“Không có giới hạn nào cho phụ nữ, mà chỉ là họ phải vượt qua quá nhiều đàn ông”, tác giả Laura Liswood đưa ra ý kiến. Cho dù phụ nữ có cống hiến cả đời cho sự nghiệp thì con đường thăng tiến của họ vẫn gặp vô số trở ngại. Năm 2015, tờ New York Times đăng một bài báo có tiêu đề: “Số phụ nữ điều hành công ty còn ít hơn số đàn ông tên John”. Trong 1.500 công ty lớn nhất theo đánh giá của Standard and Poor[1], “cứ một phụ nữ thì có bốn người đàn ông tên John, Robert, William hay James”. Dù đã có nhiều cơ hội học tập và làm việc, nhưng số phụ nữ nắm vị trí lãnh đạo của các tập đoàn lớn trên thế giới là rất ít. Trong bảng xếp hạng Fortune 500 các tập đoàn doanh thu lớn nhất nước Mỹ, chưa tới 5% có CEO là nữ giới.
Ở các quốc gia khác, tình hình cũng không khá hơn. Trong các công ty đã niêm yết lớn nhất của các nước giàu thuộc thành viên Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), nữ CEO chỉ chiếm một phần rất nhỏ: 4% ở Anh, Ấn Độ và Nam Phi; 3% ở Úc và Mexico; trung bình thấp hơn 3% ở Liên minh châu Âu (EU); trung bình thấp hơn 2% ở châu Mỹ Latinh; và chính xác bằng 0% ở Pháp và Đức, hai nền kinh tế quan trọng nhất trong khối EU. Chỉ ở Trung Quốc là có tỷ lệ lớn hơn 5 là 5,6%. Nói về tỷ lệ cân bằng hai giới trong hội đồng quản trị, thì chỉ có một quốc gia (Na Uy) là tương đối gần bằng với tỷ lệ khoảng 42%, và chỉ 15 nước có tỷ lệ lớn hơn 10% (Mỹ là 17%). Ở một số nước châu Á, một nửa các công ty niêm yết có hội đồng quản trị toàn là nam.
Văn phòng Lao động Quốc tế cho biết chỉ có ba quốc gia trong đó phụ nữ chiếm hơn một nửa vị trí quản lý cấp cao và cấp trung, đó là: Jamaica, Colombia, và St. Lucia - cả ba đều thuộc vùng Caribê. Tại Mỹ, tỷ lệ này là 43% cuối thập niên 2010. 20% các quốc gia được khảo sát có tỷ lệ thấp hơn 20%. Ở nhiều nước Hồi giáo, tỷ lệ này giảm xuống dưới 10%. Như vậy, có thể thấy rằng, cho dù ngày càng nhiều phụ nữ đi làm và thậm chí còn tích lũy tài sản nhanh hơn nam giới, nhưng vị trí cấp cao trong các công ty chủ yếu vẫn do nam giới nắm giữ.
Xét đến vị trí của phụ nữ trong giới chính trị thì tình hình cũng không triển vọng hơn. Tính đến cuối năm 2017, hai quốc gia duy nhất có nhiều phụ nữ hơn nam giới trong ngành lập pháp là Rwanda (64%) và Bolivia (53%). Ngược lại, có một số quốc gia không có phụ nữ nào trong Quốc hội, như Tonga, Micronesia, và Vanuatu ở Nam Thái Bình Dương; Qatar và Cộng hòa Yemen ở Trung Đông. 26 quốc gia có ít hơn 10% phụ nữ trong giới chính trị, và 64 quốc gia có ít hơn 20%. Trung bình trên thế giới tỷ lệ này tăng từ 10% năm 1990 lên 21% năm 2017. Mỹ ở mức 19%, thấp hơn một chút so với mức trung bình toàn cầu. Thật ngạc nhiên, Ả Rập Saudi lại có một tỷ lệ cao hơn, là 20%. Trong ngành hành pháp, phụ nữ nắm vai trò bộ trưởng của hơn một nửa các bộ nội các chỉ trong các ngành như y tế, văn hóa, việc làm, thương mại, giáo dục, phụ nữ, môi trường & năng lượng, gia đình & trẻ em, và các vấn đề xã hội, là những lĩnh vực mà người phụ nữ hiện diện và tham gia mạnh mẽ hơn trong toàn bộ nền kinh tế và xã hội.
Chỉ trong ngành dịch vụ dân sự thì phụ nữ mới có vị trí tương đối cao trong hệ thống nhà nước. Phụ nữ đại diện cho hơn 50% các vị trí này ở Hungary, Nga, Litva, và Estonia, và hơn 40% ở Canada, Thụy Điển, Slovenia, và Kazakhstan - những quốc gia có hệ thống nhà nước xã hội chủ nghĩa hoặc có hệ thống phúc lợi cao. Rõ ràng, khi tuyển dụng chỉ dựa trên tỷ thí cạnh tranh thì phụ nữ không hề thua kém. Đến năm 2030, phụ nữ có bằng đại học sẽ nắm giữ hầu hết các vị trí cao cấp trong ngành công chức chính phủ.
Đã có việc làm nhưng phụ nữ vẫn phải đối mặt với tình trạng “chênh lệch tiền lương”, ước tính là thấp hơn 30% so với nam giới ngay cả ở các nước phát triển có luật pháp lâu nay quy định chống phân biệt đối xử như Áo, Anh, Hàn Quốc và New Zealand. Tại Nhật Bản và các nước châu Âu khác, chênh lệch tiền lương giữa hai giới ít nhất là 20%. Tại Mỹ, tỷ lệ này là khoảng 22% ở mọi ngành nghề, 19% ở các công việc quản lý, và lên đến 33% đối với các vị trí điều hành cao nhất.
Trên chặng đường đến năm 2030, trong giới quản lý sẽ có nhiều phụ nữ hơn, mặc dù vẫn là lực lượng thiểu số. Ở khu vực tư, số phụ nữ quản lý cực kỳ ít nhưng với khu vực công họ có thể gần bằng với nam giới. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là sẽ không còn tình trạng chênh lệch tiền lương giữa hai giới, vì khoảng cách này vẫn luôn cao trong hai hoặc ba thập niên qua. Liệu tình thế có khác đi nếu ngày càng nhiều phụ nữ nắm vị trí lãnh đạo?
❀ ❀ ❀
[1] Công ty chuyên đánh giá xếp hạng tín dụng.
