Trong hai ngày rưỡi, Đặng Yêu Tỷ rất ít khi làm việc gì. Chỉ đến ngày thứ hai, khi chúng tôi dập đầu hành lễ trước mộ, cô ấy đến phụ đốt vài thếp tiền vàng; lúc chuẩn bị cơm cúng, cô ấy giúp mẹ làm hai món trong bếp. —— Theo quy thức cũ của nhà chúng tôi: Thức ăn hằng ngày là do lão Dương phòng bếp làm; cha muốn ăn ngon hơn một chút, hoặc có khách đến, thì đại tỷ phải ra phụ giúp; còn phàm là cơm cúng tổ tiên, thì mẹ phải dẫn đại tỷ cùng làm, phần lớn là đại tỷ cầm dao, mẹ đứng bếp. —— Vốn dĩ mẹ không chịu, mẹ nói: "Thái thái, tôi không phải là kẻ không biết thưởng thức đồ ngon. Các người nếm thử tay nghề của tôi xem, nếu còn tạm được, sau này khi việc nhà không xuể, cũng có thể đến phụ giúp thái thái làm vài việc trong bếp."

Đại tỷ đã rửa tay, cũng hùa theo mẹ mà nói: "Đừng để cha biết là được rồi. Cứ để Đặng Yêu Tỷ làm thử món cá và gân heo xem sao. Chúng ta cũng đổi món cho lạ miệng, mà cô cũng đỡ bị khói dầu làm cho tay áo ám mùi khó ngửi."

Mẹ vẫn còn do dự nói: "Việc cúng bái tổ tiên mà lại!..."

Cô ấy đã giật lấy cái xẻng, cười nói: "Thái thái quá ư nghiêm túc rồi, người em sạch sẽ lắm!"

Ngoài hai việc đó ra, cô ấy luôn ở bên trò chuyện cùng mẹ và đại tỷ. Cũng may là cô ấy lắm lời, nói chuyện này chuyện nọ, từ sáng đến tối, chỉ nghe thấy tiếng động của họ.

Cô ấy bó chân, so với chân của mẹ và đại tỷ tuy có lớn hơn chút ít, nhưng rất thon và nhọn, bước đi vô cùng có lực. Mẹ từng khen chân của cô ấy thực sự bó rất khéo, không hề giống đôi chân dưa chuột của phụ nữ nhà quê bình thường. Đặng đại nương tiếp lời kể rằng, cô ấy từ nhỏ đã thích, năm bảy tuổi bắt đầu bó chân, chưa từng bị phù thũng; lại còn biết may vá, đôi giày thêu trên chân cô hiện tại chính là do tự tay cô làm.

Cô ấy không chỉ chân đẹp, mà đầu tóc cũng đẹp, mái tóc đen nhánh, vừa dày lại vừa bóng mượt. Tóc chẻ ngôi giữa, búi thành một vòng tròn ở sau gáy, không dùng lưới tơ, không một sợi tóc rối tung bay; giữa búi tóc cài một sợi dây hồng phấn, gác một cây trâm bạc trắng. Phụ nữ nhà quê khác đều thích trùm một chiếc khăn trắng trên đầu, một là để che bụi bẩn, hai là để bảo vệ gân thái dương, phụ nữ nhà quê sợ nhất là đau gân thái dương; thế nhưng cô ấy lại chỉ dùng một chiếc khăn tay in hoa đội lên đầu, một dải băng buộc từ trán vắt ra sau búi tóc, lại thêm một cây kim bạc lớn ghim xéo phần đuôi khăn vào búi tóc, làm như vậy vừa có thể che bụi bẩn, lại vừa vô cùng xinh xắn nổi bật. Đại tỷ hỏi cô ấy, cách chắp vá y phục này học từ đâu. Cô ấy lắc đầu cười nói: "Đại tiểu thư, nói ra cho chị nghe, chị lại cười cho xem. ... Là vào tháng chạp năm ngoái, cùng với cha của đứa bé Kim Oa này, đến nhà thờ dự lễ đông chí của người ngoại quốc, nhìn thấy một bà đầm ngoại quốc trang điểm như vậy. ... Chị nói xem có đẹp không?"

Y phục của cô ấy cũng rất phong vị, chiếc quần ống rộng màu nâu nhạt viền một đường bản lớn bằng sa tanh xanh, lại đính thêm một đường bím hoa văn thanh nhã. Áo kẹp là chất liệu gì, màu sắc ra sao, không ai biết, bởi vì bên ngoài khoác một chiếc áo vải tây trắng tinh khiết màu hành, cổ tay và cầu vai đều là viền bản lớn màu xanh, lại thắt một chiếc tạp dề vải xanh thẫm. Cổ áo trong lẫn áo ngoài đều theo mốt có một đường cổ áo nông, để lộ một đoạn cổ dài trắng trẻo, tuy không trắng cho lắm, nhưng nhìn vào lại rất mềm mại.

Cô ấy có vẻ rất thích cười, từ lần đầu tiên gặp gỡ nói chuyện với mẹ, cô ấy đã cười như thế, cho đến tận lúc cuối, không thấy lúc nào là cô ấy mở miệng ra mà không cười cả. Đại khái nguyên nhân khiến người ta vừa nhìn thấy đã nảy sinh ý niệm "người phụ nữ này thật thú vị", chắc chắn ngoài đôi chân nhỏ có lực, vóc dáng cao thanh mảnh, cách ăn mặc xinh xắn, cùng với đôi mắt cong cong như hạt đậu ra, nụ cười này ắt cũng là một trong những yếu tố quan trọng. Bản thân cô ấy không thể nói là hoàn toàn không ý thức được điểm mạnh này của mình, chúng ta há lại không tin việc cô ấy cười bất cứ lúc nào, cười ở bất cứ đâu, chẳng phải là cô ấy có ý khoe ra điểm mạnh của mình sao?

Khuôn mặt của cô ấy vốn dĩ đã gầy, gầy đến mức hai gò má nhô hẳn lên. Thế nhưng khi cười, trên đôi má được thoa phấn hồng ấy vẫn hiện lên hai lúm đồng tiền nông nông. Kỳ lạ nhất chính là đôi mắt cá chết của thằng bé Kim Oa nhà cô ấy nửa ngày trời mới đảo được một vòng, vậy mà trong hốc mắt cong cong như hạt đậu khi cô ấy cười lại được an trí hai con ngươi vừa trong sáng vừa linh động. Con không giống mẹ, chắc chắn là giống bố rồi.

Lông mày của cô ấy không đẹp, rất ngắn, tuy được tỉa tót rất mảnh nhưng lại không cong. Sống mũi ngược lại rất có đường nét, cánh mũi cũng không to. Miệng không tính là đẹp, miệng hơi rộng, môi trên hơi hếch lên, ngay cả khi không cười cũng có thể nhìn thấy đầu răng trắng ngời phát sáng, hơn nữa khóe miệng cả hai bên đều hơi xếch lên. Cái miệng của Kim Oa giống y hệt miệng cô ấy. Chỉ có điều cái miệng của mẹ nó thì phát huy hết khả năng nói năng, còn miệng của nó e là dùng để ăn uống là nhiều.

Trán của cô ấy rất hẹp, cằm lại nhọn, cộng thêm hai gò má cao, liền thành một khuôn mặt trái xoan hai đầu nhọn ở giữa to. Sau này nghe mẹ và mọi người nhắc lại, đây gọi là khuôn mặt quả xanh.

Cô ấy không những ngoại hình không đáng ghét, người lại lanh lợi, tính tình cũng tốt. Khi nói chuyện, giọng nói vừa trong trẻo vừa nhã nhặn, đặc biệt là vào lúc cười, nghe cực kỳ lọt tai. Mẹ thích cô ấy, đại tỷ thích cô ấy, ngay cả Vương An — kẻ kỳ quặc nhất, đến chó cũng không hợp nổi, đối với chúng tôi thì lúc nào cũng mang cái vẻ bề trên đáng ghét — cũng chơi thân với cô ấy. Tôi tận mắt nhìn thấy vào buổi sáng của ngày thứ hai, cô ấy giặt đồ xong từ bên bờ mương đi về, lúc đi đến bên rừng trúc, Vương An bất ngờ từ trong rừng trúc lao ra, áp sát vào tai cô ấy không biết đang nói gì, cô ấy phì cười một tiếng, nhổm miệng định bỏ đi; Vương An mặt dày mày mạnh vươn tay chộp lấy bắp tay cô ấy, cô ấy liền đứng lại, chỉ nhìn Vương An cười, tôi cố tình từ trong bếp chạy ra tìm Kim Oa, Vương An lúc này mới ngượng ngùng buông tay bỏ đi, còn cô ấy thì chỉ đứng cười.

Chỉ có một mình cha là hình như không mấy thích cô ấy. Khi cô ấy ở bên cạnh, tuy cũng dùng mắt nhìn cô ấy, nhưng lại rất ít khi nói chuyện với cô ấy. Hôm đó cúng cơm, lúc chúng tôi uống rượu, cha ăn hai gắp cá, liên tục khen cá làm rất ngon, vừa mềm vừa đậm vị. Ông nâng ly rượu lên nói: "Rốt cuộc cá sông nước chảy tự nhiên của nhà quê vẫn khác một chút, riêng cái vị thôi đã ngon hơn nhiều rồi!" Mẹ không lên tiếng, đại tỷ chỉ nhìn mẹ cười, nhị tỷ lanh miệng, còn nhanh hơn cả tôi mà gọi lớn: "Cha ơi, món cá này là do Đặng Yêu Tỷ làm đấy."

Cha trợn tròn mắt nhìn mẹ, mẹ mỉm cười nói: "Là con bé làm đấy. Em phải vội ra thay áo để dập đầu nên mới bảo nó làm thay một tay. Em thấy con bé cũng sạch sẽ."

Cha đặt ly rượu xuống, ngưng lại một chút, cũng cười nói: "Không ngờ, người phụ nữ này lại có bản lĩnh giỏi thế. ... Phàm là mọi chuyện đều tốt. ... Chỉ tiếc là phẩm hạnh quá kém!"

Cái gọi là "phẩm hạnh quá kém" mà cha nói, vào lúc đó, đương nhiên tôi không hiểu là đang ám chỉ điều gì. Cũng không tiện hỏi. Mẹ và đại tỷ đương nhiên biết, nhưng lại không chịu nói. Cho đến tận lúc về nhà, vẫn còn mơ màng hồ đồ chỉ biết đó là một lời chê bai không hay. Cho đến tận nhiều năm sau, gom góp lại những lời đồn đại từ khắp nơi, mới bỗng nhiên ngộ ra rằng câu nói phê bình đó của cha, hóa ra lại có một câu chuyện tầm thường và vô cùng phổ biến như vậy.