Người ta thường chỉ thấy những gì họ muốn thấy, và nghe những gì họ muốn nghe.

- thẩm phán Taylor

trong Giết con chim nhại

của Harper Lee

Năm 2030.

Từ Paris đến Berlin, Tây Âu đang ấm lên một cách bất thường mà thời tiết nắng nóng vẫn không thấy dấu hiệu giảm nhiệt - một vấn đề báo giới quốc tế ngày càng báo động ráo riết. Rehema vừa hạ cánh xuống quê nhà Nairobi trên chuyến bay trở về từ London sau hai tuần thăm viếng người họ hàng xa. Nhìn nước Anh dưới con mắt người nhập cư, cô có cảm nhận sâu sắc về thế giới phong phú đa dạng xung quanh. Vừa sải bước ra khỏi sân bay Nairobi, cô vừa ngẫm nghĩ về sự khác biệt giữa quê hương mình với một quốc gia mà chỉ cách đây chưa đầy một thế kỷ còn là đế quốc thực dân siêu cường chiếm vị thế độc tôn trên hành tinh. Cô sửng sốt khi thấy nước Anh vẫn dùng tiền mặt, trong khi ở Kenya từ lâu đã phổ biến hình thức thanh toán trực tuyến và điện thoại đóng luôn vai trò của ví tiền. Một lúc sau, trên chiếc taxi về nhà, cô còn vui vẻ kể cho người tài xế nghe về thái độ ngạc nhiên của người Anh khi cô nói mình từng “theo học” trường trực tuyến từ khi lên sáu, cùng với hầu hết các bạn bè hàng xóm.

Cách đó hàng ngàn kilomet, Angel đang chờ làm thủ tục hải quan tại sân bay JFK ở Thành phố New York. Hai tuần tới, cô sẽ bắt đầu chương trình Thạc sĩ Khoa học hai năm tại Đại học New York. Trong khi chờ đợi, cô đọc tờ New York Times số hôm nay, mở đầu với bài viết cho rằng lần đầu tiên trong lịch sử nước Mỹ, thế hệ ông bà chiếm tỷ lệ cao hơn con cháu - một thực tế hoàn toàn trái ngược với tình hình ở quê hương Philippines của cô. Bài báo cho biết hàng chục ngàn công dân Mỹ lớn tuổi sử dụng dịch vụ robot chăm sóc và cho thuê những phòng trống trong nhà để trang trải cuộc sống, nhất là kể từ khi lương hưu không còn mang lại sự an toàn tài chính mà họ từng mong đợi. Angel giở tiếp sang bài phê bình tương đối gay gắt của một phóng viên độc lập về thực trạng ở Mỹ hiện nay: Phụ nữ đang vượt mặt nam giới về tỷ lệ sở hữu tài sản, một xu hướng mà chính tác giả bài viết cũng cảm thấy lo ngại cho tương lai của nền kinh tế Mỹ. Angel có thời gian đọc gần hết tờ báo vì hàng người nước ngoài đang chờ vừa dài ngoằn ngoèo vừa di chuyển chậm. Trong khi đó, những hàng dành cho công dân và thường trú nhân đang di chuyển khá nhanh chóng. Cô nghe họ nói về chuyện người Mỹ có thể làm thủ tục hộ chiếu bằng công nghệ blockchain (chuỗi khối) thời thượng, một bước đột phá với rất nhiều lợi ích như có thể tính thuế mua hàng ở nước ngoài hay sắp xếp cho bạn một chiếc xe tự lái ngay sau khi lấy hành lý.

■

Năm 2020: “Trung Quốc sẽ dẫn đầu mọi lĩnh vực”.

Đó là cụm từ khá phổ biến hiện nay. Một câu khác là Mỹ và Trung Quốc sẽ đấu đá nhau để giành vị trí thống trị toàn cầu trong tương lai không xa. Thực ra cũng có phần đúng nhưng đó không phải là bức tranh toàn cảnh. Năm 2014, Ấn Độ đã khiến thế giới sửng sốt khi phóng thành công tàu thăm dò không gian vào quỹ đạo quay quanh sao Hỏa - trở thành quốc gia đầu tiên đạt được kỳ công ngay đợt phóng lần đầu. Từ thuở bình minh của thời đại không gian, chỉ có chưa đến một nửa vụ phóng tàu của Mỹ, Nga và châu Âu là thành công, khiến thành quả của Ấn Độ càng trở nên thực sự phi thường. Không những thế, Tổ chức Nghiên cứu Vũ trụ Ấn Độ đã làm nên lịch sử với ngân sách cực kỳ thấp là 74 triệu USD.

Hiện nay, chính xác phải tốn bao nhiêu tiền để thiết lập một vệ tinh quay quanh hành tinh đỏ? Vâng, một phi vụ phóng tàu lên không gian có thể ngốn hết 450 triệu USD, và người ta phải chi mất 165 triệu USD để sản xuất bộ phim Interstellar (Hố đen tử thần) và 108 triệu USD để đưa The Martian (Người về từ sao Hỏa) ra rạp.

Bạn hình dung được rồi đấy, chính xác là thế.

Người Ấn Độ đơn giản đã chứng minh được họ cũng có “đúng chất” - như lời tác giả Tom Wolfe[1]. Họ cho thấy công nghệ đẳng cấp thế giới của mình bằng việc sản xuất hiệu quả và đúng hạn. Phóng tàu lên sao Hỏa không phải là một thành công ăn may. Thực tế, đó đã là lần thứ hai Ấn Độ vượt mặt các siêu cường quốc trên thế giới. Nhớ lại năm 2009, ngay lần đầu phóng tàu lên Mặt trăng, quốc gia này đã đưa ra những bằng chứng đầu tiên về sự tồn tại của nước - “rõ ràng tập trung tại các cực và có thể được hình thành bởi gió mặt trời” - theo báo cáo của tờ The Guardian. NASA phải mất 10 năm mới có thể xác nhận được phát hiện này của Ấn Độ.

Hầu hết chúng ta lớn lên trong thế giới cho rằng thăm dò vũ trụ là một lĩnh vực cực kỳ đắt đỏ được khai sinh từ ý tưởng của các nhà khoa học tên lửa, được tài trợ nhiều nguồn lực to lớn từ các siêu cường quốc toàn cầu, và được triển khai bởi các phi hành gia anh hùng cùng với các chuyên gia tài năng về phóng tàu. Tính phức tạp và chi phí khủng của các vụ phóng tàu lên không gian (cùng với danh tính các quốc gia có khả năng thực hiện điều này) được xem là quá hiển nhiên. Nhưng thực tế đó giờ đã trở thành quá khứ.

Ngày trước, thế giới không chỉ phân cực rõ ràng giữa các nền kinh tế thịnh vượng và lạc hậu, mà còn có rất nhiều trẻ em, số người lao động cao hơn người hưu trí, và ai cũng mong muốn sở hữu nhà xe. Các công ty không cần có tầm nhìn xa hơn châu Âu và Mỹ mà vẫn hoạt động tốt. Tiền giấy là đồng tiền pháp định cho tất cả các khoản nợ, cho khu vực công và tư. Ở trường, chúng ta được dạy cách “vận hành các trò chơi”, để khi lớn lên nghĩ rằng các quy tắc đó sẽ không hề thay đổi dù chúng ta đã có công việc đầu tiên, xây dựng gia đình, con cái trưởng thành, hay bắt đầu nghỉ hưu.

Thế giới quen thuộc đó nhanh chóng biến mất khi chúng ta gặp phải một thực tế mới đầy hoang mang, do một hệ thống quy tắc mới vận hành. Chẳng mấy chốc thế giới sẽ có nhiều người già hơn người trẻ ở hầu hết các nước; thị trường trung lưu ở châu Á sẽ lớn hơn thị trường này ở Mỹ và châu Âu cộng lại; phụ nữ sẽ sở hữu nhiều tài sản hơn nam giới; và chúng ta sẽ thấy xung quanh nhiều robot hơn công nhân, nhiều máy tính hơn trí óc con người, nhiều thiết bị cảm biến hơn mắt người, và nhiều loại tiền hơn trong một quốc gia.

Đó sẽ là thế giới năm 2030.

Vài năm gần đây, tôi đã nghiên cứu về triển vọng tương lai trong 10 năm tới. Là một giáo sư của Trường Wharton[2], tôi không chỉ lo lắng về tình hình kinh doanh trong tương lai mà còn về tác động của dòng thác biến động đang ào đến người lao động và tiêu dùng. Tôi đã trình bày không biết bao lần về các dữ liệu trong cuốn sách này trước nhiều đối tượng khác nhau như giám đốc điều hành, chính trị gia, quản lý cấp trung, sinh viên đại học và học sinh trung học. Tôi cũng trao đổi với hàng chục ngàn người thông qua các phương tiện truyền thông xã hội và các khóa học trực tuyến. Lúc nào, họ cũng đều phản ứng với tâm trạng hoang mang, lo sợ trước tương lai tôi đã trình bày.

Cuốn sách này sẽ giúp chúng ta tìm đường vượt qua cơn biến động sắp tới.

Không ai biết chắc tương lai sẽ ra sao. Nếu bạn biết thì cho tôi hay - chúng ta chắc sẽ kiếm được một đống tiền. Tuy dự đoán không bao giờ là hoàn toàn chính xác nhưng chúng ta có thể xây dựng một số giả định tương đối chắc chắn về những điều có khả năng xảy ra trong thập niên tới. Chẳng hạn như, đa số thế hệ chịu tác động của các dự báo trong cuốn sách này đã được sinh ra và chúng ta có thể mô tả một số đặc điểm chung của thế hệ người tiêu dùng này dựa trên trình độ giáo dục hoặc thói quen hoạt động truyền thông xã hội của họ. Chúng ta cũng có thể tính toán với độ chính xác hợp lý về số người sống thọ đến 80, 90 tuổi. Thậm chí chúng ta có thể dự đoán một cách đáng tin cậy về tỷ lệ người cao niên sẽ cần người chăm sóc - có thể là con người hay robot. Nói đến robot, hãy tưởng tượng chúng có thể nói nhiều ngôn ngữ với các giọng khác nhau, không ngoan cố, không xin nghỉ, và cũng không lợi dụng bệnh nhân về tài chính hay điều gì khác.

Chúng ta không còn nhiều thời gian. Năm 2030 không còn là một thời điểm xa xôi trong tương lai mù mịt. Nó đang đến rất gần, và chúng ta cần phải tự trang bị trước các cơ hội và thách thức. Nói một cách đơn giản, thế giới chúng ta biết hiện nay sẽ không còn nữa vào năm 2030.

Đối với nhiều người, các xu hướng này không chỉ khó lường mà còn vô cùng bất ổn. Liệu đó có phải là dấu hiệu cho sự suy tàn của chúng ta? Hay thực chất đó là sự bùng nổ chứ không phải diệt vong? Cuốn sách này sẽ hướng dẫn chúng ta nắm bắt ý nghĩa của những chuyển biến, đưa ra thông điệp lạc quan về tương lai dù chúng ta vẫn phải đối mặt với những lo lắng hiện tại. Nó hỗ trợ chúng ta vượt qua cơn biến động mang tính lịch sử, chỉ ra điều gì cần làm và điều gì nên tránh trước những hoàn cảnh mới mẻ, lạ lùng này.

Điều quan trọng là mỗi kết cục đều sẽ mở ra một chân trời mới tràn đầy cơ hội, nếu chúng ta dám đào sâu suy nghĩ để dự đoán các xu hướng, luôn chủ động ứng biến thay vì trốn tránh, và học cách đưa ra quyết định hiệu quả cho bản thân, con cái, vợ chồng, gia đình tương lai, công ty, vv… Vì ai cũng sẽ bị ảnh hưởng.

■

Chúng ta nên xem sự chuyển hóa lịch sử này là một quá trình thẩm thấu từ từ, mỗi giọt thay đổi sẽ đưa chúng ta đến gần hơn với thời điểm quy luật đổi thay, tức là khi đột nhiên mọi việc đều trở nên khác đi. Chúng ta hay quên rằng mỗi một thay đổi, dù nhỏ, đều trải qua quá trình tích lũy, giống như từng giọt nước dần dần sẽ lấp đầy bình, và tiếng nước nhỏ đều đều như nhắc nhở thời gian đang trôi qua. Chúng ta sẽ bị giật mình khi thấy nước đột nhiên chảy tràn.

Cứ tưởng tượng năm 2030, Nam Á và Tiểu vùng Sahara châu Phi sẽ tranh nhau ngôi vị khu vực đông dân nhất thế giới. Đó là một sự biến đổi rất lớn so với thời điểm cuối thế kỷ 20, cách đây chỉ hai thập niên, khi Đông Á - bao gồm Trung Quốc, Hàn Quốc, và Nhật Bản cùng với một số các nước khác - là khu vực đứng đầu về số dân. Đúng là trong tương lai, số trẻ sơ sinh ở các quốc gia như Kenya hay Nigeria sẽ giảm, nhưng nhìn chung vẫn cao hơn rất nhiều so với hầu hết các nước khác trên thế giới. Chưa kể, tuổi thọ dân số của các khu vực này đang được cải thiện đáng kể.

Có thể bạn sẽ thắc mắc tác động của quy mô dân số làm sao lại lớn đến vậy. Nhưng cứ thử nhân số người gia tăng đó với số tiền họ có trong những năm tới, bạn sẽ thấy đến năm 2030 thị trường châu Á, thậm chí không cần tính Nhật Bản, sẽ lớn đến mức có thể chuyển trọng tâm tiêu thụ toàn cầu về phía Đông. Các công ty buộc phải đi theo xu hướng thị trường của phần thế giới này, cùng với các sản phẩm và dịch vụ mới phục vụ thị hiếu người tiêu dùng châu Á.

Hãy dừng một chút để suy nghĩ về điều này.

Sau đó thử hình dung nếu có thêm một số xu hướng khác đan xen thì sự thể sẽ như thế nào.

Tỷ lệ sinh giảm ở hầu hết các nơi trên thế giới là dấu hiệu cho thấy chúng ta đang nhanh chóng tiến tới một dân số già. Phần lớn nguyên nhân thay đổi về nhân khẩu học là do phụ nữ vì ngày càng có nhiều người muốn học lên cao và theo đuổi sự nghiệp (chứ không chỉ đơn thuần là việc làm) bên ngoài xã hội, do đó muốn có ít con hơn. Chẳng mấy chốc, sẽ có nhiều nữ triệu phú hơn so với nam. Sự giàu sang cũng ngày càng mang tính đô thị hơn với dân số thành phố tăng ở mức 1,5 triệu người mỗi tuần. Mặc dù chỉ chiếm 1% diện tích đất đai thế giới nhưng các thành phố lại chứa đến 55% dân số và tiêu thụ đến 80% năng lượng (và khí thải carbon). Đó là lý do tại sao đô thị là nơi cần tập trung mọi nỗ lực chống lại biến đổi khí hậu.

Trong khi đó, các thế hệ khác nhau lại có những mong ước và khát vọng khác nhau. Thế hệ Millennials[3]dù đi đầu trong nền kinh tế chia sẻ (và không màng đến sở hữu riêng), nhưng thế hệ này đang nhận được sự chú ý quá mức cần thiết. Trong thập niên tới, thế hệ chiếm tỷ lệ lớn nhất sẽ là dân số ở độ tuổi trên 60, những người hiện đang sở hữu 80% tài sản nước Mỹ và hình thành nên “thị trường đầu bạc” - lực lượng tiêu dùng lớn nhất. Các công ty dù lớn hay nhỏ đều nên chuyển một số trọng tâm sang các công dân cao tuổi nếu vẫn muốn tồn tại trong thời gian tới.

Hãy xem Hình 1 thể hiện một chuỗi các thay đổi nhỏ móc nối với nhau. Nếu đứng riêng lẻ, không một thay đổi nào có thể thực sự dẫn đến biến động trên phạm vi toàn cầu. Chúng ta hoàn toàn có khả năng đối phó với từng thay đổi nếu tách chúng riêng biệt. Con người rất giỏi phân tách tâm trí - một cơ chế phòng vệ tâm lý từ trong tiềm thức. Chúng ta sử dụng cơ chế nhận thức phân ly này để tự bảo vệ mình khỏi bị khó chịu, lo lắng trước quá nhiều xu hướng, sự kiện, nhận thức, hay xung đột cảm xúc. Điểm mấu chốt của cơ chế phân tách tâm trí là tách mọi việc riêng biệt với nhau để tránh bị choáng ngợp trước sự tác động cộng hưởng.

Hiện tượng dân số già đi đang trở nên phổ biến ở Mỹ và Tây Âu. Trong khi đó, thế hệ trẻ hơn đang chiếm phần lớn thị phần trung lưu trong các thị trường mới nổi. Họ là lực lượng tiêu dùng rất khác biệt so với thế hệ trước đây - có nhiều đam mê khát vọng hơn chẳng hạn. Cùng với sự phát triển của tầng lớp trung lưu, hơn bao giờ hết ngày càng có thêm phụ nữ tích lũy được nhiều của cải hơn so với nam giới dù cả hai đều có lối sống đô thị và xuất thân từ luồng di cư lên thành phố như chúng ta từng thấy trên khắp thế giới. Và đô thị cũng là nơi sinh ra hàng loạt nhà phát minh và doanh nhân có ý tưởng đột phá thế giới hiện tại bằng cải tiến và công nghệ.

Công nghệ thay đổi các thói quen và lối sống cũ, hình thành cách tư duy mới và chạm đến tất cả mọi thứ - từ nhà cửa, văn phòng cho đến xe cộ hay đồ dùng cá nhân. Từ đó xuất hiện khái niệm về một loại tiền mới có thể phân phối được nhiều hơn, phi tập trung hơn, và dễ sử dụng hơn. Dù đã bắt đầu lộ diện nhưng một số xu hướng sẽ chỉ đạt đến đỉnh điểm vào khoảng năm 2030. (Tuy nhiên, tất cả các xu hướng này sẽ diễn ra nhanh chóng hơn khi có một sự kiện lịch sử xảy ra, như đại dịch COVID-19 mà tôi sẽ đề cập chi tiết trong phần Lời bạt).

Việc thể hiện những thay đổi diễn ra xung quanh chúng ta một cách tuyến tính như vậy chỉ để thuận tiện sắp xếp thứ tự các chương của cuốn sách này. Nhưng đó không phải là cách thế giới thực sự vận hành.

Các nhà nhân chủng học và xã hội học từ lâu đã biết rằng để giảm bớt phức tạp chúng ta chia thế giới thành các phạm trù nhằm giải quyết vấn đề, phát triển chiến lược, đưa ra quyết định, và tiếp tục cuộc sống. Những phạm trù đóng vai trò như khung tham chiếu, giúp chúng ta xác định bản chất thường mơ hồ của môi trường xung quanh. Nhờ đó chúng ta cảm thấy an tâm vì mọi việc vẫn trong tầm kiểm soát.

Các công ty, tổ chức cũng làm theo cách tương tự. Họ phân tách mọi thứ. Họ chia khách hàng thành các nhóm nhỏ như “tiên phong”, “thích nghi nhanh”, “lạc hậu”. Họ phân loại sản phẩm vào các phân khúc “ngôi sao”, “bò sữa”, “chó” hay “dấu hỏi”[4], tùy thuộc vào thị phần hiện tại và tiềm năng tăng trưởng tương lai. Và nhân viên sẽ được chia thành mấy dạng “hợp tác đội nhóm” hay “tham vọng” tùy vào thái độ, hành vi và tiềm năng của họ.

Tuy nhiên, cơ chế phân tách sẽ khiến bạn không thấy được những khả năng mới.

Tôi xin kể một ví dụ. Cuối thế kỷ 19, ngoài đèn điện, điện thoại, hay xe hơi, một trong những phát minh vĩ đại là khái niệm nghỉ hưu: Khoảng thời gian dành riêng cho sở thích và gia đình, cũng là cơ hội để ngẫm nghĩ về những gì đã đạt được. Chúng ta thừa hưởng từ thế kỷ này khái niệm về một giai đoạn riêng biệt của cuộc sống - lớn lên, đi làm, rồi nghỉ hưu - mà chúng ta hy vọng sẽ được tận hưởng.

Với sự suy giảm về số lượng trẻ sơ sinh và động lực mới giữa các thế hệ, xã hội tương lai có thể phải suy nghĩ lại về cách sống truyền thống của chúng ta. Công dân cao tuổi cũng là người tiêu dùng, với lối sống đặc trưng của họ, và họ có thể thích nghi nhanh với công nghệ như thế hệ Millennials, nếu không nói là nhanh hơn. Hãy nghĩ đến công nghệ thực tế ảo, trí tuệ nhân tạo, hay robot và tác động to lớn mà các công nghệ này sẽ mang lại cho phần cuối cuộc đời chúng ta. Những trật tự cũ có thể không còn nữa. Khác với trước đây, chúng ta có thể quay lại trường để học nhiều kỹ năng mới trước khi lìa đời. Hãy xem tiêu đề của tờ New York Times năm 2019: “Thiếu trẻ em, một ngôi trường ở Hàn Quốc nhận dạy cả những người già mù chữ”.

Tôi mong chúng ta nên tránh lối suy nghĩ tuyến tính, đôi khi được gọi là tư duy “một chiều”, như trong Hình 1. Thay vào đó, tôi đề nghị chúng ta tiếp cận sự thay đổi với nhiều góc nhìn khác nhau. Nhà phát minh, nhà cố vấn Edward de Bono là người đưa ra khái niệm về tư duy đa chiều - tức cách tiếp cận “không nhằm xử lý những mảnh ghép hiện hữu mà tìm cách thay đổi những mảnh ghép đó” - nghĩa là cần đặt lại các câu hỏi và giải quyết vấn đề theo nhiều hướng. Không thể đột phá nếu không thoát ra khỏi những mô thức định sẵn, thay vào đó cần loại bỏ giả định, phá vỡ quy tắc, và để cho sự sáng tạo thăng hoa. Họa sĩ Picasso và Braque đi tiên phong trong trường phái tranh lập thể khi gạt bỏ những giả định và quy tắc phổ biến về tỷ lệ phối cảnh. Kiến trúc sư Le Corbusier đặt nền móng cho kiến trúc hiện đại bằng việc bỏ đi các bức tường để tạo nên không gian rộng mở với các cửa sổ chạy hết chiều dài mặt tiền tòa nhà, và phơi bày nét đẹp tinh tế của thép, thủy tinh, và xi măng thô mà không cần phải trang trí bên ngoài. Nhà văn Marcel Proust từng viết: “Hành trình khám phá thực sự không phải là tìm những phong cảnh mới, mà là có góc nhìn mới”.

Thật vậy, tư duy đa chiều có thể phát triển hơn nhờ “tầm nhìn ngoại vi”, một khái niệm của George Day và Paul Schoemaker, các đồng nghiệp của tôi ở Trường Wharton. Rất giống với tầm nhìn của con người, các công ty và các loại hình tổ chức khác không thể hoạt động hiệu quả nếu không ý thức, hiểu rõ, và hành động tùy theo các tín hiệu yếu từ vùng bên ngoài khu vực họ đang tập trung.

Hãy xem một ví dụ sau đây. Thành lập năm 1888, Kodak thu được lợi nhuận khổng lồ từ việc bán phim máy ảnh và các sản phẩm liên quan trong suốt thế kỷ thứ 20. Đầu những năm 1990, các kỹ sư công ty đã bắt đầu ý thức về khả năng xuất hiện loại chụp hình kỹ thuật số, nhưng cấp quản lý hàng đầu vẫn tập trung nhiều hơn vào mục tiêu ngắn hạn, tin rằng mọi người sẽ tiếp tục thích ảnh giấy. Kết quả thế nào? Năm 2012, Kodak phải đệ đơn phá sản. Họ chính là nạn nhân của hiện tượng mà thẩm phán Taylor trong tác phẩm To Kill a Mockingbird (Giết con chim nhại) của Harper Lee đã nhắc đến: “Người ta thường chỉ thấy những gì họ muốn thấy, và nghe những gì họ muốn nghe” - họ đã không thấy được những điều bất ngờ và bất thường ở vùng ngoại vi.

Hãy xem Hình 2 dưới đây, thể hiện những gì đang xảy ra trên thế giới theo một cách khác.

Các mũi tên lớn chỉ theo chiều kim đồng hồ xung quanh mép biểu đồ thể hiện chiều tuyến tính của chuỗi các xu hướng có liên quan; về cơ bản giống như Hình 1 nhưng được sắp xếp theo dạng vòng tròn. Thật sai lầm nếu chỉ tập trung vào các liên kết tuyến tính trên vòng tròn của biểu đồ. Mỗi xu hướng trong tám vòng tròn nhỏ đều có tương tác với bảy cái còn lại. Tôi sẽ giải thích chi tiết của mỗi tương tác đa chiều trong các chương tiếp theo, đồng thời giới thiệu cho độc giả các xu hướng đan xen và quá trình diễn ra trên toàn cầu - nhất là khi chúng hội tụ vào năm 2030.

Sau đây là một ví dụ cho thấy tư duy đa chiều thể hiện qua hành động như thế nào. Airbnb cạnh tranh với các doanh nghiệp khách sạn nhưng cũng làm cho các ngân hàng mất khách. Tại sao? Một lúc nào đó, nhiều người lớn tuổi nhận ra tiền tiết kiệm của họ sẽ không đủ trang trải cho giai đoạn hưu trí. Trong khi đó, họ sở hữu một tài sản rất có giá trị: căn nhà. Thông thường có hai cách để kiếm tiền từ căn nhà mà không cần phải bán đi. Cách truyền thống là thế chấp nhà để vay ngân hàng - một phương thức không chỉ mang tiếng nợ nần mà còn phải chịu áp lực trả nợ hàng tháng. Một cách khác là thế chấp ngược[5] (từ bỏ tài sản chủ sở hữu), tuy nhiên với cách này về sau con cháu lại không có nhà để thừa kế.

Gia nhập lực lượng Airbnb, những nhà có dư phòng có thể cho du khách thuê trong một thời hạn ngắn - dạng giao dịch linh hoạt hơn cho cả hai bên. Trường hợp họ đi du lịch hay đến thăm con cái thường xuyên thì có thể cho thuê toàn bộ ngôi nhà trong ngắn hạn. Dù cách nào, họ cũng kiếm được tiền và giữ được nhà. Airbnb sẽ không thành công đến vậy nếu không nhờ sự hội tụ của một số xu hướng: tỷ lệ sinh giảm, tuổi thọ dài hơn, tâm trạng lo sợ lương hưu không đủ sống, điện thoại thông minh và ứng dụng được sử dụng rộng rãi, cùng với xu thế thích cộng tác chia sẻ hơn là sở hữu. Tôi sẽ giải thích cho các bạn quá trình các xu hướng tương thuộc này diễn ra và đạt đỉnh điểm năm 2030.

Thế giới mới có đầy các cơ hội cũng như nguy cơ; mỗi người, mỗi công ty và tổ chức đều có điểm mạnh và điểm yếu riêng trong việc đối phó với thế giới đó. Tuy vậy, như tôi sẽ nói trong phần kết, tất cả chúng ta sẽ cần tiếp cận thế giới mới này theo một cách khác với trước đây. Các trang cuối sẽ cung cấp cho chúng ta một số nguyên tắc và cách tiếp cận, giúp nắm bắt thực tiễn mới - và thăng hoa từ những cơ hội đang đến.

Hãy nhớ tất cả sẽ diễn ra trong thời đại này của chúng ta và đã đến rất gần.

❀ ❀ ❀

[1] Trong cuốn Right stuff (Tạm dịch: Đúng chất) của ông.

[2] Wharton School - Trường Kinh doanh thuộc Đại học Pennsylvania.

[3] Thế hệ được sinh ra trong khoảng năm 1980 - 2000, còn được gọi là thế hệ Y.

[4] Các phân khúc sản phẩm trong Ma trận BCG - thể hiện mối quan hệ giữa tăng trưởng và thị phần.

[5] Một hình thức vay và trừ dần vào giá trị căn nhà.