Tôi hay thích chia sẻ một số liệu rất thú vị. Ở một số quốc gia, số người trong độ tuổi từ 15 đến 34 sẽ giảm dần, đặc biệt là ở Trung Quốc, Nhật Bản, và châu Âu. Ngược lại, ở các khu vực khác, như ở Nam Á, Trung Đông, và châu Phi, con số này sẽ tăng ít nhất trong vòng một hoặc hai thế hệ. Những chiều hướng này chính là kết quả của số trẻ em được sinh ra ngày hôm nay. Tuy nhiên, Mỹ lại không thuộc vào chiều hướng nào. Tính đến năm 2017 có khoảng 90,4 triệu người trong độ tuổi này, và đến năm 2030 con số dự đoán là 89,5 triệu. Con số nhìn chung không quá chênh lệch, nhưng đó sẽ là một nhóm những người trẻ tuổi rất khác. Tôi xin giải thích lý do tại sao.

Tôi muốn nhấn mạnh rằng khi đo lường tác động của nhập cư cũng có nghĩa là chúng ta đang dự đoán tương lai. Năm 1980, Mỹ có khoảng 78% người da trắng không thuộc gốc Tây Ban Nha trong độ tuổi từ 15 đến 34, nhưng đến năm 2030 sẽ chỉ còn một nửa. Nhóm dân số trẻ tuổi của Mỹ và châu Âu sẽ trở nên đa dạng về sắc tộc và ngôn ngữ. Vì trung bình các gia đình nhập cư thường sinh nhiều con nên thành phần người trẻ tuổi sẽ thay đổi rất nhanh chóng, và nhanh hơn nhiều so với tổng thể dân số. Những gì hôm nay chúng ta gọi là “thiểu số” sẽ là lực lượng đa số trong mười năm tới.

Xu hướng này sẽ tạo ra những thay đổi quan trọng về hành vi. Hiện nay, mong muốn lập gia đình, mua nhà, mua xe của thế hệ con cháu người nhập cư luôn tha thiết hơn những người đồng trang lứa bản địa. Vì đó là bản chất của giấc mơ Mỹ. Điều này đã khiến con cái người nhập cư trở thành một phân nhóm thế hệ riêng biệt. Nếu thế hệ Millennials từ bố mẹ nhập cư không bị đồng hóa với phân nhóm chủ đạo nhanh hơn so với thế hệ người nhập cư trước, thì người Mỹ trẻ của năm 2030 sẽ cư xử rất khác với giới trẻ hiện nay.

Hãy suy nghĩ một chút về tác động của cấu phần sắc tộc - ngôn ngữ đối với nền kinh tế chia sẻ, một trong những chuyển biến mới thú vị nhất trên thế giới. Khảo sát cho thấy người Mỹ gốc Tây Ban Nha, người Mỹ gốc Phi, và người Mỹ gốc Á thường hay dùng ứng dụng dịch vụ di chuyển và chia sẻ chỗ ở hơn so với người Mỹ bản địa, từ đó dẫn đến sự khác biệt trong sức mua.

Có một chiều hướng quan trọng khác liên quan đến năng lực kinh doanh. Người Mỹ gốc Tây Ban Nha có nhiều khả năng tự làm chủ hoặc sở hữu một doanh nghiệp hơn bất kỳ nhóm nào khác, không kể màu da. Thêm vào đó, các doanh nhân gốc Tây Ban Nha còn giỏi tiếng Anh, hoặc thích nói tiếng Anh hơn những người gốc Tây Ban Nha nói chung. Mặc dù tỷ lệ doanh nghiệp công nghệ cao của người gốc Tây Ban Nha vẫn còn thấp, nhưng con số này có khả năng sẽ thay đổi vì ngày càng có nhiều người gốc Tây Ban Nha học đại học và cao hơn.

Việc tính toán số lượng và sự đa dạng của Thế hệ Z, thế hệ sau Millennials, không có gì khó nhưng vấn đề là làm sao hiểu được đặc trưng và hành vi của nhóm dân số này? Trong cuộc khảo sát và báo cáo toàn cầu về đề tài này, tổ chức Quỹ Varkey, có trụ sở tại London, đưa ra luận điểm cho rằng đặc trưng của thế hệ này được hình thành trong điều kiện bất cân bằng về mọi mặt, từ cơ hội học hành, giới tính, chênh lệch chủng tộc cho đến di cư và khoảng cách giàu nghèo ngày càng tăng. Đó cũng sẽ là thế hệ phải chịu gánh nặng khủng hoảng lương hưu: Khả năng cao là họ phải trả thuế nhiều hơn để cha mẹ, ông bà sẽ nhận được những lợi ích đã được hứa. Choáng!

Và đó sẽ là thế hệ thanh niên đầu tiên được sinh ra hoàn toàn trong thời mạng kỹ thuật số. Những người thuộc “Thế hệ Z lớn lên trong vô vàn cơ hội có được từ sức mạnh của máy tính và hệ thống mạng. Họ có điều kiện du lịch ra nước ngoài, kết giao với bạn bè từ bên kia thế giới, và quen biết những người khác tôn giáo hay văn hóa nhiều hơn cha mẹ, ông bà”, theo báo cáo của Quỹ Varkey. “Vào thời của họ, quan điểm và luật pháp về các vấn đề xã hội, từ hôn nhân đồng giới cho đến quyền chuyển giới, có thể sẽ thay đổi với tốc độ chóng mặt. Trong khi giới tính và chủng tộc dường như luôn là vấn đề gây chia rẽ và tranh cãi hơn bao giờ hết”.

Nhưng liệu tất cả thế hệ Z trên toàn thế giới có cùng quan điểm này không? Năm 2016, Quỹ Varkey tổ chức cuộc điều tra 20.000 người trong độ tuổi từ 15 đến 21 ở hai mươi quốc gia. (Cần lưu ý cuộc khảo sát được tiến hành bằng hình thức trực tuyến trên toàn cầu, tức đối tượng tham gia chủ yếu sẽ là các thanh niên đô thị với trình độ giáo dục tương đối cao). Cuộc thăm dò cho thấy các giá trị toàn cầu, chứ không phải chủ nghĩa địa phương hay cục bộ, đều được đánh giá cao bởi những người trả lời phỏng vấn, dù họ đến từ các quốc gia với mức độ phát triển kinh tế khác nhau. Họ có xu hướng thoải mái đối với các vấn đề gây tranh cãi như nhập cư hay hôn nhân đồng tính, cũng như có quan điểm tiến bộ về sự bất bình đẳng, biến đổi khí hậu, và tự do ngôn luận. Nghiên cứu kết luận rằng có lẽ thế hệ này chịu sự tác động của tư tưởng “công dân toàn cầu”, đối nghịch với tinh thần chủ nghĩa dân tộc và bài ngoại trên toàn thế giới hiện nay.