Hai căn phòng đều được mở ra, vẫn sạch sẽ như ngày nào. Điểm này tôi vẫn không thể hiểu nổi, cớ sao những căn phòng bị khóa kín, mỗi năm chúng tôi đến, hễ mở ra là bên trong luôn sạch bong kin kít, bốn bức tường và các góc không một chút bụi bẩn hay mạng nhện, sàn nhà cũng giống như ở nhà, được cọ rửa vàng óng, có thể ngồi, có thể lăn lộn? Cửa sổ ô chữ vạn được dán giấy trắng phẳng phiu, láng o. Bàn, ghế, giường sập đều được lau chùi sáng bóng. Đồ đạc chúng tôi mang theo, chỉ cần đặt vào, trải lên là vừa vặn, thỏa đáng. Thế nhưng mỗi khi đến nơi, cha và mẹ hễ bước vào cửa phòng là thể nào cũng cười nói với ông lão lẽo đẽo đi theo sau: "Làm phiền bác rồi, bác cả Đặng! Lại làm các bác mệt mất mấy ngày rồi đây!"

Gian nhà chính không lớn, ngoài án thờ tổ tiên ra, chỉ kê vừa hai chiếc đại bàn vuông. Hàng năm chúng tôi cúng tổ tiên dọn cơm ở chốn này, cũng như một ngày hai bữa của chính một nhà mình, trước nay đều chỉ dùng một bàn. Chị Cả bảo, có một năm, Đại cữu, Đại cữu mẫu, Nhị cữu, Tam dì út, Út dì, chị họ Tiền, anh họ La, lại thêm mấy người nào đó nữa, cùng đến đây ăn Tết Thanh Minh, từng bày tới ba bàn, rất náo nhiệt. Chị ấy hay nhắc lại chuyện này với mẹ, Nhị chị còn nhớ được một chút, còn tôi thì chẳng nhớ mảy may nào.

Phía sau gian nhà chính là sảnh lùi. Đối diện là một bức tường đất dày. Dựa vào tường có một đài hoa vừa rộng vừa cao, trồng một số hoa cỏ. Hai bên đài hoa có hai cây tử kinh rất lớn; lại có một cây mộc qua, họ lại gọi là thiết cước hải đường, gọi là đỗ quyên. Ngoài tường chính là mộ phần, là mộ phần của toàn thể gia đình chúng tôi. Có một ngôi được viền bằng những phiến đá dài, đắp đất vô cùng cao lớn, bảo là mộ tổ tiên lâu đời của chúng tôi, đã có hơn trăm năm rồi. Tám ngôi còn lại đều nhỏ hơn; nhưng trước mộ đều có bia đá và bệ bái đá. Ở góc khuất còn có một ngôi nhỏ nhất, không có bia, cũng chẳng có bệ bái, bảo là mộ của Vương nhị gia già. Vương nhị gia già chính là ông nội của Vương An, là một người gia nhân cũ đắc lực dưới quyền cụ cố chúng tôi, từng theo cụ cố chúng tôi đánh Lam Đại Thuận, Lý Đoản Đạp Đạp, cho nên sau khi chết mới được chôn cất trong viên mộ của chúng tôi.

Viên mộ rất rộng, rộng chừng hai, ba sào đất. Ở giữa toàn là cây bách lớn, cây lớn nhất còn lớn hơn cả cây bách ở Văn miếu, ở đền Vũ Hỏa. Những cây na rừng cần hai người ôm cũng có hơn hai mươi gốc. Bóng râm um tùm khép kín, bạn đứng ở dưới đó, giống như đứng trong một chiếc lều lớn màu xanh biếc vậy. Cha thường bảo, những cây đại thụ này, nghe nói từ trước khi chúng ta mua làm đất nghĩa trang đã rất lớn rồi. Ngoài ra chính là cây bạch quả và hoa mai do ông nội tự tay trồng, nay đều đã lớn cả. Dọc theo bờ con mương nước chảy, toàn là cây trướng và cây xoan, cành lá sum suê, đẹp vô cùng. Phía bên này mương là một hàng rào gai sắt vừa dày vừa rậm vừa xanh. Nghe nói cái này còn chắc chắn hơn bất cứ loại tường rào nào. Không chỉ trộm không trèo vào được, mà ngay cả chó cũng không chui lọt.

Chó thì nhà bác cả Đặng có nuôi hai con chó đen vừa gầy vừa già. Thế nhưng chúng rất sợ người, tụi tôi vừa đến là đều trốn mất; đợi đến lúc ăn cơm, mới cụp đuôi lẻn xuống dưới gầm bàn để canh khúc xương. Vương An hễ nhìn thấy là lại cầm gậy chống cửa đuổi đánh ra ngoài.

Viên mộ chính là vùng đất phúc của chúng tôi, hồi còn đi học ở tư thục, nơi khiến người ta nhung nhớ nhất chính là chốn này. Nhị chị lớn hơn tôi ba tuổi, hễ đến nơi là hai chúng tôi rửa mặt sạch sẽ xong liền chạy ù ra vườn. Trên thảm cỏ vừa xanh vừa non ấy, nhảy nhót, chạy nhảy, lăn lộn. Nhị chị thích bảo cỏ có hương thơm thanh mát, "Em không tin thì cứ bò xuống mà ngửi xem!" Quả nhiên, đích thực là thơm thanh mát. Nhảy nhót mệt rồi thì nằm ngửa ra trên thảm cỏ, xuyên qua khe kẽ cành lá xanh rờn để ngắm bầu trời in đầy mây ngũ sắc; cảm giác trống trải khoáng đạt xung quanh như xuyên thấu từ da thịt vào tận phủ tạng, không kìm được mà phải vui sướng, không kìm được mà muốn lăn lộn. Quần áo lăn cho nhàu nhĩ, tóc tai lăn cho xơ xác, mặc thây. Chị Cả vốn quản chúng tôi còn nghiêm hơn cả mẹ, lúc đi tới thu dọn quần áo tóc tai cho chúng tôi, cũng không hề giận dữ hầm hầm như ở nhà, chỉ nói: "Phiền chết đi được!" Thỉnh thoảng, chị ấy cũng ngồi xuống thảm cỏ, chị không dám nhảy, không dám chạy, chị bó chân, lại còn đi giày đế cao.