Nhớ những ngày còn cha, không khí trong nhà thường ảm đạm. Mỗi khi cha về, bộ dạng lúc nào cũng hung dữ, chẳng biết là đang oán trách ai. Mẹ vừa nhẫn nhịn chịu đựng, vừa vất vả làm lụng, khiến chúng tôi là trẻ con trong nhà cũng chẳng thể nào vui nổi.

Về sau, cha chúng tôi qua đời, gia đình lại chịu ảnh hưởng của cảnh túng thiếu, khổ sở đủ đường. Em trai tôi mới mười tuổi đã phải học tiểu học cao cấp, vì muốn tiết kiệm mười đồng tiền đò nên ở lại trường nửa năm không được về nhà. Trường tiểu học cao cấp nằm ở trấn Thạch Lựu, cửa trước giáp sông. Nhà chúng tôi ở xã Biên Cẩm, có một chiếc thuyền đò ngày nào cũng chạy qua trấn Thạch Lựu. Người lái đò là người cùng họ, chúng tôi đều gọi là "ông Chính Tài". Mỗi khi ông Chính Tài chèo đò qua trường tiểu học cao cấp, đều thấy em trai tôi đứng ở cổng trường, từ đằng xa đã gọi vọng lại: "Ông Chính Tài ơi!"

"Cháu có việc gì à?" Ông Chính Tài hỏi.

"Dạ không." Em trai tôi lắc đầu. Một lát sau lại hỏi: "Bao giờ mẹ mới lên thành phố hả ông?" Ông Chính Tài tất nhiên không thể biết mẹ chúng tôi khi nào mới lên thành phố, khi nào mới đi ngang qua trường của em, hay liệu có mang theo mươi quả trứng gà hay thứ gì đó đến thăm nó hay không. Em trai ở lại trường, ngày nào cũng nhớ nhà, nên ngày nào cũng ra bến sông đợi thuyền. Dù không thể bắt thuyền về ngay, nhưng chỉ cần nhìn thấy ông Chính Tài, cùng với những anh em họ hàng, chú bác đang ngồi trong khoang thuyền hay ở đuôi thuyền, là nỗi lòng xa xứ cũng được an ủi đôi chút.

Đứa trẻ đáng thương ấy! Lý do mỗi chiều thứ Bảy nó không về không phải vì sợ lơ là việc học, mà chỉ là muốn tiết kiệm hơn chục đồng tiền đò đó thôi. — Cho đến tận khi được nghỉ về nhà, trên người nó đã đầy chấy rận rồi.

Nói về bản thân tôi, hồi còn đi học cũng khá nổi bật, biết ăn biết nói, nhưng chưa bao giờ được làm phù rể cho người ta. Lý do không phải là không có bạn gái mời, mà vì tự ti mình không có quần áo mới nên đã từ chối làm phù rể. Sau này mới biết nhà cô dâu vốn có ý định tặng quần áo, lúc đó mới hối hận không thôi, khóc liền mấy đêm liền. — Nay con cái đã đủ đầy, mãi mãi không còn cơ hội làm phù rể như thế nữa, dù có quần áo mới, thì còn biết đi đâu để mà nổi bật đây? Cảnh nghèo khó dường như luôn gắn liền với việc mất cha, nhưng chuyện đó cũng chưa phải là quan trọng nhất; đau khổ nhất là khi người cha không tốt, khiến mẹ ngày ngày mặt mày ủ rũ, từ đó những đứa con trai lớn lên mất đi hứng thú với gia đình, còn con gái lớn lên thì chẳng dám tin vào đàn ông nữa. Hạnh phúc hôn nhân tương lai của chúng cứ thế mà bị phủ bóng đen.

Vì vậy, để nghĩ cho hạnh phúc của trẻ thơ, có một người cha tốt là vô cùng quan trọng, bằng không thì thà rằng đừng có cha còn hơn, miễn là người mẹ phải có thu nhập nghề nghiệp ổn định.