Trong khi dân số châu Âu, châu Mỹ, và Đông Á đang giảm thì ở khu vực Tiểu vùng Sahara châu Phi số dân lại tăng, dù với tốc độ chậm hơn trước rất nhiều. Dân số vùng này dự kiến tăng từ 1,3 tỷ hiện nay lên 2 tỷ vào năm 2038 và 3 tỷ năm 2061. Một số người dự đoán chiến tranh ác liệt hoặc dịch bệnh tàn phá có thể biến đổi hướng phát triển nhân khẩu học châu Phi. Thực chất, xung đột vũ trang gây ra tỷ lệ tử vong lớn nhất trong lịch sử là Thế chiến thứ II, cướp đi 50 đến 80 triệu mạng sống, nhưng chẳng ảnh hưởng nhiều đến châu Phi. Cho đến nay, đại dịch AIDS khiến 36 triệu người chết trên toàn cầu, trong đó ⅔ xảy ra ở châu Phi và chủ yếu thiệt hại nhiều nhất ở các quốc gia: Nam Phi, Nigeria, Tanzania, Ethiopia, Kenya, Mozambique, Uganda, và Zimbabwe. Tuy nhiên, theo mô tả về phân bố dân số khu vực trong Hình 3, ngay tại thời điểm đỉnh dịch những năm 1980 đến 1990, đường vẽ dân số châu Phi hầu như không thay đổi. Như vậy, chỉ có một cuộc chiến tranh lớn hay đại dịch cướp đi hàng trăm triệu mạng sống, mới có thể gây ảnh hưởng đáng kể đến mức tăng trưởng nhân khẩu học của lục địa này so với các khu vực khác trên thế giới.
Có thể bạn nghĩ châu Phi không đủ diện tích cho số dân dự kiến đó, nhưng hãy xem thực chất châu Phi rộng lớn đến mức nào. Bản đồ thế giới trong các sách giáo khoa không mô tả hết độ lớn thực sự của Bắc bán cầu. Hình 4 cho thấy diện tích của châu Phi có độ lớn tương đương tổng diện tích của Trung Quốc, Ấn Độ, Tây và Đông Âu, Mỹ, và Nhật Bản cộng lại.
Đó là chưa kể vùng sa mạc rộng lớn không có người ở châu Phi. Các quốc gia khác (ngoại trừ Nhật Bản) cũng vậy. Ngay cả châu Âu cũng có sa mạc - bộ phim nổi tiếng Lawrence of Arabia (Lawrence xứ Ả Rập) được quay không phải ở bán đảo Ả Rập mà chủ yếu ở miền Nam Tây Ban Nha. Ngoài sa mạc châu Phi bao la, lục địa này còn có diện tích đất nông nghiệp màu mỡ nhất hành tinh, dù chưa được phát triển. Với diện tích rộng lớn của châu Phi, có vẻ chúng ta không phải lo về vấn đề thiếu chỗ ở. Lục địa này hiện có 1,3 tỷ người, trong khi các quốc gia khác trên bản đồ (Hình 4) có tổng dân số hơn 3,5 tỷ. Hiện nay, mật độ dân số trên mỗi dặm vuông ở châu Á cao gấp ba lần và châu Âu cao gấp bốn lần châu Phi.
Việc gia tăng dân số của châu Phi tạo ra một số vấn đề hóc búa. Lục địa này là điểm nóng xung đột về tôn giáo và sắc tộc. Nhiều thập niên qua, các cuộc nội chiến suốt thời Chiến tranh Lạnh đã tàn phá cơ sở hạ tầng nơi đây. Cụ thể là các thể chế chính trị xã hội - từ cơ cấu chính phủ cho đến từ pháp dân sự - đều chịu ảnh hưởng nghiêm trọng hoặc không có điều kiện phát triển, khiến vai trò nhà nước hoàn toàn thất bại. Khoảng một nửa trong số 54 quốc gia có chủ quyền ở châu Phi đang bị bủa vây trong sự hỗn loạn chính trị, vô chính phủ và vô luật pháp. Nhiều người ở nông thôn vì muốn tránh xung đột và bạo lực đã di cư lên thành phố và ra nước ngoài, chủ yếu là đến các nước châu Âu, không chỉ gây nguy hiểm cho sự an toàn của cá nhân mà còn kìm hãm sự phát triển kinh tế.
Như vậy, dù tồn tại một số nguy cơ, nhưng tiềm năng thu được từ dân số đang tăng lên của châu Phi vẫn rất lớn. Với lượng dân số ngày càng đông, châu Phi sẽ không còn bị phớt lờ. Dù theo chiều hướng tốt hay xấu, tương lai của lục địa này sẽ ảnh hưởng đến toàn cầu. Nếu thuận lợi, châu Phi sẽ là nguồn lực dồi dào, mang lại lợi ích lớn lao cho thế giới. Nếu bất lợi, thì hậu quả sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến toàn cầu. Sự thay đổi dân số không phải do định mệnh nhưng chắc chắn có tác động đến số phận của chúng ta.
