúi người đưa bình trà cho bà, bà đón lấy uống mấy hớp, xua tay bảo tôi ngồi xuống mép giường, một lúc lâu sau, bà mới quả quyết nói với tôi: "A Thanh, mấy ngày nữa mẹ phải về nhà rồi."

Tôi kinh ngạc hỏi: "Sao vậy mẹ, mẹ ở Thượng Hải không quen ạ?"

Bà nói: "Không, việc ở quê nhà mẹ cũng không bỏ được."

"Ở quê mẹ còn có việc gì đáng bận tâm nữa chứ? Bây giờ thời kỳ thu thuế cao cũng đã xa rồi..."

"Chính là hai con gà đó," mẹ ưu sầu nói: "Mẹ ngày nào cũng nhớ chúng, cám và gạo để lại cho cô Lục chắc cũng sắp hết rồi."

"Việc đó có gì gấp gáp đâu? Viết thư bảo cô Lục mua hộ một ít, tương lai có thể trả lại cho cô ấy. Không thì, cứ gửi tặng luôn hai con gà mái đó cho cô Lục cũng được."

"Chúng ngày nào cũng đẻ một quả trứng đấy, chưa bao giờ lười biếng."

"Trứng thì có gì hiếm? Thượng Hải thiếu gì!" Tôi không kìm được mà cười lên.

Mẹ có chút không vui nói: "Lúc nhìn cái gì cũng thấy bình thường, đó là con không hiểu chuyện, tương lai không kiếm được đồng tiền thì sẽ khó khăn đấy."

Tôi đắc ý cười nói: "Mẹ, lúc con ly hôn ra ngoài, chẳng phải ngay cả một đồng cũng không có sao? Sao bây giờ vẫn sống tốt đến tận bây giờ? Một người chỉ cần có một kỹ năng, thì chẳng bao giờ lo không có cơm ăn..."

Mẹ ngắt lời tôi nói: "Chỉ mong con có thể thường xuyên như thế mới tốt. Ai, A Thanh, con có biết lần này tại sao mẹ đến Thượng Hải không? Chẳng lẽ là để xem náo nhiệt sao? Mẹ không có loại suy nghĩ vui vẻ đó đâu! Mẹ là vì không biết con đang sống thế nào, lũ trẻ lớn lên ra sao, mới phát khởi tâm nguyện lớn này mà vội vã đến xem các con. Đều là tiền kiếp không tu, kiếp này mới gặp phải người đàn ông như thế. Nhưng con cũng không cần oán hận anh ta, nuôi dạy lũ trẻ lớn khôn, đến cuối cùng sợ rằng chẳng phải vẫn êm ấm làm vợ chồng sao? Mẹ chỉ nhớ lúc anh ta lần đầu đến nhà mẹ làm tân con rể, dáng người cao ráo, khuôn mặt thanh tú, mở miệng thân thiết gọi mẹ một tiếng 'mẹ vợ', không ngờ bây giờ..." Giọng bà có chút thê sở, tôi không kìm được ngắt lời bà nói: "Mẹ, con đã ly hôn với anh ta rồi, mẹ còn nhắc đến anh ta làm gì?"

"Ly hôn thì cứ ly hôn, vợ chồng chung quy vẫn là vợ chồng;" bà chém đinh chặt sắt nói: "Tương lai Nguyên Nguyên lớn lên, gọi con là mẹ, gọi anh ta là bố, anh ta chẳng lẽ không biết xấu hổ à?"

Tôi lắc đầu không nói. Ánh trăng như nước chảy tràn vào trong phòng. Mẹ uống thêm hai hớp trà, sắc mặt càng nghiêm nghị hơn, hồi lâu, bà đặt bình trà xuống bảo tôi: "A Thanh, con nói cho mẹ biết, con sẽ không tái giá nữa phải không?"

"..." Tôi nhất thời không đáp được, nghĩ thầm nếu có người phù hợp lý tưởng, tại sao tôi lại nhất định không lấy?

"Đàn ông trong thiên hạ chẳng có ai tốt cả," bà không kìm được bi ai nói: "Lúc chưa cưới con, miệng lưỡi họ ngọt như mật; đợi đến khi con đã gả cho anh ta rồi, chẳng phải vẫn coi con như một chiếc áo cũ, vứt sang một bên sao? Huống chi con lại có con trai con gái..."

"Mẹ, đàn ông bây giờ đã có tư tưởng mới rồi ạ." Tôi cảm thấy bà đã làm tổn thương lòng tự trọng của mình, không nhịn được mà sửa lại lời bà.

Bà cười lạnh một tiếng nói: "Tư tưởng khác thì có thể mới, tư tưởng loại này thì vĩnh viễn không bao giờ mới. Đợi con trúng kế lần thứ hai thì hối hận cũng không kịp nữa. Hơn nữa, lần lấy chồng đầu tiên còn có người đồng tình với con, tái giá mà nếu không trôi chảy, người ta đối với con chỉ có giễu cợt thôi."

Tôi nghe thấy phiền, liền dỗi nói: "Như vậy thì con vĩnh viễn không tái giá nữa."

Bà tưởng tôi thực sự được khuyên tỉnh, liền hoan hỉ vô lượng nói: "Đây mới là đứa con ngoan của mẹ. —— A Thanh, mẹ còn một lời muốn nói với con, tháng trước mẹ đã mua một mảnh đất mộ ở núi Hồ Hối, phong thủy rất tốt, diện tích cũng rộng rãi, mẹ muốn về viết một bản di chúc, bảo em trai con tương lai lúc xây mộ cho mẹ con mình thì chừa ra một khoảng trống, tương lai con sẽ làm bạn vĩnh viễn với mẹ là tốt rồi."

Tôi cười nói: "Mẹ, đợi đến lúc con già đi lên núi Hồ Hối, có lẽ con đã sớm đầu thai đi nơi khác rồi cũng nên?"

Bà đứng đắn đáp: "Giả sử mẹ đã bàn với con hôm nay rồi, mẹ sẽ đợi con, mẹ con mình một đời khổ mệnh, linh hồn ở trong núi cũng phải khóc một trận đã."

Lúc này tôi nhớ đến người cha đã khuất từng bị gia đình ruồng bỏ, lại nhớ đến người vợ trước của cha đã từng kết hôn với cha, nhưng lên tám tuổi đã yểu mệnh là Liên thị, liền hỏi: "Mẹ, mẹ táng trên núi Hồ Giang, thân mẫu của con với mẹ Liên thị có được hợp táng với mẹ không?"

Bà nghĩ một lúc nói: "Mẹ lúc đầu quả thực rất hận mẹ của con, nhưng nay người cũng già rồi, giận cũng chẳng còn, phụ nữ sao có thể không sinh tử tùy tùng trượng phu mình chứ?"

"Trên bia mộ mẹ coi như là đức phối của anh ta à?" Tôi hỏi.

"Có lẽ nên viết là kế phối, mẹ cũng không hiểu lắm." Bà đáp.

"Vậy thì bia mộ của con lại nên viết như thế nào đây?" Tôi hỏi.

Bà nghĩ một lát nói: "Phụng Hóa có mộ của mẹ, tương lai Nguyên Nguyên lớn lên, nhất định sẽ thay con đòi lại công bằng, nó có lẽ làm quan lớn, bia mộ của con liền có thể phỏng theo cách đó mà viết."

Nhưng tôi lắc đầu không nói. Tôi huyễn tưởng ba mươi năm sau, núi xanh vẫn đó, nước biếc chảy dài, mà tôi lại quy về hoàng thổ, có phải là nằm trên núi Hồ Hối hay không thì không biết được, nhưng dù sao cũng có nơi chôn thân, tương lai trên bia mộ của tôi sẽ đại thư "Văn nhân Tô Thanh chi mộ", vì văn chương của tôi tuy không tốt, nhưng tôi quả thực là người viết nó, đã viết không ít, hơn nữa còn đang tiếp tục viết, dự bị coi nó là nghề nghiệp trọn đời, sao không thể làm rõ thân phận của chính mình chứ?

Tương lai có lẽ sẽ có người nhìn thấy nó mà nói: "Ồ, đây chính là mộ của Tô Thanh à?"

Có lẽ sẽ có người nói: "Tô Thanh là ai vậy? Ồ, là văn nhân. Cô ấy có tác phẩm gì? Để tôi đi tìm thử xem." Tuy rằng lúc đó tôi đã không còn được hưởng tiền bản quyền nữa, nhưng tôi vẫn rất vui lòng nếu có người mua sách.

Tôi lại nhớ không lâu trước đây từng ở Nam Kinh nhìn thấy mộ Viên Tử Tài, ông ta cũng táng cùng chỗ với cha mẹ mình, còn có vợ của ông ta, còn có sáu người phu nhân, giả sử có quỷ thật, thì ở dưới lòng đất họ náo nhiệt biết bao. Thơ của Viên Tử Tài tôi chỉ nhớ một bài, là vịnh Lưu Bị chiêu thân, nói rằng: "Đao quang như tuyết động phòng thu, thủy tín nhân gian tác tế sầu; chúc ảnh diêu hồng lang bán túy, hợp hoan sàng thượng mộng kinh châu." Tôi cảm thấy câu này hay nhất, trên thế giới có rất nhiều người tâm hồn không ở đó mà lại hợp hoan với vợ, không mơ đến cổ phiếu vàng bạc thì cũng là muốn làm ủy viên quốc phủ, hạng người này, vợ tuy sống cùng chăn, chết cùng huyệt, cũng có gì là vui chứ!

Nghĩ đến đây, tôi cũng thấy nhẹ lòng, cảm thấy không lấy chồng cũng được, thế là bàn với mẹ một hồi về chuyện tương lai cùng táng trên núi Hồ Giang, sau đó an tâm đi ngủ.

Sáng sớm hôm sau mẹ lại gọi tôi tỉnh dậy nói: "Đến Hồng Miếu thắp một nén hương đi." Tôi tất nhiên không phản đối, lúc đó lũ trẻ vẫn đang ngủ, tôi gọi người giúp việc dậy dặn dò cẩn thận, liền theo mẹ đi dâng hương. Tại cửa Hồng Miếu có rất nhiều người bán hương nến, mẹ chọn một bó nhang tốt nhất, tôi muốn thay bà trả tiền, bà kiên quyết không chịu nói: "Mẹ đã hơn năm mươi tuổi, sau này không có sự cố trọng đại gì e rằng sẽ không đến Thượng Hải nữa, đây là tấm lòng thành của mẹ đối với Bồ Tát, không thể để con trả thay được."

Tôi cũng không cưỡng ép, bước vào trong miếu, bà cung cung kính kính cắm hương lên, sau đó quỳ xuống đệm bồ đoàn suốt một khắc đồng hồ lâu, miệng lầm rầm cầu nguyện, không biết đang nói cái gì. Tôi đoán bà chắc chắn không biết vị thần ngồi bên trên là ai, bà chỉ tôn bái vị thần trong lòng mình. Tổng hợp lại hành vi cả đời của bà là lương thiện, từ ái, xả kỷ lợi tha, tôi cảm thấy bản thân bà đã là một vị thần rồi, giả sử bà có thể đẩy tâm yêu gia đình con cái ra cho toàn thể nhân loại trên thế giới này.

Bầu trời chuyển sang màu trắng xanh, là sự lộ diện của ánh bình minh, ban cho nhân loại sự an ủi vô hạn. Tôi không khỏi lặng lẽ quỳ xuống sau lưng bà.

Nơi nào là chốn quy túc của tôi? —— Núi Hồ Giang chỉ là nơi chôn cất thể xác của tôi, còn linh hồn thực sự của tôi sẽ vĩnh viễn nương tựa vào sự lương thiện và tình yêu.