Trần Trung Thực Đoản Thiên Tiểu Thuyết Tập

Trần Trung Thực Đoản Thiên Tiểu Thuyết Tập

Lượt đọc: 504 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Biết Thẹn

❊ ❊ ❊

Đến lượt thầy Vương bán kem.

Bên trong cột cổng xi măng vuông vức của trường tiểu học, hai chiếc ghế băng dài được kê song song, thùng kem màu trắng gác lên trên ghế, thầy Vương thì thong thả dạo bước dưới bóng cột cổng phía bên kia. Thầy đã quen vừa đứng trên bục giảng vừa thong thả bước qua bước lại, những lời giảng trầm bổng nhịp nhàng khiến từng bước chân của thầy trông vừa tự tin lại vừa tao nhã. Nhưng giờ đây, thầy không phải đối diện với ánh mắt của các nam sinh nữ tú, mà là đối diện với chiếc thùng gỗ chứa đầy kem que đậu đỏ đường trắng, dáng đi dạo bước thế nào cũng chẳng thể tao nhã, chẳng thể tự tin nổi.

Thầy Vương là một giáo viên lâu năm, năm nay năm mươi chín tuổi, sang năm tròn sáu mươi là có thể vinh quang về hưu. Thầy Vương đứng cả đời trên bục giảng, nhưng chưa từng phải đứng chầu chực bên một thùng kem bao giờ. Thầy đứng liền ba tiết trên bục giảng chẳng thấy mệt, vậy mà đứng cạnh thùng kem chưa đầy nửa tiếng đã mỏi lưng chồn chân. Thầy đứng trên bục giảng thì ung dung tự tại, đâu ra đấy, lòng dạ vững vàng; còn đứng cạnh thùng kem thì lại thấy lòng dạ rối bời, nhìn trước ngó sau, câu nệ gò bó. Thầy không ngừng tự cười nhạo mình trong bụng, đúng là trớ trêu kỳ cục, dạy học cả đời, mắt thấy sắp sửa cáo lão hồi hương thì lại đi bán kem que!

Dãy phòng học đầu tiên gần cổng trường và sát cạnh đường cái là của học sinh lớp dưới, từ một phòng học bên cạnh bỗng vang lên tràng thanh âm đồng thanh đọc chữ ghép vần, tiếng trẻ con lảnh lót non nớt nghe thật êm tai. Nghe thấy âm thanh ấy, người ta dễ liên tưởng đến bãi cỏ nơi thung lũng sau cơn mưa, đến những đám mây trắng lững lờ trôi trên nền trời xanh biếc. Nghe thấy âm thanh ấy, cõi lòng u uất của người ta như được gột rửa, trở nên rộng lượng, nhân từ và hòa nhã. Bất kể đàn ông hay phụ nữ đều từng cất lên những thanh âm tươi đẹp, thuần khiết và rung động lòng người như thế, nhưng về sau chẳng bao giờ cất lên được những thanh âm lay động, đẹp đẽ và trong trẻo nhường ấy nữa. Tuổi tác tăng dần kéo theo giọng nói của họ đều biến đổi, có người trở nên thô bạo ngông cuồng, có người trở nên hống hách sai bảo, có người trở nên thâm trầm u uất, có người trở nên trơn tru dẻo mỏ, có người lại đầy vẻ kiêu ngạo chua ngoa. Thầy Vương ngày ngày đều được nghe tiếng trẻ thơ non nớt cùng nhau đọc bài hoặc đồng ca, mấy chục năm qua mỗi một ngày đều được nuôi dưỡng trong thứ âm thanh thuần khiết ấy. Nét mặt thầy hiền từ, nếp nhăn phúc hậu, mắt sáng răng đều, mái tóc bạc trắng óng ánh, thảy đều là kết quả của việc được tiếng trẻ thơ ngây ngô tưới mát lâu ngày. Mãi cho đến hôm nay, tới lượt mình đi bán kem, thầy Vương mới có phần thấp thỏm không yên mà cất bước đi qua đi lại.

“Thầy Vương may mắn quá nhỉ! Hôm nay đến lượt thầy bán kem mà ông trời cũng chiều lòng người! Dự báo 37 độ C, phen này phát tài rồi!”

Thầy Lưu Vĩ dạy môn Lịch sử đang từ cổng lớn bước vào, tay phe phẩy mấy bao thuốc lá, mặc chiếc áo may ô dệt kim thưa lỗ, lờ mờ lộ ra hai nốt ngực đàn ông đen nhánh, đầu ngón chân xỏ đôi dép xốp đế dày. Vẻ mặt ung dung tự tại, gã nhìn thầy Vương cất tiếng.

Thầy Vương cười hì hì, tỏ ý đón nhận lời khen, biết rõ Lưu Vĩ vừa ra ngoài mua thuốc về, cũng biết rõ môn Lịch sử không xếp vào tiết đầu, nhưng vẫn bắt chuyện hỏi: “Ồ ồ! Thầy Lưu, thầy ra ngoài mua thuốc lá đấy à? Tiết này thầy không có lớp sao?” Hỏi xong liền nhận ra toàn là lời thừa thãi.

Lưu Vĩ đại khái cũng biết đó là lời thừa thãi, có thể chẳng thèm trả lời, chỉ chăm chú nhìn thùng kem của thầy, rồi lắc đầu, cười xì một tiếng: “Ái chà, tôi nói này thầy Vương ơi! Thầy giấu cái thùng kem vào tận phía sau cột cổng, người đi đường bên ngoài chẳng nhìn thấy, học sinh lại chưa tan lớp, kem của thầy định bán cho ma chắc?”

Thầy Vương nói: “Không sao không sao, học sinh tan học là ra mua ngay ấy mà!”

“Phải bày thùng kem ra ngoài cổng lớn, học sinh tan học thì bán cho học sinh, học sinh đang học thì bán cho người qua đường. Thầy bày thùng trong cổng lớn thì thiệt thòi quá rồi.” Lưu Vĩ nhìn thầy, ngắm nghía một hồi, bỗng bật cười, “Ối chao! Thầy Vương, thầy thẹn thùng đấy à?”

Thầy Vương đỏ bừng mặt, có chút bối rối, nhưng vẫn làm bộ như chẳng hề e ngại: “Mặt già da dày thế này rồi còn thẹn nỗi gì!”

“Không thẹn là tốt!” Lưu Vĩ nói, “Thời buổi này không chuộng cái thói hay thẹn đâu. Thầy mà xấu hổ thì chẳng làm nên tích sự gì, mặt dày mới kiếm được tiền, thăng quan phát tài chứ. Phàm là người muốn làm đại sự, phát tài to thì trước hết phải trải qua một khóa huấn luyện tố chất tâm lý: ‘loại bỏ sự rụt rè’.”

Thầy Vương đã nếm ra vị bóng gió, mỉa mai lộ rõ trong lời Lưu Vĩ, kiểu nói chuyện này đã vượt ra ngoài thói quen xưa nay của thầy, bèn ngậm miệng, không hùa theo nữa. Phạm vi chức trách của thầy là chủ nhiệm lớp Sáu A, dạy môn Ngữ văn, kiêm thêm môn Văn lớp Sáu B, tính rộng ra đến mức tối đa thì trách nhiệm của thầy cũng chỉ có 103 học sinh của hai lớp cuối cấp. Thầy bèn tìm cớ thoái thác: “Ái chà! Thầy Lưu, hôm nay tới lượt tôi bán kem, việc trong lớp thầy trông nom giúp cho một chút nhé.” Lưu Vĩ là trợ thủ của thầy, là phó chủ nhiệm lớp Sáu A.

“Lớp chẳng có việc gì đâu, thầy cứ yên tâm mà bán kem.” Lưu Vĩ bảo, “Tôi chỉ lo kem của thầy không bán hết, tan thành nước, chẳng kiếm được tiền mà lại phải bù cả vốn vào. Để tôi giúp thầy chuyển thùng ra ngoài cổng, trốn trong cổng thế này không xong đâu!” Nói rồi, gã đặt bao thuốc lên nắp thùng, rảnh tay cõng thùng lên, lại giục thầy Vương mang ghế theo. Thầy Vương một tay xách một chiếc ghế dài, chuyển ra ngoài cổng lớn, kê ngay ngắn song song. Lưu Vĩ đặt vững thùng kem, rồi làm mẫu cho thầy Vương những động tác chuẩn mực của người bán kem: “Thầy Vương nhìn này, một tay đặt lên nắp thùng, tay này giữ lấy túi tiền, túi tiền phải đeo vào cổ. Một chân đứng trụ, chân kia nghỉ ngơi, chân này mỏi rồi thì đổi sang chân kia. Mắt phải ngó chừng người qua lại, từ đằng xa đã phải cất tiếng rao: ‘Kem... que... đây...’. Làm nghề nào phải ra nghề nấy, dạy học thì phải ra dáng ông giáo, bán kem thì phải có cái điệu bộ của người bán kem...”

Thầy Vương bị chọc cười: “Được rồi được rồi! Thầy Lưu, cảm ơn thầy đã khai sáng chỉ bảo, tôi biết rồi.”

Lưu Vĩ cười hóm hỉnh, đong đưa bước vào trong cổng.

Lưu Vĩ đi rồi, thầy vẫn không đủ can đảm làm theo điệu bộ gã vừa chỉ dẫn, vẫn cứ đứng dạo bước bên lề đường cách thùng kem một hai mét, nhưng trong lòng lại bất giác đánh giá về Lưu Vĩ.

Lưu Vĩ hơn ba mươi tuổi, thi đỗ vào trường sư phạm trong hai năm đầu tiên khôi phục chế độ thi cử, bảy tám năm nay luân chuyển qua mấy trường tiểu học trong xã, cuối cùng mới coi như cắm rễ được ở trường này. Gã có cái đầu thông minh tuyệt đỉnh, duy chỉ thiếu mất chút nghị lực; gã đa tài đa nghệ, học gì biết nấy, nhưng kết cục lại là thứ gì cũng thông mà chẳng có thứ nào tinh. Gã dạy Văn lớp lớn thì chê nông cạn vô vị, dạy Toán lại ghét khô khan, rốt cuộc gã chọn môn Lịch sử, chủ yếu là vì không phải chịu quá nhiều trách nhiệm, thi chuyển cấp hay thi khảo sát toàn xã không thi môn Lịch sử thì gã chẳng có chút áp lực nào. Gã đã từ bỏ việc viết tiểu thuyết, chơi đàn điện tử, mà chuyển sang say mê cờ vây. Tính cách của gã khi thì đáng yêu, lúc lại bướng bỉnh đến mức gàn dở. Những trường gã từng đi qua chẳng có vị lãnh đạo nào ưa gã, nhưng sau đó lại nhận xét anh chàng này thực ra cũng khá. Gã đọc không ít dã sử cổ kim đông tây, đối với mọi người và mọi việc đều đem điển cố lịch sử ra để chứng minh quan điểm của mình là lẽ đương nhiên. Gã không bợ đỡ ai cũng chẳng cố ý làm tổn thương ai, ai mà chọc phải gã thì gã sẽ lôi hết bè lũ gian thần nghịch tặc trong lịch sử ra để chứng minh người đó cũng cùng một giuộc, lãnh đạo vừa sợ lại vừa coi thường gã. Người duy nhất ở trường này gã chưa từng mạo phạm chính là thầy Vương, bởi vậy mới để gã làm trợ thủ cho thầy Vương, giữ chức phó chủ nhiệm lớp Sáu A. Thầy Vương có lúc thấy người này chính trực đến mức đáng yêu, thông minh đến mức dễ mến, nhưng đôi khi lại thấy gã chẳng đâu vào đâu! Mặc thứ áo quần hở hang phơi da phơi thịt chạy rông khắp trấn, làm thầy giáo thì cũng phải chú ý đến phong thái diện mạo một chút chứ! Thế nhưng thầy chỉ biết cài chặt khuy cổ áo của mình, tuyệt nhiên không bao giờ mở lời chỉ trích lối sống buông tuồng của Lưu Vĩ.

Một người phụ nữ dắt theo đứa trẻ mua một que kem rồi rời đi, để lại một đồng xu năm xu. Khi đón lấy đồng xu năm xu ấy, trong lòng bàn tay thầy Vương bỗng dấy lên một cảm giác khác lạ, dù sao đi nữa, vị khách đầu tiên đã chiếu cố, việc buôn bán kem que đã mở hàng.

Trước khi vào hè, nhà trường đã mua về một bộ máy làm kem que, đây là kết quả của những cuộc tranh cãi ỏm tỏi suốt từ sau Tết Nguyên đán khi bước vào học kỳ mới. Sau khi khai giảng, chuyện các giáo viên bàn tán nhiều nhất là những điều mắt thấy tai nghe trong dịp Tết, và cảm giác chung mãnh liệt nhất trong những chuyện đó là dạy học ở trường này khổ sở nhất. Thầy Trương kể nhà máy nơi em trai thầy làm việc ngoài tiền thưởng cuối năm còn phát đủ mọi thứ cần cho ngày Tết, nào gà, cá, dầu ăn, rau cỏ, miến, hoa kim châm, mộc nhĩ, thịt lợn, thịt bò, thịt cừu cùng các loại gia vị cần thiết để nấu nướng, mỗi người một phần đầy đủ, ngay cả giấy vệ sinh cũng phát hẳn một bó to. Thầy Hồ lại bảo công ty nơi chị gái thầy làm việc ngoài những đồ ăn kể trên còn phát cả chăn điện, cốc điện, phích nước nóng bơm hơi. Mọi người đều thấy trường học rốt cuộc không thể so bì với xí nghiệp, bèn quay sang so sánh ngang với các trường khác trong xã: trường này mở xưởng gia công giày da, phát cho mỗi giáo viên một đôi giày da lót lông trị giá hơn ba mươi đồng; trường kia mua máy làm giá đỗ đi bán giá đỗ, các giáo viên chia nhau chẳng biết được bao nhiêu tiền, duy chỉ có trường này là chẳng phát nổi thứ gì cho giáo viên... Những lời bàn tán từ chỗ kín đáo chuyển sang công khai, cuối cùng đã được đưa vào chương trình nghị sự của ban giám hiệu nhà trường, thế là máy làm kem được mua về.

Hai gian phòng trước kia dùng cho học sinh vừa học vừa làm để "học nghề" nay được dọn dẹp sạch sẽ, tường quét vôi lại, máy làm kem được lắp đặt xong xuôi. Vì ngay từ đầu đã xác định đây là sản xuất sinh lời, đương nhiên không thể trông cậy vào học sinh gánh vác, vậy là phải thuê dân công, thế rồi có vài người, thậm chí phần lớn giáo viên tìm đến Hiệu trưởng Thành Bân trình bày đủ nỗi khó khăn của mình, yêu cầu tuyển con trai hoặc người vợ đang rảnh rỗi ở nông thôn vào làm công nhân làm kem. Vợ của Hiệu trưởng Thành Bân cũng ở nông thôn, mùa xuân rỗi việc, ông vốn muốn đưa người vợ trung niên khỏe mạnh của mình đến để kiếm chút thu nhập, nhưng đứng trước lời thỉnh cầu của bao nhiêu giáo viên, rốt cuộc ông không sao mở miệng được. Đối với mọi người đến xin xỏ, ông đều gật đầu nói một câu: “Được được được, để bàn bạc thống nhất rồi tính sau.” Hiệu trưởng Thành và Chủ nhiệm Ngô nghĩ ra một cách công bằng nhất: cho tất cả những người thỉnh cầu bốc thăm. Kết quả bốc thăm đương nhiên là người trúng thì mừng, người trượt cũng chẳng oán trách gì hiệu trưởng, bởi chính hiệu trưởng cũng bốc trượt. Không có cửa sau, thầy Vương cũng chẳng tham gia bốc thăm, ba cô con gái của thầy đều đã lấy chồng, đứa con trai duy nhất thì đang học ở Đại học Giao thông, khiến bao nhiêu giáo viên phải ghen tị.

Việc sản xuất kem diễn ra suôn sẻ, chất lượng lại ngon, thu hút một số nam nữ thanh niên ở các thôn xóm lân cận đến lấy buôn kem que. Chẳng được mấy ngày, vài giáo viên đã đề xuất với Hiệu trưởng Thành Bân: chúng ta sản xuất kem mà lại để người ngoài kiếm tiền, chi bằng để cho giáo viên tự mình kiếm thì hơn. Giữa lúc Hiệu trưởng Thành và Chủ nhiệm Ngô còn đang nghiên cứu tiếp, giáo viên Thể dục Dương Tiểu Quang đã không chờ nổi nữa, dũng cảm vượt qua ranh giới cấm kỵ, tiên phong lấy buôn một thùng kem từ xưởng, đặt dưới bóng cây ngoài sân thể dục, bắt học sinh chơi bóng rổ, đá bóng, nhảy dây, đu xà dưới trời nắng chang chang, sau đó tuyên bố nghỉ giải lao năm phút: “Mỗi người ít nhất một que kem, ai có tiền mặt thì nộp tiền mặt, không có tiền mặt thì mượn bạn cùng thôn, không mượn được thì tạm nợ, hôm sau đến trường mang trả là được.” Mỗi ngày gã có bốn năm tiết thể dục, bán kem có thể kiếm được bảy tám đồng. Lập tức có người phản ánh với Hiệu trưởng Thành Bân về chuyện Dương Tiểu Quang ép bán kem cho học sinh. Hiệu trưởng Thành gọi Dương Tiểu Quang đến nói chuyện, không ngờ Dương Tiểu Quang còn hùng hồn hơn cả hiệu trưởng: “Trường sản xuất kem que có phải để cho người ta ăn không? Chẳng lẽ chỉ cho người ngoài ăn mà không cho học sinh trường này ăn? Thầy không thấy mấy người bán rong lấy buôn kem rồi đứng ngay cổng trường bán cho học sinh à? Trời nóng nực thế này học sinh học thể dục mệt muốn đứt hơi, khát khô cả cổ, đua nhau chạy ra cổng lớn mua kem, tiết thể dục này của tôi còn dạy tiếp được nữa không? Tôi phục vụ học sinh, quan tâm sức khỏe học sinh, cung cấp kem cho học sinh thì có gì sai? Tôi kiếm vài đồng tiền thuốc lá là thầy có ý kiến đúng không? Thầy không có ý kiến thì ai có ý kiến, bảo người đó ra đây nói thẳng trước mặt tôi, để người đó vào dạy thể dục đi! Tôi thì giữa mùa hè nóng chết đi được, giữa mùa đông lạnh thấu xương, đi dạy cái môn thể dục này đúng là xúi quẩy tám đời, các vị làm lãnh đạo có ai đứng ra nói một câu công bằng chưa?”

Đứng trước tràng pháo liên thanh của gã, Hiệu trưởng Thành Bân lập tức rối loạn trận tuyến, vội chuyển sang nét mặt tươi cười, đổi giọng giải thích với Dương Tiểu Quang, nào là phải đối xử đúng đắn với ý kiến quần chúng, có lỗi thì sửa không có thì thôi vân vân. Cứ như thể ông không phải đến tìm Dương Tiểu Quang để chất vấn vấn đề, mà là đến làm công tác vỗ về an ủi vậy. Không phải Hiệu trưởng Thành Bân nhu nhược bất tài, mà là chính sở trường ngón nghề của Dương Tiểu Quang đã khiến ông không thể cứng rắn nổi. Ông đã dự cảm được Dương Tiểu Quang sắp sửa nói ra cái câu nửa như ngạo mạn, nửa như chửi bới kia: “Chốn này không dung ông thì ắt có nơi dung.” Giáo viên thể dục đang cực kỳ khan hiếm. Những giáo viên thể dục già trước đây do tuổi tác cao nên hầu hết đều chuyển sang làm công tác hậu cần, còn giáo viên thể dục trẻ tuổi thì bao năm nay chẳng được phân bổ về trường trong xã lấy một mống. Dương Tiểu Quang vốn cũng chẳng phải giáo viên chuyên ngành thể dục, gã từng đại diện cho huyện tham gia đại hội thể thao nông dân cấp thành phố và đoạt huy chương vàng môn nhảy cao, Ủy ban Thể dục Thể thao huyện quý mến chàng trai trẻ mang lại vinh dự cho huyện nhà, bèn tiến cử gã về trường này làm giáo viên thể dục dân lập, hơn nữa nhờ có sở trường đặc biệt nên được ưu tiên chuyển ngạch thành giáo viên công lập ăn lương nhà nước, đắt giá gấp trăm lần những giáo viên dạy Chính trị, Ngữ văn hay Toán học. Hiệu trưởng Thành nói: “Cậu dạy thể dục vất vả, điểm này tôi đã biểu dương nhiều lần rồi, vấn đề là việc bán kem cần phải do nhà trường thống nhất nghiên cứu. Cậu nên biết một câu cổ ngữ, ‘Không lo ít chỉ lo không đều’. Cậu bán kem thì người khác có muốn bán không? Cho nên cậu không cần phải nổi nóng, mà nên bình tâm suy nghĩ lại một chút...”

“Tôi chẳng việc gì phải suy nghĩ, cũng chẳng thể nào bình tâm được.” Dương Tiểu Quang hoàn toàn không phục, thái độ càng thêm cứng rắn: “Thầy... dứt khoát ký vào đơn xin chuyển công tác của tôi đi, để tôi đi cho rảnh nợ. Thầy ký một cái là tôi đi liền. Ủy ban Thể dục Thể thao huyện đã muốn tôi về đó từ lâu rồi...”

Hiệu trưởng Thành Bân đến bậc thang để bước xuống cũng chẳng còn, đành ngượng ngùng xòe hai tay ra, nói năng lúng búng: “Xem kìa, cậu nói đi đâu thế! Tôi đang nói chuyện bán kem, cậu lại lôi chuyện chuyển công tác vào...”

Ký túc xá của thầy Vương cách phòng Dương Tiểu Quang chỉ một bức tường, trần nhà bằng cót ép chẳng cách âm được, thầy nghe không sót một lời cuộc trò chuyện giữa Hiệu trưởng Thành và Dương Tiểu Quang. Thầy còn chưa nghe hết thì hai tay đã run lên bần bật vì tức giận, đành phải ngừng việc soạn giáo án. Thầy hình dung Hiệu trưởng Thành Bân chắc hẳn đang giận đến phát điên lên được. Thầy thầm nghĩ nếu mình là hiệu trưởng thì sẽ bảo: “Dương Tiểu Quang, anh muốn lên trời xuống đất, anh muốn đến Ủy ban Thể thao huyện hay đi tận Thế vận hội Olympic thì mặc xác anh, anh muốn đi thì cuốn xéo cho nhanh! Trường này dẫu có bỏ môn thể dục cũng không thèm thứ vô đạo đức như anh!” Thầy muốn chỉ thẳng vào mặt cái tên đầu tóc bù xù, huênh hoang tự phụ không biết trời cao đất dày kia mà quát mắng một trận: “Anh ăn nói như thế, làm việc như thế, căn bản không xứng làm một nhà giáo nhân dân...” Thế nhưng rốt cuộc thầy chẳng nói câu nào, chỉ vì nghe không nổi nữa mới bước ra khỏi cửa, đi một vòng quanh sân trường, rồi lại tự cười giễu mình: Ta dạy học cả đời, chưa từng lớn tiếng nặng lời với ai trước mặt người khác bao giờ, già cúp đuôi ra rồi mà tính khí lại bốc hỏa thế này, còn muốn dạy đời người ta cơ đấy! Chẳng việc gì phải thế!

Tối hôm ấy, toàn thể giáo viên họp hội đồng, chuyên đề bàn về cách thức bán kem que. Thầy Vương lại thêm một phen kinh ngạc, chẳng một ai phản đối chuyện Dương Tiểu Quang bán kem, ngay cả hiệu trưởng, chủ nhiệm cũng không có ý phản đối, mà là bảo mọi người thảo luận xem bán như thế nào, để vừa giúp mọi người “kiếm thêm vài đồng tiền thuốc lá”, lại không dẫn đến tình trạng “không lo ít mà lo không đều”. Không khí thảo luận vô cùng sôi nổi, mãi tới một giờ đêm mới bàn ra được một phương án vẹn cả đôi đường: các giáo viên luân phiên nhau bán kem.

Cổng trường cách đường cái chỉ chừng mười mét, xe tải nặng và máy cày tay chạy qua liên tục, để lại những luồng bụi mù mịt và tiếng gầm rú đinh tai nhức óc. Những nam thanh nữ tú đi xe đạp nối đuôi nhau lướt qua lướt lại, tiếng chuông leng keng giòn giã. Thầy Vương cúi đầu hoặc ngoảnh mặt đi, muốn cất tiếng mời người qua đường mua kem nhưng lại sợ người quen nhận ra. “Thầy Vương bán kem đấy à!” Không ngừng có người cất tiếng chào thầy. Những người chào hỏi đều nhận ra thầy, nhưng thầy thì nhất thời chẳng nhớ nổi họ là ai, trông thì quen mặt, nghe thì quen tai, ngặt nỗi không thể nhớ nổi tên, theo linh cảm thì họ đều từng là học sinh của thầy, hoặc là cha mẹ, ông nội của học sinh. Những học sinh thầy từng dạy có người đã bế cháu nội, lên chức ông ngoại rồi, thầy dạy họ, rồi lại dạy con họ, thậm chí cả cháu của họ nữa. Họ vội vã cất tiếng gọi: “Thầy Vương bán kem đấy à” rồi bóng dáng đã khuất dạng. Dường như trong giọng nói ấy chẳng hề nghe ra ý mỉa mai giễu cợt, cũng chẳng nghe ra vẻ kinh ngạc. Thầy Vương bán kem thực ra cũng bình thường thôi, việc gì phải làm ầm ĩ. Người ngoài đối với việc thầy Vương bán kem phản ứng chẳng hề gay gắt, chí ít cũng không nặng nề như chính tâm tư của thầy. Thầy bắt đầu cảm thấy một chút nhẹ nhõm, xen lẫn một thoáng quạnh quẽ.

“Thầy Vương bán kem đấy ư?”

Lại có một người lên tiếng chào. Thầy Vương nheo mắt nhìn cho rõ, nhưng vẫn không nhận ra, người này đeo một cặp kính râm to đùng, trên người mặc chiếc áo sơ mi hoa kẻ sọc tím sẫm, quần bò, chiếc xe máy dưới mông tuy đã dừng nhưng pô xe vẫn còn nổ phành phạch. Thầy Vương vẫn không nhận ra người này là ai. Người nọ từ từ bước xuống xe máy, tháo kính râm cài vào cúc áo trước ngực, một tay chống nạnh, vẻ mặt hơi ngạc nhiên hỏi: “Thầy Vương, sao thầy lại đi bán kem thế này?”

Thầy Vương nhìn bộ râu quai nón đen rậm của người đàn ông trung niên, đôi mắt sâu hoắm dưới hàng lông mày rậm rạp, trông quen quá đỗi mà chẳng sao nhớ nổi tên: “Ừm! Trường học tổ chức vừa học vừa làm...” Nói xong trong lòng càng thêm ngượng ngập, rõ ràng là vì bản thân muốn kiếm tiền, mà lại không tiện nói thẳng ra miệng.

“Vừa học vừa làm... thì cũng không nên để thầy ra bán kem chứ. Tuổi này rồi, lãnh đạo trường đúng là hồ đồ!” Người đàn ông trung niên nói rồi lại hỏi vặn lại: “Đây là nhiệm vụ giao cho từng giáo viên sao ạ?”

“Không phải, không phải.” Thầy Vương cắn răng, không thể nói dối để người ta mắng lãnh đạo được nữa, “Là các thầy cô tự muốn bán đấy.”

Người đàn ông trung niên há miệng, nuốt ngược những lời định nói hoặc những câu định hỏi vào trong, rồi mỉm cười: “Thầy Vương chắc không nhận ra em đâu, em là Hà Xã Thương, ở Hà Gia Doanh đây.”

“Ồ ồ ồ, em là Hà Xã Thương.” Thầy Vương sực nhớ ra. Hồi thầy dạy gã, gã vẫn còn là một cậu bé gầy gò mảnh khảnh, mặt búng ra sữa, đôi mắt có hàng mi rất dài lúc nào cũng hiện lên vẻ thẹn thùng e ấp. Thành tích học tập và phẩm hạnh của gã đều đứng đầu lớp, năm nào cũng được bầu là học sinh “Ba tốt”, thế nhưng khi bước lên bục nhận phần thưởng thì lại e thẹn đến mức không dám nhìn xuống phía dưới. Người đàn ông trung niên đứng trước mặt lúc này hàng mi vẫn dài như xưa, hốc mắt trũng sâu hơn, vẻ thẹn thùng đã biến mất sạch trơn, thay vào đó là một luồng khí thế bức người, cứ như muốn xuyên thấu tâm can người đối diện. Thầy thuận miệng hỏi: “Xã Thương, dạo này em làm công việc gì?”

“Em mở một xưởng giày ở nhà.” Hà Xã Thương nói, “Thầy Vương không biết đâu, hồi đó em đã lỡ mất cơ hội ra ngoài làm việc. Năm ấy xã xét tuyển đề cử đi học đại học, xã viên đều đề cử em, nhưng bí thư chi bộ lại báo tên cháu trai ông ta lên công xã, người ta được đi học đại học, giờ đang làm việc ở Tây An đấy! Hồi ấy xã viên xúi em lên công xã mà làm ầm lên, em lấy hết can đảm đi đi lại lại ba vòng trước cổng công xã rồi lại lủi thủi về. Chính bản thân em đã ngượng ngùng không dám mở miệng ra ấy chứ!”

Thầy Vương không khỏi ngạc nhiên: “Lại còn có chuyện đó nữa cơ à!”

Hà Xã Thương lại chuyển câu chuyện về phía thùng kem: “Thầy Vương, vừa nãy vừa nhìn thấy thầy bán kem, trong lòng em chẳng hiểu sao thấy khó chịu vô cùng. Bực nỗi mái đầu bạc trắng của thầy thế này, làm sao có thể đứng ở cổng trường mà bán kem que được chứ? Mất hết thể diện rồi còn gì! Thế này đi, cả thùng kem này của thầy em bao trọn hết, em mua về cho công nhân giải nhiệt. Em vào gọi nhờ một cuộc điện thoại, bảo người nhà đến chở kem về, thầy cũng khỏi phải đứng ở cổng trường chịu khổ nữa.” Nói rồi, chẳng đợi thầy Vương phân bua, gã tự tiện sải bước vào cổng trường gọi điện thoại, một lát sau đã quay ra, nói: “Xong rồi, người ta đến ngay bây giờ.” Hà Xã Thương ngồi thụp xuống, rút ra bao thuốc lá nhãn hiệu ba số 5.

Thầy Vương từ chối điếu thuốc, vẫn lẩm bẩm: “Em muốn cho công nhân giải nhiệt cũng tốt, nhưng em vào xưởng kem của trường mà lấy buôn, giá rẻ hơn. Thầy cứ đứng đây bán từ từ là được.”

“Thầy Vương đừng ngại.” Hà Xã Thương nói, “Hồi đi học chỗ thầy, em lúc nào cũng sợ người ta chê cười. Bây giờ em luyện cho lá gan lớn hơn rồi! Chẳng giấu gì thầy Vương, cái xưởng giày này của em, nếu cứ theo cái tính nết ngày xưa của em thì có vạn năm nữa cũng chẳng mở nổi. Em nghe nói cái ông Lữ hồi trước bị điều về cắm bản ở thôn em giờ đang làm giám đốc xưởng giày, em tìm đến ông ta, muốn mở một xưởng gia công cho bên họ, ông ta đồng ý rồi. Đến lần thứ hai em tới, ông ta lại bảo khó làm lắm. Về nhà người ta mới bảo em: ‘Đấy là người ta đòi quà đấy!’. Em cắn răng đưa cho ông Lữ một nghìn đồng, lại còn hứa sau khi xưởng giày mở ra sẽ ăn chia ba bảy, nghĩa là ông Lữ chẳng cần nhúng tay vào việc quái gì cũng có tiền đút túi. Ba năm nay số tiền em đưa cho ông Lữ, thầy mà nghe thấy chắc giật nảy mình ngã lăn ra mất!”

Thầy Vương ồ à kinh thán. Những chuyện thế này tuy thầy nghe nói không ít, nhưng vẫn không nén nổi sự kinh ngạc.

“Thầy ơi, thời buổi bây giờ... chao ôi!” Hà Xã Thương lắc đầu, “Bây giờ em thường hay nhớ đến những đạo lý làm người, những phẩm hạnh mà thầy từng dạy chúng em, giờ ngẫm lại vẫn thấy chí lý lắm, chẳng sai chút nào. Thế nhưng... không dùng được nữa rồi!”

Lòng thầy Vương chùng xuống, không nói nên lời. Những đạo lý đúng đắn rành rành lại chẳng thể áp dụng, chẳng thể dùng được nữa. Vậy mà hiện giờ thầy vẫn đang ngày ngày giáo dục đạo đức và phẩm hạnh như thế cho học sinh lớp Sáu A của mình, thứ giáo dục này là có ích hay là trở ngại cho học sinh đây?

Lại một chiếc xe máy nữa lao tới, ôm một khúc cua gắt rẽ vào con đường xi măng trước cổng trường, đỗ xịch trước mặt Hà Xã Thương. Hà Xã Thương phân phó: “Chở thùng kem của thầy Vương đi. Chia kem cho mọi người ăn, rồi mang tiền với thùng trả lại đây.”

Người tới là một thanh niên vạm vỡ, nhanh nhẹn, đối với mỗi lời Hà Xã Thương nói đều gật đầu lia lịa hai cái, dáng vẻ răm rắp phục tùng, bảo sao nghe vậy. Gã ôm thùng kem buộc chặt vào giá sau của xe máy, miệng liên tục vâng dạ: “Giám đốc cứ yên tâm, chút chuyện mọn này sao em làm hỏng được!”

Hà Xã Thương quay sang nói với thầy Vương: “Thầy Vương về nghỉ ngơi đi, em phải vào thành phố có việc đây. Mấy hôm nữa em mời thầy ghé nhà em chơi, em có nhiều chuyện muốn thưa với thầy lắm! Thầy là một người tốt, một người thầy tốt.”

Gã thanh niên chở thùng kem nổ máy rời đi.

Hà Xã Thương gài lại chiếc kính râm to bản lên mắt, phóng xe chạy về hướng tây, để lại một luồng khói xăng khét lẹt nồng nặc.

Thầy Vương nhìn bóng người và chiếc xe khuất dần, bỗng thấy hụt hẫng, trong lòng như trống rỗng, đầu óc cũng có phần đờ đẫn.

Buổi trưa sau giờ tan học, thầy Vương bán được nửa thùng kem. Học sinh lúc ùa ra khỏi cổng trường đã sớm móc sẵn những đồng năm xu, ồn ào xúm xít vây quanh: những tiếng gọi “Thầy Vương bán cho em một que kem” ríu rít không ngớt như đàn gà con vừa mới nở. Thầy cuống cuồng thu tiền lấy hàng, luống cuống tay chân không kịp trở tay. Mọi bận lúc tan học, thầy thường đứng ở cổng trường kiểm tra nếp sống tác phong, trang phục của học sinh bước ra, em nào đội mũ lệch, áo phanh ngực, xắn ống quần đều được thầy uốn nắn sửa sang lại từng chút một; lúc ấy thầy thường có một cảm giác thiêng liêng, rằng việc rèn luyện cho trẻ nhỏ hình thành thói quen sinh hoạt văn minh từ thuở ấu thơ là trách nhiệm xã hội lớn lao của người thầy giáo tiểu học. Nhưng giờ đây, thầy đã chẳng còn tâm trí đâu để bận tâm đến những điều đó nữa, việc thu tiền đưa hàng đã khiến đầu óc thầy rối tung như mớ bòng bong, hơn nữa mỗi lần đón lấy đồng xu từ bàn tay nhỏ nhắn của các em, trong lòng thầy lại trào lên nỗi xót xa khó chịu: mình đang kiếm tiền của chính học trò mình! Vì lòng dạ không yên nên thầy thường xuyên thối nhầm tiền hoặc lấy nhầm kem. Đúng lúc đó, cậu bé Hà Tiểu Mao lớp trưởng lớp Sáu A chạy tới: “Thầy Vương, để thầy thu tiền, em lấy kem cho.” Thầy Vương vội nói: “Tan học rồi, em mau về nhà ăn cơm đi!” Hà Tiểu Mao nhất quyết không chịu đi, xăm xắn giúp thầy bán kem. Đợt cao điểm sau giờ tan học sắp sửa trôi qua, Hà Tiểu Mao đột nhiên túm chặt lấy vai một cậu bé trai, lôi xềnh xệch đến trước mặt thầy Vương: “Sao cậu lại ăn trộm kem?”

Thầy Vương giật nảy mình, cậu bé bị bắt không phải học sinh lớp Sáu A của thầy, thầy không gọi được tên. Cậu bé cãi chày cãi cối: “Tớ trả tiền rồi, tớ đưa cho thầy Vương rồi mà.” Tiểu Mao không buông tha: “Cậu chưa trả chút nào hết! Tớ nhìn thấy thầy Vương thu tiền của ai thì tớ mới đưa kem cho người đó, cậu căn bản chưa đưa tiền. Thầy Vương, bạn ấy đã trả chưa ạ?”

Thầy Vương nhìn sâu vào đáy mắt cậu bé kia thấy toát lên một nỗi e sợ đầy xấu hổ, bấy nhiêu là đủ chứng minh cậu bé đã trả tiền hay chưa rồi. Thầy nói: “Trả rồi.” Trong mắt cậu bé kia bỗng lóe lên một tia sáng, vội vàng cúi gập người chào thật sâu rồi quay đầu chạy biến, vừa chạy lên đến đường cái đã vứt ngay que kem vào bụi cỏ hoang bên vệ đường. Hà Tiểu Mao bĩu môi, mặt tức đến đỏ bừng: “Thầy Vương, bạn ấy chưa đưa tiền đâu.” Thầy Vương bảo: “Thầy biết là chưa đưa.” Hà Tiểu Mao gay gắt hỏi: “Vậy sao thầy lại thả bạn ấy đi? Chẳng phải thầy dạy từ nhỏ phải rèn luyện tính trung thực sao? Sao thầy cũng nói dối thế?” Thầy Vương nói: “Phải rồi. Đôi khi... con người ta cần phải biết khoan dung với người khác. Em còn chưa hiểu được đâu.”

Hà Tiểu Mao ấm ức, hậm hực bỏ đi.

Dương Tiểu Quang khoác thùng kem đi tới, cười hì hì bảo: “Thầy Vương, đổi chỗ thôi, đến lượt tôi đứng ở cổng trước rồi.”

Thầy Vương gật đầu, cõng thùng bước vào cổng trường. Ngoảnh đầu nhìn lại, thấy Dương Tiểu Quang đã dời ghế băng ra sát lề đường cái, lại còn cất giọng rao lảnh lót: “Kem... que... đây... kem que đậu đỏ đường... cát... đây...” Thầy mới sực nhận ra, suốt cả một buổi sáng vừa qua, mình chưa từng cất lên lấy một tiếng rao. Thầy vội vã quay về ký túc xá, đặt thùng kem xuống, bụng dạ cồn cào đói meo nhưng chẳng buồn nuốt thứ gì. Thầy uống một ngụm trà nguội, ngả lưng xuống giường rồi ngủ thiếp đi.

Giữa cơn mơ màng chập chờn, thầy Vương bị người ta lay dậy, mở mắt ra, hóa ra là Hà Tiểu Mao đang đứng bên mép giường. Hà Tiểu Mao vội vã giục giã: “Thầy Vương dậy mau đi, các bạn đến trường cả rồi, nhân lúc chưa vào lớp tranh thủ bán thêm ít kem đi thầy!” Thầy Vương nghe vậy bỗng thấy phản cảm, một đứa học trò nhỏ tuổi ngần này mà đã đam mê cái ngón buôn bán kem que, thật khiến người ta chướng mắt. Nhưng thầy lại không nỡ dội gáo nước lạnh vào lòng nhiệt tình của học sinh, đành nói: “Ồ... được... thầy ra ngay đây.”

Hà Tiểu Mao càng thêm hào hứng: “Thầy Vương nếu mệt thì để em ra bán đỡ cho thầy một lát, đến lúc vào học thầy hẵng ra.”

Thầy Vương lắc đầu: “Em đi chuẩn bị bài trước giờ học đi! Thầy ra bán ngay đây. Thầy không mệt.”

Hà Tiểu Mao bước đến bên cạnh thầy Vương lúc này đang rửa mặt trước giá chậu, nói: “Thầy Vương, bố em bảo chiều nay lúc về em mang thêm một thùng kem nữa, thầy cứ lấy sẵn ra đây, em mang đi, thế là thầy lại bán thêm được một thùng rồi.”

Thầy Vương dường như lúc này mới liên hệ Hà Tiểu Mao với Hà Xã Thương lại với nhau, thầy nói: “Bố em muốn mua thì cứ đến xưởng kem của trường mà mua, vừa tiện lại vừa rẻ hơn.”

Hà Tiểu Mao nói: “Bố em bảo phải mua từ tay thầy, để cho thầy kiếm thêm tiền.”

Thầy Vương nghe xong liền cau mày, mím môi lại, trong lòng trào dâng một nỗi phản cảm cực kỳ mãnh liệt. Hành động nhiệt tình giúp đỡ của cậu học trò kiêm lớp trưởng lớp Sáu A này lại chính là thứ kích động tâm trạng chán ghét trong thầy; sự sốt sắng đối với chuyện làm ăn buôn bán và các mối quan hệ xã giao ở một đứa trẻ mới mười hai tuổi đầu khiến thầy thấy ghê tởm, thế nhưng thầy lại không nỡ làm tổn thương đứa trẻ, đành vờ giữ giọng điệu thản nhiên như không có chuyện gì để khuyên nhủ lần nữa: “Em đi chuẩn bị vào học đi!”

Sự nhiệt tình của Hà Tiểu Mao không được phát huy, có phần cụt hứng bước ra khỏi phòng. Đến lúc bước qua bậu cửa, Hà Tiểu Mao lại không cam lòng ngoái đầu lại: “Người ta như thầy giáo Dương dạy thể dục đã bán hết ba thùng rồi đấy. Thầy Vương... thầy thật là...”

Thầy Vương lạnh lùng ngắt lời: “Em đi chuẩn bị bài đi! Trẻ con bận tâm mấy chuyện này làm cái gì?”

Hà Tiểu Mao bỏ đi. Thầy Vương cõng thùng kem rảo bước về phía cổng sau. Cổng sau có một hàng cây hòe to lớn, tán lá rậm rạp che phủ một khoảng râm mát, thoáng đãng dễ chịu. Thầy Vương ngồi trên ghế đá, lấy khăn tay phe phẩy cho mát, trong đầu lại hiện lên hình bóng của hai cha con Hà Tiểu Mao. Thằng bé Hà Tiểu Mao này quả thực là bản sao đúc từ khuôn mẫu của Hà Xã Thương năm xưa, vóc người mảnh khảnh, khuôn mặt trắng trẻo mịn màng, hàng mi dài hơn hẳn những đứa trẻ bình thường và đôi mắt hơi sâu, trông vừa thông minh, ngoan ngoãn lại kháu khỉnh. Nó cũng thông minh như bố nó, phản ứng nhanh nhạy, khả năng tiếp thu rất tốt, trong lớp luôn đứng hàng đầu, các thầy cô giáo xưa nay đều tin chắc sau này nó sẽ làm nên trò trống lớn. Nhưng đến giờ, thầy Vương mới cảm nhận rõ rệt sự khác biệt to lớn giữa Hà Tiểu Mao và bố nó là Hà Xã Thương: ánh mắt lúc nào cũng thẹn thùng bẽn lẽn của người cha Hà Xã Thương năm nào nay đã hoàn toàn biến mất trong mắt Hà Tiểu Mao, thay vào đó là một vẻ ranh mãnh hơn hẳn những đứa trẻ cùng trang lứa, một thứ mùi vị trần tục sành sỏi việc đời vốn chẳng hề tương xứng với lứa tuổi của nó...

“Thầy Vương ơi, bán cho em que kem!”

Bốn năm cô bé đã vây quanh trước mặt, chìa những bàn tay nắm chặt tiền về phía thầy. Thầy Vương dứt khỏi dòng suy nghĩ, lập tức thu tiền lấy kem. Thầy từ cổng sau nhìn vào trong sân trường, thấy từng tốp học sinh nam nữ đang nườm nượp đổ dồn về phía cổng sau, việc buôn bán của thầy thoắt cái đã trở nên đắt như tôm tươi. Giờ nghỉ trưa khi nhiệt độ bỗng chốc tăng vọt chính là khoảng thời gian hoàng kim để tiêu thụ kem que và đồ giải khát, lũ trẻ tranh thủ chút thời gian tự do trước giờ vào lớp để thưởng thức một que kem thì còn gì sảng khoái bằng. Thầy Vương cuống cuồng thu tiền lấy hàng, trên đầu trên mặt túa ra những giọt mồ hôi to như hạt đậu, cũng chẳng kịp đưa tay lên lau, mắt thấy thùng kem sắp sửa bán hết veo.

“Thầy Vương buôn may bán đắt quá nhỉ!”

Thầy Vương ngẩng khuôn mặt đầm đìa mồ hôi lên, thấy Dương Tiểu Quang đang đứng sừng sững bên cạnh, thân hình rắn rỏi dẻo dai của gã giáo viên thể dục toát lên một vẻ đẹp tự nhiên, thế nhưng thầy Vương lại nghe thấy trong lời nói kia phảng phất mùi chua cay xỏ xiên, xuyên qua nụ cười gượng gạo trong ánh mắt gã, thầy Vương đọc được sự thù địch ngấm ngầm ẩn giấu bên trong. Thầy không đoán nổi ý đồ của gã, chỉ thuận miệng đáp: “Ừm! Lúc này trời nóng quá, tụi nhỏ...”

Dương Tiểu Quang lại bí hiểm nháy mắt: “Thầy Vương, để tôi dẫn thầy đi xem trò hay này...” Nói rồi gã đưa tay ra định kéo tay thầy Vương.

Thầy Vương ngơ ngác: “Có gì hay mà xem! Đừng có đùa.”

Dương Tiểu Quang khăng khăng nắm chặt tay thầy: “Thầy cứ đi xem là hiểu ngay, thú vị lắm cơ!”

Thầy Vương không thể từ chối được nữa, đôi cánh tay đầy sức mạnh của gã giáo viên thể dục cứ thế lôi kéo, kéo giật thầy đi về phía sân trường.

Khi thầy Vương đứng ngoài cửa sổ một phòng học, nhìn thấy cảnh tượng diễn ra bên trong lớp, thầy giận và thẹn đến mức suýt ngất lịm đi...

Trên bục giảng của phòng học lớp Ba C, lớp trưởng lớp Sáu A là Hà Tiểu Mao đang đứng đó, ra sức cổ động lũ học sinh lớp ba: “Các bạn muốn mua kem que thì mau ra cổng sau đi! Ở cổng sau có thầy Vương chủ nhiệm lớp chúng tớ đang bán kem đấy. Thầy Vương dạy giỏi lắm, năm nào cũng phụ trách lớp cuối cấp, sau này các bạn lên lớp sáu cũng sẽ là thầy Vương làm chủ nhiệm, dạy Văn cho các bạn. Bây giờ thầy Vương đang bán kem, mọi người giúp một tay, làm ơn làm phước ủng hộ để thầy Vương bán được nhiều kem kiếm thêm tiền đi...”

Thầy Vương sững sờ nhìn chằm chằm vào Hà Tiểu Mao, trước mắt bỗng tối sầm lại, suýt nữa thì ngã quỵ; màn biểu diễn vụng về hèn hạ của đứa học trò này đã đẩy thầy vào một tình cảnh nhơ nhuốc ê chề. Dương Tiểu Quang lúc này đã lật mặt, để lộ nguyên hình bản chất: “Thầy Vương, nếu thầy có nhã hứng thì cứ đi hết các lớp mà xem, ban cán sự lớp Sáu A của thầy giờ đều làm nhân viên tiếp thị, làm loa quảng cáo cho thầy cả rồi đấy...”

Tay thầy Vương run lên bần bật, miệng lắp bắp không nên lời: “Thầy Dương... tôi không hề biết... lũ trẻ này... lại làm thế...”

Dương Tiểu Quang bĩu môi: “Thầy Vương, tôi thật chẳng ngờ thầy lại chơi cái trò này đấy! Ngày thường tôi rất kính trọng thầy, thấy thầy đức cao vọng trọng, tu dưỡng tao nhã, không ngờ thầy lại là một kẻ... ngụy quân tử!”

Mặt thầy Vương thoắt cái trắng bệch, không thốt ra nổi một lời. Đúng lúc ấy Hà Tiểu Mao đã chạy từ trong lớp ra, đứng trước mặt hai người thầy giáo, không chút sợ hãi nói lớn: “Em làm người tiếp thị thì có gì sai, có gì không đúng chứ? Thầy dạy thể dục toàn ép chúng em phải mua kem, bắt mỗi người một que không ăn không được. Hôm qua lúc học thể dục thầy còn bảo các bạn hôm nay tới lượt thầy bán kem, bắt mọi người nhất loạt phải mua của thầy cơ mà...” Thầy Vương nghe đến đó bèn vung tay lên, một tiếng “chát” giòn giã vang lên, tát cho Hà Tiểu Mao một cái như trời giáng. Hà Tiểu Mao ấm ức trừng mắt lườm thầy một cái, ôm lấy mặt khóc chạy biến đi.

Dương Tiểu Quang càng thêm phẫn nộ, lớn tiếng làm ầm ĩ: “Đạo đức giả quá thể mà! Thầy Vương! Hồi trường họp bàn chuyện bán kem, thầy nói giáo viên đi bán kem thì ảnh hưởng xấu, không được chạy theo đồng tiền! Tôi cứ tưởng thầy phẩm cách thanh cao thật cơ đấy! Không ngờ thầy còn hám tiền hơn cả tôi, lại còn bất chấp thủ đoạn, xúi giục học sinh bày trò mưu mô...”

Thầy Vương thấy đã có không ít học sinh và giáo viên xúm lại vây xem, xấu hổ đến mức há miệng nghẹn lời, trăm miệng khó bào chữa, chỉ muốn đâm đầu vào tường gạch mà chết cho xong. Dương Tiểu Quang càng thêm đắc ý làm nhục thầy trước mặt đám đông học sinh và giáo viên: “Dương Tiểu Quang tôi đây ham tiền, nhưng tôi kiếm tiền quang minh chính đại. Trong lòng tôi muốn kiếm tiền thì mồm tôi nói muốn kiếm tiền, không giống như ai kia trong bụng muốn vơ vét nhưng ngoài miệng cứ xoen xoét nói ảnh hưởng xấu này nọ, đạo... đức... giả!”

Thầy Vương không thể nào chịu đựng nổi nữa, bèn lách khỏi đám đông, dứt khoát quay về phòng mình. Giáo viên dạy Lịch sử Lưu Vĩ một tay phe phẩy quạt nan, chân vẫn xỏ đôi dép lê bước tới, chặn đường thầy Vương không cho thầy rút lui, rồi uể oải ngẩng mặt lên nói với Dương Tiểu Quang: “Dương Tiểu Quang, anh chửi ai đấy hả? Cán sự lớp Sáu A là do tôi tổ chức, tôi bảo chúng nó làm đấy, anh có ý kiến gì thì cứ nhằm vào tôi mà nói đây này.”

Dương Tiểu Quang bỗng ngẩn người: “Tôi... việc quái gì đến anh?”

“Tôi đã nói rồi, chính tôi tổ chức cho cán bộ lớp Sáu A vận động học sinh mua kem của thầy Vương.” Lưu Vĩ nói, “Anh chửi nhầm người rồi, trước hết hãy xin lỗi thầy Vương vì anh đã mắng oan người ta đi, rồi sau đó hẵng quay sang mà chửi tôi.”

Dương Tiểu Quang ngược lại bị đè bẹp nhuệ khí.

Lưu Vĩ thong thả nhắc lại: “Anh xin lỗi thầy Vương trước đi, rồi hãy nói cho tôi nghe xem anh ấm ức nỗi gì!”

Dương Tiểu Quang cuối cùng cũng trấn tĩnh lại sau đòn phủ đầu bất ngờ: “Lưu Vĩ anh đừng có mà làm bộ anh hùng hảo hán! Đứa nào giở trò đứa nào giở ngón tôi thừa biết tỏng, anh đừng có đứng đây mà chọc gậy bánh xe...”

Lưu Vĩ trợn ngược mắt, cũng giở giọng cứng rắn: “Tôi có xứng làm anh hùng hảo hán hay không thì tạm gác sang một bên. Nhưng tôi đúng là đang muốn chọc gậy bánh xe đấy. Dương Tiểu Quang anh tinh tướng cái nỗi gì? Chẳng qua chỉ là nhảy nhót một cái giật được tấm huy chương vàng không có tí vàng nào mới chui vào được đây làm chân giáo viên thể dục! Suốt ngày anh chửi người này nạt người nọ, anh lấy tư cách gì mà làm hùng làm hổ? Lãnh đạo sợ anh chứ tôi cũng phải sợ anh chắc?”

Dương Tiểu Quang bị mỉa mai châm chọc đến phát điên, nắm đấm bất giác siết chặt lại, sấn sổ bước về phía Lưu Vĩ: “Cái ngữ này tôi cũng chẳng thèm làm cái nghề gõ đầu trẻ rách nát này đâu nhé! Anh không sợ tôi thì từ thuở nào tôi phải sợ anh? Đừng nói cái trường bé tí hin này, ngay cả cái huyện này tôi cũng chưa từng ngán thằng nào hết!”

Hiệu trưởng Thành Bân đang ngủ trưa, cuối cùng bị đánh thức vội vàng chạy đến hiện trường, trước tiên kéo Lưu Vĩ ra, rồi lại đẩy Dương Tiểu Quang sang một bên, học sinh và giáo viên cũng giải tán dần. Thành Bân chỉ biết lẩm bẩm: “Thầy Lưu mau về phòng đi, để học sinh xúm lại xem thế này ra cái thể thống gì nữa! Thầy Dương mau ra cổng lớn mà bán kem đi, cãi cọ trước mặt học sinh thế này ảnh hưởng xấu lắm! Dẫu có lý đến mấy cũng không nên làm ầm ĩ ở nơi đông học trò thế này chứ!”

Thầy Vương đã sớm trốn về phòng trước khi Thành Bân chạy tới.

Thầy Vương ngồi trước bàn làm việc, đầu óc rối như tơ vò, mái tóc bạc trắng thường ngày vẫn được chải chuốt gọn gàng nay đã có phần rối bời. Thầy không ngờ chuyện bán kem que lại dẫn tới cái cục diện không thể thu dọn nhường này. Thầy nhớ lại lúc họp ban giám hiệu thảo luận chuyện bán kem, chính miệng mình đã từng nói việc đó ảnh hưởng xấu, nhưng rồi không kiên quyết giữ vững lập trường mà buông xuôi, thầy cũng hòa theo các giáo viên khác tham gia vào việc luân phiên bán kem. Thầy sợ các giáo viên khác chê mình không hòa đồng, làm bộ thanh cao, bảo thủ cứng nhắc, thời buổi nào rồi mà còn giữ kẽ sĩ diện hão... Sang năm tròn sáu mươi tuổi là có thể vẻ vang về hưu rồi, tiễn nốt khóa học sinh cuối cấp này ra trường là thầy đã có thể cáo lão hồi hương, vậy mà đến lúc sắp rời đi lại bị một tên giáo viên thể dục trẻ ranh mắng xối xả vào mặt là “kẻ ngụy quân tử”, thầy đã nản lòng thoái chí đến cực điểm; đắn đo suy nghĩ mãi, cuối cùng thầy rút bút trải giấy viết ra mấy chữ “Đơn xin nghỉ hưu”, trong lòng hạ quyết tâm sắt đá: xin nghỉ hưu sớm!

Vào giờ hoạt động tự do sau buổi học chiều, Hiệu trưởng Thành Bân tìm đến. Thành Bân nói vấn đề đã được điều tra làm rõ ngọn ngành, hành động của Hà Tiểu Mao và ban cán sự lớp Sáu A sang các lớp vận động học sinh mua kem cho thầy Vương hoàn toàn là hành vi tự phát của cá nhân Hà Tiểu Mao, chẳng phải do thầy Vương bày mưu, cũng chẳng phải do Lưu Vĩ dàn dựng. Thế nên việc Dương Tiểu Quang nhục mạ thầy Vương là hoàn toàn sai trái. Nếu chỉ đơn thuần là chuyện này thì giải quyết quá đỗi dễ dàng, bắt Dương Tiểu Quang xin lỗi bồi tội với thầy Vương là xong. Nhưng rắc rối phức tạp lại nằm ở chỗ thầy Vương lỡ tay tát Hà Tiểu Mao một cái, mà việc đánh mắng trừng phạt thể xác học sinh là điều tuyệt đối bị nghiêm cấm. Thành Bân nói ông và Chủ nhiệm Ngô đã bàn bạc kỹ lưỡng, đưa ra hai quyết định: Thầy Vương phải đến xin lỗi phụ huynh học sinh bị đánh, tranh thủ sự lượng thứ của người cha làm doanh nghiệp nông thôn của Hà Tiểu Mao, sau đó sẽ làm bản tự kiểm điểm trước cuộc họp giáo viên toàn trường. Nếu cấp trên không tra xét thì thôi, còn nếu có ai gặng hỏi tới, trường cũng dễ ăn nói, mà thầy Vương cũng được giải thoát nhẹ gánh. Vì vậy, Thành Bân đến để trưng cầu ý kiến của thầy Vương.

Thầy Vương kéo ngăn kéo ra rồi lại đẩy vào hai lần, rốt cuộc vẫn không đem lá đơn “Xin nghỉ hưu” trình lên cho Hiệu trưởng Thành Bân, sợ sẽ gây ra hiểu lầm là mình đem chuyện về hưu ra để yêu sách. Đối với hai biện pháp mà Hiệu trưởng Thành đã bàn bạc đưa ra, thầy đều chấp nhận hết, lại còn nói: “Thầy và Chủ nhiệm Ngô xử lý rất kịp thời, vốn dĩ tối nay tôi cũng định đích thân đến nhà Hà Tiểu Mao để xin lỗi phụ huynh đây!”

Hiệu trưởng Thành Bân không yên tâm, nằng nặc đòi đi cùng thầy Vương đến nhà Hà Tiểu Mao, để nhận lỗi với vị doanh nhân có máu mặt trong xã ấy; nghe đâu người đó tiền nhiều của lắm tính khí lại ngang tàng, một ông giáo già cổ hủ như thầy Vương một thân một mình đến đó, lỡ không xuống thang nổi thì biết làm sao? Lưu Vĩ cũng khăng khăng đòi đi theo, lấy lý do chuyện này có liên quan đến mình, gã là phó chủ nhiệm lớp Sáu A nên không thể thoái thác trách nhiệm, vả lại trong lòng cũng ôm mối nghĩa khí muốn làm vệ sĩ bảo vệ cho thầy Vương. Thầy Vương hết lời can ngăn bảo không cần phải kéo nhau đi đông như thế, bố của Hà Tiểu Mao dẫu sao cũng từng là học trò của thầy, lẽ nào lại dám đánh mắng thầy chắc! Thế nhưng kết quả là cả ba người vẫn cùng nhau lên đường.

Đó là một khu trang viên bề thế vốn rất hiếm thấy ở chốn thôn quê. Một hộ gia đình chiếm diện tích đất thổ cư gấp ba lần tiêu chuẩn phân cấp của một gia đình nông dân bình thường, xây lên một ngôi nhà lầu hai tầng khang trang, trong sân đỗ một chiếc xe ô tô bán tải, tỏa ra mùi xăng nồng nặc; những đồ phế thải và tạp vật chất đống trong sân chẳng còn mang dáng dấp của một khoảng sân nhà nông bình thường nữa, toàn là lốp xe cũ hỏng, thùng phuy đựng dầu, những đống than cục to tướng và các loại vải vụn đủ màu cắt thừa chất đống ở góc tường. Hà Xã Thương nghe tiếng động vội đon đả chạy ra đón, miệng oang oang cất lời “hoan nghênh hoan nghênh”, rồi dẫn ba vị thầy giáo vào phòng khách ở gian đầu hồi tầng trệt; bộ ghế sô pha đắt tiền bên trên đã được lót thêm những tấm đệm đan thông thoáng cho hợp thời tiết, chiếc quạt cây đứng đang vù vù quay tít. Hà Xã Thương mở tủ lạnh, lấy ra mấy chai nước ngọt có ga, bật nắp rồi đưa cho mỗi thầy giáo một chai.

Hiệu trưởng Thành Bân cầm chai nước lắc lắc chứ không uống, vừa mới mở miệng nói một câu: “Giám đốc Hà, chúng tôi đến đây là...” thì đã bị Hà Xã Thương xua tay gạt đi. Hà Xã Thương cười lớn sảng khoái: “Hiệu trưởng Thành, thầy Vương, thầy Lưu, các thầy đến đây dẫu không nói em cũng biết là vì chuyện gì rồi. Việc ấy không cần nhắc lại nữa, em đã rõ cả rồi. Thằng Tiểu Mao nhà em chẳng ra cái thể thống gì, em vừa mới mắng cho nó một trận nên thân xong. Chúng ta ‘chỉ ôn chuyện cũ, không bàn việc khác’.” Gã dẫn lại một câu thoại của nhân vật Hatoyama trong vở kịch “Hồng Đăng Ký”, chẳng biết là hợp hay không hợp cảnh, rồi lập tức quay sang dặn dò người phụ nữ vừa bước vào cửa: “Thầy giáo của thằng Tiểu Mao nhà mình, mà cũng là thầy giáo của tôi đến chơi, hiếm hoi lắm mới có dịp hội ngộ, bà làm mấy món nhắm, để tôi ngồi uống với thầy tôi vài chén.” Người phụ nữ dường như vẫn chưa yên tâm về chuyện con mình, nhưng ngặt nỗi không tiện mở miệng, đành xoay người bước ra ngoài.

Hiệu trưởng Thành toan lái câu chuyện trở lại chủ đề xin lỗi lần nữa, Hà Xã Thương lại có vẻ hơi khó chịu: “Tất cả là tại thằng Tiểu Mao không ra gì, cái thằng này lá gan to bằng trời, chuyện gì cũng dám làm, lời nào cũng dám nói. Hồi em bằng tuổi nó, nhát như thỏ đế, hễ cứ đến chỗ đông người là sợ co rúm lại như con chuột nhắt, hễ gặp người lạ là thẹn thùng đỏ mặt — chuyện này thầy Vương biết rõ mười mươi rồi đấy. Thằng nhãi này thì chẳng biết sợ, chẳng biết thẹn là cái quái gì... Thôi chúng ta không nhắc đến nó nữa, được rồi...”

Thầy Vương càng cảm thấy ngột ngạt khó chịu trong lòng, cuối cùng cũng phải nói ra điều mình muốn nói: “Xã Thương này, thầy đã lỡ tay tát thằng bé Tiểu Mao một cái, thầy đến đây...”

Mặt Hà Xã Thương bỗng đỏ bừng lên: “Thầy Vương, tát thì cũng tát rồi mà! Em cũng thường cho nó ăn tát suốt ấy chứ. Cái thằng này đáng ghét lắm, em biết mà. Hồi em học lớp của thầy suốt hai năm trời, thầy chẳng bao giờ nặng lời quát mắng em một câu... Thôi được rồi, không nhắc chuyện này nữa. Hay là các thầy đi tham quan cái xưởng giày của em một chút nhé.”

Hà Xã Thương dẫn ba thầy giáo xuống phân xưởng sản xuất ở tầng một để tham quan, trong phòng đặt từng dãy máy khâu chuyên dụng dùng để may mũ giày, một gian phòng khác là nơi cắt xén mũ giày. Ca đêm đã bắt đầu, những cô gái nông thôn được thuê về mỗi người ngồi một máy, cặm cụi may mũ giày, chẳng buồn ngẩng đầu lên.

Mẹ của Hà Tiểu Mao đã làm xong đồ nhắm, Hà Xã Thương lại dẫn ba vị thầy giáo quay trở lại phòng khách, rót rượu mời, toàn là bia nhãn hiệu Năm Sao, miệng lại luôn miệng nói những lời phân trần khách sáo rằng bia Thanh Đảo vừa mới uống hết sạch xong. Sau đó gã trao đũa tận tay ba vị thầy giáo, giục giã họ mau ăn mau uống.

Thầy Vương uống cạn hai ly bia, chẳng mấy chốc mặt đã đỏ ửng lên, đầu óc váng vất, bước chân lảo đảo; hôm nay thầy mới chỉ ăn mỗi một bữa sáng lót dạ, cái bụng trống rỗng không chịu nổi sự kích thích của thứ bia danh tiếng hảo hạng, bắt đầu mất kiểm soát.

Hà Xã Thương nốc từng cốc bia lớn, cất tiếng cảm thán: “Em chỉ có ngồi uống rượu với ba thầy thì trong lòng mới thấy thành thật, chao ôi!”

Lưu Vĩ không hiểu được ẩn ý sâu xa bên trong, ngơ ngác chớp chớp mắt.

Hà Xã Thương nói: “Thầy Vương, bây giờ thỉnh thoảng em vẫn mơ thấy cảnh tượng hồi còn đi học chỗ thầy... Lạ thật đấy chứ? Bao nhiêu năm trôi qua rồi mà vẫn cứ mơ thấy! Hồi bé em hay xấu hổ thế cơ mà! Bây giờ thì em chẳng biết xấu hổ là gì nữa rồi, gan to hơn nhiều rồi. Thằng nhãi Tiểu Mao nhà em thì lại càng chẳng biết sợ hãi, chẳng biết thẹn thùng là cái thớ gì! Cơ mà em lại thấy, trẻ con biết thẹn thùng một chút trông lại càng đáng yêu...”

Thầy Vương như bị một tia lửa điện xẹt qua người, thầy ngửa cổ uống cạn cốc bia vàng óng ánh, ném phịch đôi đũa xuống bàn, lớn tiếng hưởng ứng phụ họa: “Đúng đúng đúng! Hà Xã Thương, trẻ con biết xấu hổ một chút trông mới đáng yêu! Thầy ghét cay ghét đắng cái giống nứt mắt ra đã trơn lông đỏ da, giảo hoạt như ranh con.” Nói rồi thầy bỗng đứng bật dậy, tay trái vỗ một cái lên vai Hiệu trưởng Thành Bân, tay phải đập thật mạnh lên vai Lưu Vĩ, rồi ngó người này, lại nhìn người kia, bỗng nhiên mũi cay xè, hai hàng nước mắt già nua tuôn trào lã chã; thầy chìa bàn tay run rẩy ra phía trước, như thể đang đứng diễn thuyết vậy: “Thực ra đâu chỉ riêng trẻ con! Chẳng lẽ trong tôi, trong các vị, trong trường học của chúng ta, và trong toàn bộ đời sống xã hội này, không nên gìn giữ lấy một chút lòng biết thẹn đáng yêu hay sao?”

Cả ba người đều sững sờ ngơ ngác, thầm nghi ngờ rằng thầy Vương có lẽ đã say mất rồi.

27/6/1988 tại Bạch Lộc Viên

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 15 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.