Vì cái tật hay nói, tôi cũng chẳng biết mình đã phải chịu bao nhiêu thiệt thòi; khi tôi vừa cất tiếng khóc chào đời thì cha tôi đã vượt Thái Bình Dương sang Đại học Columbia để "nghiên cứu" ngành ngân hàng, mẹ tôi cũng vào trường sư phạm nữ, gửi tôi lại nhà ngoại và thuê một bà vú móm. Nhà ngoại ở một vùng sơn cước cách thành phố chừng năm sáu mươi dặm. Hồi ngoại công còn sống vốn cũng là một củ đồ nho, nhưng từ mười hai năm trước đã xuống âm phủ "tu văn" từ lâu, không có con trai, chỉ để lại hai người con gái là mẹ tôi và dì tôi. Lúc tôi ra đời thì dì tôi đã mất từ năm trước, trong nhà ngoài ngoại ra còn có một bà dì ghẻ, vốn là người được ngoại công mua về với giá một trăm hai mươi đồng để sinh con trai, ngờ đâu vào cửa chưa đầy một năm thì ngoại công mắc bệnh thương hàn qua đời, đến một quả trứng cũng không đẻ ra nổi. Đàn bà nhà quê chẳng có tâm tư cao xa gì, chỉ cần không đói rét là được, thế là từ năm mười chín tuổi, bà ở vậy thủ tiết cùng ngoại bà mười hai năm. May là họ có núi, có ruộng, có nhà, lại thuê một mụ giúp việc nên cuộc sống vẫn qua loa được. Người cậu nhận nuôi đang học nghề trong thành, thế nên trong ngôi nhà cổ kính tựa núi gần nước này chỉ có năm người phụ nữ là ngoại bà, dì ghẻ, mụ giúp việc, bà nội và tôi, người nam duy nhất chính là con chó giữ nhà tên A Hoa.
Theo lời họ kể, từ hồi còn là trẻ sơ sinh tôi đã không yên tĩnh, dỗ là khóc, chọc là cười, nửa đêm canh ba cũng bắt người bế đi lại. Tôi biết nói rất sớm, tầm sáu bảy tháng tuổi đã biết mở miệng gọi má. Lại càng hay làm ầm ĩ lúc tròn hai tuổi, cổ họng khản đặc suốt cả ngày, nửa đêm vẫn không chịu tắt đèn, nằm chung giường gối đầu lên bà nội, chỉ vào hoa văn trên chiếc màn vải thô mùa hạ mà hét: "Hoa lan, hoa mai, con bướm!"
Sau khi cai sữa, ngoại bà thường bảo dì ghẻ ẵm tôi sang nhà Tứ bà bà, Tam cữu mẫu, Trường Trường Thái vợ cả... để chơi. Vì tôi không lạ người nên ai cũng đùa giỡn nói cười với tôi, gọi tôi là "con vẹt nhỏ", bánh ngọt như bánh in bột nếp mỗi ngày ăn không hết. Đàn bà sơn cước chẳng biết thế nào là "tao nhã", "kiều diễm", mùa đông dưới ánh mặt trời mọi người quây quần cười nói rôm rả, lời ăn tiếng nói tự nhiên không có gì gò bó, giọng điệu cũng thô ráp. Tôi ở chỗ họ đã học được cách nói cười lớn tiếng, điều này khiến tôi sau đó phải chịu không ít thiệt thòi.
Năm tôi lên sáu tuổi, ngoại bà cưới vợ cho người cậu nhận nuôi, từ đó trong nhà lại có thêm một người. Vị cữu mẫu ấy ngoài mặt thì đối xử với tôi có vẻ khách khí, nhưng trong xương tủy lại vô cùng căm ghét tôi ăn ké cơm nhà ngoại, vả lại có lẽ sau này khi gả chồng, ngoại bà sẽ đem hết vòng ngọc của cải giao cho tôi lo liệu, thế nên thường hay nói sau lưng tôi là cái miệng ăn mày, chuyên nịnh bợ người lớn để lừa gạt chút đồ đạc. Những lời kiểu này dì ghẻ cũng nghe được đôi chút, liền đem kể lại đầu đuôi cho ngoại bà nghe.
Có một lần, dì ghẻ ẵm tôi lên núi hái măng dại. Trên đường trở về, tôi vui lắm, ôm cổ dì ghẻ gọi: "Dì ghẻ là mụ giúp việc nhỏ! Dì ghẻ là con đĩ diễn tuồng!" Câu này vốn do cữu mẫu dạy cho tôi, tôi thấy thú vị nên ghi tạc trong lòng. Lúc ấy, để bày tỏ niềm vui và lòng biết ơn đối với dì ghẻ, tôi liền cất cao giọng ngâm nga. Không ngờ dì ghẻ bỗng biến sắc, véo tôi một cái rồi mắng: "Xem cái phúc khí sau này của mày kìa, có muốn đi làm hoàng hậu nương nương không đấy! Tao sinh ra số khổ nên mới phải làm mụ giúp việc nhỏ cho người ta. Cùng do cha mẹ sinh ra mười tháng mang nặng đẻ đau, có gì mà hèn với chả kém!" Nói xong, bà ta hầm hầm đi thẳng về nhà, ném đống măng dại xuống bên chân ngoại bà, tức giận kể lại một lượt, còn bảo muốn ra mồ ngoại công mà khóc. Ngoại bà cũng nổi giận, quát lên: "Mày không phải mụ giúp việc nhỏ thì chẳng lẽ do ngoại công mày khiêng kiệu hoa rước mày đến chắc? Làm điều gì mà ra vẻ anh hùng! Trẻ con nói năng thì có gì mà phải chấp nhặt, hay là bảo nó chuẩn bị hương nến đến dập đầu với mày nhé! Mày thích ở đây thì ở, không thích thì về quê ăn củ từ mà sống, tao thèm chấp gì một trăm hai mươi đồng!" Dì ghẻ bị mắng đến mức khóc lóc chạy vào phòng, từ đó cứ nhìn thấy tôi là làm lơ không thối hoải.
Cữu mẫu thấy kế hoạch đầu tiên của mình đã thành công, bèn cười tươi như hoa kéo tôi qua ăn kẹo gạo rang, rồi lại nhỏ giọng dạy tôi ra trước mặt ngoại bà mà gọi: "Ngoại bà là mụ già cô độc, tuyệt tử tuyệt tôn!" Tôi vừa cười vừa nhảy chân sừng đi tới nói. Ngoại bà gặng hỏi ai dạy, tôi liền rúc vào đầu gối bà cười đắc ý: "Bé tự nói đấy chứ —— mụ già cô độc, tuyệt tử tuyệt tôn!" Vừa nói tôi vừa phủi những vụn kẹo gạo rang dính bên mép lên quần ngoại bà. Ngoại bà bèn hỏi ai cho kẹo gạo rang, thế là tội xúi giục của cữu mẫu bị bại lộ. Ngoại bà và dì ghẻ đều mắng mụ ta là con hồ ly tinh chuyên quậy phá gia đình, đàn bà nhà quê không biết lễ nghĩa gia giáo, thế là mụ ta cũng quay sang cãi chửi nhau với mẹ chồng. Ngoại bà tức đến mức run lẩy bẩy, lập tức sai đường huynh A Hoa cữu cữu về nhà mẹ đẻ gọi anh em trai của mình đến, mặt khác lại sai người gửi thư cho mẹ tôi.
Lúc hoàng hôn, các cữu công ngồi bốn chiếc kiệu đi tới, ngoại bà mổ gà dọn cơm thiết đãi họ. Cữu mẫu thấy chuyện đã lớn, sớm đã khóc lóc trốn về nhà mẹ đẻ. Thế là bốn người nam và hai người nữ bàn bạc một hồi, quyết định thực hiện việc hủy bỏ nhận nuôi, để tránh cho ngoại bà phải chịu khổ nhọc tuổi già. Ngày hôm sau, mẹ tôi cũng ngồi thuyền ghé đến, sau khi gặng hỏi rõ đầu đuôi, bà khuyên ngoại bà bớt một việc chi bằng bớt phiền, chủ trương đón tôi về, nói là năm sau sẽ chuẩn bị cho tôi đi học. Nhưng các cữu công đều cho rằng như vậy là làmụt uy phong của mình, không kính nhường cha mẹ chồng, đã phạm vào tội thất xuất. Vị cữu ấy nếu không muốn từ bỏ gia tài thì phải đuổi người vợ đi. Mẹ tôi vẫn hết sức khuyên can, người nhà mẹ đẻ của cữu mẫu cùng cha mẹ ruột của cữu phụ cũng thấy sốt ruột, lần lượt đến trước mặt mẹ tôi và các cữu công để nói những lời ngon ngọt, nài nỉ họ khuyên nhủ ngoại bà "người lớn không chấp kẻ tiểu nhân", chỉ cần cữu phụ về nhà, vợ chồng dập đầu dâng trà tạ lỗi với ngoại bà là được. Hôm đó trong phòng khách chật ních người, tôi cứ nhảy loi choi xem náo nhiệt, vui đến mức chẳng còn tâm trạng đâu mà ăn cơm. —— Chuyện coi như khép lại tại đây, tôi cũng theo mẹ về nhà.
Nhà tôi là một đại gia đình, trong nhà ngoài ông bà nội ra, còn có rất nhiều bác, thím, mợ và các anh chị em họ hàng. Họ tuy sống chung trong một dinh cơ lớn nhưng lại chia bếp nấu riêng, mỗi nhà đều có đầy tớ và vú em riêng. Dù trong nhà ở đông người nhường ấy nhưng tuyệt đối không ồn ào náo nhiệt. Mọi người ai nấy đều tao nhã lịch sự, nói năng nhẹ nhàng chậm rãi, cũng hiếm khi bước ra khỏi phòng. Sáng tối hằng ngày đều phải đến chỗ ông bà nội để thỉnh an. Cả một phòng ngồi kín mít một màu đen kịt nhưng lại im phăng phắc, lũ trẻ cũng vô cùng tao nhã. Thế nhưng, kể từ khi có thêm một đứa trẻ hoang vừa từ vùng sơn cước chạy ra gia nhập, tình hình liền thay đổi. Các em đều học được câu "Mẹ kiếp" của tôi, các anh chị cũng hướng về cái gọi là núi Đào Tử, núi Kim Cam mà lòng đầy ao ước. Thấy đám đông chẳng ai có kiến thức rộng bằng mình, tôi càng thêm đắc ý vênh váo, suốt ngày rống cổ kể chuyện bên nhà ngoại cho bọn họ nghe, nào là hái măng dại, mò ốc ruộng, ăn nước rau muối nướng bò chết (ở chỗ Bà Xá không có chỗ nào mua thịt bò, cũng không nỡ giết bò cày của nhà để ăn, chỉ khi nhà nào có bò bệnh chết, cả làng mới có thịt bò chết mà ăn), xem dì ghẻ đào củ từ, cùng ngoại bà cầm ống điếu thuốc lào ngồi trên ghế đá nói chuyện với Trường Trường Thái... Các bác, mợ, người hầu đều che miệng cười khúc khích, tôi cũng đắc ý cười theo, nhưng mẹ tôi lại lấy làm hổ thẹn khôn cùng, đánh răn bao nhiêu lần vẫn chứng nào tật nấy, tức đến mức đau răng, cơm cũng không nuốt nổi. Cuối cùng, ông nội gọi tôi đến ở cùng họ, ngày nào cũng ôn tồn kể chuyện cho tôi nghe, lúc này mới làm cho vốn liếng trò chuyện của tôi trở nên phong phú hơn, chuyện củ từ, măng dại và câu "mẹ kiếp" cũng nhờ thế mà ít nhắc đến hẳn. Tôi nghe kể chuyện rất chăm chú, nghe qua một lượt là có thể thuật lại trọn vẹn từng câu cho người khác nghe. Thế nên ông nội vô cùng đắc ý vuốt chòm râu ngắn nói: "Ta đã bảo con bé này vốn không hư hỏng, chẳng qua là các con không biết cách kiên nhẫn dạy dỗ đấy thôi, tài năng của nó sau này chưa chừng còn vượt trội hơn cả các anh chị em họ hàng ấy chứ!" Lời của ông nội có trọng lượng lắm, thế nên mọi người không những không chê tôi quê mùa, mà còn hùa theo khen tôi thông minh. Lúc ấy răng của mẹ tôi đương nhiên không còn đau nữa, còn viết thư về cho cha, cha cũng rất vui mừng.
Đến mùa thu năm tôi lên tám tuổi, cha làm giám đốc công ty ở Thượng Hải, lại kiếm được chút tiền trên sàn giao dịch, thế là đón cả nhà ra ngoài đó, tôi liền chuyển vào học tại một trường tiểu học trong ngõ hẻm. Bạn bè của cha rất nhiều, hầu như tối nào cũng có tiệc tùng xã giao. Mẹ chưng diện cho tôi trông như một con bướm nhỏ, tối nào cũng dắt theo đi ăn tiệc lớn, hóng mát. Cha thường bảo tôi gọi bác Hoàng, bác Trương, biểu diễn kể chuyện và hát hò trước mặt khách khứa. "Đây là con vẹt nhỏ nhà tôi đấy!" Cha chỉ vào tôi giới thiệu với khách, khách khứa đương nhiên hùa theo khen ngợi vài câu, mẹ mỉm cười hiền dịu.
Thế nhưng, cũng có một chuyện khiến mẹ phiền lòng nhất, đó là mỗi khi tan học về tôi cứ hay kéo theo người hầu, phu xe để kể chuyện hồi xưa đi hái măng dại, mò ốc ruộng... "Lần sau không được nói những chuyện này nữa!" Mắng không có tác dụng. "Được rồi, cục cưng đừng nói những chuyện này nữa nhé, má mua kẹo mềm hoa anh đào cho ăn." Dỗ cũng không xong. Điều này thực sự khiến một người tốt nghiệp loại ưu khoa sư phạm nữ như mẹ không tài nào áp dụng nổi lý thuyết giáo dục của mình. "Đứa trẻ này lẽ nào không có phúc phận sao?" Mẹ thầm thở dài một mình, bởi vì cha từng nói với bà rằng chuẩn bị cho tôi học đến khi tốt nghiệp đại học, lại còn định thuê một gia sư về kèm riêng ngoại khóa hội thoại tiếng Anh và khiêu vũ âm nhạc, sau này nếu có cơ hội thì có thể làm phu nhân đại sứ. Còn bây giờ, thấy tôi cứ vương vấn mãi chuyện tình cảm chốn sơn cước, thì đành chịu số phận đi chăn bò vậy.
Hơn nữa, dần dần hương vị thất vọng này ngay cả cha cũng phải nếm trải. Chẳng hạn như lúc leo núi Bán Ti Tây Viên dùng bữa: "Sao ở đây lại không có măng dại nhỉ?" Hay lúc đang ăn miếng bít tết đẫm máu: "Cái này có phải nướng bằng nước rau muối không?" Giữa chốn đông khách khứa, bố mẹ vội vã đánh trống lảng cho qua, cái cảnh lúng túng đó có thể tưởng tượng được. Cứ như vậy chừng bốn năm lần, cha bối rối dặn dò mẹ: "Lần sau không cần dẫn nó ra ngoài nữa, đúng là mất mặt! Sau này cũng không cho phép nó nói nhiều, con gái lấy sự đoan trang tĩnh lặng làm đầu..." Thế là bộ quần áo trông như bướm hoa không được mặc nữa, tối đến bị người hầu giục giã ngồi đọc sách viết chữ, trình độ văn cổ tiến bộ hơn hẳn. Cha lại mua một cuốn truyện cổ tích cho tôi đọc, tên sách là Kim Quy, trong đó kể rằng có một vị vua rất hay nói khiến ai nấy đều chán ghét; đồng thời trong ngự uyển có một con rùa cũng rất hay nói, bị đồng loại đuổi đi không có chỗ dung thân. Có hai con gà rừng thấy vậy động lòng thương, định đưa nó đi nơi khác, thế là tìm một khúc tre, hai gà rừng ngậm hai đầu, bảo rùa cắn chặt ở điểm chính giữa, thế là thong thả bay lên không trung, dặn đi dặn lại tuyệt đối không được mở miệng. Giữa chừng gặp mấy đứa trẻ, thấy rùa liền hiếu kỳ hét lên: "Nhìn kìa, hai con gà đang cướp rùa bay kìa! Mau đánh nó xuống đi!" Rùa nghe xong vô cùng giận dữ, liền muốn đáp trả vài câu, ngờ đâu vừa há miệng thì thân thể liền rơi bịch xuống đất, vỡ nát tan tành. Các đại thần mượn chuyện này để can gián, nhà vua chợt đại ngộ, liền đúc một con rùa vàng ngay ngoài cửa cung, coi đó là lời răn về tội lắm lời. —— Mục đích ban đầu của cha khi mua cuốn sách này cho tôi đọc là hy vọng tôi có thể noi gương vị vua nọ, ngờ đâu sau khi đọc xong tôi chẳng những không rút ra bài học gì mà lại có thêm một đề tài trò chuyện để kể cho người hầu rồi lại kể cho phu xe nghe, khiến cha tức giận đến phát bệnh. Từ đó liền dùng phương pháp tiêu cực cấm bất kỳ ai trong nhà trò chuyện phiếm với tôi, thế nhưng điều này chẳng ảnh hưởng gì đến tôi cả, bạn học trong trường nhiều lắm cơ mà!
Bốn năm sau, đầu cơ thất bại, ngân hàng phá sản, cha cũng vì thế mà lâm bệnh qua đời. Chẳng bao lâu sau, vì vô tình bắt gặp cảnh tình tứ mập mờ giữa hiệu trưởng và một bạn học nào đó, tôi không biết nặng nhẹ liền đem rao giảng khắp nơi, chọc giận hiệu trưởng. Lại vừa hay bản thân bất cẩn, tối nọ trong phòng ngủ đùa giỡn cù lét với bạn học, làm đổ chiếc bàn, màn bị đốt cháy. Chiếu theo ý hiệu trưởng thì định đuổi học tôi, may nhờ các giáo viên đều thấy tôi thực sự chỉ là vô ý phạm lỗi, vả lại sắp tốt nghiệp nên giơ cao đánh khẽ, ghi một lỗi đại sự là xong. Việc này châm ngòi cho một cuộc bãi khóa, kết quả là hiệu trưởng bị đuổi, bạn học nọ bị buộc thôi học. Ở nhà thấy tôi lắm chuyện nên ép tôi thôi học về nhà, đúng là cái họa từ miệng mà ra.
Thế nhưng sự hứng thú với việc trò chuyện của tôi chưa hề vì thế mà suy giảm chút nào. Có những lúc đọc được một vài câu hay ho trong sách, tôi không thể kìm lòng được phải lôi một ai đó đến xem cùng, luôn cảm thấy trong lòng bứt rứt không yên. Có những khi nửa đêm mơ thấy một giấc mơ thú vị, tỉnh dậy thể nào cũng lẩm nhẩm ghi nhớ trong đầu vài bận, chờ sáng hôm sau kể cho người khác nghe; thậm chí có lúc vì sợ quên nên nửa đêm về sáng chẳng dám chợp mắt. Có rất nhiều lời, tôi thừa biết sau khi nói ra thì đối với người nghe hay với chính bản thân mình đều chẳng có chút lợi ích gì, thế nhưng tôi vẫn cứ muốn nói, nói ra rồi thì lòng mới được yên ổn. Tâm lý này, tôi cảm thấy có lẽ đa phần mọi người đều thế cả, nếu không thì Trang Tử mơ hóa bướm cứ việc tung bay phấp phới, Đào Tiêu Uyên dưới giậu Đông nhìn núi Nam cứ việc tận hưởng tâm trạng thảnh thơi đi, hà cớ gì phải dùng chữ nghĩa để viết ra làm gì? Lý Thái Bạch, họ đều là những người ưa tĩnh lặng, thế nhưng vẫn cứ muốn nói cho người ta biết mình từng có tâm cảnh như thế nào ở một cảnh giới nào đó, để người ta có cơ hội thưởng thức hương vị "nâng chén mời trăng sáng, đối bóng thành ba người". Cho nên tôi cho rằng mỗi người thích nói gì, thích nói với ai, thích dùng cách nói thế nào, cùng với việc hy vọng sau khi nói ra sẽ sinh ra kết quả gì tuy có khác nhau, nhưng thiên tính thích nói thì ai ai cũng có, nhất là những người phụ nữ giàu tình cảm, bảo họ giữ bí mật còn khó hơn lên trời. Tôi phảng phất từng đọc được một câu chuyện trong bộ sách của trường Chancel, kể về một người phụ nữ vì chồng dặn không được đem chuyện nào đó nói cho người khác nghe, để bảo vệ hạnh phúc của chồng, cô ta đành phải giữ kín như bưng, nhưng trong lòng lại thấy bức bối khó chịu như có khối u nghẹn ngào, cuối cùng đành lén lút chạy ra bờ suối đem chuyện này kể cho dòng nước suối róc rách nghe.
Hồi học trung học, nhóm con gái chúng tôi đang độ tuổi tràn trề sức sống, nỗ lực đấu tranh cho cuộc sống và theo đuổi lý tưởng, sách giáo khoa khô khan đương nhiên không thể thỏa mãn ham muốn của chúng tôi, thế nên các tạp chí văn nghệ mới, tiểu thuyết... đã trở thành bài vở hằng ngày của chúng tôi. Lên lớp thì lén đọc, tan học là nhảy lên bục giảng, mông đặt phịch lên mặt bàn, đứng ở vị trí cao nhìn xuống bàn luận về những câu chữ trong sách. Ý kiến của chúng tôi không hề đồng nhất, nhưng càng tranh cãi lại càng thấy thú vị. Tôi có một tính xấu, đó là thích cãi lại người ta. Khi người ta đang ca ngợi tình yêu chung thủy một vợ một chồng, tôi cứ nhất định phản đối chế độ một vợ một chồng: "Đó là thứ tẻ nhạt vô vị nhất đấy," tôi nói cứ như thể mình từng có kinh nghiệm rồi vậy, "ví như chúng ta ngày nào cũng ngồi một chỗ, đối mặt với đúng một món đồ vật ấy, liệu có thấy chán ghét hay không? Cuộc sống cần phải có sự thay đổi, bốn năm mươi năm trời cứ kè kè giữ lấy một người vợ hoặc người chồng thì tẻ nhạt vô vị biết bao!" Thế là mọi người nhao nhao phản đối, tôi cũng mặc sức biện hộ cho mình trong vòng vây bốn phía. Nhưng giả sử người ta chủ trương tự do tuyệt đối trong kết hôn và ly hôn, tôi lại đi nêu ra vấn đề thực tế, cho rằng quan hệ vợ chồng buộc phải có pháp luật bảo vệ. Kỳ thực tôi chẳng có thành kiến gì cả, chẳng qua là tính hiếu kỳ chuộng sự khác người để ra vẻ mình không giống ai mà thôi. Bất kể là danh từ gì, cái mới luôn là tốt nhất, phải mau chóng ghi nhớ để tiện bề mang ra sử dụng bất cứ lúc nào. Dù từng bị mắng mỏi cổ vì tội không viết "Kính gửi ông nội đại nhân" mà lại viết "Ôi ông nội thân yêu nhất của tôi ơi", nhưng điều này đâu có nghĩa là cách gọi mới không hay, chỉ là đầu óc ông nội không bắt kịp trào lưu của thế kỷ 20 mà thôi.
Hơn nữa, tư duy của tôi biến đổi cực kỳ nhanh chóng, thế nên những lời nói trước sau mâu thuẫn lẫn nhau. Hôm nay đọc được bài văn của nữ sĩ Băng Tâm thì ca tụng sự vĩ đại của tình mẫu tử hết lời, ngày mai xem xong bộ phim tình cảm lại chủ trương tình yêu là trên hết, dẫu có vứt bỏ cả mẹ ruột cũng không tiếc, ngày kia nghe người ta kể câu chuyện kẻ bạc tình bị đánh gậy thì lại bảo mọi thứ trên đời đều là hư không, tốt nhất là cạo đầu đi tu.
Có lẽ đây là vấn đề tuổi tác chăng, lúc đó khi nói năng tôi đã biết che đậy, không còn thẳng thắn như hồi nhỏ, đem những chuyện mất mặt như đào củ từ, mò ốc ruộng kể hết cho người ta nghe nữa. Đã che đậy thì tất sẽ có chút ít sai lệch, thế nên những chuyện tôi kể cho người ta nghe hồi ấy ít nhiều mang màu sắc thần thoại, thậm chí có lúc còn hoàn toàn thêu dệt nên một câu chuyện tình đẹp đẽ. Tôi không hề có ý lừa gạt ai, chỉ cảm thấy tự mình nói ra nghe vui tai mà thôi. Tỉ như nói, vào lúc đêm về trăng nước mênh mông, ngàn sao lấp lánh, bốn năm nữ sinh quây quần ngồi trên bãi cỏ, Miss Vương bảo rằng người yêu của cô ấy hễ thấy cô khóc là dùng lưỡi liếm sạch những giọt nước mắt trên má; Miss Zhao lại tuôn ra một đoạn những lời sướt mướt trong bức thư tình mà người anh họ gửi cho cô ấy. Sau khi mọi người đã kể xong những câu chuyện tình yêu rồi quay sang ép uổng tôi kể, chẳng lẽ tôi lại bảo mình chưa từng nếm trải mùi vị tình yêu sao? Điều này khác nào tuyên bố án tử hình cho nhan sắc của mình, có người con gái nào chịu thừa nhận mình không đẹp chứ? Thế là, được thôi! Cậu khoe mình xinh đẹp, có người yêu thương, đem ra khoe khoang để ra oai với tôi, tôi cũng sẽ thêu dệt một câu chuyện đẹp đẽ để chứng minh sự đáng yêu của mình, khiến một người đàn ông phải chết vì tình, bởi vì người yêu đang sống nhỡ đâu ba ngày sau lại thay lòng đổi dạ, nhưng một khi đã ngừng thở thì chính là lúc nắp quan tài được đóng lại, hoàn toàn biến thành tù binh của tôi. Sau khi đã hạ quyết tâm, tôi liền nhíu chặt đôi mày, cố tình ra vẻ đau thương vô hạn, đứng dậy định bỏ đi. Đã thế thì đố ai còn dám để bạn đi nữa chứ? Phải khó khăn lắm mới níu kéo dăm ba bận nài nỉ van xin, tôi mới buồn bã nói: "Anh ấy chết rồi.""Chết từ bao giờ?""Chết thế nào?""Hai người quen nhau ra sao?" Ba bốn cô gái đều lộ vẻ bi thương vô hạn, đồng cảm với người anh hùng hư cấu ấy. Thế là trong lòng tôi cũng dâng lên một nỗi buồn không tên, phảng phất như chính mình là nhân vật chính trong bi kịch đó, khóe mắt dần ngấn lệ: "Anh ấy là một kẻ lang thang, chúng tôi tình cờ gặp nhau trong một dịp ngẫu nhiên, cho đến nay tôi vẫn chưa biết tên họ, quê quán lẫn thân thế của anh ấy. Sau đó anh ấy lại lang thang đi nơi khác, lúc lâm bệnh có gửi cho tôi một bức di thư, ngờ đâu lại rơi vào tay mẹ tôi, bị bà xé nát và đốt sạch rồi. Về sau bà mắng mỏi riêng tôi, tôi mới biết người ấy đã chết, nhưng tôi chưa từng được nhìn thấy bức di thư viết bằng máu của anh ấy! Chuyện này đã là từ ba năm trước rồi!" Nói xong, bốn năm cái đầu trên bãi cỏ đều cúi gầm xuống, tự mình nghiền ngẫm dư vị đau thương, đến những vì sao trên trời cũng chạnh lòng muốn rơi lệ. May thay không có ai hỏi tuổi tôi, bởi vì lúc ấy tôi mới mười sáu tuổi, tính tròn tuổi còn chưa đầy mười lăm, ba năm trước chẳng phải mới mười hai tuổi thôi sao? Cho dù có gặp một kẻ lang thang nào không đáng yêu bằng tôi đi nữa, thì nhiều lắm cũng chỉ tặng cho tôi một viên kẹo cao su mà thôi.
Cho đến khi sự cuồng nhiệt của phong trào 128 bị dập tắt, chúng tôi bắt đầu cảm nhận được nỗi buồn của sự thất bại, thế là bạn bè chia thành ba phái: một phái chủ trương cắm cúi làm lơ thực tế, thực tế là trên hết, lời nói cũng ít đi; một phái lại chủ trương tận hưởng hết mình, hôm nay bảo với Miss này đi nhà hàng, ngày mai dắt Miss kia đi xem phim, vui thì cùng chơi, không vui thì ai nấy tự lo việc nấy, dù sao phụ nữ cuối cùng vẫn chiếm được chút hời, tình cảm ban đầu không sâu đậm thì cũng chẳng có gì gọi là phụ bạc hay không. Khi bạn bè gặp nhau cũng chỉ toàn bàn tán về biểu cảm của các ngôi sao và hương vị bánh ngọt phương Tây, không hề chạm đến những vấn đề lớn lao của quốc gia hay nhân sinh; một phái thì lạc quan phó mặc cho số phận, cho rằng cuộc đời như giấc mộng, nước chảy bèo trôi được ngày nào hay ngày ấy, chuốc lấy phiền muộn, rước lấy mệt nhọc làm gì, chỉ kể dăm ba câu chuyện cười là được. Còn tôi thì muốn cắm cúi làm việc nhưng cõi lòng lúc nào cũng không thể tĩnh lại, tận hưởng hết mình thì lại thấy quá sa đọa, thuyết định mệnh cũng chẳng tài nào thuyết phục nổi bản thân mình. Thế nên ngày nào cũng ôm nỗi u uất sầu muộn, cuối cùng tích tụ đầy bụng oán hận, rất thích phát biểu một tràng những lời bàn luận bất mãn với đời. Sự thẳng thắn thời thơ ấu nay không còn nữa, những lời nói dối đẹp đẽ cũng chẳng thể thêu dệt nên, nhưng lời thì vẫn cứ phải nói. Tôi thường nịnh bọt những kẻ mà mình coi thường nhất, cũng thường cố ý làm cho những người đặt kỳ vọng vào mình phải thất vọng. Tôi muốn tất cả mọi người đều hiểu lầm mình, để họ mặc sức tưởng tượng suy nghĩ của tôi qua những lời nói "trái với lòng mình", còn bản thân tôi thì đứng một bên cười lạnh trong lỏng mũi!
Kết hôn là bước ngoặt lớn trong tư tưởng của người phụ nữ: Bạn bè của tôi hầu hết đều đã an phận với cuộc sống bình yên giản dị của những người vợ hiền mẹ đảm, mỗi khi gặp nhau cùng bàn về người hầu hay con cái là chẳng lo thiếu đề tài. Chỉ có điều là mỗi lần trò chuyện với họ xong, tôi lại cảm thấy trong lòng càng thêm nặng trĩu, phảng phất như những lời đáng lẽ phải nói không những chưa được nói ra mà ngược lại còn tích tụ thêm nguyên liệu, thực sự đè nặng đến mức khó thở. Những năm gần đây, tôi đành dứt khoát không thèm trò chuyện với người khác nữa, ngoại trừ những cuộc giao tế bắt buộc phải tham gia. Tôi sống một cách máy móc qua ngày, không đau khổ cũng chẳng vui mừng; trái tim tôi có lẽ đã dần trở nên tê mộc; nếu như muốn vứt bỏ gánh nặng này để khôi phục lại trạng thái nhẹ nhàng thanh thản như ban đầu, thì tôi chỉ còn cách một mình chạy ra bờ suối để trút nỗi niềm với dòng nước róc rách ấy mà thôi, thế nhưng ở chốn này tìm đâu ra bóng dáng của dòng suối cơ chứ!
