Vụ kiện ly hôn giữa Vương Dục Tài và vợ là Thu Thiền vẫn còn treo lơ lửng trong tập hồ sơ của thẩm phán Triệu ở tòa án dân sự. Vụ án kéo dài đằng đẵng này tính đầu tính đuôi đã bước sang năm thứ năm. Cả Vương Dục Tài, Thu Thiền cùng họ hàng bạn bè hai bên đều bị vụ kiện này kéo cho kiệt quệ cả thể xác lẫn tinh thần, muốn dừng mà không dừng được.
Năm năm qua Vương Dục Tài khởi kiện ba lần, cả ba lần đều bị thẩm phán Triệu phán quyết không cho ly hôn. Chiếu theo quy định hiện hành của tòa án dân sự, một khi đã phán quyết không cho ly hôn, muốn khởi kiện lại thì bắt buộc phải có lý do mới và phải sau nửa năm. Lý do thì lúc nào cũng có thể tìm ra, duy chỉ có thời gian là không thể châm chước, dẫu khó nhọc đến đâu cũng phải cắn răng chịu đựng qua nửa năm sáu tháng với hơn một trăm tám mươi ngày đêm. Tòa án dân sự còn quy định, hai bên ly hôn hoặc một bên nếu không phục phán quyết mà kháng cáo lên cấp trên, sau đó bị tòa án cấp trên bác đơn giữ nguyên bản án sơ thẩm, thì muốn kiện lại, ngoài lý do xác đáng hơn ra, thời gian quy định phải là sau một năm. Lần khởi kiện thứ hai của Vương Dục Tài rơi đúng vào tình cảnh này, phải cắn răng chịu đựng trọn vẹn một năm trời mới có thể lần thứ ba đưa vụ án cũ ra tòa dân sự. Giờ đây, anh ta đã chuẩn bị xong xuôi mọi thứ cho lần khởi kiện thứ tư, quan trọng nhất dĩ nhiên là đơn kiện, ngoài ra công sức bỏ ra để gạt bỏ những lời khuyên can rát cả họng của họ hàng bạn bè cũng nhiều hơn hẳn ba lần trước.
Khi Vương Dục Tài kẹp chiếc cặp da màu đen đựng đơn khiếu nại ly hôn bước vào khoảng sân nhỏ của tòa án dân sự thị trấn Tang Thụ, vừa vặn chạm mặt thẩm phán Triệu đang vội vã đi vệ sinh. Thẩm phán Triệu chỉ hơi chậm bước chứ không hề dừng chân, nói: "Khách quen lại tới rồi đấy à." Vương Dục Tài cười khổ một tiếng, nói: "Tôi không tới thì không sống nổi." Liền đó làm ra vẻ bất cần đời: "Nếu ông thấy phiền thì dứt khoát phán cho tôi ly hôn quách đi cho xong, tôi cũng chẳng thèm dây dưa làm phiền ông nữa." Thẩm phán Triệu đã đi tới cửa nhà vệ sinh nơi góc sân, một tay theo thói quen đưa lên cởi khuy quần, ngoái đầu lại cười cười: "Không phiền không phiền, tôi chẳng phiền đâu, tôi kiếm cơm nhờ cái bát phiền toái này mà! Anh mới kiện có bốn lần thì đã bõ bèn gì, vụ ly hôn qua tay tôi xử có người bên đằng trai kiện tới mười một lần, kéo dài suốt mười bảy năm trời. Mấy lần này của anh mới chỉ là mức bình thường thôi."
Vương Dục Tài nghe xong liền câm nín, như trúng phải định thân pháp của một vị thiền sư phép thuật vô biên, đứng đờ ra đó, chân tay cứng đờ.
Thu Thiền vừa dùng xe cút kít kéo về một xe thân ngô, mồ hôi nhễ nhại đầy mặt, chị cởi dây da buộc hàng, rồi xếp đống thân ngô đã khô quắt lại trên sân phơi. Một người phụ nữ trẻ hàng xóm đang bế con nhỏ, để ngực trần một nửa vừa cho con bú vừa nói: "Chị dâu giờ này còn kéo đống thân ngô ấy làm gì nữa? Em mà là chị thì đến lúa mì em cũng chả thèm cấy." Thu Thiền cười cười, tiếp tục dỡ thân ngô trên xe xuống. Những lời như thế chị đã nghe quá nhiều, chẳng buồn giải thích. Chị đến trại gà mua gà giống, cánh đàn bà thậm chí cả cánh đàn ông trông thấy cũng bảo: "Thu Thiền, giờ này cô còn mua ba cái thứ lông gà lông vịt ấy làm gì?" Chị đi bán trứng gà, người ta thấy lại bảo: "Thu Thiền, sao giờ chị vẫn đi bán trứng? Chị phải ăn trứng tẩm bổ mới đúng chứ!" Chị làm cái gì người ta cũng bảo chị không nên làm. Nào là phải ăn ngon, phải ngủ đẫy mắt, phải đi chơi bời, phải ăn ngon ngủ kỹ dạo chơi cho sướng thân mà hưởng phúc. Nguyên do ai cũng ngầm hiểu là bởi đàn ông nhà chị nay đã kiếm được tiền muôn bạc vạn, tiền nhiều đến mức bà con lối xóm chẳng thể nào đoán nổi con số cụ thể, tóm lại là nhiều lắm. Thu Thiền việc gì phải khổ sở đi bán từng giỏ trứng, kéo từng xe thân ngô thế này chứ? Thu Thiền tuy là người rõ nhất trong tay mình rốt cuộc có bao nhiêu của nả, tuyệt đối chẳng ghê gớm như người ta đồn đại râm ran, nhưng quả thực cũng dành dụm được khoản tiền gửi khoảng tám mười ngàn tệ. Dù sao đi nữa, bên cạnh áp lực từ cái danh hão, chị cũng cảm thấy không ít nỗi hãnh diện khi được người đời ngưỡng mộ. Cho đến tận bây giờ, chị vẫn chưa từng có ý định ăn ngon ngủ kỹ đi chơi hưởng thụ. Chị tiếp tục cẩn thận nuôi gà, tiếp tục cắn răng đi bán trứng, tiếp tục kéo thân ngô về làm củi đun, vừa đỡ được tiền mua than củi lại vừa sưởi ấm được giường sưởi. Dục Tài mua cho chị chiếc đệm điện, chị khóa chặt trong rương không dùng. Nói với người ta là sợ điện giật, sợ ngủ không yên giấc, chứ thực ra là sợ tốn tiền điện. Tiền điện nhà nước thu hai hào hai, nhân viên quản lý điện của thôn lại thu ba hào năm. Nhân viên quản lý điện tự ý nâng giá mà mặt vẫn vênh vênh váo váo: "Thời buổi này từ cái kim sợi chỉ đến cái tivi màu, thứ nào giá chẳng lộn nhào mấy bận? Bảo không tăng giá thì chỉ còn mỗi lương tâm là rớt giá thôi. Tôi coi điện mà điện không tăng giá, chẳng lẽ bắt tôi hít gió ăn phân à?" Thu Thiền bèn dồn sức kéo thân ngô, vừa đỡ tiền than lại vừa đỡ tiền điện, anh có tăng đắt mấy cũng chẳng bằng tôi không dùng không mua.
Trên xe còn lại một ôm thân ngô chưa dỡ xuống, thằng con trai lớn của chị là Tiểu Cường đạp xe đi học về, nhét vào tay chị một phong bì màu vàng. Chị nhìn thấy dòng chữ màu đỏ ở phần người gửi là Tòa án Dân sự thị trấn Tang Thụ thì bất giác cau chặt mày, một bóng đen chẳng lành lập tức phủ kín tâm can, ngón tay chị bóc phong bì run lên bần bật. Bên trong là một tờ giấy triệu tập in chì, yêu cầu chị ngày kia phải đến tòa án thị trấn Tang Thụ để xét xử, người đàn ông của chị là Vương Dục Tài đã đệ đơn ly hôn, kiện lên tận Tòa án Dân sự thị trấn Tang Thụ rồi.
Bảo là sét đánh ngang tai cũng chẳng ngoa chút nào. Thu Thiền đọc xong giấy triệu tập, mắt tối sầm lại suýt nữa thì ngã quỵ, một luồng uế khí buồn nôn từ trong ổ bụng xộc thẳng lên tận họng rồi tắc nghẽn ở đó. Tiểu Cường con chị một tay giữ xe, một tay đỡ lấy mẹ, sợ hãi hét toáng lên. Người phụ nữ trẻ đang cho con bú chạy bổ lại, vừa đỡ chị vừa liếc nhìn vỏ phong bì cùng tờ giấy rơi dưới đất, chẳng còn buông lời đùa cợt bảo chị dâu không nên kéo thân ngô nữa. Thu Thiền đã chẳng còn chút sức lực nào để dỡ nốt ôm thân ngô cuối cùng trên xe cút kít xuống, gượng gạo lê bước về nhà, vừa sụp xuống giường sưởi là òa khóc nức nở. Chị thấy nhục nhã, lại thấy tủi hờn. Chị chẳng có lấy nửa phần chuẩn bị tâm lý, không thể nào chịu nổi cú giáng như sét đánh ngang tai này. Chị bị tai họa gia đình bất hạnh nhất đánh gục chỉ trong một tích tắc. Bây giờ chị hoàn toàn không tài nào chắp nối được ngọn nguồn của tai họa ập đến bất ngờ này, chỉ thấy đời mình coi như đã đến hồi kết, chín mươi chín mặt trời cùng chín mươi chín mặt trăng soi chiếu đời chị thảy đều vụt tắt trong chớp mắt, trước mắt là màn đêm đen đặc chẳng bao giờ sáng lại. Đầu óc chị tối tăm mù mịt, một mớ hỗn độn. Lồng ngực chị bỗng chốc ứ nghẹn uất nghẹn chẳng thể phát tiết, hành hạ chị mấy phen khóc đến ngất lịm, may nhờ mấy người đàn bà lối xóm dùng đầu kim châm vào những ngón tay lạnh ngắt, châm vào gốc mũi đầm đìa mồ hôi lạnh, chị mới hồi tỉnh lại được. Trong phút chốc, từ gian nhà trong ra đến ngoài sân của cái gia đình vốn khiến người ta phải đỏ mắt ghen tị này đã tràn ngập bầu không khí ảm đạm, hỗn loạn và suy sụp.
Bố mẹ chồng bước vào khoảng sân nhỏ của con dâu khi trời đã nhá nhem tối. Hai ông bà buổi chiều đi xay bột, trong gian nhà đặt cối xay bột chạy ầm ầm không có người rỗi rãi qua lại đưa tin. Đến khi ông phủi lớp bột mì trắng xóa bám trên tóc và quần áo, đẩy bao bột về tới nhà, lập tức có người làng tốt bụng báo cho ông biết biến cố xảy ra ở nhà con dâu Thu Thiền, ông lão chẳng kịp phủi bột mì đã vội vã chạy sang, bà cụ cũng lật đật bước đôi chân bó nhỏ hiếm thấy, tất tả hớt hải chạy tới. Bà mẹ chồng lại là người có chủ kiến: "Đừng khóc nữa! Thu Thiền. Nó muốn ly hôn là ly hôn được chắc? Chuyện này do nó quyết hết đấy à? Nó muốn ly hôn thì phải chôn cất cái thân già này trước đã! Ngày kia ra tòa con đừng đi, để mẹ đi, để nó nói thẳng với mẹ xem cái hôn này ly thế nào..." Bố chồng ngồi trên ghế hút thuốc, không khuyên cũng chẳng thở dài. Đợi đám đàn bà lục tục ra về hết, ông mới cất lời: "Con cứ bình tĩnh đã, việc gì thì cũng phải có cái lý, ngày mai bố đi gọi nó về, bảo nó nói lý lẽ với bố trước." Nói đến đây, ông lão mới chợt nhớ ra, con trai Dục Tài ở chỗ nào mình còn chẳng hề hay biết. Ông hỏi con dâu, Thu Thiền cũng không hay. Con trai ông phát tài lớn ở Tây An, nhưng họ chưa từng được con mời lên chơi làm khách, đến lúc có việc gấp cần tìm thì lại chẳng rõ đơn vị công tác lẫn địa chỉ của con. Khoảnh khắc ấy, cả ba người gồm bố mẹ chồng và nàng dâu gần như cùng lúc nghĩ đến một người: Vương Ích Dân. Vương Ích Dân là bạn thân của Dục Tài, tình hình của Dục Tài thì anh ta biết rõ hơn cha mẹ và vợ con nhiều. Thế là ba người lập tức thống nhất hành động: Phải đi tìm Vương Ích Dân ngay.
Vương Ích Dân là chủ nhiệm giáo dục của trường tiểu học trong làng, ban đêm ngủ lại trường. Ông lão Vương Tử Kiệt tìm tới tận nhà rồi lại tìm tới trường học, cơn giận nghẹn ứ trong lòng không tài nào kìm nén thêm được nữa: "Ích Dân ơi! Cháu xem cái thằng trời đánh Dục Tài sao tự dưng lại sinh tật mọc thêm ngón tay thừa thế này chứ? Ngày tháng yên ổn êm ấm đang yên đang lành bỗng chốc bị nó quấy cho mây mù giăng kín! Ngày mai cháu dẫn bác đi tìm nó, bác chỉ nói một câu bảo nó cứ giết chết bác đi rồi hẵng đi ly hôn. Trát đòi của tòa ngày kia đã phải ra hầu tòa rồi, chỉ còn mỗi ngày mai thôi, Ích Dân ơi cháu dù thế nào cũng phải thu xếp xin nghỉ đưa bác đi tìm cái thứ súc sinh ấy..." Vương Ích Dân cũng rất chấn động, chỉ là còn lâu mới mãnh liệt bằng ông lão Tử Kiệt. Thực ra anh đã có dự cảm từ sớm, hay nói đúng hơn là đã chuẩn bị tâm lý, sự việc xảy ra ngày hôm nay chẳng qua chỉ là sự xác nhận cho một dự cảm trước đây mà thôi. Nhưng anh vẫn tự nhiên bộc lộ vẻ kinh ngạc. Trước tiên anh an ủi người bác đang cơn thịnh nộ không nguôi, sau đó nhận lời ngay ngày mai sẽ đi tìm Dục Tài, bất kể Dục Tài có bận việc gì hệ trọng hay gấp gáp đến đâu cũng nhất định phải lôi anh ta về gặp cha để nói cho ra ngô ra khoai. Tiếp đó lại khuyên ông lão không nên đích thân đi, lỡ nói năng không xuôi, Dục Tài lại giở tính bướng bỉnh không chịu về thì hỏng bét... Ông lão Tử Kiệt tin tưởng tuyệt đối, nghe theo lời khuyên can bình tĩnh và thấu tình đạt lý của Ích Dân, giao phó chuyện hệ trọng gan ruột này cho Ích Dân đi xử lý.
Sáng sớm hôm sau, Vương Ích Dân đã bước chân ra khỏi cổng trường. Anh chuẩn bị tinh thần đi tìm người nên đạp xe chứ không bắt xe buýt vào thành phố. Cánh đồng đầu đông đã hiện rõ vẻ tiêu điều và lạnh lẽo của mùa đông. Căn nguyên của mọi biến cố có lẽ bắt đầu từ lúc Dục Tài rời trường học. Dục Tài được một người bạn học cấp ba rủ đi mở công ty gì đó, anh ta viết đơn xin chính quyền xã cho nghỉ việc giữ lương rồi đến làm kế toán cho một công ty do bạn học cũ thành lập. Kỳ nghỉ đông năm đó, nửa đêm Vương Dục Tài sang gõ cửa phòng anh, nói là cô em vợ đến chơi nhà chật không có chỗ ngủ, muốn mượn chìa khóa văn phòng trường học của anh. Hôm sau anh tới trường định tìm anh ta tán gẫu thì đã chẳng thấy bóng dáng đâu, chìa khóa cũng không để lại. Anh lại tìm đến nhà Dục Tài, Thu Thiền trố mắt bảo chẳng những không có đứa em gái nào đến chơi mà cũng chẳng thấy bóng dáng Dục Tài đâu cả. Vương Ích Dân bắt đầu sinh nghi. Anh nghĩ không gặp được Dục Tài, không lấy lại được chìa khóa mà lại đến lượt mình trực trường, bèn đập khóa xông vào phòng. Anh trông thấy tàn thuốc lá có đầu lọc vứt vương vãi đầy đất cùng vỏ kẹo, hộp bánh và lon nước ngọt, trên tấm ga giường nhàu nhĩ có một vết bẩn, đó là chất bài tiết của đàn ông khiến người ta nhìn thấy là buồn nôn ngay tức khắc. Căn cứ vào bãi đờm chưa khô dưới đất, tối qua Vương Dục Tài vẫn ngủ ở đây. Thế là anh dám chắc chắn một trăm phần trăm Dục Tài mượn phòng của mình để làm trò xằng bậy gì rồi. Mãi đến Tết năm đó Vương Dục Tài về Quy Độ Vương trả lại chìa khóa, anh mới không giấu nổi bực bội mà châm chọc người bạn học cũ: "Chiếc chìa khóa này giữ lại cho cậu làm kỷ niệm đấy! Khóa đã đập vứt đi rồi còn giữ chìa làm cái thớ gì?" Vương Dục Tài rối rít xin lỗi, nói là mình quên trả chìa, vạn lần không ngờ ngày hôm sau lại phải đi máy bay vào Quảng Châu công tác gấp. Vương Ích Dân muốn vạch trần lời nói dối này nhưng ngại nể nang mặt mũi, đành vờ ngây ngô nghe anh ta thao thao bất tuyệt kể về những trào lưu mới, cảnh tượng mới ở Quảng Châu. Sau Tết, học kỳ mới bắt đầu, một thầy giáo già đã vạch trần hoàn toàn bí mật xảy ra trong văn phòng của anh——
Đêm hôm ấy đến lượt tôi với thầy giáo Lưu trực trường. Thầy chủ nhiệm Vương biết đấy, hai chúng tôi là đối thủ cờ tướng già dơ, đánh cờ đến tận ba giờ sáng mà vẫn chưa phân thắng bại, tôi buồn đi vệ sinh quá nên vội vã chạy ra nhà vệ sinh. Lúc từ nhà vệ sinh đi ra ngang qua cửa văn phòng của thầy, tôi nghe thấy bên trong có tiếng ngáy khò khò thì lấy làm lạ, bụng bảo dạ thầy chủ nhiệm Vương ngủ tọt vào trong đó từ lúc nào mà êm ru thế? Trở về phòng kể với thầy Lưu, thầy Lưu bảo thầy chủ nhiệm Vương cũng là tay mê cờ, đời nào không ra xem trận mà lại lặng lẽ đi ngủ được? Cậu ấy kéo tôi quay lại xem cho ra nhẽ, đứng nép dưới bệ cửa sổ nghe ngóng một hồi lâu, lại nghe thấy tiếng rên rỉ trong giấc ngủ mê của một người đàn bà. Tôi sợ quá co cẳng chạy, thầm nghĩ, thầy chủ nhiệm Vương làm sao lại bỏ giường sưởi ấm êm ở nhà không ngủ mà lại dắt vợ ra trường qua đêm thế này? Thầy Lưu lại chạy đuổi theo bảo tôi, chắc chắn không phải thầy chủ nhiệm Vương. Chúng ta phải làm cho rõ ai đang ngủ trong đó, đây là trách nhiệm trực trường. Thế là hai chúng tôi đập cửa ầm ầm. Mãi sau mới có tiếng đáp, mãi sau mới chịu bật đèn. Sau khi đèn sáng cửa mở, vạn lần không ngờ lại là thầy Vương Dục Tài và một cô ả. Người đàn bà đó thầy đoán xem là ai? Là Lữ Hồng. Tôi ngượng chín cả người chẳng dám mở miệng nói chuyện với thầy Vương Dục Tài. Dù sao thầy Vương Dục Tài cũng là chỗ quen biết, có hơi ngượng ngùng một tí, nhưng người ta nay đã trải đời, nhìn thấy sự đời lớn lao, đâu như cái đám 'giáo viên tiểu học' bị nhốt trong bốn bức tường như bọn mình, thiển cận, cổ hủ, loáng một cái là anh ta đã làm như không có chuyện gì, rút một bao thuốc lá mời hai chúng tôi hút, rồi khoác lác ba hoa rằng mình đi lại toàn máy bay với giường nằm mềm, một bữa cơm ăn hết hơn hai ngàn tệ làm mấy ông Quảng Đông cũng phải khiếp vía. Hai thằng 'thầy giáo nghèo' bọn tôi bị anh ta chém gió đến mức quên béng mất mình đến đây để làm gì...
Vương Ích Dân thoạt đầu dặn dò người thầy giáo già rồi lại dặn thầy Lưu dừng lại ở đây thôi, chớ có đồn thổi ầm ĩ ra ngoài. Ngay sau đó anh xin đổi phòng làm việc. Ở trong căn phòng cũ, anh cứ ngơ ngẩn nhìn chằm chằm vào cái chỗ ngày trước phát hiện bãi đờm, nhìn tấm ga giường của mình dù đã giặt sạch không còn dấu vết nhưng trong lòng vẫn không sao ngăn được cảm giác buồn nôn. Anh đổi phòng. Tấm ga giường ấy anh xé thành từng dải vải để buộc làm chổi lau nhà. Chiếc chăn bông giặt giũ là lượt mấy lần mà lòng vẫn thấy gợn gợn ghê ghê, bèn cắn răng bỏ tiền mua một cái vỏ chăn mới bọc lại. Kể từ lúc người thầy giáo già phơi bày chân tướng vụ việc vụng trộm này cho đến khi anh hoàn tất hàng loạt công đoạn tẩy uế, trong lòng anh cứ lẩm bẩm mãi một câu: Con người ta sao lại có thể mất hết cả liêm sỉ như thế nhỉ?
Vương Ích Dân và Vương Dục Tài chơi thân với nhau từ thuở nhỏ, cùng nhau học từ tiểu học cho tới khi tốt nghiệp cấp hai. Vương Ích Dân được cử tuyển vào trường sư phạm, còn Vương Dục Tài thi đỗ cấp ba. Vương Ích Dân từng hối hận vì mình học sư phạm ra chỉ có thể đi dạy tiểu học mà mất đi cơ hội học lên bậc cao hơn, nhưng những biến đổi của cuộc đời sau này lại khiến anh thầm mừng khôn xiết. Sau "Cách mạng Văn hóa", anh được phân công về trường tiểu học của xã, có lương bổng, có tiêu chuẩn lương thực hàng hóa, còn Vương Dục Tài thì phải về quê làm nông dân. Bố của Vương Dục Tài trước giải phóng từng làm bảo trưởng hai năm nên bị liệt vào diện đối tượng chuyên chính, anh ta đương nhiên trở thành thanh niên xui xẻo nhất trong làng. Người đến nhà Vương Ích Dân dạm ngõ làm mối dẫm mòn cả bậc cửa, trong khi nhà Vương Dục Tài thì vắng ngắt như chùa Bà Đanh, chẳng ai thèm ngó ngàng, cho đến tận khi Vương Ích Dân mừng sinh con trai quý tử thì Vương Dục Tài vẫn chăn đơn gối chiếc một mình.
Mỗi lần thấy vẻ mặt ủ rũ cụp đuôi của Vương Dục Tài, trong lòng Vương Ích Dân lại thấy xót xa vô cùng. Anh càng lúc càng ý thức rõ ràng rằng, nếu mình không ra tay giúp đỡ tìm cách cho anh ta, thì cả đời Vương Dục Tài coi như vứt đi. Đúng lúc Vương Ích Dân được đề bạt làm chủ nhiệm giáo dục, có tiếng nói và cũng có cơ hội phát biểu, anh bèn mạnh dạn tiến cử Vương Dục Tài lên công xã để về trường mình làm giáo viên dân lập. Công xã thế mà lại đồng ý. Đến khi anh mang tin vui này báo cho Vương Dục Tài, Vương Dục Tài lại xua tay lia lịa bảo mình căn bản không thích hợp làm thầy giáo.
Xem ra không phải khiêm tốn, cũng không hoàn toàn do gánh nặng áp lực chính trị từ người cha từng làm bảo trưởng, trở ngại lớn nhất lại đến từ tính cách hướng nội của Vương Dục Tài. Vương Dục Tài hay xấu hổ, con người này đã hơn hai mươi tuổi đầu mà tính tình vẫn bẽn lẽn thẹn thùng. Anh ta chẳng bao giờ tranh lời nói trước mặt bất kỳ ai. Mấy người xúm lại tán gẫu, anh ta luôn lẳng lặng đứng ở vòng ngoài hoặc ngồi sau lưng người khác im lặng lắng nghe, cười cũng chỉ cười e thẹn. Cái vẻ thẹn thùng như anh ta chẳng những cánh đàn ông con trai hiếm thấy, mà ngay cả các nữ sinh, nữ thanh niên thời ấy được tinh thần phản kháng cổ vũ cũng chẳng thể bì kịp. Nét bẽn lẽn của anh ta không phải giả vờ mà là thật lòng thật dạ, trên lớp học bất thình lình bị thầy giáo gọi tên trả lời câu hỏi, chưa kịp đứng dậy mặt đã đỏ ửng lên rồi, mặt vừa đỏ thì trong mắt đã dâng lên một làn sương ngượng ngùng, nói năng cũng ấp a ấp úng. Suốt những năm tháng đi học dài đằng đẵng từ vỡ lòng cho tới khi tốt nghiệp cấp ba, từ một cậu thiếu niên mảnh khảnh trở thành một trang nam tử vạm vỡ, tuy xảy ra bao đổi thay to lớn, duy chỉ có cái thói hay ngượng ngùng là chỉ tăng chứ không giảm. Giai đoạn học cấp ba là quãng thời gian quan trọng để anh ta nhận thức về bản thân. Các môn toán và lý thuyết của anh ta luôn đứng đầu toàn khối, hứng thú đối với các môn học này ngày càng đậm nét. Anh ta tin chắc mình nhất định sẽ thi đỗ vào các trường đại học danh tiếng. Ngay cả như thế, những lúc được thầy cô khen ngợi, bạn bè ngưỡng mộ đến mức ghen tị, anh ta vẫn cứ thẹn thùng không dám ngẩng đầu lên. So với anh ta, những học sinh học giỏi nhưng ngạo mạn đến mức hống hách lại tạo nên sự tương phản một trời một vực, bạn bè và thầy cô càng thêm yêu mến, kính trọng và gần gũi anh ta, cảm thấy trong nét bẽn lẽn thâm căn cố đế của Vương Dục Tài ẩn chứa một sức hút đầy mê hoặc.
Vương Ích Dân và Vương Dục Tài lớn lên cùng nhau từ thuở cởi truồng tắm mưa, sườn núi sau làng và bãi sông trước làng đâu đâu cũng in dấu chân hai người quấn quýt bên nhau. Mùa xuân họ đeo giỏ cỏ, cầm liềm ra rãnh đồi bờ sông cắt cỏ xanh, mùa đông lại như người lớn quấn dây thừng quanh bụng, vác cuốc chim lên sườn núi đào củi khô. Mùa hè họ lùng sục trong bụi gai bắt muồm muỗm xanh, mùa thu lại càng hào hứng đi bắt dế mèn, vì thế mà dẫm nát gần như từng bụi gai góc trên sườn núi, lật tung từng đống gạch đá ngói vụn trong làng. Lần đầu tiên họ đeo bọc bánh bao ngô được mẹ trộn thêm nhiều bột mì trắng, bước chân ra khỏi ngôi làng Quy Độ Vương hẻo lánh để lên thị trấn Tang Thụ học cấp hai, gần như cùng lúc đó họ lần đầu tiên ý thức được về tình bạn và nảy sinh mong muốn gắn kết tình bạn ấy sâu sắc hơn nữa. Giữa họ có thể nói là hoàn toàn bình đẳng, hoàn toàn tin tưởng lẫn nhau. Họ có thể chơi chung một chỗ, nói chuyện hợp gu chứ chẳng vì điều gì khác. Người này là hình bóng của người kia, người này là chỗ dựa của người kia, nếu như giữa họ có một người là nữ giới, thì họ hoàn toàn có thể trở thành một cặp Lương - Chúc của làng Quy Độ Vương và sẽ có một cái kết hoàn mỹ, lãng mạn nhất. Mẹ của Vương Ích Dân từng nói với mẹ của Vương Dục Tài: "Hai đứa nó giá như lúc sinh ra có một đứa mang thiếu một món hành lý thì tốt biết mấy." Cả hai đứa chẳng ai hiểu hàm ý thực sự của món hành lý đó là gì, đến mãi sau này khi hiểu được ngụ ý bên trong, ngay cả Vương Ích Dân cũng thấy ngượng ngùng, còn Vương Dục Tài thì xấu hổ đến đỏ gay cả cổ.
Vương Ích Dân từng không ít lần vô tình hay hữu ý ngẫm nghĩ về tính hay xấu hổ của Vương Dục Tài. Mẹ của Dục Tài đôn hậu chất phác, chẳng mấy khi thấy thẹn thùng. Bố anh ta trước giải phóng từng làm bảo trưởng hai năm, sau giải phóng đương nhiên bị xem như cái đích để đấu tố. Vương Ích Dân chẳng có chút ký ức hay ấn tượng gì về chú bảo trưởng hồi trước giải phóng, từ lúc bắt đầu nhớ được chuyện thì chỉ nhớ mỗi nụ cười nịnh nọt lấy lòng của ông ta. Anh từng vô cùng ghét nụ cười ấy, dẫu là một đứa trẻ con thì Vương Ích Dân cũng nhận ra nụ cười ấy có đến chín phần mười là giả tạo, gượng ép, chỉ khi nào nụ cười trên mặt ông ta thu lại tắt hẳn mới lộ ra được một phần chân thật. Ấn tượng quá đỗi sâu sắc, nụ cười đáng ghét ấy, người đàn ông trung niên vóc dáng vạm vỡ này hễ gặp bất kỳ ai cũng đều dùng giọng điệu và nét mặt nhỏ nhẹ nịnh nọt, van lơn, cho dù đối phương không phải cán bộ làng Quy Độ Vương mà là một mụ đàn bà mắt toét kèm nhèm, hay thậm chí là một đứa con nít ranh chưa phân biệt nổi mùi thơm của cơm với mùi thối của rắm, hễ thấy mặt là ông ta lại đon đả nặn ra nụ cười, từ đằng xa đã cất tiếng chào hỏi, suốt ngày làm như quan tâm đến chuyện ăn ở sinh hoạt của người khác mà hỏi han "Ăn cơm chưa?". Nụ cười ấy hệt như gậy Như Ý của Tôn Ngộ Không nhét trong lỗ tai, lúc nào cũng có thể tiện tay rút ra phủ kín cả mặt mày miệng mũi. Thế nhưng ở nhà, chú bảo trưởng đối với vợ con thì chẳng những không thấy nụ cười nào, mà từ sáng đến tối, từ xuân sang đông lúc nào cũng giữ bộ mặt lạnh tanh nghiêm nghị, cả nhà lầm lũi làm việc, lầm lũi ăn cơm, lầm lũi đi ngủ. Hiếm có ai đến chơi cái khoảng sân nhỏ quanh năm bao trùm bầu không khí trang nghiêm lạnh lẽo này. Lũ trẻ nói chuyện hơi to tiếng một chút, chú bảo trưởng liền lạnh lùng quát tháo: "Làm loạn cái gì đấy hả?" Lũ trẻ đứa nào đứa nấy sợ hãi rụt cổ im bặt. Vương Ích Dân không quen nổi bầu không khí gia đình ngột ngạt này, thường đứng ngoài bờ tường nhà Vương Dục Tài giả tiếng chó sủa hay gà gáy để nhử Dục Tài ra ngoài, đó là ám hiệu đã hẹn trước của hai người. Ám hiệu phải thường xuyên thay đổi để tránh bị chú bảo trưởng phát hiện ra sơ hở.
Nhớ hồi Vương Dục Tài được anh tiến cử đến trường dạy tiết đầu tiên, người học sinh giỏi giang nức tiếng toàn trường thuộc lứa học sinh khóa sáu mươi sáu này khi đối mặt với mấy chục đứa trẻ thôn quê vừa mới bước vào lớp học cấp hai ghép trong trường tiểu học, lại còn căng thẳng gấp mười lần học trò, mặt đỏ bừng đứng trên bục giảng, hai bàn tay không biết nên đặt lên bàn giáo viên hay nên áp chặt vào mép quần, mồ hôi trên đầu từ những hạt li ti đọng lại thành giọt lớn, thi nhau lăn tăn rơi xuống. Sự bẽn lẽn và căng thẳng của anh ta bị thầy trò trong trường truyền tai nhau làm trò cười, hiệu trưởng không khỏi lo lắng nói với Vương Ích Dân: "Thầy chủ nhiệm Vương à, người thầy tiến cử dẫu trong bụng có cả một bầy bướm đẹp, nhưng không bay ra được thì cũng bằng thừa thôi!" Vương Ích Dân tràn trề tự tin: "Không sao đâu, khơi thông được chướng ngại nghẽn ở cổ họng rồi thì bướm tự khắc sẽ bay ra thôi. Mấu chốt là ở chỗ, chúng ta biết rõ trong bụng anh ấy có bướm, dẫu sao vẫn đáng tin hơn những kẻ trong bụng rỗng tuếch toàn rơm rác, thậm chí đến rơm rác cũng chẳng nuốt nổi bao nhiêu." Hiệu trưởng không khăng khăng phản đối nữa. Vương Dục Tài từ chỗ căng thẳng chuyển sang bớt căng thẳng rồi đến hoàn toàn không còn căng thẳng, vốn kiến thức đầy mình, bầy bướm trong bụng anh ta liền thỏa sức bay lượn múa may, biến anh thành thầy giáo có uy tín nhất trong các lớp cấp hai ghép của trường tiểu học. Rất nhiều giáo viên vốn chỉ dạy được tiểu học mà phải bấm bụng dạy lớp cấp hai thường phải sang chỗ Vương Dục Tài học mót trước, hôm sau mới lên lớp giảng lại cho học sinh. Nhân phẩm của Vương Dục Tài cực kỳ tốt, anh ít khi dính vào chuyện thị phi, chỉ biết vùi đầu vào soạn giáo án giảng bài, hễ có lao động công ích cũng tích cực làm việc cẩn thận, rất được lãnh đạo cùng thầy trò kính trọng yêu quý. Vương Ích Dân vì thế cũng yên tâm.
Được chừng chưa đầy một năm, Vương Dục Tài rơi vào lưới tình đầu đời. Đối phương là một cô gái trẻ vừa tốt nghiệp trường sư phạm, vừa được phân công về trường làng Quy Độ Vương là được xếp dạy lớp cấp hai ngay. Nếu như cô gái này bớt chút tính hư vinh, đừng nhận dạy lớp cấp hai mà dạy lớp tiểu học thì những chuyện sau này đã không xảy ra, hoặc ít ra cũng có thể chậm lại. Cô gái tên là Lữ Hồng, lớp bảy còn chưa học xong thì Đại cách mạng Văn hóa bùng nổ, sau này được thôn tiến cử lên học sư phạm hai năm, nhưng thực chất hơn một năm ròng rã đều là đi làm đại phê phán cách mạng, nói thực tế thì trình độ vẫn chỉ ở mức lớp bảy, căng lắm cũng không quá lớp tám, nay bảo dạy lớp cấp hai tự nhiên không tránh khỏi việc lộ ra đủ thứ ngớ ngẩn, sơ hở trăm bề. Cô bèn tìm đến Vương Dục Tài thỉnh giáo, học mót trước rồi đem đi dạy sau. Vương Dục Tài đối xử với mọi người vô cùng ôn hòa, luôn tuân thủ nguyên tắc đối xử bình đẳng với đồng chí, không bao giờ tham gia vào các cuộc đấu đá bè phái trong trường, càng không kén cá chọn canh, bên trọng bên khinh, anh phụ đạo giảng giải cho Lữ Hồng cũng kiên nhẫn, tận tình y như đối với các giáo viên khác chứ tuyệt đối không tỏ vẻ ta đây tài giỏi. Ngày qua ngày, Lữ Hồng cùng với sự hiểu biết được nâng cao thì tình cảm cũng bắt đầu nảy nở, để đền đáp thời gian anh bỏ ra phụ đạo cho mình, gần như theo bản năng cô tình nguyện giặt giũ quần áo bẩn vứt dưới gầm giường cho anh, mỗi lần từ nhà đến mang theo món gì ngon thì người đầu tiên cô nghĩ tới nên đem tặng cũng là Vương Dục Tài. Ngoài việc học tập ra, cô và anh bắt đầu nói những chuyện không liên quan đến giảng dạy, thậm chí cả chuyện tiếu lâm, thời gian cô nán lại trong phòng Vương Dục Tài ngày càng nhiều, cứ hễ rảnh rỗi là lại muốn chạy sang căn phòng ấy. Vương Dục Tài tuy hay xấu hổ nhưng không phải khúc gỗ, anh đã vượt xa độ tuổi kết hôn muộn, đối với chuyện nam nữ càng thêm nồng nhiệt nhưng cũng càng thêm tỉnh táo. Có một buổi tối, Lữ Hồng mua hai cân bánh trung thu mang sang phòng Vương Dục Tài, nói tối mai là đêm rằm trung thu nên cô sang cảm ơn anh trước. Vương Dục Tài cuống cả lên, xua tay lia lịa bảo: "Thế này là thế nào? Tôi đâu dám mong thầy cô đền đáp gì chứ? Đồng chí cách mạng học hỏi lẫn nhau cùng nhau tiến bộ, sao lại tặng bánh trung thu thế này?" Vừa nói anh vừa đẩy Lữ Hồng ra ngoài cửa. Đúng khoảnh khắc sắp bị đẩy ra khỏi cửa, Lữ Hồng bỗng chạy bổ vào trong, ôm chầm lấy cổ Vương Dục Tài rồi không kìm được òa khóc. Vương Dục Tài thõng hai tay đứng chết trân, cổ bị Lữ Hồng ôm chặt đến nghẹt thở nhưng lại chẳng đủ can đảm giơ hai tay mình lên ôm lấy người đối diện.
Sau đó hai người bước vào giai đoạn yêu đương cuồng nhiệt. Đôi gò má ửng hồng đầy đặn của Lữ Hồng và bờ cằm đã lún phún râu xanh của anh quấn quýt bên nhau hồi lâu, khó lòng dứt ra được. Mối duyên vô cùng tốt đẹp này lại bị chính bố đẻ của Lữ Hồng phá hỏng hoàn toàn. Bố của Lữ Hồng là bí thư chi bộ thôn, đã nghe phong thanh một vài lời đồn đại, bèn tìm con gái Lữ Hồng dạy bảo nghiêm túc: "Bố là bí thư, con cứ tin là bố sẽ không ép gả phong kiến cho con. Con tự do yêu đương bố kiên quyết ủng hộ, con chọn thằng Vương Dục Tài bố cũng thấy thằng nhỏ đó được, nhưng bố nó là ngụy bảo trưởng, là đối tượng chuyên chính. Con đã là đảng viên Đảng Cộng sản, còn Vương Dục Tài đến một chân đoàn viên cũng chưa từng vào. Con là giáo viên biên chế nhà nước, Vương Dục Tài chỉ là giáo viên dân lập, bố nó mà không phải ngụy bảo trưởng thì còn có hy vọng chuyển sang biên chế chính thức. Con lấy nó rồi sau này tính sao? Mai này có con cái cũng bị vấy vết nhơ, ông nội là ngụy bảo trưởng thì con xem xem sau này còn ngóc đầu lên nổi không? Hôn nhân là chuyện cả đời, tự con bình tĩnh mà nghĩ lại đi."
Lữ Hồng chìm trong đau khổ rồi cuối cùng cũng đưa ra lựa chọn giống như bố mình. Nỗi đau khổ của Vương Dục Tài rất nhanh chóng chuyển thành sự ân hận. Anh hối hận khôn cùng, nói với Vương Ích Dân: "Tôi đúng là đồ khốn nạn trăm phần trăm! Tôi mới sống ra được cái hình người một tí mà đã quên mất mình là ai rồi! Nếu không có ông giúp đỡ thì giờ này tôi vẫn còn đang đi xúc phân loãng trong đội sản xuất chứ đâu! Sao tôi lại đâm ra mê muội quên trời quên đất thế này? Sao dám tơ tưởng yêu đương với con gái của bí thư chi bộ..." Những lời này đều rút từ tận đáy lòng, Vương Dục Tài rất nhanh chóng lấy lại bình tĩnh, hết lần này đến lần khác bày tỏ với Lữ Hồng rằng mình không hề trách móc cô. Thế là hai người chia tay trong êm đẹp. Đến khi học kỳ sau bắt đầu, Lữ Hồng đã chuyển sang một trường tiểu học khác, và cũng đã lấy chồng. Không lâu sau đó, Vương Dục Tài cũng bình thản hoàn thành một việc trọng đại của đời người, đó là cưới vợ. Vợ chồng Vương Ích Dân đồng lòng góp sức làm mối một cô em họ xa của vợ cho Dục Tài, chính là Thu Thiền.
Vương Ích Dân giờ đây mang theo sứ mệnh nặng nề và tâm trạng vô cùng sốt ruột, đạp xe tới trước cổng lớn của Khách sạn Cổ Thành, không khỏi bị choáng ngợp trước tòa kiến trúc đồ sộ nguy nga kia. Trời đất ơi! Một chiếc cột xây bằng đá cẩm thạch kia chắc chắn có giá trị bằng toàn bộ gia sản của cả cái trường cấp hai ghép của anh cộng lại mất.
Vương Dục Tài đem những thứ thuốc lá, bánh kẹo và nước ngọt hảo hạng nhất ra tiếp đãi Vương Ích Dân, vẫn bằng cái vẻ tự nhiên thoải mái, chính cái vẻ tự nhiên đến mức hờ hững ấy mới toát lên cái phong thái giàu sang của kẻ có tiền. Những thứ đồ ăn ngon, thức uống xịn, thuốc lá đắt tiền thuộc hàng tiêu dùng cao cấp ấy đối với Vương Dục Tài đã là cơm bữa, nhưng đối với một vị chủ nhiệm giáo dục tiểu học như Vương Ích Dân thì lại là sự hưởng thụ vượt bậc, quá đỗi xa xỉ. Trước sự hưởng thụ những món đồ xa xỉ này, anh không cảm thấy vui sướng mà chỉ thấy xót xa, một lon nước ngọt vỏ nhôm kia đã uống đứt nguyên cả ngày lương của anh rồi. Dù tiêu là tiền của Vương Dục Tài nhưng anh vẫn thấy quá đỗi lãng phí. Vương Dục Tài chẳng đợi anh mở lời đã đoán trúng mục đích anh tìm đến, hơn nữa còn thẳng thắn bộc bạch toàn bộ sự thật: "Tôi muốn ly hôn, tôi muốn kết hôn với Lữ Hồng. Cuộc hôn nhân giữa tôi và Lữ Hồng mới là cuộc hôn nhân đúng với đạo đức nhất, còn cuộc hôn nhân giữa tôi và Thu Thiền là thứ hôn nhân không có tình cảm, một cuộc hôn nhân đã chết. Dẫu rằng cho đến tận bây giờ tôi vẫn cảm ơn ông đã giúp tôi cưới được một người vợ vào lúc tôi khó khăn nhất, nhưng tình cảm của tôi không thể nào chuyển từ Lữ Hồng sang Thu Thiền được. Khi đưa ra quyết định ly hôn, người đầu tiên tôi nghĩ đến là ông, sau đó mới là bố mẹ tôi, tôi biết kết cục của việc ly hôn trước hết sẽ làm tổn thương tình bạn giữa hai chúng ta, còn chuyện đoạn tuyệt quan hệ cha con thì tôi chẳng có vướng bận gì. Những lời ông và bố mẹ mắng chửi tôi, tôi đều đoán được cả, nhưng tôi vẫn quyết định ly hôn."
Vương Ích Dân đâm ra nghẹn lời. Đạo quân ngôn từ anh chuẩn bị suốt dọc đường để thuyết phục Vương Dục Tài không nên ly hôn phút chốc tan rã sạch trơn. Sự thẳng thắn của Vương Dục Tài trái lại làm anh xúc động. Anh biết Vương Dục Tài và Lữ Hồng tình cảm vô cùng sâu đậm, khó dứt tình xưa. Bây giờ anh chỉ có thể nêu ra vài khó khăn cụ thể để Vương Dục Tài suy xét: "Thế còn con cái thì tính sao? Ba đứa trẻ đang tuổi ăn tuổi học, vừa cần người nuôi nấng lại càng cần sự ấm áp về tinh thần. Cậu nghĩ xem, cậu ly hôn giành lấy hạnh phúc cho riêng mình, thực ra chẳng phải là trút bỏ được đau khổ, mà là trút hết đau khổ lên đầu lên cổ con cái đấy. Chi bằng cứ chắp vá cho xong, coi như vì con vì cái."
Nhắc đến con cái, Vương Dục Tài liền câm bặt, chỉ biết cắm cúi hút thuốc giải sầu, rồi bỗng bật khóc: "Chỉ có con cái là vô tội, đối với các con tôi là kẻ tội đồ tội ác tày trời. Trong quá trình quyết định ly hôn, chín mươi chín phần trăm tâm trí tôi đều hao tổn vào chuyện này. Tôi chỉ có thể bảo đảm cho chúng ăn học về mặt tiền bạc, đáp ứng mọi nhu cầu của chúng về mặt vật chất. Đương nhiên, nếu Thu Thiền chịu hiểu cho một chút, tôi sẽ chẳng tiếc trao tình phụ tử cho các con đâu, chỉ sợ Thu Thiền không cho tôi cơ hội này thôi. Chẳng còn cách nào khác, tôi với Lữ Hồng đã không thể chia lìa được nữa rồi. Cô ấy cũng làm ầm ĩ với chồng rồi. Tôi không thể quay đầu và cũng chẳng muốn quay đầu nữa, tôi đã thấy không có Lữ Hồng thì một ngày tôi cũng không sống nổi, bố mẹ và cả người bạn già như ông căn bản không thể nào thấu hiểu được thứ tình cảm này của tôi đâu. Tôi chỉ mong ông làm công tác tư tưởng, giải thích cho Thu Thiền nhiều hơn một chút, một là Thu Thiền là họ hàng của ông, hai là chuyện này do một tay ông có lòng tốt tác thành. Ông không cần phải bận tâm đến những chuyện khác nữa đâu."
Vương Ích Dân chẳng còn gì để nói. Anh cảm thấy khuyên can cũng bằng thừa nên chẳng buồn tốn nước bọt nữa. Anh muốn mắng anh ta nhưng lại không mắng nổi, Vương Dục Tài bây giờ thẳng thắn hơn ngày xưa nhiều. Vẻ e thẹn trong mắt Vương Dục Tài đã phai nhạt sạch trơn, thay vào đó là một sự lạnh lùng, một sự thờ ơ, một vẻ trầm tĩnh già dặn, một nét lõi đời không hề nao núng sau khi đã trải qua đủ cảnh đời lớn lao, tất cả những sắc thái đó đã phủ lấp, hay nói đúng hơn là xua tan đi cái vẻ bẽn lẽn thâm căn cố đế thuở nào. Anh hút điếu thuốc lá cao cấp của Dục Tài, một điếu trị giá hai hào năm xu, tương đương với giá thị trường của một cân ngô. Anh vừa làm chủ nhiệm giáo dục vừa cấy ruộng khoán, một nửa bộ não chứa toàn bộ việc giáo vụ của lớp cấp hai ghép trường Quy Độ Vương, nửa còn lại chứa giá cả thị trường của phân bón, hạt giống cùng các loại lương thực hoa màu. Anh đã cảm nhận sâu sắc rằng Vương Dục Tài không còn là thằng con hoang của lão bảo trưởng ngày trước, cũng chẳng còn là gã "thầy giáo tiểu học nghèo kiết xác" ở trường Quy Độ Vương nữa, mà chắc chắn đã trở thành lớp người năng động nhất, khí phách nhất, biết tận hưởng cuộc sống nhất trong xã hội đương thời. Anh nghĩ, nếu Vương Dục Tài không đến công ty này mà tiếp tục dạy học ở Quy Độ Vương, thì anh ta sẽ ra sao nhỉ? Anh ta có đòi ly hôn với Thu Thiền để theo đuổi một "cuộc hôn nhân đúng với đạo đức" thực sự cùng Lữ Hồng không? Lùi thêm một bước nữa, nếu anh ta vẫn phải cõng trên lưng áp lực chính trị là con trai của bảo trưởng thì sao? Nghĩ đến đây Vương Ích Dân lại tự trách mình, cái ý nghĩ này tự thân nó đã chẳng ra làm sao rồi, cứ như thể anh mong muốn Vương Dục Tài tiếp tục làm thằng con hoang ấy vậy.
Nhớ hồi Lữ Hồng đính hôn với người khác, Vương Dục Tài từng hối hận không thôi mà tự chửi rủa mình là cóc ghẻ đòi ăn thịt thiên nga. Anh đã khuyên can, đã an ủi anh ta, anh đã làm tròn bổn phận nhân tình nghĩa tận của một người bạn. Anh đích thân chạy đến nhà Thu Thiền, thuyết phục Thu Thiền rồi lại thuyết phục bố mẹ Thu Thiền, bảo rằng Vương Dục Tài là một thanh niên cực kỳ tốt, bố làm bảo trưởng là chuyện của bố, bản thân Vương Dục Tài là người đáng tin cậy nhất. Nói mãi đến mức bố của Thu Thiền hạ quyết tâm, bảo rằng ông hoàn toàn tin tưởng, cứ coi như Thu Thiền không phải gả cho thầy giáo dân lập Vương Dục Tài mà là gả cho anh nông dân Vương Dục Tài, chỉ cần con người đáng tin là được. Lúc ấy Vương Dục Tài cảm kích vợ chồng anh vô cùng, hai ông bà bảo trưởng lại càng cảm kích khôn xiết. Vương Ích Dân từng vì sự giúp đỡ chí tình chí nghĩa dành cho bạn bè mà lòng dạ thanh thản yên ổn. Giờ đây, anh chẳng những không thuyết phục được Vương Dục Tài mà trái lại còn đẩy mình vào thế khó xử, biết ăn nói thế nào với Thu Thiền đây? Biết nhìn mặt bố mẹ Thu Thiền ra sao?
Nhớ hồi Vương Dục Tài và Thu Thiền làm đám cưới, anh đến dự hôn lễ chốn thôn quê, Vương Dục Tài mời anh làm phù rể, anh vui vẻ nhận lời, giúp đón Thu Thiền về. Sau một tuần tân hôn, Vương Dục Tài đã không kìm được lòng mà nói với Vương Ích Dân: "Thu Thiền tốt lắm. Chăm chỉ tiết kiệm, tính tình lại hiền lành, rất hợp với cái gia đình như nhà mình, người ta là con gái bần nông trong sạch như thế chịu gả vào nhà mình, tôi đã mãn nguyện lắm rồi." Vương Ích Dân toan nhắc lại lời này cho Vương Dục Tài nghe, nhưng nghĩ đi nghĩ lại thấy chẳng cần thiết nữa, bèn cáo từ.
Lúc ra về, Vương Dục Tài dặn với theo: "Anh Ích Dân, anh đừng nhọc lòng nữa. Em biết anh là người tốt, ơn nghĩa của anh em mãi mãi không quên. Lúc em khó khăn nhất anh đã giúp đỡ em nhiều nhất. Dù em có muốn ly hôn thì vẫn biết ơn anh đã làm mối Thu Thiền cho em. Động cơ của anh tốt đẹp trăm phần trăm. Giờ em xin anh đừng chạy vạy uổng công nữa, dẫu bố mẹ em hay Thu Thiền có tìm anh, anh cứ gạt đi đừng quản, bảo họ đến tìm em mà nói chuyện."
Vương Ích Dân nói: "Chuyện này không cần cậu dặn tôi cũng chẳng đến nữa đâu. Việc của cậu thì cậu tự giải quyết lấy đi!"
Khi Vương Ích Dân về đến làng Quy Độ Vương, ông lão Vương Tử Kiệt - bố của Vương Dục Tài - đang vờ cắt cỏ ở đầu làng, thực chất là đứng đợi Vương Ích Dân. Vương Ích Dân kể lại đầu đuôi chuyến đi tìm Dục Tài, ông lão Tử Kiệt nghe xong lòng dạ rối bời, lạnh ngắt như tro tàn, mềm nhũn cả người, tức tối giận dữ bảo: "Ích Dân ơi sao cháu hồ đồ thế? Bác bảo cháu dù thế nào cũng phải lôi cái thằng trời đánh ấy về, cháu..." Vương Ích Dân cười khổ một tiếng bảo: "Bác ơi! Một con người sống sờ sờ to lù lù ra đấy, cháu làm sao mà lôi về được?" Lại còn làm ra bộ dạng bất lực chịu trói. Ông lão Vương Tử Kiệt hỏi rõ địa chỉ, nóng ruột nóng gan bắt chuyến xe buýt cuối cùng vào thành phố ngay trong đêm.
Ông lão Vương Tử Kiệt vừa bước chân lên hiên Khách sạn Cổ Đô sang trọng thì suýt trượt ngã, sàn nhà ở đó trơn bóng quá đỗi. Đứng ở cửa là hai nhân viên phục vụ một nam một nữ, nhìn ông già thôn quê tay chân vụng về lồm cồm bò dậy mà chẳng thèm đỡ đần, lại còn cười nhạo hỏi tìm ai. Ông lão Vương Tử Kiệt bảo ông tìm con trai Vương Dục Tài. Được cho qua, ông bắt đầu leo cầu thang. Ông gõ cửa phòng số 19 trên tầng hai, nhìn thấy khe cửa mở ra lộ khuôn mặt con trai, máu nóng trong người ông xộc thẳng lên tận đỉnh đầu. Đến lúc ông bước chân vào phòng, nhìn thấy một người đàn bà đang ngả ngớn dựa lưng trên chiếc ghế sô pha dài, bằng linh tính ông lão liền biết ngay đó là Lữ Hồng, lập tức mất hết bình tĩnh, vung tay tát thẳng một cái trời giáng vào mặt con trai. Người đàn bà kia nhảy choàng dậy khỏi ghế sô pha, túm lấy cánh tay ông, kêu lên: "Bác ơi có gì bác từ từ nói..." Ông lão Tử Kiệt ngửi thấy một mùi nước hoa nồng nặc, bèn nhổ toẹt một bãi nước bọt, chửi: "Đồ đĩ điếm!" Người đàn bà ấy hất tay bỏ ra khỏi phòng.
Ông lão Tử Kiệt đã hoàn toàn mất kiểm soát. Ông vung tay hất một phát, quét sạch toàn bộ thuốc lá, nước ngọt, bánh kẹo trên bàn trà xuống đất, cốc chén chai lọ lăn lông lốc khắp sàn nhà. Ông lại túm chặt lấy chiếc cà vạt màu đỏ tía thắt dưới cổ con trai, giật qua kéo lại lôi xềnh xệch ra phía cửa. Đứa con trai Dục Tài bị thắt nghẹn đến trợn trừng mắt, chật vật khổ sở giãy giụa, cất giọng van vỉ nịnh nọt khuyên bố ngồi xuống nói chuyện. Ông lão Tử Kiệt bảo: "Về nhà mà nói! Cái chốn này tao không thèm ngồi! Đây là cái chỗ nào? Ổ điếm!" Đúng lúc ấy có hai nhân viên phục vụ bước tới, đe dọa ông lão nếu không dừng tay sẽ gọi điện báo công an đến, ông lão Tử Kiệt mới chịu ngồi xuống.
Ông lão Tử Kiệt ngồi xuống rồi nhưng cơn thịnh nộ vẫn chưa nguôi, tiếp tục mỉa mai chửi rủa: "Tao tưởng mày lên thành phố làm công to việc lớn đàng hoàng gì, hóa ra là đi chơi gái! Nhìn xem trên lầu dưới lầu cái ngữ đứng ngồi chạy lăng xăng toàn là thứ gì đâu, trên mặt trét son phấn, môi bôi đỏ chót, tai đeo tòng teeng toàn là cái giống gì? Nhà chứa thời xã hội cũ cũng chẳng đến mức ghê gớm thế này! Mày ở cái xó này mà học được điều hay lẽ phải à? Thằng súc sinh mày mau theo tao về nhà cày ruộng!"
Vương Dục Tài chỉ biết nhỏ giọng khuyên can: "Bố mắng con thì bố cứ mắng, bố đừng có mắng chửi bậy bạ người phục vụ của người ta..."
"Cặc! Phục với chả vụ cái cặc gì!" Vương Tử Kiệt chẳng thèm nể nang, "Tao từng làm bảo trưởng, giải phóng rồi được Đảng Cộng sản giáo dục đàng hoàng, chẳng ngờ cái thằng ranh con nhà mày lại học thói hư tật xấu đốn mạt thế này. Tao làm bảo trưởng cũng chưa từng được ở cái nhà nguy nga lộng lẫy thế này đâu! Mày nhìn cái giống rùa rụt cổ nhà mày mặc đồ tây thắt cà vạt giả dạng làm kẻ trộm, lại càng giống đồ thổ phỉ đầu trộm đuôi cướp hơn! Hôm nay mày không về nhà thì tao chết ngay trước mặt mày cho mày xem."
Vương Dục Tài chẳng còn chút sức lực nào để chống đỡ. Anh ta giả vờ đi tiểu rồi bước ra khỏi phòng, trốn tọt sang một căn phòng khác, để mặc cho mấy đồng nghiệp trong công ty ra đối phó với ông bố đã mất hết lý trí. Đồng thời gọi một chiếc xe taxi, vừa kéo vừa dỗ đưa ông lão Tử Kiệt về lại làng Quy Độ Vương ở ngoại thành, Vương Dục Tài mới thoát khỏi tình cảnh bẽ bàng.
Thoát nạn chỉ là tạm thời. Hôm sau, khi Vương Dục Tài ngồi trong Tòa án Dân sự thị trấn Tang Thụ trình bày từng lý do ly hôn với thẩm phán Triệu, thì bố anh ta là ông lão Vương Tử Kiệt lại đang đứng ngay trên con phố trước cổng lớn tòa án dân sự vạch trần nội tình vụ ly hôn của con trai cho bà con đi chợ nghe, đối chọi gay gắt từng li từng tí. Vương Dục Tài chân thành liệt kê ra hàng loạt lý do đủ để chứng minh anh ta và Thu Thiền không hề có tình cảm, vì thế đây là cuộc hôn nhân phi đạo đức, thẩm phán Triệu bình thản, thậm chí dửng dưng hỏi một câu: "Đã không có chút tình cảm nào, thế ba đứa con từ đâu mà chui ra?" Một câu hỏi khiến Vương Dục Tài há hốc mồm nghẹn họng, mồ hôi hột toát ra như tắm. Trái ngược hoàn toàn với tình cảnh đó, ông lão Vương Tử Kiệt lại thắng lợi vang dội. Ông hào sùng kể lể, lời lẽ chân tình tha thiết, kể tường tận từng chuyện từng việc suốt những năm tháng gian khó trước đây khi mình phải đội cái mũ ô danh, cái vẻ khúm núm thảm hại như rùa rụt cổ của Vương Dục Tài ra sao, Thu Thiền đã bước chân vào cái gia đình này thế nào, hiền thục ra sao, cần kiệm thế nào, chẳng hề chê bai cái gia đình xui xẻo này nửa lời, lập tức làm cho đám đàn ông đàn bà nghe ông diễn thuyết xúc động khôn xiết, đồng thanh chửi mắng Vương Dục Tài là đồ vong ân bội nghĩa, chẳng ra cái giống người. Ông lão Vương Tử Kiệt nhận được sự hưởng ứng của đám đông, càng thêm hăng hái lớn tiếng lên án hành vi bội bạc của con trai, mắng con là thứ súc sinh vô tình vô nghĩa mất hết nhân tính, là loài lang sói, là đồ khốn nạn, là quân Trần Thế Mỹ, là đồ tạp chủng. Mọi người xì xào bàn tán, bảo rằng đứa con như Vương Dục Tài thời nay chẳng hề hiếm, nhưng người làm cha hiểu tình hiểu nghĩa trượng nghĩa như Vương Tử Kiệt mới thực là xưa nay hiếm có. Tin tức từ thị trấn Tang Thụ truyền ngược về Quy Độ Vương, uy tín của ông lão Tử Kiệt tăng vọt chưa từng thấy.
Vương Ích Dân khi nghe được tất cả những chuyện này thì rất đỗi bình thản. Anh là chủ nhiệm giáo dục, thường xuyên đọc sách xem báo, cũng hiểu lơ mơ xu thế chung của xã hội ngày nay là có lợi cho việc Vương Dục Tài mưu cầu một "cuộc hôn nhân đúng với đạo đức thực sự", thế nhưng người dân thôn quê vẫn cứ khâm phục tấm lòng hào hiệp trọng tình trọng nghĩa như Vương Tử Kiệt. Anh chẳng thể xác định nổi mình nên đứng về phe nào để chống lại phe kia, chỉ thấy bản thân đã bất lực đành để mặc cho mọi chuyện thuận theo tự nhiên.
Ông lão Vương Tử Kiệt thường xuyên tìm đến anh, liên tục thông báo tiến triển của vụ án ly hôn này cho anh hay. "Quan tòa phán quyết không cho ly hôn rồi." Vương Tử Kiệt đắc thắng kể với anh, "Xem cái thằng trời đánh ấy còn giở trò gì được nữa?" Bẵng đi nửa năm, Vương Tử Kiệt lại hớt hải nói: "Ích Dân ơi, cái thằng trời đánh ấy lại kiện lên tòa rồi." Liền đó lại vô cùng khó hiểu hỏi: "Lần đầu kiện đã phán không cho ly là xong chuyện rồi chứ, sao lại còn cho kiện tiếp thế nhỉ? Cứ dây dưa mãi không dứt à?" Ông hiển nhiên không hiểu những quy định đặc thù của luật ly hôn. Nửa năm sau, ông lão lại đắc ý bảo: "Có kiện nữa cũng bằng thừa, thẩm phán Triệu lại phán quyết không cho ly hôn rồi. Cái thằng chết tiệt thích kiện thì cứ việc kiện, thẩm phán Triệu là vị quan tòa tốt, có kiện thêm một trăm lần nữa cũng toi công thôi." Vụ kiện ly hôn cứ thế dây dưa kéo dài ngày này qua tháng khác, năm này qua năm khác, đến mức bản thân ông lão Vương Tử Kiệt cũng bị bào mòn chẳng còn hơi sức đâu mà nổi nóng nữa. Giọng điệu thông báo tiến triển vụ án với Vương Ích Dân cũng hệt như đang kể chuyện phiếm của người dưng nước lã: "Lại kiện rồi... Thích kiện thì cứ việc kiện!"
Vương Ích Dân thậm chí còn đâm ra đồng cảm với Vương Dục Tài. Khi biến cố ly hôn mới xảy ra, việc anh đồng cảm với Thu Thiền là lẽ tự nhiên. Bây giờ anh vẫn đồng cảm với Thu Thiền, nhưng cũng thương hại cả Vương Dục Tài. Thu Thiền tuy nhận được sự đối đãi chân thành và che chở hết lòng của bố mẹ chồng, nhưng rốt cuộc họ cũng chẳng thể nào thay thế được người chồng. Dục Tài và Lữ Hồng tuy tình cảm mặn nồng hướng về nhau nhưng vẫn không thoát khỏi cảnh ngộ bị động lén lút vụng trộm, giấc mộng đẹp về một "cuộc hôn nhân đúng với đạo đức" lý tưởng mãi chẳng thể thành hiện thực. Lòng trắc ẩn của Vương Ích Dân vừa mới nhen nhóm chưa được bao lâu, lại bị một sự việc bất thình lình ập đến dập tắt, đó chính là chuyến viếng thăm của chồng Lữ Hồng.
Chồng của Lữ Hồng là một người công nhân, cái nhìn đầu tiên anh ta để lại cho Vương Ích Dân hoàn toàn khớp với nghề nghiệp của mình. Anh ta rất bộc trực, ăn mặc xuề xòa tùy tiện, khoác chiếc áo gi-lê kiểu mới theo mốt, trên vai, bắp tay và trước ngực đính đầy dây rợ cùng khuy bấm, cổ áo sơ mi bên trong thì xộc xệch dúm dó quanh cổ. Dáng người thô kệch vạm vỡ, cái đầu to tướng. Anh ta đi thẳng vào vấn đề, nói: "Tôi đến tìm anh vì nghe nói anh vừa chơi thân với Vương Dục Tài lại vừa quen biết Lữ Hồng, mong anh khuyên can Vương Dục Tài một câu, cũng khuyên can Lữ Hồng một câu." Anh ta tuyên bố sở dĩ mình không muốn ly hôn chẳng phải vì bỏ Lữ Hồng thì không kiếm nổi vợ khác, mà hoàn toàn là vì nuốt không trôi cục tức này, Vương Dục Tài khinh người quá thể đáng. Anh ta cảnh cáo rằng anh em chiến hữu công nhân của anh ta từ lâu đã không chịu nổi cái thói trọc phú ức hiếp giai cấp công nhân nay đã thất thế, muốn đập gãy chân chó của tên trọc phú Vương Dục Tài, muốn móc mắt Vương Dục Tài ra dẫm bẹp như bong bóng, chỉ vì anh ta cảm thấy vì một con đĩ thối như Lữ Hồng mà để anh em bị liên lụy phải ngồi tù thì không đáng.
Người tự xưng là "giai cấp công nhân" nay đã thất thế kể lại cho Vương Ích Dân nghe về quá trình anh ta và Lữ Hồng nên duyên vợ chồng. Hồi đó anh ta làm công nhân ở Công ty Xây dựng số 3 của tỉnh, có ba cô công nhân vào nhà máy cùng đợt theo đuổi anh ta, chỉ vì toàn là người ngoại tỉnh nên bị bố anh ta phản đối. Bố mẹ kiên quyết muốn tìm cho anh ta một cô con dâu người bản xứ trong làng trong xã, tệ nhất cũng phải là người Thiểm Tây, thế nên Lữ Hồng rất được lòng bố mẹ anh ta. Anh ta cũng thừa nhận bố mẹ mình thích Lữ Hồng, mới gặp mặt một lần là đã ưng thuận ngay. Anh ta không hề biết Lữ Hồng từng có quá khứ yêu đương với Vương Dục Tài, sau này biết chuyện cũng đã rộng lượng bỏ qua cho cô ta. Vấn đề là nay đã có một con gái một con trai đề huề rồi, Lữ Hồng vẫn chứng nào tật nấy nhen nhóm lại tình xưa, bỏ rơi anh ta chỏng chơ giữa đường đúng là dở khóc dở cười. Anh ta nhờ Vương Ích Dân nhắn lại một lời cho Vương Dục Tài, rằng tên trọc phú Vương Dục Tài dám ức hiếp giai cấp công nhân thất thế thì sẽ chẳng có kết cục tốt đẹp đâu.
Vương Ích Dân lại lo lắng thắt ruột cho Vương Dục Tài. Anh nơm nớp lo sợ suốt ngày suốt đêm, dường như bất cứ lúc nào cũng có thể bay tới một hung tin Vương Dục Tài bị người ta đánh cho tàn phế, anh muốn nhắc nhở anh ta, cảnh báo anh ta mà lại chẳng gặp được Vương Dục Tài. Anh lại tìm đến phòng số 19 trên tầng hai của Khách sạn Cổ Đô một lần nữa, căn phòng đã đổi chủ từ lâu, chẳng còn dò la được tung tích của Vương Dục Tài ở đâu nữa. Anh vẫn nơm nớp âu lo.
Kế đó, bố của Lữ Hồng lại tìm đến. Vị cựu bí thư chi bộ già của làng họ Lữ đã lui về nghỉ ngơi này đáng lẽ ra phải được dưỡng sức an hưởng tuổi già, thế nhưng lại bị chuyện hôn nhân trắc trở của con gái quấy cho sứt đầu mẻ trán. Ông vừa lớn tiếng mắng nhiếc hành vi không đoan chính của con gái, vừa ân hận khôn nguôi vì ngày trước mình đã tự ý can thiệp vào chuyện cưới xin của con. Ông bảo ông hoàn toàn là vì muốn tốt cho con gái Lữ Hồng mà chẳng ngờ lại gây ra cơ sự bẽ bàng nhục nhã thế này. Ông bảo trong hoàn cảnh thời bấy giờ, trơ mắt nhìn con gái kết hôn với con trai một tên bảo trưởng thì chẳng những người làm cha làm bí thư chi bộ như ông không chấp nhận nổi, mà họ hàng bạn bè cũng chẳng một ai thuận mắt. Đâu có ngờ nổi thế sự ngày nay lại xoay vần ra nông nỗi này. Vị cựu bí thư khẩn khoản nói: "Ích Dân à! Cháu với chú quen biết nhau đâu phải ngày một ngày hai, cháu làm phúc khuyên can thằng Dục Tài một câu, bảo nó đừng có làm loạn càn quấy nữa. Đều đã bốn mươi tuổi đầu cả rồi, còn sống được thêm bốn mươi năm nữa chắc! Người bốn mươi tuổi là sống vì con vì cái, đừng làm tổn thương con trẻ, cả hai đứa đều có con trai con gái đàng hoàng rồi, có còn trẻ trung gì nữa đâu mà chịu nổi giày vò! Chỉ cần nó chịu thu tâm lại thì chú dạy dỗ lại con Hồng cũng dễ bề xoay xở. Người trong cuộc thì u mê, phải có bạn bè đứng ngoài chỉ rõ chỗ lợi hại... Cháu coi như trừ bỏ nỗi tâm bệnh này giúp chú, lựa lời khuyên nhủ thằng Dục Tài cho tử tế."
Vương Ích Dân nghe mà xúc động, anh tiễn vị bí thư già ra về, tâm trạng càng thêm trĩu nặng. Trời đất quỷ thần ơi! Đằng sau việc Dục Tài muốn theo đuổi một "cuộc hôn nhân đúng với đạo đức" lý tưởng ấy là biết bao nhiêu nỗi âu lo, sầu muộn và đau đớn giằng xé của bao nhiêu con người. Chỉ còn mỗi Lữ Hồng là chưa đến tìm anh thôi, chứ tất cả những ai dính líu đến vụ ly hôn này đều đã tìm đến anh một hoặc nhiều lần rồi. Ông lão Vương Tử Kiệt khỏi phải bàn, mẹ của Vương Dục Tài khỏi phải bàn, Thu Thiền đương nhiên cũng chẳng cần nhắc tới. Bố mẹ đẻ của Thu Thiền tìm đến khiến anh vô cùng khó xử chẳng biết ăn nói ra sao, nay đến cả chồng của Lữ Hồng và bố của Lữ Hồng cũng đều đã tìm tới cửa, mấy chục con người của hai gia đình đều bị khuấy đảo đến mức ăn không ngon ngủ không yên. Họ đều biết anh và Vương Dục Tài là bạn bè chí cốt, là người có thể gỡ mối tơ vò này cho họ. Thế nhưng Vương Ích Dân lại hoàn toàn bất lực bó tay, anh căn bản chẳng thể nào thuyết phục nổi Vương Dục Tài.
Lữ Hồng cuối cùng cũng tìm đến Vương Ích Dân. Sự xuất hiện của người phụ nữ này mới thực sự khiến lòng Vương Ích Dân rung chuyển dữ dội, làm cho anh kinh ngạc tột độ, trố tròn hai mắt vì hoảng sợ...
Lại thêm một linh hồn đang run rẩy trong đau đớn trước mặt Vương Ích Dân.
Khi Lữ Hồng bước qua cổng trường Quy Độ Vương, những thầy cô quen biết cô và cả những giáo viên mới không quen đều trừng to đôi mắt hiếu kỳ nhìn cô như nhìn thấy loài chim muông dị thú hiếm có. Hồi còn dạy ở trường Quy Độ Vương, mối tình của cô với Vương Dục Tài đã từng gây chấn động toàn trường. Việc cô xin tạm nghỉ việc giữ nguyên biên chế để theo Vương Dục Tài đến một công ty kiếm tiền lớn từng gây xôn xao trong giới giáo chức toàn xã. Vụ bê bối tình ái nối lại tình xưa giữa cô và Vương Dục Tài ở công ty nọ lại tạo nên một chấn động lan ra khắp đội ngũ giáo chức toàn huyện. Chuyện cô và Vương Dục Tài lén lút làm tình trong phòng của chủ nhiệm giáo dục Vương Ích Dân lại càng khiến cho toàn thể nhân viên cũ mới ở Quy Độ Vương không ai là không biết. Giờ đây, việc cô dám chai mặt bước chân vào khuôn viên trường Quy Độ Vương lần nữa thực chất đã chẳng thể nói là dũng khí, ngay từ cái nhìn đầu tiên Vương Ích Dân đã nhận ra thần kinh của nữ giáo viên này có phần không bình thường.
Lữ Hồng rõ ràng đã không còn là Lữ Hồng của những năm tháng đứng trên bục giảng trường Quy Độ Vương nữa. Sắc ửng hồng đặc trưng của thiếu nữ đã hoàn toàn phai nhạt trên gương mặt cô, sắc mặt lộ ra một màu trắng bệch mất tự nhiên, đó là hậu quả của việc lạm dụng son phấn quá đà. Bất luận là loại mỹ phẩm hiện đại nào cũng không sao cứu vãn được thanh xuân đã mất. Điều đầu tiên Vương Ích Dân cảm nhận được không phải là những biến đổi nông cạn bên ngoài này, mà là đôi mắt của Lữ Hồng. Trong mắt Lữ Hồng tràn ngập sự tuyệt vọng và sợ hãi, hệt như một kẻ vừa biết được bí mật trên sổ sinh tử của chính mình. Vừa ngồi xuống, Lữ Hồng đã nói: "Thầy Vương, tôi thật sự đã hết đường đi rồi mới tới cầu xin anh, bây giờ chỉ có anh mới cứu được tôi thôi..."
Vương Ích Dân không hiểu tại sao lại ra nông nỗi này, liền hỏi: "Có chuyện gì thế? Lữ Hồng, cô cứ từ từ nói." Anh thuận tay khép cửa lại.
"Bạn của anh, tên Vương Dục Tài đó... là một con thú dữ!" Lữ Hồng nghiến răng nói, "Là một con chó sói ăn thịt người không nhả xương!"
Vương Ích Dân kinh ngạc hỏi: "Sao cô cũng mắng cậu ấy?"
"Hắn hại tôi khổ sở quá rồi!" Lữ Hồng nói, "Tôi từ đầu đến cuối không hề nhận ra hắn đã giăng bẫy đối với tôi..."
Vương Ích Dân càng thêm mù mờ khó hiểu: "Cậu ấy làm sao lại giăng bẫy cô chứ?"
Lữ Hồng bấy giờ mới kể cho anh hay, Vương Dục Tài và cô từng lén lút thỏa thuận: anh ta ly hôn với Thu Thiền, còn cô ly hôn với chồng. Hiện giờ, bản thân cô đã ly hôn với người chồng làm công nhân xây dựng, thế nhưng Vương Dục Tài lại đột ngột rút đơn khởi kiện từ tòa án dân sự thị trấn Tang Thụ về, không chịu ly hôn nữa...
Vương Ích Dân càng thêm hoang mang: "Thế là vì cớ gì?"
"Trả thù! Trả thù, trả thù, trả thù!" Lữ Hồng gào lên như phát điên, "Hắn muốn trả thù tôi! Một sự trả thù độc ác!"
"Sao cậu ấy lại trả thù cô?" Vương Ích Dân hỏi, "Vụ ly hôn của cậu ấy với Thu Thiền đã ầm ĩ bốn năm năm nay rồi, sao lại trả thù cô được?"
"Toàn là giả dối!" Lữ Hồng nói, "Hắn hết lần này đến lần khác đệ đơn kháng cáo, rồi lại hết lần này đến lần khác nhờ người ngấm ngầm nhét tiền cho thẩm phán Triệu, bảo đừng phán quyết cho ly hôn. Hắn cứ diễn vở kịch giả tạo này cho tới khi tôi ly hôn mới..."
"Ái chà! Trời đất ơi..." Vương Ích Dân bán tín bán nghi.
Lữ Hồng òa khóc: "Tôi phải làm sao đây? Tôi đã ly hôn rồi. Hắn đang trêu đùa tôi, hắn ôm mối thù cũ. Hắn nói hắn mới trút được một cơn giận, hắn nói quân tử trả thù mười năm chưa muộn. Hắn nói hồi đó tôi ức hiếp hắn, chồng tôi cũng ức hiếp hắn, bố tôi ức hiếp hắn, tất cả đều ức hiếp hắn vì hắn có một vết nhơ chính trị... Giờ đây hắn trả thù hết cả rồi!"
"Tôi không tin nổi!" Vương Ích Dân nói, "Tôi không tài nào tin được! Vương Dục Tài thật sự có thể độc ác đến mức này sao? Hồi hai người tan vỡ tình cảm, chính miệng cậu ấy đã nói với tôi là 'không hề trách cứ' cô Lữ Hồng mà!"
Lữ Hồng cười khổ lắc đầu: "Thầy Vương, tôi chỉ xin anh một chuyện duy nhất này thôi, anh hãy đi tìm Vương Dục Tài, nói là tôi chết rồi. Nếu hắn còn nhớ tôi đối với hắn hoàn toàn là một lòng chân thật, nếu hắn còn có thể tha thứ cho sự dao động ban đầu của tôi, coi như lời người ta nói là 'thực dụng hám danh' cũng được, tôi chỉ còn sót lại một tia hy vọng này thôi..."
Trong lòng Vương Ích Dân bỗng dâng lên một tinh thần trách nhiệm mạnh mẽ, anh cất giọng đầy quả quyết: "Lữ Hồng, cô ngàn vạn lần đừng sốt ruột, tuyệt đối không được đi vào con đường cùng, cũng ngàn vạn lần không được lo nghĩ quá mà sinh bệnh. Ngày mai tôi sẽ đi tìm Vương Dục Tài, cô nhất định phải đợi sau khi tôi gặp cậu ấy rồi chúng ta hãy nói chuyện trực tiếp..."
Vương Ích Dân tuy nhiệt tình có thừa nhưng trong lòng không khỏi thấp thỏm, nếu đúng như lời Lữ Hồng kể, liệu anh có xoay chuyển được Vương Dục Tài hay không? Anh đã bắt đầu nghĩ đến một con đường khác thực tế hơn, tìm cách để Lữ Hồng tái hôn với người thợ xây dựng kia, anh nói: "Vạn nhất không xong, tôi sẽ đi tìm chồng cô, tranh thủ tìm cách hòa giải..."
Lữ Hồng cười lạnh một tiếng: "Con đường như thế tôi còn đi được sao? Việc đó còn khó khăn gấp mười lần cái chết!"
Chưa đợi đến ngày hôm sau Vương Ích Dân đi tìm Vương Dục Tài, ngay tối hôm ấy Vương Dục Tài đã gọi điện thoại tới cho Vương Ích Dân.
Vừa nhấc máy, Vương Ích Dân đã nóng lòng không đợi nổi: "Dục Tài, Dục Tài, cậu nói xem hiện giờ cậu đang ở đâu? Tôi có chuyện cần gặp cậu nói rõ."
Vương Dục Tài lại bình thản đáp: "Chúng ta sẽ vĩnh viễn không gặp lại nhau nữa đâu, người bạn tốt của tôi. Cậu đừng hỏi địa chỉ của tôi nữa, chúng ta tranh thủ thời gian nói vài câu thôi."
Vương Ích Dân hơi kích động, nhất thời không tìm ra manh mối để mở lời.
Vương Dục Tài hỏi: "Có phải Lữ Hồng tới tìm cậu rồi không?"
Vương Ích Dân trả lời: "Đúng thế, đúng thế, rốt cuộc là có chuyện gì vậy?"
Vương Dục Tài nói: "Những chuyện Lữ Hồng kể với cậu đều là thật đấy. Tôi đã rút đơn kiện ly hôn rồi, nhưng không có nghĩa là tôi sẽ quay về Quy Độ Vương. Xin cậu hãy nhắn với bố mẹ, Thu Thiền và đứa bé, xin họ hãy quên tôi đi, coi như trên đời này vốn dĩ chưa từng có tôi tồn tại."
Vương Ích Dân cuống lên: "Rốt cuộc là tại vì sao chứ?"
Vương Dục Tài: "Đừng hỏi 'tại sao'. Tôi chỉ nói cho cậu biết, Lữ Hồng đã ly hôn rồi, đây chính là cái bẫy của tôi. Tôi muốn trả thù. Tôi đã trả thù được rồi, từ lúc chuyện tình cảm giữa tôi và Lữ Hồng tan vỡ, tôi đã chờ đợi ngày này. Ngày này cuối cùng cũng đã tới. Hồi đó tôi quá đỗi đau đớn, cô ta và bố cô ta hoàn toàn không thể ngờ được một người con rể bị vứt bỏ sẽ đau đớn dường nào, giờ tôi muốn họ tự mình nếm trải. Người chồng kia của cô ta khi đó có điểm duy nhất vượt trội hơn tôi là xuất thân gia đình tốt, mà Lữ Hồng lại chọn anh ta rồi ruồng rẫy tôi. Để anh ta nếm thử mùi vị này lúc này, cũng sẽ hiểu được nỗi khổ sở của tôi ngày trước..."
Vương Ích Dân thật sự không thể nhịn nổi nữa: "Cậu là đồ độc địa! Vương Dục Tài — cậu đúng là một kẻ tàn nhẫn hiểm độc!"
Vương Dục Tài nói: "Tôi đã từng là một thanh niên hay e thẹn nhút nhát..."
Vương Ích Dân nói: "Giả dối! Sự nhút nhát của cậu là giả vờ! Trong xương tủy cậu là sự độc ác, tàn nhẫn, táng tận lương tâm!"
Vương Dục Tài lại vẫn giữ vẻ điềm tĩnh: "Bạn tôi ơi, cậu nói sai rồi, sự e thẹn của tôi là thật đấy. Sự e thẹn quá mức từng khiến tôi phiền não. Giờ đây tôi lại vì thứ e thẹn đó đã mất sạch không còn chút gì mà cảm thấy tiếc nuối."
Vương Ích Dân mắng: "Cậu đã hại bao nhiêu người..."
Vương Dục Tài nói: "Trước hết là những người đó đã làm tổn thương tôi trước."
Vương Ích Dân dịu giọng lại: "Dục Tài, chúng ta đừng tranh cãi nữa. Tôi cần bình tĩnh, cậu càng cần bình tĩnh hơn, cậu dù thế nào cũng phải cho tôi biết địa chỉ của cậu, chúng ta gặp nhau một lần, cùng nghĩ cách cứu vãn cục diện tồi tệ này, mọi chuyện vẫn chưa phải là hoàn toàn tuyệt vọng mà."
Vương Dục Tài nói: "Không cần thiết đâu, ngày mai tôi sẽ đi rồi."
Vương Ích Dân lại sốt ruột: "Cậu đi đâu cơ chứ? Tôi dám chắc trên đời này không có nơi nào dung chứa cậu đâu! Lương tâm cậu cũng không dung thứ nổi..."
Vương Dục Tài nói: "Tôi muốn tìm một nơi vừa vặn có thể dung nạp tôi. Tôi đã không muốn kiếm tiền nữa rồi. Tiện thể nói cho cậu hay, cái công ty mà tôi đang làm việc này hoàn toàn là một công ty không cần bỏ vốn chỉ việc thu tiền, hay nói trắng ra là một công ty chuyên lừa tiền. Tôi cũng thấy ngấy việc lừa tiền rồi."
Vương Ích Dân: "Rốt cuộc là cậu muốn làm cái gì?"
Vương Dục Tài: "Tôi muốn tìm đến một nơi có thể giúp tôi tìm lại sự e thẹn. Cậu nghĩ xem, vẫn chưa hiểu ra sao?"
Vương Ích Dân nhất thời không nghĩ thông được: "Tôi nghĩ không ra! Hay là cậu dứt khoát quay về trường học đi?"
Vương Dục Tài khẽ thở dài: "Tôi đã không thể nào quay trở lại bục giảng để răn dạy con em người khác được nữa rồi, nơi đó quá đỗi thiêng liêng, tôi không xứng. Cái công ty luồn cúi trục lợi này tôi cũng không làm nữa, càng làm tôi lại càng thấy mình vô liêm sỉ. Tôi lại không muốn tự sát, tôi muốn sau khi tìm lại được chút e thẹn vốn nên có của con người, rồi mới bàn đến chuyện sống chết sau vậy!"
Vương Ích Dân im lặng.