Hôm nay lại là ngày đi chợ phiên ở trấn Thiên Hồi.

Tiết đầu đông ngày vốn chẳng dài, người nhà quê lại dậy sớm, thế nên khi bầu trời phương Đông hơi ửng trắng như lòng đỏ trứng gà, các cửa hàng trong trấn đã có người lục đục dậy mở ván cửa, thu dọn đồ đạc rồi.

Những ngày có chợ phiên, các hàng quán mở cửa sớm nhất trong trấn đếm đầu tiên phải kể đến mấy tiệm trọ như Vân Tập, Nhất Phẩm, An Thái, bởi vì khách thương qua lại hầu như gà gáy là dậy, trời chưa sáng rõ đã phải lên đường. Cùng nhịp dậy sớm với các tiệm trọ là quán hút thuốc phiện, là những gánh bán bánh trôi và rượu nếp. Vào những ngày đi chợ, những tiệm bán thịt heo cũng đồng thời mở cửa từ sớm.

Bình nguyên Xuyên Tây — tên gọi thông dụng của vùng đồng bằng Thành Đô dài rộng chừng trăm rưỡi dặm phía Đông Tây, bảy trăm dặm phía Nam Bắc — sản xuất heo béo lông đen, ít ra là trong toàn tỉnh Tứ Xuyên, có thể coi là loại heo ngon bậc nhất. Giống heo tốt, toàn thân lông đen, gốc lông khá thưa, chân lùn, mõm ngắn, da mỏng, khung xương lớn, con khỏe nhất có thể lớn đến tầm ba, bốn trăm cân; thức ăn ngon, ngoài nước cơm và rau thừa trong bếp gọi là nước máng ra, phần lớn thức ăn là bã rượu, cám gạo, một phần nhỏ thức ăn lại là cháo gạo trắng tấm mà ngay cả người ở nhiều vùng nghèo đói cũng không dễ gì bỏ vào miệng được; nuôi dưỡng sạch sẽ, đại phu những nhà nuôi heo, ngoại trừ tầng lớp cùng khổ ở các chợ quê đành chịu thả rông heo ra, những nhà còn lại đều đặc biệt xây chuồng heo riêng, hầu hết lát đá phiến lớn dưới nền, làm rào bằng cọc gỗ thô, phân uế của heo sẽ theo mặt đá phiến nghiêng chảy ra ngoài nhà vệ sinh ở cạnh chuồng, máng đá cho heo ăn rất hẹp, chỉ vừa đủ để chúng thưa thớt thò mõm vào. Nguyên tắc lớn nhất là chỉ cho phép chúng ăn xong lại ngủ, ngủ xong lại ăn, tuyệt đối không cho phép lao động, ví như ở các nơi như huyện Bì, huyện Tân Phồn, chỗ nào khó tìm đá phiến thì dùng ván gỗ làm thành lầu thấp kiên cố, bên dưới lầu chính là hố phân, mặt sàn lầu thường xuyên được cọ rửa rất trơn láng, hễ trời nóng là sợ xảy ra dịch heo nên cứ chốc chốc lại phải dùng nước lạnh tóm vào. Tóm lại, phải khiến chúng cực kỳ thoải mái, không chút bận tâm mệt trí mà cứ thế lớn thịt, cho nên heo ở đạo Bắc Thành Đô, đặt trong bình nguyên Xuyên Tây lại càng là hàng đầu trong các loại hàng đầu. Thịt của nó mềm hơn, thơm hơn, giòn hơn thịt heo ở bất cứ nơi đâu, giả sử bạn luộc trắng vừa tới, thái thành lát mỏng, chấm chút ít nước tương trắng, cho vào miệng nhai kỹ, bạn sẽ nhận ra nó mang theo một vị thơm như nhân hạt óc chó, vì thế bạn mới hiểu tại sao thịt luộc trắng Thành Đô lại là vô song.

Bởi vì thế cho nên trấn Thiên Hồi dẫu không phải là chợ lớn, nhưng vào những ngày không có chợ, mỗi ngày vẫn phải mổ hai ba con heo, một khi đến ngày đi chợ phiên, việc buôn bán thịt heo tự nhiên lại càng lớn hơn nữa.

Ngay cả việc mua bán ở chợ heo sống cũng chẳng nhỏ chút nào! Chợ heo sống nằm ở bãi đất trống đầu chợ, nơi đó có rất nhiều chuồng lớn, nuôi rất nhiều heo béo. Phần lớn là vào những ngày không có chợ, được vận chuyển từ bốn vùng quê đến, giao dịch thành công liền dùng xe cút kít bánh đơn quai đôi, buộc ngửa con heo lên xe, một người đẩy một người kéo vận chuyển về hướng thành tỉnh, làm nguyên liệu nấu ăn nhắm rượu. Lông heo, trước đây không mấy hữu dụng, nhưng bây giờ thì khác, người ngoại quốc đang thu mua; không chỉ lông heo, đến cả ruột heo, da heo bệnh, hắn ta cũng thu hết; chiếc thuyền nửa chiếc ngoài cửa Đông Thành Đô vậy mà chở đầy ắp chuyển đến Trùng Khánh để thành trang. Thế nên rất nhiều người nhà quê đều cảm thấy kinh ngạc: "Những thứ vô dụng bị chúng ta vứt đi, quỷ Tây dương cũng chịu bỏ tiền ra mua, lạ thật đấy! Sau này, e rằng đến bùn đất của chúng ta cũng thành tiền mất thôi!"

Chợ gạo nằm trong miếu Hỏa Thần, cũng giống như chợ heo sống, là một trong những việc buôn bán chính của trấn. Trời vừa hửng sáng, bạn đã có thể thấy từng gánh từng gánh gạo, từ loại thô đến loại tinh, từ hai đầu cửa chợ kéo đến ùn ùn, lấp đầy dưới sân khấu và khoảng đất trống trong miếu Hỏa Thần, chỉ chừa lại những lối đi hẹp để người mua gạo và môi giới gạo qua lại.

Chợ gia cầm, chợ ngũ cốc tạp đều nằm trong miếu Quan Đế, việc buôn bán cũng không hề nhỏ. Gà là nhiều nhất, vịt đứng thứ hai, ngỗng thì thỉnh thoảng mới có vài con, thỏ nhà cũng giống như ngỗng, có loại đựng trong giỏ, phần lớn đều dùng dây rơm cột chặt cánh và chân gia cầm lại, xếp thành từng hàng đặt trên mặt đất. Lúa mì, đại mạch, ngô, đậu Hà Lan, đậu nành, đậu tằm, cũng như các sọt đựng đủ loại đậu khác, thì được bày la liệt giống như trận đồ Bát Trận vậy.

Giữa chợ lớn, còn có chợ gia súc, nằm trong khu rừng ngoài chợ. Có trâu nước, có trâu vàng, có cừu, có dê, thỉnh thoảng cũng có ngựa, có lừa kêu, có la cao đầu, có chó giữ nhà.

Ngoài chợ lớn ra, còn có các quầy tạp hóa dựng dọc theo con đường phố, gọi là chợ nhỏ. Trước kia, việc mua tạp hóa ở vùng quê hoàn toàn trông cậy vào người rao hàng gánh, lắc một chiếc lắc tay cán dài, đi dọc theo các dãy phố của trấn và trang trại nông thôn. Sau đó, không biết là vị người rao hàng lười biếng nào, nhân ngày có chợ phiên, đến phố trấn bày một quầy hàng, bày biện đống hàng hóa của mình ra, vậy mà tốn ít sức mà thu hoạch lại nhiều, thế là thành phong trào, cứ thế lập nên chợ nhỏ.

Hàng hóa chính trên chợ nhỏ là vải thô dệt gia đình. Đây hoàn toàn là thứ sản phẩm mà phụ nữ nông thôn nói chung sau khi làm xong việc nặng nhọc, dùng để lấp đầy những khoảng thời gian trống vắng, tự mình kéo sợi ra rồi tự tay dệt nên, tuy tiền bán được chẳng bao nhiêu nhưng dẫu sao đó cũng là khoản tiền riêng nhặt nhạnh được trong lúc nhàn rỗi của họ, hơn nữa đôi khi còn nhờ vào đó để bù đắp vào khoản thiếu hụt sưu thuế, nhưng gần đây đã có vải trúc, vải tây từ nước ngoài mang đến, thực sự rất tuyệt, vừa rộng vừa mịn vừa đều đặn, trắng thì trắng toát, xanh thì xanh chàm, lại còn có cả loại in hoa, giặt mấy cũng không phai màu, loại dày thì giống như vải dạ, loại mỏng thì giống như lụa là, chỉ có điều giá cả đắt hơn nhiều, ít người mua, vẫn bán không lại vải thô dệt trong nhà. Kế đó, chính là mũ quả dưa mà đàn ông đội, dải mũ sa Tô Châu mà phụ nữ đội, thời điểm này đã có mũ dạ rộng vành Bắc Kinh và mũ dạ chóp Bắc Kinh rồi, mũ rộng vành đã lỗi thời, thứ dùng để điểm xuyết trên quầy hàng duy chỉ có mũ đông tua đỏ, mũ Thụy Thu. Lại có đủ loại giày dép mà đàn ông mang, có kiểu đầu mây, có viền sọc, có một dải, có hai dải, có nón bảo, cũng có loại làm bằng chất liệu tinh tế, có loại làm bằng vải, đế giày da bò vẫn chưa thịnh hành ở dưới quê, phần lớn là đế vải, đế nết, quét phấn chì. Ủng thì chỉ có ủng ngắn ủng nhanh, chứ không có triều ủng đế dày. Về phần giày trên chân phụ nữ, chỉ có một ít mẫu giấy hoa, cắt vụn mặt giày, đế gỗ cao gót. Ngoài giày ra, còn có tất vải mộc chuyên dùng cho đàn ông mặc, quần lót đơn kép đủ màu, dải ống quần, cùng với dải lụa, bím lụa dùng để buộc bím tóc.

Trên sạp chợ nhỏ, cũng có những thứ chuyên liên quan đến phụ nữ. Như khăn mặt vải thô loại dày hơn, khăn vải tây mịn thịnh hành; xà phòng thơm Quế Lâm Hiên Thành Đô, xà phòng trắng, phấn đào tròn, dây buộc tóc đỏ thắm, miếng son môi, cũng như đủ loại chỉ bông, chỉ lụa, chỉ hoa, chỉ vàng, giấy mạ vàng; kéo của Liêu Quảng Đông với tấm bảng hiệu rách, dao cạo chân, thước, kim, đê khâu. Cũng có loại kim tây, chỉ tây vô cùng thu hút, trong hai loại đó thì kim tây là thông dụng nhất, tuy đắt hơn kim ta nhưng lỗ kim dẹt và có rãnh, dễ xỏ chỉ, chỉ có điều không có loại cực lớn, ví dụ như khâu đế giày, vá chăn mền thì loại này không có chỗ dùng; chỉ tây tuy đều đặn lịn bóng, chỉ là hơi cứng nhắc một chút, người dùng vẫn chưa nhiều. Ngoài ra chính là trâm cài, trâm xuyến bằng đồng, bằng bạc, mạ vàng, đính thúy, cùng với những món trang sức khác, và cả hoa tai, vòng tay ngọc giả. Kế đó lại có đủ loại bím hoa, hàng thêu, như dải tay áo vạt váy loại này; cũng có hàng Tô Châu, hàng Quảng Châu, hoa chất liệu, ngọc trai giả. Phàm là những thứ này, thứ nào cũng mang theo một vẻ mặt dụ dỗ, tỏa ra đủ loại ánh hào quang, khiến cho mấy phụ nữ trung niên thiếu nữ, mặc kệ họ có tiền hay không, kiểu gì cũng bị câu dẫn đứng lại trước sạp hàng suốt một hồi lâu. Mà mấy gã nam thanh niên phong lưu tự ngợi, cũng không khỏi ánh mắt lấp lánh, muốn tiêu chút tiền vì người yêu của mình.

Vốn dĩ mặt đường đá phiến đã đủ rộng, bị mấy sạp chợ nhỏ hai bên, cùng với các sạp hàng bán rau, bán đồ vụn vặt, bán đồ ăn thức uống lấn chiếm, lập tức lại hẹp đi một nửa, mà hàng ngàn nam nữ đi chợ, thì giống như dòng nước khe hoang trong núi sâu, hàng trăm hàng ngàn dòng từ khắp bốn phương tám hướng trên các bờ ruộng, đường mòn, đường lớn, đổ dồn vào con đường trấn dài chừng một dặm, rộng chưa đầy trượng giống như sông Dương Tử này đây. Các bạn hoàn the thể tưởng tượng được khi chợ đông đúc thì chen chúc đến thế nào!

Chợ phiên là sự lưu động của hàng hóa, sự lưu động của tiền tệ, sự lưu động của con người, đồng thời cũng là sự lưu động của âm thanh. Âm thanh, hoàn toàn là của con người, tuy gia cầm gia súc cũng phát ra tiếng, nhưng khi đi chợ, các bạn hoàn toàn không nghe thấy một chút nào, thứ lọt vào tai toàn là tiếng người! Có tiếng rao hàng bán, có tiếng hô hào mặc cả, có tiếng hô hét hỏi đường, có tiếng hô hét trò chuyện bàn việc đời, cùng với nói cười. Còn như vì mấy chuyện cực kỳ không đáng kể mà cãi vã mắng chửi nhau, thì đương nhiên, đôi bên đều muốn tranh nhau nâng cao giọng hết mức có thể, mà người đứng bên lôi kéo khuyên can cũng không thể không muốn nâng giọng của mình vượt lên trên hai người kia. Thế là, chỉ có tiếng người, chỉ có tiếng người, khắp nơi đều có! Dường như là một vảng thủy ngân âm thanh, không một nơi nào là không chảy tới. Mà vào thời điểm chính ngọ cao trào đỉnh điểm, bạn gần như không thể phân biệt được đâu là tiếng rao bán, đâu là tiếng mắng chửi, đôi tai bạn chỉ cảm thấy ù ù một mảng. Nếu bạn không quen mà đột ngột đặt mình vào làn sóng âm thanh này, đảm bảo màng nhĩ của bạn chắc chắn sẽ bị chấn động đến điếc nửa ngày trời.