Trần Trung Thực Đoản Thiên Tiểu Thuyết Tập

Lượt đọc: 504 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Thiên Phản Tỉnh

❊ ❊ ❊

Tại căn nhà số ba thuộc dãy phía nam của sân đông Huyện ủy, là nơi ở của Phó bí thư Nghiêm, người phụ trách công tác tổ chức. Bí thư Đảng ủy công xã Hà Đông - Hoàng Kiến Quốc đi từ cổng vòm tròn bằng gạch vào sân đông, đứng trước cửa căn nhà số ba, lớp sơn mới quét dưới tấm cửa gỗ cũ tỏa ra mùi hăng hắc. Anh khẽ gõ hai cái, trong nhà truyền đến tiếng bước chân nhanh nhẹn của đế dép vải ma sát trên mặt đất, cửa mở.

Phó bí thư Nghiêm thân thiết mỉm cười, mời Hoàng Kiến Quốc vào nhà. Đây là gương mặt điển hình của một ông lão vùng Thiểm Bắc, sống mũi thẳng và ngắn, nằm ngay vị trí trung tâm của khuôn mặt vuông vức. Dưới cặp mắt một mí là đôi con ngươi đen láy, dù đã ngoài năm mươi tuổi, thần quang lóe lên trong mắt ông vẫn sắc bén và linh hoạt. Hoàng Kiến Quốc ngồi xuống ghế rất thản nhiên, đón lấy chén trà Phó bí thư Nghiêm đưa tới.

"Tôi muốn điều động cậu một chút." Phó bí thư Nghiêm đi thẳng vào vấn đề nói.

Hoàng Kiến Quốc "hừ" một tiếng, chỉ là biểu thị mình đã sớm lường trước sự việc. Chiều hôm qua, khi nhận được thông báo từ cuộc điện thoại của Phó bí thư Nghiêm gọi anh đến, anh đã lập tức đoán được có thể mình phải "dời ổ" rồi. Anh buột miệng nói: "Được thôi." Nói xong, tự anh cảm thấy ngay trong câu trả lời của mình có giọng điệu rõ ràng là không quan trọng, chẳng mấy để tâm.

"Đổi chỗ, né tránh một chút, đối với cậu có lợi, đối với công việc cũng có lợi." Phó bí thư Nghiêm thành khẩn giải thích.

Né tránh một chút! Né tránh cái gì đây? Hoàng Kiến Quốc trong lòng quá rõ.

Sau khi Trung ương phát đi chỉ thị chấn chỉnh sự "chỉ huy mù quáng" trong phong trào học Đại Trại, Hoàng Kiến Quốc trong chốc lát rơi vào tai họa. Vốn là một "Hoàng Cứng Tay" nói là làm, không bao giờ nhượng bộ, nay đành phải nhắm mắt làm ngơ, bồi vẻ mặt cười, đi khắp các thôn xóm, đến xin lỗi những đội sản xuất từng bị phá dỡ ruộng dưa, đào đi ruộng sậy. Đặc biệt là phải đến tạ lỗi với những cán bộ và xã viên từng vì chống lại lệnh của anh mà bị cách chức, bị phê đấu, bị đeo bảng diễu phố! Hoàng Kiến Quốc lừng lẫy một thời, ở công xã Hà Đông bỗng chốc trở thành Hoàng Đậu Phụ, chui rúc trong nhà không còn mặt mũi nào để ra ngoài!

Cơn hồng thủy tức giận hung dữ đó cuối cùng đã lắng xuống, Hoàng Kiến Quốc có thể bước ra khỏi căn nhà nhỏ buồn chán ấy. Anh đau lòng quá đỗi, chán chường thất vọng, hiếm khi vung tay mua một chiếc ghế nằm bằng tre từ cửa hàng lâm thổ sản, bày dưới gốc cây hông ngoài cửa, nằm trên đó, phe phẩy quạt, hút thuốc, uống trà. Chiều tà ngắm ráng chiều rực rỡ dần tan biến khỏi đỉnh Tây Nguyên, đêm về nhìn ngắm vầng trăng khuyết từ đỉnh Đông Nguyên chậm rãi di chuyển về phía Tây Nguyên...

"Nằm còn thoải mái hơn chạy nhiều!" Anh trong lòng tự giễu, sao mình lại cứ thích tu sửa hồ chứa nước, đào giếng tưới tiêu vậy chứ? Mùa đông không tránh gió tuyết, mùa hè không tránh trăng phơi, dời núi tạo ruộng. Năm này qua năm khác, chạy đôn chạy đáo, mỏi mắt nhọc lòng, cuối cùng thì hay rồi, mang tiếng xấu là "chỉ huy mù quáng", gánh cái tội danh "hại nông dân", cậu uống nhầm thuốc ngu ngốc rồi sao?

"Bí thư Hoàng, huyện đang bố trí chống hạn bảo vệ vụ thu..." Phó chủ nhiệm phụ trách sản xuất vụ thu nói.

"Bảo với cấp trên, nông dân đang bận đi chợ tự do!" Hoàng Kiến Quốc châm chọc nói, "Muốn chống hạn, tôi có thể xách thùng nước đi, nhưng tôi không quản được người khác!"

"Bí thư Hoàng, diện tích bông năm nay của chúng ta so với diện tích nhà nước giao thiếu mất bảy trăm mẫu, công ty bông huyện đang truy cứu nguyên nhân..." Cán bộ chuyên trách phụ trách sản xuất bông báo cáo.

"Nguyên nhân rất đơn giản, 'nông dân là người trồng trọt giỏi nhất' mà!" Hoàng Kiến Quốc cao giọng, đắc ý mỉa mai, "Nông dân muốn trồng gì thì trồng nấy, tôi họ Hoàng này còn dám làm 'chỉ huy mù quáng' nữa sao?"

"Chỉ huy mù quáng" triệt để biến thành "không chỉ huy".

Tất cả những điều này, Phó bí thư Nghiêm đều rõ như lòng bàn tay, ông dùng việc "né tránh một chút" cũng đồng thời né tránh vấn đề này, còn về cách nhìn của người lãnh đạo đối với cá nhân Hoàng Kiến Quốc, ông cảm thấy không cần thiết phải đi biện giải bất cứ điều gì, vẫn dùng giọng điệu không chút bận tâm hỏi:

"Điều tôi đi đâu?"

"Ý kiến của cậu thế nào?" Phó bí thư Nghiêm thăm dò hỏi.

"Tùy ý." Hoàng Kiến Quốc nói, "Tốt nhất là để tôi đến đơn vị nào đó trông cổng, làm người truyền đạt..."

"Cậu thật là——" Phó bí thư Nghiêm cười, giơ ngón tay chỉ vào anh, "Đồng chí à, trước đây tôi chưa từng nhìn ra, cậu lại hẹp hòi đến thế! Lúc cậu thuận lợi thì không nhìn ra, bây giờ thì rõ rành rành rồi."

Hoàng Kiến Quốc nhả ra một hơi khói, có cần thiết phải biện giải không nhỉ?

"Đến công xã Hà Tây đi." Phó bí thư Nghiêm nói, "Lão Lương của công xã Hà Tây điều đến công xã Hà Đông, hai người đổi chỗ cho nhau." Nói xong nhìn anh, Hoàng Kiến Quốc hạ mày xuống, lại phì ra một hơi khói nồng nặc.

Có chút ngoài dự liệu. Bí thư Đảng ủy công xã Hà Tây là Lương Chí Hoa, trong mấy năm học Đại Trại điên cuồng đó, danh tiếng còn lớn hơn Hoàng Kiến Quốc anh nhiều! Nếu nói về "chỉ huy mù quáng", thì "Lương Gan Dạ" kia làm những việc mù quáng còn nhiều hơn họ Hoàng anh, lòng dân oán hận cũng lớn hơn anh nhiều. Nhưng gã này chuyển hướng nhanh, chính sách kinh tế nông thôn mới vừa công bố, Lương Chí Hoa liền xoay mình một cái, lại trở thành điển hình quán triệt chính sách mới của cả huyện, khi gió thổi về sự thay đổi ở nông thôn Hà Tây truyền qua bên này, lọt vào tai anh, anh đang nằm trên ghế tre dưới bóng cây hông, phản cảm! Bỉ di! Thậm chí đối với nhân cách của Lương Chí Hoa cũng không còn tôn trọng nữa, "gió chiều nào xoay chiều nấy..."

Vậy thì, điều Lương Chí Hoa đến công xã Hà Đông có ý gì? Để Lương Chí Hoa đến Hà Đông mở ra cục diện khó khăn ư? Điều này rất rõ ràng...

Hoàng Kiến Quốc không nói ra được những lời này, chỉ đùn đẩy nói: "Tôi làm công tác nông thôn mấy chục năm, càng làm càng không biết làm nữa."

"Những cách nói và cách làm trước kia, đáng để suy ngẫm, đừng có cứng nhắc bám vào mấy điều khoản nào đó, phải đối mặt với thực tế nông thôn." Phó bí thư Nghiêm nói, lại như đùa cợt phê bình anh, "Lần này đến Hà Tây, thu dọn cái ghế nằm đi! Lập thu rồi..."

Bây giờ, Hoàng Kiến Quốc đã nhìn thấu ý đồ điều động anh, công tác ở Hà Đông không hiệu quả, phải dời anh đi giống như dời tảng đá vậy, đây mới là thực chất của việc để anh và Lương Chí Hoa đổi chỗ cho nhau. Anh châm lại điếu thuốc, chuẩn bị biện giải.

Đúng lúc này, cửa bị đẩy ra, một già một trẻ hai người nông dân bước vào.

"Chúng tôi là người của công xã Hà Tây." Một trong hai người, ông lão tự giới thiệu.

"Hai chúng cháu muốn tìm bí thư Nghiêm để bàn một vấn đề." Người trẻ tuổi nói.

Hai vị khách trông giống cán bộ nông thôn nhìn nhau, lại nghi hoặc liếc nhìn Hoàng Kiến Quốc một cái. Hoàng Kiến Quốc lập tức dập tắt ý định biện giải, đứng dậy cáo từ.

"Được rồi, cậu về trước đi!" Phó bí thư Nghiêm tiễn anh đến cửa, "Huyện ủy chuẩn bị tổ chức một hội nghị học tập, bàn luận lại về các vấn đề nông thôn hiện tại, chúng ta sẽ có cơ hội nói chuyện..."

Dắt xe đạp, ra khỏi cổng vòm tròn, đi đến chính viện Huyện ủy, dọc theo hàng rào tre cạnh vườn hoa trong sân đi về phía cổng chính, trong lòng Hoàng Kiến Quốc ngổn ngang rối bời, bứt rứt khó chịu, không nói rõ là mùi vị gì, xám xịt chua chát, đôi chân thế nào cũng không nhấc lên nổi.

Dưới mái hiên dãy nhà dân phía tây cổng Huyện ủy, có một quán trà, anh quyết định ngồi xuống chiếc ghế thấp, làm dịu tâm trạng. Bà lão bán trà ân cần chào hỏi, hai tay bưng đến một ly trà mát.

Một ly trà mát lành chảy từ khoang miệng khô khốc vào bụng, tức thì cảm thấy đầu óc tỉnh táo hơn nhiều, Hoàng Kiến Quốc nhìn đoạn đường dốc tiếp nối quốc lộ bên ngoài cổng Huyện ủy mà thất thần.

Bảy năm trước, để tăng cường lực lượng lãnh đạo ở tuyến đầu học Đại Trại, anh và hơn mười cán bộ cơ quan huyện được điều động ra ngoài, bổ sung vào mấy công xã tụt hậu. Khi anh đeo hoa, bước ra khỏi cổng Huyện ủy, trong lòng tích tụ bao nhiêu là khí thế! Khi đó đang thịnh hành khẩu hiệu "hy sinh vài cân thịt", anh đã chuẩn bị tư tưởng đầy đủ, cam tâm tình nguyện dùng vài cân thịt của mình để đổi lấy diện mạo mới cho công xã Hà Đông.

Ở công xã Hà Đông, anh đã từng có giấc ngủ an ổn nào chưa? Sườn dốc sâu thẳm, bãi sông đá sỏi lởm chởm, anh đã chạy hỏng bao nhiêu đôi giày? Những con đường mương nhỏ hẹp bùn lầy, ban đêm té ngã bao nhiêu lần? Năm đó tuyết rơi, trượt một cái rơi xuống mương, ngã đến bất tỉnh nhân sự... Ta là vì để hãm hại nông dân sao?

Bây giờ, bản thân lại rơi vào kết cục gì đây? Chua xót, thực sự khiến người ta chua xót...

Bà lão bán trà lại đưa đến một ly trà. Những ngày Hoàng Kiến Quốc còn làm việc ở Bộ Tổ chức Huyện ủy, bà lão đã bán trà ở đây rồi, người quen cũ cả.

"Lão Hoàng vẫn còn ở công xã Hà Đông à?"

"Sắp điều đi rồi."

"Đi là tốt. Cái nơi nghèo đói đó, ai đến cũng không trị được đâu."

Bà lão đang nói lời an ủi anh, Hoàng Kiến Quốc không lên tiếng, trong lòng hình như có chút không phục.

"Chính sách hiện nay, thay đổi nhanh! Phải nghĩ thoáng ra, thế thì mới tốt."

Anh lại uống cạn một ly trà, tự an ủi mình: Để Chân Long Thiên Tử đến Hà Đông mà ban phúc cho dân đi! Đến Hà Tây thì đến Hà Tây, dù không thể tiếp tục nằm trên ghế tre giết thời gian, nhưng cũng sẽ không liều mạng như ở công xã Hà Đông nữa, tôi nhìn thấu rồi...

Trả tiền trà, anh leo lên xe đạp, cảm thấy bụng hơi rỗng, thế là quay đầu xe, đi đến con phố cũ của huyện thành, ở đó có nhà ăn, còn có thể đi dạo chợ tự do, giải sầu, việc gì phải vội vàng chứ?

Con phố cũ huyện thành là nơi có quy mô lớn nhất trong thị trường nông sản toàn huyện. Hôm nay tuy không phải ngày họp chợ, hai bên đường phố vẫn bày đầy quầy ăn sạp rau, chỉ là không có những mặt hàng lớn như gỗ lạt, gia súc mà thôi. Cả con phố để lại ấn tượng trong anh, khiến anh liên tưởng đến cảnh tượng ở các thị trấn vào giữa những năm năm mươi. Đây là phồn vinh? Hay là tràn lan? Anh dường như rất tự nhiên treo một dấu hỏi trong lòng. Kể từ khi chợ nông sản mở cửa, anh chưa từng ghé qua, không có hứng thú. Có cái gì hay để xem chứ? Làm loại chuyện này, cần gì phải hô hào? Nhiều năm nay việc hạn chế và đấu tranh với kinh tế tiểu nông là chức trách thiêng liêng của Bí thư Đảng ủy công xã. Bây giờ bảo anh đi cổ xúy nông dân ra chợ tự do, thậm chí bảo anh đi dạo chợ tự do, đừng nói đến lý luận, về tình cảm cũng khó mà thông suốt!

Vừa gần ngã tư phố, một luồng mùi dầu thơm xộc vào lỗ mũi, trong tai cũng lọt vào một âm thanh ngọt lịm, giòn giã:

"Bí thư Hoàng, ăn bánh rán đi. Lại đây nào!"

Dưới cái lều vải xanh đó, phía sau cái chảo dầu đang cuộn sóng, chính là một gương mặt dài gầy gò đang chảy mỡ mồ hôi, đang cười hì hì với anh, đôi tay đang nhào nặn khối bột nóng một cách thuần thục, đây chẳng phải là Mã Thiên Thọ của đại đội Ma Loan thuộc công xã Hà Đông sao, mấy năm trước luôn thích lén lút làm chút buôn bán nhỏ, thuộc loại phần tử đại diện cho thế lực tự phát, từng nhiều lần bị đưa lên hội phê bình. Trước đây chỉ cần nhìn thấy Hoàng Kiến Quốc từ xa đi tới, đã sớm trốn chạy vào hẻm sau rồi! Bây giờ, loại người lén lút như vậy, lại dám đường hoàng cao giọng mời Hoàng Kiến Quốc ăn bánh rán ở nơi dễ thấy nhất huyện thành. Là muốn bán lấy tiền à? Quỷ mới tin! Rõ ràng là cố tình xỉ nhục người ta!

Hoàng Kiến Quốc nghĩ thế, cố tình dắt xe đến bên cạnh bàn bánh rán, chống xe lên, ăn hai cái bánh rán của ngươi, thì làm sao nào!

Vừa vào trong lều, Mã Thiên Thọ ngược lại rất dễ tính, đã sớm bày một đĩa bánh rán và đôi đũa trên bàn, ân cần khuyên những thực khách đang vây quanh chiếc bàn thấp hãy ép vào một chút, nhường cho Hoàng Kiến Quốc một chỗ ngồi.

"Việc làm ăn phát đạt chứ?" Hoàng Kiến Quốc trêu chọc hỏi.

"Được đấy! Không tệ!" Mã Thiên Thọ ngược lại cố tình phô trương nói, "Ngày thường một ngày bán được ba năm chục đồng, gặp ngày chợ đông người, nhiều nhất từng bán được một trăm hai."

"Anh sắp giàu rồi đấy!"

"Năm nay chưa được, muốn giàu thì phải chờ năm sau." Mã Thiên Thọ đại khái nghe ra giọng điệu của Hoàng Kiến Quốc, ngược lại nghiêm túc tính sổ sách, "Năm ngoái kiếm được hơn một ngàn đồng, trả hết nợ! Đại Hóa kết hôn vay mượn nhà thân thích bảy tám trăm, con cái đều đi học cả rồi, mình không trả được cho người ta, họ hàng đều xa cách hẳn! Năm nay nửa đầu năm kiếm được sáu bảy trăm tệ, cho Nhị Hóa đính hôn tiêu sạch rồi. Đợi năm sau, tôi có thể dựng nhà rồi! Nếu cứ dựa vào số điểm công ba hào một ngày ở đội, đừng nói là xây nhà, con cái lớn lên rồi, cũng không trả hết số nợ ông nội nó mượ để cưới bà nội nó đâu!"

Hoàng Kiến Quốc cảm thấy chói tai, đặt đũa xuống, đây chẳng phải bằng tát vào mặt anh, Bí thư công xã sao? Anh hối hận vì đã không nên đến trước cái chảo bánh rán này, dựa vào cái miệng lưỡi của Mã Thiên Thọ, thì có thể nói ra lời gì dễ nghe cơ chứ!

"Lão Hoàng, không cần vội!" Mã Thiên Thọ cứng rắn đẩy tay anh đang cầm tiền ra nói, "Anh ngại cho, tôi còn ngại lấy ấy chứ!"

Hoàng Kiến Quốc ném tiền lên bàn, vừa ra khỏi lều, tiếng Mã Thiên Thọ gọi khách lại vang lên:

"Lão Ngũ, lại đây nào! Ngũ ca tốt, không ăn thì cũng lại ngồi chơi đi!"

"Không đâu không đâu!" Người bị gọi ngại ngùng thoái thác.

"Ái chà! Lưng quần cứng rồi, chỉ đi không nghỉ! Nhìn người anh em đây một cái cũng không thèm nhìn nhỉ!" Mã Thiên Thọ không giống đang thành tâm mời chào khách, mà giống đang cợt nhả người cùng thế hệ.

Hoàng Kiến Quốc nghiêng đầu nhìn một cái, một ông lão gầy gò thấp bé, vai treo ngược một chiếc lồng tre, lưng còng xuống, đầu đội một chiếc nón lá rách, trong tiếng cười cợt của Mã Thiên Thọ, như gai đâm sau lưng, vội vã chạy trốn. Đây chẳng phải là ông lão Lưu Lão Ngũ của đại đội Nam Nguyên sao? Lúc anh đóng chốt ở đại đội Nam Nguyên, từng ăn cơm phái (bữa ăn luân phiên) ở nhà Lão Ngũ, là một người tốt bụng đến mức người ta nhét ngón tay vào miệng cũng không dám cắn cơ mà! Anh xoay người, gọi: "Lão Ngũ!"

Lão Ngũ dừng bước chân vội vã, khi nhìn rõ là Hoàng Kiến Quốc, miễn cưỡng đi về phía bàn bánh rán, nụ cười gắng gượng trên mặt và trong mắt không thể che giấu tâm trạng bối rối.

"Lão Hoàng, Bí thư Hoàng, anh cũng đi chợ à?"

Đây là một gương mặt bị cuộc sống khốn khổ vò nát, sự nghèo túng và cùng quẫn lâu ngày, khiến ông lão khó mà nói lớn tiếng, ngẩng đầu nhìn người. Mái tóc bù xù, râu ria, chiếc áo không tay dính đầy vết mồ hôi, những nếp nhăn sâu bên hai cánh mũi, đều không thể không đánh dấu rằng ông đã gần như kẻ ăn mày...

"Ngũ ca, cầm lấy, ăn chút đi!" Mã Thiên Thọ làm ăn với ông lão.

"Không không không!" Lão Ngũ vội vàng giơ hai tay lên, chắp lại một hàng, chặn cái đĩa đựng bánh rán đưa đến trước mắt.

"Sợ bánh rán nóng bỏng miệng à?" Mã Thiên Thọ cười hì hì, "Có tiền không tiêu, đồ ngốc số một! Ăn vào miệng, thực tế nhất."

Hoàng Kiến Quốc cầm lấy đĩa từ tay Mã Thiên Thọ, một tay kéo cánh tay Lão Ngũ, ngồi lại xuống bàn nhỏ, nhét đôi đũa vào tay ông lão.

Ông lão nông dân nghèo khó mà chính trực, giữa phố xá đông người, nhận sự bố thí của người khác, lại còn là vị lãnh đạo lớn như Bí thư Hoàng, ngượng ngùng khó xử đến mức không biết phải làm sao, đĩa đã cầm lên rồi, lại cứ không nỡ động đũa.

"Ông vào huyện làm gì?" Hoàng Kiến Quốc hỏi, rất tùy tiện, cố gắng làm dịu tâm trạng ông lão.

"Hây!" Ông lão cười ngượng ngùng, nói nhỏ, "Bán chút nhân hạt táo chua."

"Ừ!" Hoàng Kiến Quốc lúc này mới hiểu, vì sao trên mu bàn tay, cánh tay và má của Lão Ngũ lại có những vết máu, đó là do bị gai táo cào rách khi hái táo chua.

"Lũ trẻ sắp đi học rồi, phải đóng học phí đấy!" Lão Ngũ nói, "Tôi dắt hai đứa cháu, hái chút táo chua, chưng lên, vò sạch vỏ, phơi khô. Con trai không đến bán, con dâu lại càng không, chê mất mặt! Tôi già rồi, da mặt dày rồi, không sợ người ta chê cười."

Hoàng Kiến Quốc nghe xong, thực sự không tìm ra một câu nào để an ủi ông lão.

Mã Thiên Thọ lại kêu lên: "Cái đó sợ gì? Nghe nói nhân táo ở Quảng Châu là hàng thiếu, đang xuất khẩu đấy! Thế nào? Buôn bán phát tài không?"

Lão Ngũ nói: "Ông cháu bận rộn nửa tháng, đến hôm nay bán không được mười đồng. Sao bằng nghề làm bánh rán của anh."

"Tôi nặn bột thì tính là nghề gì, kiếm được mấy đồng cơ chứ!" Mã Thiên Thọ nói, "Nghe nói mấy cán bộ đại đội Nam Nguyên của các ông, thuê xe chở táo sang Thanh Hải bán, đi về bảy tám ngày, một người vơ được một ngàn đồng! Đó mới gọi là kiếm tiền! Lão Ngũ, ông cũng nên hùn vốn vào, việc gì phải hái táo chua chứ!"

"Nhà mình ngu muội..." Lão Ngũ cười.

"Ông nuôi hai con bò sữa, cũng là việc tốt." Mã Thiên Thọ nhiệt tình giới thiệu đạo làm giàu cho Lão Ngũ, "Mã Hổ ở thôn tôi, nuôi hai con bò sữa, ngày nào cũng giao sữa cho người nhà công nhân ở hòm thư 102, mỗi ngày thu nhập hơn hai mươi đồng!"

"Trên cao nguyên khô hạn của mình, hạn đến cỏ cũng khô chết cả rồi..." Ông lão lắc đầu.

"Thế thì, ông chỉ còn cách hái táo chua thôi." Mã Thiên Thọ giả vờ thở dài bất lực.

Hoàng Kiến Quốc nghe không nổi sự cợt nhả của Mã Thiên Thọ đối với một ông lão khốn cùng, nhưng lại không biết nói gì cho phải. Mã Thiên Thọ lại nghiêng mặt, cao giọng mời chào mua bán: "Bí thư Tào, mời ngồi đây!"

Hoàn toàn là cái giọng điệu nịnh hót. Hoàng Kiến Quốc ghét nghe cái giọng này, lại sợ Lão Ngũ bị Mã Thiên Thọ đùa cợt lần nữa, bèn kéo cánh tay ông lão, ra khỏi lều, ngồi xổm xuống dưới gốc cây hòe cổ thụ.

"Lão Hoàng, nghe nói anh sắp đi rồi?"

Hoàng Kiến Quốc không lên tiếng. Kể từ khi anh viết bản kiểm điểm "chỉ huy mù quáng" đến nay, luôn có những lời đồn đoán rằng anh sẽ bị điều đi. Một cán bộ ở một nơi không trụ lại được nữa, quần chúng sẽ đoán là anh sắp bị điều đi.

"Tốt, đi là tốt." Lão Ngũ bình thản nói, "Điều kiện ở Hà Đông mình thế này, có cách gì đâu? Anh ở Hà Đông nhiều năm, phí tâm, tốn sức, cũng chẳng được tích sự gì."

Hoàng Kiến Quốc nghe lời tiễn biệt rất thân thiện của ông lão, trong lòng trái lại càng xám xịt hơn, ông lão đối với anh ngay cả một chút lưu luyến cũng không có.

"Tình hình trong đội thế nào?" Hoàng Kiến Quốc theo thói quen hỏi.

"Vẫn như cũ."

"Thu hoạch vụ hè năm nay có tốt không?"

"Kém."

"Cánh đồng vụ thu mọc thế nào?"

"Không ra làm sao."

"Cán bộ đại đội có phải đi Thanh Hải bán táo không?"

Lưu Lão Ngũ im lặng, đúng là người tốt không muốn rước lấy thị phi mà, thở dài nói: "Trong đội không có ai quản. Người có tay nghề mộc thì đóng đồ đạc đem bán. Thanh niên đạp xe đạp đi bán rau bán dưa, sản xuất không ai quản nữa..."

Hoàng Kiến Quốc trong lòng nổi lên một cơn giận, thế này thì làm sao được? Chợt nhớ đến mình sắp rời nhiệm sở, thì cần gì nữa chứ?

Lưu Lão Ngũ nói: "Người ta ở Hà Tây hai năm nay thay đổi nhanh lắm! Con gái út của tôi năm nay kết hôn sang thôn Diêu xã Hà Tây, một ngày công đáng giá một đồng tám, một lao động khỏe mạnh một năm có thể kiếm được cả ngàn đồng. Mấy năm trước, thôn Diêu cũng nghèo như Nam Nguyên mình thôi, ba hào. Nghe nói người ta chia đất cho nhóm, bao khoán theo nhóm, khâu chặt cái mông mấy kẻ lười biếng lại! Đội còn mở xưởng gạch, xưởng gia công, còn trồng dược liệu... Chính sách là chính sách giống nhau, sao Hà Đông mình không thực hiện?"

Hoàng Kiến Quốc có thể nói gì đây?

"Chúng ta nếu có thể kiếm được một đồng một ngày công, đảm bảo không ai rời quê. Đội Nam Nguyên mình không giữ chân được người ta đâu!"

Ông lão Lão Ngũ không có ý hạ thấp Hoàng Kiến Quốc. Ông chỉ là một người khốn cùng không nơi nương tựa, một cách tự nhiên, gần như theo bản năng mà bày tỏ sự hâm mộ đối với cuộc sống no đủ mà thôi. Càng như vậy, càng khiến vị cha mẹ quan Hoàng Kiến Quốc lúc này mất đi sự cân bằng tâm cảnh.

Anh không đủ can đảm để hỏi thêm chuyện của Lão Ngũ nữa. Trong sự im lặng ngắn ngủi, giọng điệu cợt nhả của khách ăn bánh rán Mã Thiên Thọ lại vang lên:

"Lão Ngũ, xem kìa! Bí thư và đội trưởng thôn Tào xã Hà Tây người ta phong thái thế nào? Hai người ăn ba mươi cái bánh rán, ha, ăn bánh rán đến no căng!"

Hoàng Kiến Quốc nghiêng đầu nhìn sang phía bàn, ồ, vị khách được Mã Thiên Thọ gọi là Bí thư và đội trưởng, chính là hai vị khách công xã Hà Tây mà anh đã chạm mặt trong phòng Phó bí thư Nghiêm. Trước mặt họ bày một đống bánh rán, đang ăn rất khoái chí, một phong thái lưng cứng khí thô.

Đội trưởng trẻ tuổi cười hì hì: "Có người làm thống kê, thanh niên xã Hà Tây chúng tôi năm nay đính hôn hơn một trăm hai mươi đối tượng, thì có hơn một trăm là của công xã Hà Đông, người Hà Tây gả sang Hà Đông, chỉ có ba, mà còn là người đi làm thuê có lương cả đấy..."

Ông lão cười ngăn cản người trẻ: "Đừng có khoác lác."

"Khoác lác? Mấy năm trước tôi sao dám khoác lác? Túi tiền rỗng tuếch, khoác không lên đâu!" Chàng trai trẻ thỏa chí nói, "Cái thứ tiền bạc này thật lạ, dù là giấy in, lúc anh không có, lưng không tự chủ được mà cong xuống. Lưng dắt vài tờ tiền mười đồng vào thành phố, ha! lập tức ưỡn ngực thẳng lưng lên... ha ha ha..."

Vị bí thư già kia cũng ngửa cổ cười lớn.

Nhìn vẻ mặt thỏa chí của hai người, Mã Thiên Thọ tò mò hỏi: "Nghe nói Hà Tây các ông chia đất về hộ, làm đơn phương (làm riêng) rồi, phải không?"

"Không có chuyện đó." Đội trưởng trẻ nói, "Đó là hai đại đội vùng núi, ở phân tán, nên khoán sản đến hộ, bình nguyên không chia, làm là chế độ trách nhiệm. Đừng nghe người khác bôi tro trát trấu vào Hà Tây chúng tôi..."

"Cái gã 'Lương Gan Dạ' kia của các ông thật là có tài." Mã Thiên Thọ nói, "Nghe nói mấy năm trước, 'Lương Gan Dạ' cũng giày vò Hà Tây thảm hại!"

"Thảm! Còn thảm hơn Hà Đông các anh!" Bí thư già nói, "Nhưng cái tốt là, gã hiện đang thực hiện chính sách mới, vẫn gan dạ! Ruộng trách nhiệm xã chúng tôi, trong cả huyện là nơi đầu tiên làm được, nông lâm mục phó ngư, năm nghề hưng vượng, hồng hỏa lắm, tiền như nước chảy về Hà Tây!"

"Ồ!" Mã Thiên Thọ tỏ vẻ kinh ngạc và khâm phục.

Hoàng Kiến Quốc nghe đến đây, đối với vị thế cao mà Lương Chí Hoa - kẻ mà anh từng coi thường - đã đạt được ở Hà Tây, ít nhiều có chút ngoài dự liệu, lòng anh một lần nữa mất đi sự cân bằng. Anh muốn nhân đó rời đi, nhưng lại nghe ông lão kia bí ẩn nói:

"Nghe nói huyện muốn điều 'Lương đầu' của chúng tôi đi, cán bộ toàn xã liên danh viết thư, yêu cầu huyện để Bí thư Lương ở lại thêm hai năm. Cục diện Hà Tây vừa mới mở ra mà, nền tảng còn chưa dày. Hai chúng tôi đây—" ông lão chỉ vào chàng trai nói, "—chính là đại diện được mọi người ủy thác, đến yêu cầu Bí thư Nghiêm đấy..."

"Ồ!" Mã Thiên Thọ kinh ngạc thở dài, "Bí thư Nghiêm nói thế nào?"

"Chưa chốt!" Chàng trai nói, "Hai hôm nữa tìm lại!"

Ra là vậy! Lòng Hoàng Kiến Quốc hoàn toàn mất đi sự cân bằng, đập loạn nhịp, người Hà Tây không hề hoan nghênh Hoàng Kiến Quốc anh! Anh không còn tâm trí nào đi dạo chợ tự do nữa, quay đầu xe, ra khỏi huyện thành - Về! Mau về!

Rời khỏi huyện thành, dọc theo con đường nhựa nối liền hai công xã Hà Tây và Hà Đông, Hoàng Kiến Quốc đạp xe, lòng rối như tơ vò. Hai hàng cây dương to bằng bắp tay che chắn ánh nắng dữ dội buổi chiều, từng luồng gió mát thổi từ trên sườn núi xuống cũng không thể thổi tan cái nóng nảy bứt rứt trong lòng anh. Chạy nhanh thế này để làm gì? Về công xã Hà Đông làm gì? Thu dọn hành lý bàn giao công việc à? Người Hà Tây căn bản không chào đón họ Hoàng này! Còn Hà Đông thì sao? Những xã viên nghèo đến mức không thẳng lưng lên nổi, những ông lão đến nay không ăn nổi cái bánh rán giá một hào hai cái của Mã Thiên Thọ, còn những học sinh không nộp nổi học phí cho thầy giáo. Nghỉ ngơi dưới bóng cây đầu ruộng, ngủ trên chiếc chiếu rách không có đệm, đi trên con đường đến trường, họ sẽ chửi rủa Hoàng Kiến Quốc anh thế nào nhỉ? Sợ là ước gì dập đầu vái lạy mong anh sớm rời khỏi công xã Hà Đông đi cho xong!

Đến nông nỗi này! Làm lãnh đạo công xã kiểu này, thật chán ngắt! Đôi chân Hoàng Kiến Quốc không còn sức, bánh xe đạp quay chậm dần...

Dáng vẻ khúm núm của Lưu Lão Ngũ trước chảo bánh rán của Mã Thiên Thọ lại hiện lên trong đầu. Ông lão đáng thương...

Vẫn là mùa đông năm đó khi anh mới từ huyện đến công xã Hà Đông, anh đóng chốt ở đại đội Nam Nguyên, đích thân phụ trách một công trình hồ chứa nước nhỏ, đến lượt nhà Lưu Lão Ngũ nấu cơm. Ở nông thôn nơi này có thói quen sáng sớm dậy đi làm, chín giờ ăn sáng. Anh kéo dây đầm trên công trường cả buổi sáng, bụng đói dán vào cột sống. Lưu Lão Ngũ mời anh ăn cơm, cháo kê thơm phức và củ cải sợi, trên đĩa xếp một chồng bánh nướng vỏ vàng ruột mềm, tỏa ra hương thơm quyến rũ. Anh ăn liền hai cái, vẫn còn ý định thử cái thứ ba, là bữa ăn ngon nhất. Anh phát hiện Lão Ngũ chỉ uống cháo, mà không động vào một miếng bánh nướng nào, bèn nhường: "Ông ăn bánh nướng đi!"

"Răng tôi không tốt, cắn không nổi." Lão Ngũ cười nói.

Anh không để ý. Một bát cháo kê uống xong, Lão Ngũ muốn múc thêm cho anh, Hoàng Kiến Quốc từ chối. Để một ông lão hơn mình mười mấy tuổi múc cơm cho mình, anh thấy áy náy lắm, bèn tranh giành chạy vào nhà bếp. Vạn vạn không ngờ tới, trong bếp đang diễn ra một bi kịch: Vợ của Lão Ngũ, con dâu, đang đồng loạt hạ thấp giọng, vẻ mặt căng thẳng mắng hai đứa trẻ đang khóc lóc đòi ăn bánh nướng! Anh không nói gì, nói ra sẽ chỉ khiến những người nông dân nghèo sĩ diện càng thêm khó xử! Anh chỉ múc nửa bát cơm, khi trở lại bàn ăn trong phòng trong, khẩu vị biến mất sạch sành sanh.

Buổi trưa, Hoàng Kiến Quốc kéo dây đầm trên công trường tuyết bay phấp phới, tự động hô khẩu hiệu:

"Cố lên kéo đi nào!

Ăn bánh nướng đi thôi!"

Thanh niên cười đến không hét nổi, Hoàng Kiến Quốc trái lại cảm thấy trong mũi chua xót khó chịu...

Hồ chứa nhỏ trong kế hoạch, ở vùng sườn dốc chỉ xây được đợt đầu, anh đã lùa toàn bộ lao động khỏe mạnh của công xã vào Nam Câu để "làm cái lớn". Hồ chứa nước lớn vội vã lên ngựa này, mấy năm nay, kéo sập người Hà Đông, cũng kéo sập cả Hoàng Kiến Quốc. Anh buông tay không làm nữa, bây giờ vẫn là một cục "pin khô"...

Khẩu phần ăn của Lưu Lão Ngũ vẫn "thiếu"! Bánh nướng vẫn không được ăn, bánh rán lại càng là món hàng xa xỉ phẩm xa vời! Tôi lại sắp bị điều đi... Hoàng Kiến Quốc bắt đầu hổ thẹn: Vỗ ngực nhậm chức, cúi đầu trốn chạy. Mình cũng ứng nghiệm với quy luật này...

Con sông nhỏ nằm ngang trước xe, trên lòng sông mùa hạn, lộ ra một mảng cát đá và cỏ tranh. Một nhánh suối nhỏ, uốn lượn quanh co, lặng lẽ chảy trên bãi cát. Hoàng Kiến Quốc vốc một nắm nước, rửa tay rửa mặt, xuyên qua dòng nước trong vắt, có thể nhìn thấy những hạt cát dưới đáy đang di động, dưới đáy cát in bóng khuôn mặt anh, dường như già đi trong chớp mắt.

Hoàng Kiến Quốc trèo lên con đập chống lũ được xây bằng đá cuội, gió sông lay động những rặng liễu rủ trên đỉnh đầu, có thể nhìn xa trông rộng những thôn làng được bao phủ bởi lá xanh của cây cối trên sườn đồi công xã Hà Đông. Anh nhìn những thôn làng đó, hồi tưởng những chuyện quá khứ trong bảy tám năm ở Hà Đông, cố gắng đào bới một cái căn nguyên.

Từ thượng nguồn con sông nhỏ, có ba người đi xuống. Họ đi giữa đám đá lộn xộn trên bãi sông, nói chuyện, khua tay múa chân làm gì đó, đi đi dừng dừng, ngày càng gần Hoàng Kiến Quốc. Khi anh xác định chắc chắn người thấp bé mà đẫy đà trong đó chính là Lương Chí Hoa, tâm trạng càng thêm bất an. Kẻ "Lương Gan Dạ" - người mấy năm trước làm việc mù quáng còn ghê gớm hơn anh, sau đó bị đả kích cũng thê thảm hơn anh này - làm sao có thể giành lại được sự tin tưởng sâu sắc như vậy của quần chúng Hà Tây? Không thể không khiến anh phải nhìn bằng con mắt khác.

Hoàng Kiến Quốc châm một điếu thuốc, đợi Lương Chí Hoa đi xuống.

Ba người đó đứng giữa đám đá sỏi trên bãi cát, nói một hồi, đột nhiên rẽ hướng vượt qua dòng nước, lên bờ, định xuống đê sông. Hoàng Kiến Quốc đứng dậy, gọi:

"Lão Lương——"

Lương Chí Hoa quay người lại, nhìn về phía này, rồi lập tức chạy tới, cái thân hình chắc nịch thô to, sống động như một chiếc xe tăng đang lăn, chạy dọc theo đê sông xuống.

"Ha da! Hoàng đại nhân! Anh đến nhậm chức à?" Lương Chí Hoa nắm lấy tay anh, cười ha hả nói đùa. Xem ra, trước khi nói chuyện với anh, Phó bí thư Nghiêm đã bàn với Lương Chí Hoa về ý định để hai người bọn họ "đổi chỗ cho nhau" rồi.

"Hây! Tôi——" Hoàng Kiến Quốc tự giễu nói, "Tôi mặt mũi nào mà vào công xã Hà Tây của anh chứ!"

"Đồ dở! Còn khách sáo với tôi cái gì!" Giọng điệu của Lương Chí Hoa là thẳng thắn, chân thành, "Mau đến đi, chuyện quyết định rồi. Tôi chuẩn bị bàn giao thủ tục cho anh đây, lão huynh!"

"Người Hà Tây không hoan nghênh tôi!" Hoàng Kiến Quốc cười khổ một cái, cũng thành thật nói, kể ra việc chạm mặt hai vị cán bộ Hà Tây xin huyện điều động kia một cách hơi ngượng ngùng.

"Làm bậy! Mấy gã này, đơn giản là làm càn!" Lương Chí Hoa vừa nghe xong, nổi giận, sắc mặt lập tức thay đổi. Anh ta đại khái lúc này mới chợt nhận ra tâm trạng buồn rầu ủ rũ của Hoàng Kiến Quốc, đồng thời cảm thấy hành động của hai cán bộ Hà Tây chưa biết tên kia, đã kéo anh vào một tình cảnh khó xử không mấy vẻ vang. Anh vội kéo Hoàng Kiến Quốc ngồi xuống, chân thành giải thích, "Họ lén sau lưng tôi làm cái việc liên danh xin xỏ gì đó, tôi hoàn toàn không hề hay biết..."

"Anh đừng giải thích. Tôi không nghĩ là anh làm trò tiểu nhân, thật sự không nghĩ." Hoàng Kiến Quốc cũng chân thành nói, "Nhân dân nên có quyền lựa chọn cán bộ mà họ ủng hộ. Tôi lại muốn thỉnh giáo một chút, 'Lương Gan Dạ' anh hai năm nay ở Hà Tây làm thế nào vậy..."

"Mò mẫm bậy bạ! Mò mẫm bậy bạ thôi..." Sự nghi kỵ nhạy cảm của Lương Chí Hoa được giải tỏa, trên mặt lại hiện ra vẻ thoải mái cởi mở. Gã này trong số những người đứng đầu hơn hai mươi công xã toàn huyện, là một người lạc quan nổi tiếng, tính cách hào sảng, cười ha hả, chưa từng thấy một nét mặt u sầu nào, anh không chỉ đối với cấp dưới, đồng liêu như thế, mà đối với việc và lời nói của lãnh đạo huyện ủy địa khu, vẫn như thế, "Đã anh không nghi ngờ, vậy tốt, tôi báo cáo với anh! Hoàng đại nhân——"

Lương Chí Hoa ném cho Hoàng Kiến Quốc một điếu thuốc, tự mình châm một điếu, phả ra một hơi khói: "Anh biết đấy, mấy năm trước tôi gan hơn anh, gan đến phát điên luôn, ở Hà Tây làm bao nhiêu chuyện ngu xuẩn, việc mù quáng!"

Đây là một nhân vật không yên ổn, vừa nói vừa đứng dậy, một chân đạp lên tảng đá cao hơn. Hoàng Kiến Quốc chắp hai tay ôm lấy đầu gối, nghe Lương Chí Hoa đang nghiêng người trước mặt anh lớn tiếng nói: "Sau đó, chỉ thị của Trung ương vừa truyền đạt, người Hà Tây suýt chút nữa có thể ăn tươi nuốt sống tôi! Hận không thể dùng gậy đuổi tôi ra khỏi Hà Tây. Tôi bị đả kích nặng nề lắm! Thảm hại lắm! 'Lương Gan Dạ' tôi thật lòng muốn hại nông dân Hà Tây sao? Tôi nghĩ không thông! Oan uổng! Trong lòng đóng băng - lạnh thấu tim, không bao giờ làm cái loại việc cõng con dâu lên núi Hoa Sơn, tốn sức không được tiếng tốt này nữa đâu... Cứ nói đi! Cứ chửi đi! Dù sao cũng là cái đống lộn xộn này... Anh ban ngày đưa ý kiến, tôi ban đêm đóng sổ tay lại, đi ngủ!"

Hoàng Kiến Quốc lắng nghe, giống hệt hoàn cảnh và tâm tư của mình khi đó! Sau đó anh ấy đã thoát ra như thế nào nhỉ?

"Có một việc đã giáo dục tôi." Lương Chí Hoa đi đi lại lại trên tảng đá, "Vào giai đoạn cuối của chỉnh phong, mọi người trút giận xong, lại nhất trí đề nghị, muốn thúc đẩy 'Kênh Thu Hoạch' khởi động lại! Ha da, phen này, tôi ngủ không nổi nữa."

Hoàng Kiến Quốc biết sơ qua, Lương Chí Hoa trong cơn gió "nghĩ cái lớn, làm cái lớn", đã vứt bỏ dự án "Kênh Thu Hoạch", ở vùng núi Hà Tây, bày ra chiến trường xẻ núi tạo ruộng dài hai mươi dặm, làm chấn động địa khu, huyện. Anh từng đến đó tham quan, cái tên Lương Gan Dạ cũng chính là lúc đó nổi lên.

"Họ vậy mà đề nghị muốn mở lại 'Kênh Thu Hoạch'!" Lương Chí Hoa nhấn mạnh giọng, "Họ không phải phản đối mọi công trình xây dựng cơ bản nông nghiệp, mà là ghét sự giày vò mù quáng, không cầu thực tế, bày vẽ phô trương... Như thế, tôi bình tĩnh lại, mới bắt đầu nghiêm túc hồi tưởng lại sai lầm của mình..."

Hoàng Kiến Quốc không khỏi "ừ" một tiếng, Lương Gan Dạ à! Anh ấy đã rút ra được những thứ hợp lý từ ngay lúc bị quần chúng phê bình thê thảm nhất...

"Thế là, tôi mất mấy đêm không ngủ được. Từ lúc mới tham gia công tác, tự xét xử chính mình! Tôi rút ra một kết luận kinh khủng." Lương Chí Hoa mang theo cảm xúc nặng nề hiếm có, dừng chân, nhìn chằm chằm Hoàng Kiến Quốc, "Hai mươi mấy năm qua, tôi từng làm không ít việc tốt cho nông dân, cũng làm không ít việc mù quáng. Trong rất nhiều thời gian, chúng ta đang chỉnh đốn nông dân, hơn nữa từng bước một..."

Hoàng Kiến Quốc kinh ngạc mở to mắt.

Lương Chí Hoa nhìn thấy vẻ kinh ngạc của anh, không cho là đúng, ngược lại khinh miệt cười lạnh một tiếng, tiến lại gần, bẻ ngón tay nói:

"Tôi tham gia Đảng thời kỳ hợp tác hóa, sau đó được đề bạt lên xã.

"Năm năm bảy sợ nông dân chạy theo phái hữu, tôi tính cho nông dân một năm sổ sách, chứng minh sau hợp tác hóa đời sống ưu việt hơn trước hợp tác hóa.

"Năm năm tám, lúc đó tôi ở quê nhà Vị Bắc. Để gọi nông dân cái xã đó sáng mai đã sống cuộc sống cộng sản chủ nghĩa, tôi dẫn đầu cán bộ chính quyền toàn xã, xuống nông thôn thâu đêm, đập nồi nấu bếp, ăn cơm tập thể.

"Từ nửa cuối năm năm chín đến mùa đông năm sáu hai, công xã của tôi từng có người chết đói, lúc đó ai cũng không dám thừa nhận đó là chết đói, nói là bệnh.

"Mùa hè năm sáu năm, tôi từ Vị Bắc bị phái đến huyện chúng ta làm Tứ Thanh. Công xã nơi tôi ở, hai mươi chín đại đội, sau vận động bảo tồn lại một bí thư chi bộ, là để thể hiện chính sách đấy! Cán bộ, đội trưởng, kế toán khác đều bị đánh bay tất cả...

"Tứ Thanh vừa dứt, Văn hóa Cách mạng liền khai chiến ngay, nhóm cán bộ vừa lên lại đồng loạt đổ đài... Tôi cũng phải đứng sang một bên rồi.

"Năm bảy mốt, tôi được tuyên bố 'giải phóng', điều đến Hà Tây học Đại Trại, đại quy mô thúc đẩy làm lớn, nghĩ cái lớn làm cái lớn, cắt đuôi chủ nghĩa tư bản, hạn chế khuynh hướng tự phát..."

Lương Chí Hoa vừa nói vừa kể, càng nói càng nhanh, trút ra hết, lại đột ngột dừng lại, nhìn chằm chằm Hoàng Kiến Quốc, giọng điệu và vẻ mặt, là sự giễu cợt đau đớn thậm chí là tàn nhẫn đối với chính mình. Anh đột ngột quay người, vung tay, ném mẩu thuốc lá chưa cháy hết xuống dòng sông, gần như hét lên: "Chúng ta cắt bỏ 'thịt' trên người nông dân, chứ đâu chỉ là 'cái đuôi'!"

Hoàng Kiến Quốc lắng nghe, đây là một bản lý lịch công tác như thế nào đây? Mà đâu chỉ là sự sáng tạo riêng của một mình Lương Chí Hoa! Anh - Hoàng Kiến Quốc, vừa đập nồi của nông dân để luyện thép, cũng từng cắt "cái đuôi" của nông dân, hơn nữa lúc làm thì rất cứng tay đấy! Bây giờ cán bộ trên bốn mươi tuổi đang làm việc ở hai cấp huyện xã, ai mà chưa từng làm những việc ngu ngốc thần thánh này cơ chứ?

Lương Chí Hoa kể xong bản sổ sách này, vẻ mặt trở nên nghiêm trọng. Sự nghiêm trọng khi thể hiện trên một người vốn dĩ cởi mở vui vẻ này, trộn lẫn với giọng điệu cay nghiệt chua chát:

"Lúc tôi làm những việc ngu ngốc này, không hề cho là ngu! Tôi là liều cả mạng, làm không kể ngày đêm, chỉ sợ đứng sau người khác, có lỗi với Đảng thôi!"

"Tôi đập nồi của nông dân, vội vã lùa họ vào nhà ăn. Nồi lớn trong nhà ăn ăn sạch rồi, lại lùa họ giải tán. Động cơ và kết quả của mình hoàn toàn trái ngược, vậy mà không hề đỏ mặt! Chúng ta bồi dưỡng cán bộ nông dân lên, làm việc mười mấy năm, rồi đội cái mũ 'phần tử địa chủ bị bỏ sót' lên đầu họ, thực hiện chuyên chính. Nông dân nuôi thêm một con gà, một ổ trứng, cũng là đấu tranh giai cấp. Lương thực công của chúng ta, nói là năm năm không đổi, ai tin? Sự thật là một năm hai lần, ba lần truy thu, lương thực Trung tâm, lương thực yêu nước, lương thực hỗ trợ Á Phi Mỹ La... Vì những loại lương thực này, tôi đích thân dẫn cán bộ, lật tung hũ và rương lương thực của nông dân..."

"Nông dân của chúng ta quá tốt! Mặc dù đã trải qua sự giày vò năm lần bảy lượt, tôi làm bao nhiêu việc mù quáng, họ chửi tôi, nhưng cái 'Kênh Thu Hoạch' tôi sửa, họ lại không quên cái tốt, còn nói tôi cũng chịu không ít khổ, chỉ tiếc là tôi sau đó phát điên phát rồ, nông dân có lương tâm đấy... Làm bao nhiêu việc tổn hại lợi ích căn bản của nông dân. 'Lương Gan Dạ' tôi tính là 'gan dạ' gì chứ? Là 'Lương Tàn Bạo'! Có gan sửa chữa sai lầm, mới là 'Lương Gan Dạ' đích thực!"

Hoàng Kiến Quốc xấu hổ vô cùng, lời tự bạch móc gan móc ruột của Lương Chí Hoa, như một tấm gương, soi ra chính mình, bức màn tình cảm khó chia cắt đâm thủng nhất đó, cuối cùng cũng bị xé rách...

"Thế là, tôi đi khắp các thôn xóm, đến xin lỗi các cán bộ và xã viên từng bị tôi chỉnh đốn. Thực sự không ngờ tới, có vài xã viên bị tôi chỉnh cho sống dở chết dở, vừa thấy tôi đến, ngược lại đã cười, họ nói lời an ủi tôi... Tôi hận không thể đánh mình một trận." Lương Chí Hoa nói trong xúc động, cơ mặt trên mặt co giật, khóe mắt chảy nước mắt. Anh thở dài một hơi thật dài, lau khóe mắt, cười nói, "Trung ương ban bố lại 'Sáu mươi điều', tôi cảm thấy thời cơ trả nợ cho nông dân đã đến. Hai năm nay, Hà Tây thay đổi lớn hơn chút, nhưng so với khoản nợ tôi nợ họ, còn xa mới đủ. Bây giờ, cấp xã, cấp đội chúng ta đều có chút tích lũy, tôi muốn sau thu hoạch mùa thu năm nay, làm xong công trình dẫn nước của 'Kênh Thu Hoạch'. Như thế, trên Nhị Đạo Nguyên sẽ thành vùng tưới tự chảy rồi."

"Ồ! Ba người các anh lúc nãy ở bãi sông, là đang khảo sát công trình dẫn nước à!" Hoàng Kiến Quốc nói, không biết từ lúc nào, mắt anh cũng nhòe đi. Khi anh nằm trên ghế tre dưới gốc cây hông hồi tưởng công lao và khổ lao vượt năm ải chém sáu tướng của mình, thì Lương Chí Hoa lại đang tiến hành sự tự phán xét nghiêm trọng. Cái quỷ gì đã quấn lấy tim anh mà không nghĩ đến mình cũng có lúc "chạy đến Mạch Thành" (thua trận) cơ chứ? Là lời phê bình khéo léo của Phó bí thư Nghiêm nói "tôi phát hiện cậu hẹp hòi" ư? Đâu chỉ hẹp hòi! Lương Chí Hoa trong hoàn cảnh khó khăn bị quần chúng phê bình, đối mặt là nhân dân! Là nhân dân bị mình giày vò đến trắng tay! Còn tôi đối mặt là chính mình! Vấn đề nằm ở đây.

Hoàng Kiến Quốc đứng dậy, bắt tay Lương Chí Hoa. Anh là người không khéo ăn nói, càng kích động, càng ít nói. Anh buông tay Lương Chí Hoa, trầm ngâm nói: "Lão Lương à! Anh gan dạ! Danh xứng với thực!"

Lương Chí Hoa lại khôi phục tư thế thoải mái cười ha hả, vung cánh tay thô ngắn, nói: "Lão huynh, khi nào anh qua Hà Tây?"

"Tôi?" Hoàng Kiến Quốc nói, "Anh cứ chờ đấy!"

"Trước khi tôi đến Hà Đông, tôi sẽ đàng hoàng thiết kế xong công trình dẫn nước của Kênh Thu Hoạch, coi như là lời bàn giao cuối cùng đối với nhân dân Hà Tây. Anh sau thu hoạch mùa thu tổ chức lao động mà làm thôi." Lương Chí Hoa thỏa chí nói, "Nói thật, bây giờ tôi thật sự lưu luyến Hà Tây."

"Anh cứ chờ đấy!" Hoàng Kiến Quốc lặp lại, anh dắt xe, lại quay đầu, vẫy tay với Lương Chí Hoa, dọc theo con đường nhựa có hàng cây dương, lao nhanh về phía huyện thành. Gió thổi phồng vạt áo anh, phía sau truyền đến tiếng cười ha ha của Lương Chí Hoa...

Không màng lễ nghi, Hoàng Kiến Quốc đẩy phăng cánh cửa phòng số 3 ở sân đông Huyện ủy.

Phó bí thư Nghiêm đang đeo kính, đang phê duyệt tài liệu gì đó, thấy Hoàng Kiến Quốc, hơi chút kinh nghi. Ông tháo kính, đứng dậy.

Hoàng Kiến Quốc ngồi xuống, rất tha thiết yêu cầu:

"Lão Nghiêm, để tôi ở lại, ở lại Hà Đông đi."

1980.10. Bá Kiều

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 15 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.