Trong bối cảnh bấp bênh, mọi người lo sợ nghĩ đến nhiều phương án để giảm thiểu nguy cơ. Có câu ngạn ngữ cổ rằng: Không bỏ tất cả trứng vào một giỏ. Các nhà đầu tư, nhà quản lý và những người may mắn có quỹ hưu trí đều thường xuyên áp dụng chiêu này để vượt qua khó khăn và thích nghi với môi trường bất ổn. Nhưng nguyên tắc này cũng hữu ích trong nhiều trường hợp khác nếu chúng ta biết đa dạng hóa mục đích.

Hãy nghe câu chuyện của công ty Lego, nhà sản xuất những sản phẩm đã mê hoặc bao thế hệ trẻ em cũng như người lớn. Thập niên 1990, doanh nghiệp gia đình có trụ sở tại một ngôi làng cổ kính Đan Mạch này ngập trong thành công về trò chơi điện tử và các loại đồ chơi điện tử khác. Công ty quyết định đổi mới thành một công ty “phong cách sống”, mạo hiểm sản xuất quần áo, đồ trang sức và đồng hồ mang nhãn hiệu Lego. Họ cũng thành lập công ty trò chơi điện tử và công viên giải trí. Các nỗ lực đều thất bại thảm hại. Năm 2001, giám đốc điều hành mới được bổ nhiệm, Jorgen Vig Knudstorp, đã thay đổi hướng đi… trở lại với “những khối nhựa” truyền thống, nhưng với cách tiếp cận đa dạng hóa mục đích. Và họ đã thành công. Doanh số bán hàng tăng vọt, đưa Lego trở thành công ty đồ chơi lớn nhất thế giới, vượt mặt cả Hasbro và Mattel; và được mệnh danh là “Apple của thế giới đồ chơi”. Họ đã làm gì để tạo nên khác biệt?

Phương án đa dạng hóa sẽ thất bại nếu bạn không chú ý đến khách hàng và lợi thế ban đầu của mình. Thành lập năm 1932, Lego bắt đầu sản xuất các khối nhựa đặc trưng vào năm 1949 sau khi con trai người sáng lập, Godtfred Christiansen, đưa ra cải tiến cho “khối nhựa ghép tự chốt” hiện có; công ty đã nộp đơn xin cấp bằng sáng chế cho sản phẩm đồ chơi của mình năm 1958 ở Mỹ. Ý tưởng cơ bản của trò chơi là phát huy trí sáng tạo khi ghép các khối nhựa. Nhà văn Will Reed, cũng là một gia sư toán đam mê Lego, viết: “Trước Lego, thực sự không có sản phẩm đồ chơi nào hoạt động một cách hệ thống với nhau. Tính linh hoạt của hệ thống này cho phép người dùng xây dựng bất cứ thứ gì họ có thể nghĩ ra: khủng long, ô tô, tòa nhà, thậm chí là thứ chỉ tồn tại trong thế giới ngày mai”. Phạm trù ý tưởng vô cùng rộng lớn. “Chỉ với sáu khối nhựa, có thể có hơn 915 triệu khả năng kết hợp tiềm năng”, theo tác giả David Robertson trong cuốn Brick by Brick: How LEGO Rewrote the Rules of Innovation and Conquered the Global Toy Industry (Tạm dịch: Từng bước LEGO viết lại quy luật đổi mới và chinh phục ngành đồ chơi toàn cầu). Lego đã đưa ra định nghĩa mới về đồ chơi và trò chơi. “Đó là giải quyết vấn đề. Đó là cộng tác. Đó là xây dựng những kỹ năng sẽ giúp [trẻ em] mạnh mẽ hơn và thành công hơn trên thế giới”, bà Julia Goldin, Giám đốc marketing của công ty cho biết. “Chúng tôi tin rằng mình đang đóng một vai trò vô cùng to lớn trong quá trình phát triển cuộc đời của mọi trẻ em”.

Lego nhận ra công thức để thành công bền vững là thu hẹp khoảng cách giữa các thế hệ, một bài học quan trọng cho năm 2030. Công ty nỗ lực xây dựng những nhân vật hành động, trò chơi cờ bàn (board games), cũng như các bộ phim theo phong cách gia đình như The Lego Movie, Lego Star Wars, Lego Batman và Lego Ninjago. “Dù ở độ tuổi nào hay trình độ nào, mọi người cũng có thể ghép các mảnh Lego và để cho trí tưởng tượng thỏa sức bay bổng”, theo nhà sản xuất truyền hình John Hanton, người đã ra mắt YouTube Lego cùng với anh trai Joshua vào năm 2011. “Lego kết nối người trẻ với người già và mang lại niềm vui lành mạnh, mà không cần máy móc điện tử”.

Nhưng cũng có những cách đa dạng hóa mục đích ở tầng sâu hơn để phát triển bền vững sau năm 2030. Tác giả John Steinbeck đã viết: “Ý tưởng giống như thỏ vậy. Bắt đầu với một vài suy nghĩ và tìm cách xử lý chúng, chẳng mấy chốc bạn sẽ có hàng chục ý tưởng”. Theo hướng này, quyết định táo bạo nhất của Lego là đa dạng hóa nguồn cảm hứng - nguyên liệu mà tất cả chúng ta sẽ cần phải có trong tương lai. Công ty có gần một triệu người trên cộng đồng trực tuyến Lego Ideas. Đó là cách họ kết hợp công nghệ kỹ thuật số vào hoạt động kinh doanh - họ kêu gọi sự tham gia đóng góp của người dùng, thay vì thay đổi sản phẩm. Lego đang tận dụng “trí tuệ đám đông”, mượn lời tiêu đề cuốn sách bán chạy của tác giả James Surowiecki. Giám đốc truyền thông Lego Lars Silberbauer cho biết: “Nếu muốn vận hành trong một thế giới không ngừng biến đổi, bạn phải có [nhiều] góc nhìn khác nhau về những gì mình đang làm”. Lego đã triển khai hình thức huy động ý tưởng từ đám đông để tìm ra mong muốn và nhu cầu cốt lõi của khách hàng.

Để đương đầu với năm 2030 đòi hỏi chúng ta phải mở rộng tầm mắt để đón nhận vô số ý tưởng mới. Thật sai lầm khi ảo tưởng rằng bám víu vào những niềm tin và phương thức hành động vốn có sẽ giúp chúng ta thích nghi với những tác động từ vấn đề tuổi thọ gia tăng, dân số già và trí tuệ nhân tạo. Trong một thế giới có vô vàn biến động, “trường tồn qua thời gian” thực chất có nghĩa là “lỗi thời”. Do đó, cần có tâm thế chào đón những quan điểm mới mẻ, như về giới hưu trí mới hay công việc mới trong thời đại các cỗ máy thông minh chẳng hạn.