Từ thủ phủ Thành Đô của tỉnh Tứ Xuyên, đi qua cửa Bắc đến huyện Tân Đô thuộc phủ Thành Đô, mọi người thường nói là bốn mươi dặm, nhưng thực ra chỉ hơn ba mươi dặm chút ít. Con đường uốn lượn vẽ giữa vùng điền nguyên phẳng lì, dẫu chỉ là một con đường đất rộng chưa đầy năm thước, lại chỉ được lát hai hàng phiến đá ở bên phải; dẫu sau trận mưa lớn, bùn lầy sâu tới vài tấc, không mang giày cỏ mới thì khó lòng bước đi nổi nửa bước, mà dẫu trời nắng ráo mấy ngày, bùn lầy lại biến thành một lớp bụi bay lơ lửng, hễ có người đi qua, rất ít khi không theo gót giày mà tung lên cao vài thước; thế nhưng dẫu sao đây vẫn được coi là đại đạo Xuyên Bắc. Nó kéo dài mãi về phía hướng Bắc, thẳng đến huyện biên giới Quảng Nguyên của Tứ Xuyên, qua đó nữa là châu Ninh Khương, phủ Hán Trung của tỉnh Thiểm Tây, con đường trạm dịch trước kia đi thủ đô Bắc Kinh, chính là tuyến đường này.

Hơn nữa, từ Quảng Nguyên rẽ về hướng Tây là trấn lớn Bích Khẩu giáp ranh Xuyên - Cam, qua đó nữa là châu Giai, huyện Văn của tỉnh Cam Túc, phàm là hàng hóa các tỉnh Tây Bắc ra vào, con đường này là đường bắt buộc phải đi.

Con đường vốn dĩ phẳng phiu là thế, nhưng chẳng biết từ thời đại nào, những chiếc xe lớn do bốn ngựa kéo bỗng tuyệt tích trên toàn cõi Tứ Xuyên, cho đến nay chỉ còn lưu lại một loại xe cụt một bánh do hai người đẩy để di chuyển; còn việc vận chuyển hàng hóa chỉ dựa vào la ngựa và gánh gồng, vận chuyển người thì chỉ có các loại kiệu tám người khiêng, bốn người khiêng, ba người khiêng và hai người khiêng.

Quan lại sĩ tử trước kia qua lại giữa Bắc Kinh và Tứ Xuyên phần lớn đều đi con đường này. Nhất là lúc các vị học chính tổng đốc nhậm chức hay mãn nhiệm. Các quan lại châu huyện dọc đường ngoài việc cung ứng trạm xá ra, còn phải tu sửa đường sá. Vì thế, con đường đại Xuyên Bắc không những giống với con đường Xuyên Đông, theo trạm đều có quan xí rộng rãi quy mô lớn, mà con đường vốn thường bị nông dân lấn chiếm thành ruộng: rốt cuộc không giống như những con đường lớn khác, cứ mặc nhiên là đường qua lại, để rồi chỉ còn lại một phiến đá rộng tầm hai thước cho người, kiệu, lạc đà, ngựa v.v. qua lại, thế mà con đường này vẫn giữ được mặt đường rộng đến năm thước.

Con đường quan trọng nhường ấy, cho nên bất cứ lúc nào, dù nắng hay mưa, bạn đều có thể nhìn thấy từng tốp bầy lạc đà thồ chở đủ loại hàng hóa, lẫn lộn giữa kiệu quan bốn người, kiệu đinh quải ba người, kiệu đối ban hai người, cùng với các gánh quang khiêng hành lý, nối đuôi nhau đi tới, nối đuôi nhau đi lui. Trong dòng người ấy, thỉnh thoảng lại có một con ngựa gầy, ở cổ lắc lư một chuỗi lục lạc kêu vang giếng, chở theo một thiếu niên gọn gàng mang bọc hành lý quảy ô phi nước đại lướt qua, bạn sẽ biết ngay đây chính là người đưa công văn trên trạm dịch. Chỉ có điều những năm gần đây vì có điện thoại điện báo, ngựa truyền công văn đã dần dần ít đi rồi.

Ngay giữa Thành Đô và Tân Đô, vừa vặn đúng chỗ hai mươi dặm, giữa vùng đất rộng thênh thang thêu dệt gấm vóc, tọa lạc một trấn nhỏ không to cũng không nhỏ. Từ lớp bụi mịt mờ của con đường lớn, từ đằng xa bạn đã có thể nhìn thấy dưới tán những cây cổ thụ um tùm đen kịt, tựa như tảng đá, ẩn hiện một cụm nhà mái ngói màu xám đen; từ nhà đầu tiên cho đến nhà cuối cùng, tất cả đều sát khít vào nhau, không hở một khoảng trống nào. Giữa cụm nhà ngói xám đen ấy, cũng giống như những ngọn sóng dâng cao giữa đại hải, nổi bật lên vài kiến trúc hùng vĩ, dẫu chỉ nhìn thấy một số mái ngói lưu ly vàng lưu ly xanh, nhưng bạn chắc chắn có thể đoán được đây chắc hẳn là miếu Quan Đế, miếu Hỏa Thần, hoặc là đại điện và sân khấu của cung quán nào đó.

Đường phố trong trấn, tự nhiên là được lát đá phiến, tự nhiên là bị bánh xe cụt một bánh nghiến ra rất nhiều rãnh sâu, để minh chứng cho thành tích giao thông tấp nập, chưa kể đến phân của lạc đà, cùng với bã mía do người qua đường vứt lại. Hai đầu trấn, không thể ngoại lệ mà thiếu đi những ngôi nhà tranh nghèo đói cực kỳ dơ dáy tồi tàn, không thiếu những bãi cỏ bẩn thỉu và phân lợn phủ kín mặt đất và phiến đá, chó phóng uế bừa bãi. Mùi hôi thối tất yếu xộc vào mũi, những đứa trẻ rách rưới tất yếu đang nô đùa ở đây, những người phụ nữ nghèo khổ tất yếu sẽ bày ra vài sạp hàng, bán hoa quả và bánh ngọt giá rẻ, bản thân thì an nhiên ngồi sau sạp hàng, cùng hàng xóm trò chuyện làm việc.

Tuy nhiên, trên phố trấn cũng có một vài cửa hàng khá khấm khá, hoàn toàn khác hẳn với khung cảnh bên ngoài trấn. Chẳng hạn như quán trọ Vân Tập cạnh miếu Hỏa Thần, dẫu không phải là quán công, nhưng khí thế lại chẳng kém gì quan xí, cửa ra vào là một dãy quán cơm ba gian liền nhau, bước vào trong là một bãi đất trống, toàn bộ được lát đá phiến lớn, hai bên là chuồng ngựa rất lớn. Đi sâu vào trong nữa là một sảnh kiệu rộng lớn, có thể dựng được hơn chục chiếc kiệu lớn. Xuyên qua sảnh kiệu là sáu gian phòng khách lớn ở dãy nhà phía Đông, sáu gian phòng khách lớn ở dãy nhà phía Tây, phía trên là phòng thượng quan năm gian. Phía sau phòng thượng quan là một sân nhỏ, một bức tường thấp ngăn cách với biệt viện ở sâu bên trong hơn; mà trên mặt tường vôi trắng ấy là bức tranh vẽ màu Tam tinh Phúc Lộc Thọ, dẫu cũng cũ kỹ ảm đạm hệt như toàn bộ các dãy nhà, thể hiện tuổi đời đã cao, nhưng chút dấu vết thanh xuân rốt cuộc vẫn chưa phai mờ sạch sẽ.