Kỳ nghỉ hè năm kia, sau khi thi đậu vào Đại học Trung ương, tôi dọn vào ở Lâu số 8 khu phía Tây (khi ấy ký túc xá nữ Trung Đại chia làm bốn khu Đông, Nam, Tây, Bắc; mỗi khu đều có đặc điểm riêng: khu Nam ánh sáng đầy đủ, khu Đông không khí trong lành, khu Bắc kiến trúc đẹp, còn khu Tây thì lắm rệp).
Đó là một căn phòng rất rộng rãi, kê năm chiếc giường, bên cửa sổ còn có một cánh cửa thông sang căn phòng nhỏ. Người ở căn phòng nhỏ này muốn ra vào buộc phải đi qua căn phòng lớn của chúng tôi. Bởi vì Lâu số 8 khu phía Tây là căn rộng nhất trong toàn bộ ký túc xá nữ (các phòng khác chỉ chứa được từ một đến ba người), mà tính tình của các chủ nhân trong phòng lại mỗi người một vẻ, trăm hình trăm dạng, trông vô cùng đặc sắc.
Một căn phòng hình chữ nhật, chính giữa là cửa, hai bên cửa mỗi bên có một cửa sổ, phía đối diện cũng có hai cửa sổ: Giường của Ngụy Tá Quân nằm giữa hai cửa sổ này, đối diện thẳng với cửa ra vào; Mai Yết Nam và tôi thì ngủ ở hai bên trái phải của cửa; người nằm chung đầu chung chân với tôi là Vương Hành Viễn; người nằm liền kề với Mai là Lý Văn Tiên. Trừ bàn tự học của Ngụy Tá Quân nằm ngay trước giường cô ấy, bàn học của bốn chúng tôi đều chiếm một ô cửa sổ, gần với giường của mình.
Giữa phòng đặt năm chiếc giá sách, các cạnh khít chặt vào nhau thành một hình ngũ giác đều. Trên đường giao tuyến đối diện thẳng với cửa ra vào, người ta đặt một chiếc bô, mỗi tối người đi kẻ lại tấp nập không dứt, đôi khi còn gặp cảnh cung không đủ cầu; bởi vì đầu của bốn chúng tôi lúc ngủ đều tập trung hướng về hai bên này, người bước lên đó thì ngó đông nhìn tây, cười nói vui vẻ, người ngủ thì chẳng sợ hít phải mùi hôi thối, người ngồi thì hà tất phải tiếc gì việc trưng bày mông ngực; chỉ khổ cho vị tiểu thư Châu Mỹ Vương sống trong căn phòng nhỏ kia, mùi hôi thối dẫu tạm có thể chịu đựng, nhưng thân phận sao cho phép dễ dàng đánh mất, thế là mỗi khi về phòng ngủ, cô ấy luôn phải dùng một chiếc khăn lụa màu hồng nhạt che mũi, bước về phòng nhỏ rồi vẫn phải nhổm dậy nôn ọe mấy bận.
Đương nhiên, tiểu thư Châu là khách quý trong ký túc xá nữ khu Tây: Cô ấy có một người cha làm quan ở kinh đô, lại có một người vị hôn phu làm đại diện thương mại ở Thượng Hải, hơn nữa trong họ hàng thân thích lại không ít bậc quyền quý phú ông. Một vị kiêu tiểu thư như thế, lại là một vị phu nhân tư bản trong tương lai không xa, nếu không tô điểm thêm vài phần sang trọng đài các thì sao được? Thế là mặt trát đầy phấn, môi đỏ tựa son, giày cao gót, áo ngắn vạt, ô nhỏ tựa lá sen, tóc uốn như bà mụ biển... dáng điệu uyển chuyển thướt tha ra vào lớp học năm thứ ba khoa Chính trị, đứng nhìn theo không ít.
Trái ngược với cô ấy là Ngụy Tá Quân, theo học năm thứ tư khoa Văn học Trung Quốc, mái tóc bù xù, áo sườn xám đen, sắc mặt khô vàng lốm đốm tàn nhang, tuổi chỉ mới đôi mươi mà nhìn vào cứ ngỡ như người đã ngót ba mươi. Nhưng theo số liệu thống kê ngầm, người lớn tuổi nhất toàn phòng thực ra là Châu chứ không phải cô ấy, những người còn lại thì Mai cùng tuổi với cô, Lý năm nay hai mươi, còn Vương Hành Viễn và tôi đều cùng mười chín tuổi.
Vì trí tò mò trỗi dậy, có một lần trong phòng, khi trò chuyện nhàn rỗi với Châu, tôi đã hỏi về tuổi tác của cô ấy, nào ngờ cô ấy phật ý tức giận, bảo rằng theo thói quen giao tiếp Âu Mỹ, không thể hỏi tuổi tác của người khác, đặc biệt là đối với phụ nữ; đồng thời còn trách tôi đường đường là sinh viên khoa Văn học nước ngoài mà lại biết phép tắc còn phạm luật. Tôi vội giải thích bản thân vốn không câu nệ lễ tiết, lại càng không biết tiểu thư đã nhập tịch Âu Mỹ, nên mới trái ngược với lời dạy "nhập gia tùy tục", từ nay xin thề sẽ học thuộc làu sách vở để khỏi làm phiền tiểu thư kiêu kỳ nổi giận. Cô ấy thấy tôi mặt dày cười cợt thì cũng đành chịu thua, sau khi bày tỏ sự tha thiết tha thứ, cô ấy nói tuổi thật của mình là hai mươi hai tuổi mười một tháng, nếu tính theo luật tục Trung Quốc thì phải nói là hai mươi tư tuổi rồi, nhưng chúng ta nên áp dụng cách tính của Âu Mỹ.
Thế nhưng những cách tính toán này lại chẳng hề khiến Mai mảy may hứng thú. Cô học thể dục đã ba năm, ngoài năm mươi mét, một trăm mét v.v. phải dùng đến con số trong toán học, và lớp R đánh Go! lúc hô khẩu hiệu dùng đến vài từ tiếng Anh ra, thì cái gì mà Newton hay Shakespeare cô đều chẳng để tâm tới. Vẫn là quốc văn có ích hơn, hạnh phúc cuối cùng có thể khiến cô rơi nước mắt, sách bản tình yêu cũng đành phải đặt sẵn bên gối.
Nhưng vào những ngày đầu mới khai giảng, hình như cô đến cả những sở thích này cũng không có, ngày nào cũng nằm trên giường, ngủ hết giấc này đến giấc khác, hễ mở mắt ra là lại vén chăn bắt rệp, bắt được bảy con rồi lại không thích bắt nữa, tiện tay kéo một chiếc quần lồng đèn dài ném lên ngực, rồi lại chìm vào giấc ngủ say sưa. Nếu không vì từ sáng đến tối lúc nào cũng có chuyện ăn uống, tiếp khách, nghe điện thoại, đi vệ sinh đến làm phiền, thì cô ấy nhất định có thể ngủ suốt hai mươi bốn tiếng trong một ngày đêm, chí ít cũng phải hai mươi ba.
Thói quen ham ngủ này ở Lý Văn Tiên thì tuyệt đối không thể có, cô cùng với tôi và Vương Hành Viễn đều là tân sinh viên niên khóa này. Thế nhưng cô học khoa Kỹ thuật Hóa học, cho nên không thể đem ra so sánh với khoa Ngoại văn của chúng tôi, lại càng không thể đem ra bàn cùng khoa Giáo dục của Vương.
Cô đầu tắt mặt tối làm bài tập, làm thí nghiệm, mỗi ngày bật đèn điện lúc thức dậy, thắp nến đi ngủ (bởi vì khi ấy đèn điện đã sớm tắt rồi). Áo vải thô, mặt mộc mạc, lại có một phong vị riêng, Vương gọi đó là "vẻ đẹp tự nhiên". Ngụy tuy đi ngủ sớm nhưng lại trằn trọc không ngủ được, muốn dậy sớm thì lại mệt mỏi rũ rượi, suốt ngày rên rỉ lẩm bẩm, tay cầm sách ngâm nga.
Tôi và Vương thời gian ngủ không cố định, có lúc sau bữa tối cùng nhau ra ngoài dạo phố, đi ngang qua cửa phòng khách, chỉ thấy đèn hoa rực rỡ, từng cặp nam nữ mỉm cười nhìn nhau đắm đuối, tiếp đó lại khoác tay nhau dạo chơi. Khi ấy Vương vẫn chưa có người yêu, tôi tuy được mẹ chọn cho một vị hôn phu nhưng đối phương cũng hờ hững với tôi, trơ mắt nhìn người ta đắm chìm trong tình yêu nồng cháy, không khỏi vừa ngưỡng mộ vừa ghen tị.
"Họ có lẽ là anh em nhỉ?" Vương nhìn chằm chằm tôi.
"Có lẽ là họ hàng!" Tôi nhìn chằm chằm cô.
"Nói chung, cứ cho đó là cái thứ gọi là tình yêu đi, giả tạo, nông cạn, nổi da gà, chỉ giỏi lừa gạt đám ngốc nghếch các cậu! Rành rành trước mắt là sự sụp đổ, nối tiếp sau những cuộc cuồng hoan chính là sự ruồng bỏ và sa đọa!"
Chúng tôi như vừa phát hiện ra chân lý, đắc ý nhìn nhau cười, rồi cũng nối gót theo sau họ, tay trong tay bước ra ngoài.
Nơi vui chơi ở Nam Kinh tuy không ít, nhưng lựa chọn lại chẳng được mấy chỗ. Ở quá xa thì không tiện đi; nơi cách Trung Đại gần nhất là Bắc Cực Các, nông trường v.v., đi trước mười giờ sẽ khiến cậu bị ép đến đổ mồ hôi đầm đìa, còn bị đám nam sinh bàn tán phẩm bình, dáng đi không biết nên áp dụng kiểu gì cho thỏa đáng, đâu còn tâm trạng nào mà thưởng ngoạn cái gọi là "phong nguyệt Chu Lăng" này nữa?
Sau mười giờ nếu cậu muốn đi thì thực ra cũng được, chỉ là không biết sẽ phải hứng chịu bao nhiêu lời nguyền rủa từ những cặp tình nhân dưới bóng râm lá xanh; có một lần tôi cùng với đám người ở mép nông trường vừa thốt lên một câu: "Giờ phút này chính là cảnh tượng trăng lên đầu cành liễu đây mà!" thì ngay lập tức đụng phải tiểu thư Hứa ở Lâu Bắc, thẹn thùng đỏ mặt kéo nới tôi lại:
"- Miss Phùng, cậu thật biết cách bôi nhọ người ta, tôi với Mister Trương bất quá chỉ là bạn bè thôi mà!"
"Tôi có nói gì các cậu đâu nào?" Tôi ngơ ngác hỏi.
"Cậu còn giả vờ nữa," cô lườm tôi một cái, "đêm qua nói cái gì mà đầu cành liễu với chả không đầu cành liễu làm hại đời người ta!"
"Chúng tôi thực sự không biết các cậu cũng ở đó." Tôi nói lời thật.
"Hai cậu đều là đồ mù! Không thèm đếm xỉa đến cậu nữa, cậu với Vương Hành Viễn đúng là hai đứa trẻ hư!"
Sau đó tôi đem lời này kể lại cho Vương, cô cũng chẳng hiểumô tê gì. Nhưng từ đó về sau hai chúng tôi không đến nông trường nữa, trên Bắc Cực Các cũng tuyệt tích luôn. Có những lúc buồn chán quá mức, ra đường cái lượn vài vòng, bụi bay mịt mù, suýt nữa thì mắc bệnh đau mắt hột, kết quả vẫn là quay về bãi cỏ của ký túc xá nữ ngồi trò chuyện phiếm, từ Nữ hoàng Elizabeth mà bàn sang Vương ma ma - người hầu gái ở Lâu Tây, rồi cảm thấy phụ nữ Nam Kinh là đáng ghét nhất.
"Phùng, phụ nữ Nam Kinh tuy không đáng yêu, nhưng vẫn tốt hơn đám người Chiết Giang yếu đuối xa hoa các cậu nhiều lắm!"
"Cái gọi là anh hùng dân tộc họ Tưởng kia chẳng phải người Chiết Giang đó sao?" Tôi phản biện.
"Cái đang nói đùa là phụ nữ cơ, đặc biệt là Tô Hàng, từng người một trát phấn tô son kéo lê chiếc váy dài quét đất..."
"Nhưng cậu chưa từng thấy bà mụ chân to ở Tô Châu đâu; còn có tôi..." Tôi chỉ vào mũi mình.
"Đàn bà Ninh Ba các cậu là thô tục nhất!"
"Đàn bà Hồ Nam các cậu mới là lũ nhà quê man rợ!"
Chúng tôi vừa vật lộn vừa đánh nhau, thét lên lanh lảnh. Tiểu thư Châu Mỹ Uyên nghe thấy tiếng động, vội chạy xuống hỏi đầu đuôi sự việc, nào ngờ giày cao gót dẫm phải tà áo sườn xám, ngã nhúi một cú, chiếc tất lụa tơ túc trên đầu gối rách toác một lỗ lớn; vì thế cô ta trút giận sang chúng tôi:
"Cậu có phải giám thị nữ sinh đâu!" Vương bật lại.
"Bây giờ chúng ta là sinh viên rồi, không ai quản nữa nhé! Ở nhà thì còn sợ mẹ, ở trường thì mặc sức tôi quậy phá." Tôi cũng hùa vào.
Nhắc đến chuyện nhà, Vương liền cất cao giọng hát bài Home, Sweet Home. Thiên phú âm nhạc của cô vốn là điều ai nấy trong trường đều biết, lần này dưới ánh trăng như nước, ngàn sao rợp trời mà có cảm xúc cất lời ca, đương nhiên còn hay hơn nhiều so với lúc kiểm tra trước đàn piano của giáo viên. Khi cô hát đến câu "I'd on the moon as I tread the dreary wild, And feel that my mother now thinks of her child"... giọng hát bỗng chốc ngưng bặt, sáu con mắt nhìn nhau, đối diện ngậm ngùi.
"Tôi đây vốn dĩ làm gì có mẹ chứ!" Trong mắt Châu rõ ràng mang theoấn tích nước mắt.
"Cậu chẳng phải có người yêu đó sao?" Vương bỗng bật cười, trái tim của mỗi người đều lập tức nhẹ nhõm trở lại, đặc biệt là Châu, vui vẻ kể cho chúng tôi nghe rất nhiều chuyện giữa hai người họ, rồi nói: "Tôi ở trước mặt anh ấy hoàn toàn không giấu giếm điều gì, tôi yêu anh ấy, cũng hy vọng anh ấy yêu một con người chân thật của tôi. Tôi muốn để anh ấy nhìn thấy bộ mặt thật của mình!"
Tôi không kìm được ngẩng đầu cười với cô ấy bảo: "Thế thì tại sao cậu lại cứ phải để hương son phấn che giấu đi sắc da chân thật của mình chứ?"
Mọi người cùng tung ra một "nụ cười ý nhị".
Nhắc đến vấn đề tình yêu, Ngụy tổng cộng chẳng thốt một lời, lại còn cố tình cầm thơ Đỗ Phủ ra tỉ mỉ đọc ngấu nghiến, nhưng thực ra chúng tôi biết cô ấy nghe chăm chú hơn bất kỳ ai. Bình thường bàn luận về chuyện tình cảm đều theo hình thức hỏi đáp, tôi và Vương mang đầy vẻ tò mò đặt câu hỏi, còn Châu thì dựa trên kinh nghiệm và lý tưởng của mình, say sưa giải đáp.
Tôi thường hỏi cô ấy rằng: "Đàn ông khi tỏ tình với phụ nữ thì mở lời thế nào nhỉ?" Những câu hỏi đại loại như thế, bởi vì trước đó tôi tuy từng nhận được hơn hai chục bức thư tỏ tình của phái nam, nhưng chưa có một ai "đối mặt nói, đối mặt sửa" mà mở lời trực tiếp với tôi cả. Tôi thường hoang tưởng rằng trong tương lai có lẽ sẽ có một người đàn ông hào sảng phong lưu đến tỏ tình với mình, chẳng lẽ anh ta vừa mở lời liền nói: "Làm vợ anh có được không?" Hoặc giả như viết trong thư rằng: "Nữ hoàng cao quý ơi, hãy để em như chú thỏ trắng bị thương vĩnh viễn trốn dưới ngai vàng của ngài nhé! — giả sử thực sự có người mặt đối mặt nói như thế này, tôi nghi ngờ bản thân từ đó sẽ mắc bệnh sợ ăn uống luôn mất."
Câu hỏi của Vương còn lãng mạn hơn tôi nhiều, cô thường gặng hỏi những câu thế này: "Lúc lén hôn nhau phụ nữ rốt cuộc có nhất định phải nhắm mắt lại không?" "Hôn với người đàn ông để râu quai nón, có phải sẽ thấy kích thích hơn không?"...
... Khi ấy Lý Văn Tiên vừa làm xong bài đại đại số đứng dậy đi tiểu cũng tham gia góp ý, bảo rằng theo suy đoán của cô, phương thức hôn nhau trong tương lai nhất định sẽ thay đổi, bởi vì hôn môi phải đề phòng lây nhiễm vi khuẩn, không hợp vệ sinh.
Vấn đề tình yêu thảo luận xong thì chuyển sang thảo luận các điều kiện về người bạn đời lý tưởng. Tiểu thư Mai quả quyết khẳng định bản thân ôm chủ nghĩa độc thân, bởi vì kết hôn sẽ cản trở sự nghiệp của cô.
"Sự nghiệp? Sự nghiệp lớn nhất chẳng qua cũng chỉ là giành được vài giải thưởng ở Đại hội thể thao Viễn Đông thôi chứ gì?" Vương lạnh lùng nói, "Đường đi nước bước của cậu chính là giáo viên thể dục kiêm hoa khôi giao tiếp!"
"Còn cậu thì sao? Đi làm nữ nghĩa dũng quân; bằng không thì gia nhập Đảng Cộng sản, lôi ra bắn bỏ!" Mai cũng tiên tri thay cho cô ấy.
Thế là dự đoán kết cục của từng người: Tiểu thư Châu Mỹ Uyên, phụ nữ hiện đại, suốt ngày cùng chồng ra vào chốn giao thiệp, cả đời không cầm kim chỉ, không chạm dao thớt. Ngụy Tá Quân thì mắc bệnh cuồng loạn, làm giám thị nữ sinh, gia nhập Thiên Chúa giáo. Lý Văn Tiên nên nhanh chóng chuyển thành thân nam nhi, sống mũi gác cặp kính cận mấy nghìn độ, suốt ngày nghiên cứu ammoniac.
Còn tôi ư? Theo ý kiến của họ, chỉ xứng đáng lấy một văn nhân sa sút, nằm phòng gác mái đọc tiểu thuyết của Thomas Hardy.
Trong kỳ nghỉ đông sau khi lời tiên đoán ấy được đưa ra, tôi đã kết hôn, chồng tôi vốn chẳng phải văn nhân, cũng chẳng hề sa sút. Mùa hè năm sau, vì mang thai nên tôi nghỉ học, Ngụy cũng tốt nghiệp, gả cho một ông lão đáng tuổi cha chú làm vợ kế, con trai lớn còn lớn hơn cô ấy chục tuổi. Mùa hè năm nay, Châu và Mai tốt nghiệp rời trường, đều đúng như những gì đã dự đoán. Học kỳ này người ở lại trường chỉ còn lại hai người Vương và Lý; nào ngờ mười ngày trước, Lý Văn Tiên vì học hành quá sức nên hộc máu mà chết; cặp kính cận cũng chỉ vừa vặn đến tám trăm độ.
Trong ký túc xá lúc này, khách cũ trơ trọi độc nhất một mình Vương Hành Viễn, ngày ngày đơn độc ngồi trên bô làm công việc "tự suy ngẫm lấy mình".
