Nhìn sấp bóng, người vừa bước vào cái làng Anh điêng này hoàn toàn có dáng dấp một nhà quý tộc: Đầu đội mũ, mặc áo chẽn, quần nịt, thanh kiếm đeo lủng lẳng bên người. Nhưng khi Villegagnon né sang một bên để tránh tia nắng chọc qua khe lá làm lóa mắt, ông mới nhận ra cái kỳ cục trong bộ trang phục thân quen này: Chiếc mũ, đúng là kiểu mũ mo-ri-ông hình tròn vểnh lên cả đằng trước và đằng sau, nhưng làm bằng da bò thô, hãy còn mấy sợi lông dính vào. Thoạt nhìn, chiếc áo chẽn tưởng may bằng dạ màu ghi. Thực ra nó gồm những lông chim được lồng vào nhau bằng những sợi tơ rất khéo. Còn thanh kiếm, nó không cần bao vì là một thanh kiếm gỗ.

Mặc dù trang phục kỳ dị, dáng điệu ông ta như một vị quan đứng trong triều. Trong lúc đổ bộ vội vàng, Villegagnon chỉ mặc sơ mi trần, lại là chiếc áo nhầu nát. Ông tự nhủ lần sau phải quan tâm hơn đến y phục, dù đứng giữa những thổ dân ở truồng, như những người phủ lông chim kia, mặc dù quần áo không có những vẫn có tư thế đàng hoàng, cao quý.

Người mới đến nói vài câu bằng thổ ngữ. Lập tức đám thổ dân lùi lại và những người đã chiếm đoạt đồ của khách đều lặng lẽ trao trả lại. Hắn ta nghiêng mình trước Villegagnon, tự giới thiệu:

- Gaultier, tức “Quạ mổ”.

Khuôn mặt “Con Quạ” khá phương phi và nhẵn nhụi, chắc là chăm cạo quá, đến nỗi mọc vảy sần đỏ. Giữa đám lông chim và lông người, chúng nổi lên như những con cá vàng.

- Vậy ra ông là người Pháp? – Đô đốc hỏi với vẻ phân vân của người sưu tầm chưa biết xếp một cái lá vào bộ nào trong tập sách bách thảo.

- Nếu tôi không là người Pháp thì thưa Ngài, tôi đã nằm trong bụng những tên mọi này rồi. Nước ta là nước duy nhất được chúng chừa ra, chúng coi người Pháp là bạn.

Do được thổ dân đối xử tử tế, Villegagnon đã quên mất cái tục lệ đáng sợ này của họ. Nghe thế, ông giật mình liếc nhìn họ.

Quạ nói tiếp:

- Thực ra tôi không ngờ các ngài tới đây, nên chậm ra nghênh tiếp. Nhìn thấy các tàu vào vịnh, chúng tôi tưởng chúng sẽ sang bờ bên kia như thường xảy ra. Các ngài chỉ tạm dừng ở đây rồi đi tiếp về các cơ sở Noóc măng?

- Không – Villegagnon kiên quyết khẳng định. Chúng tôi sẽ ở lại hòn đảo đối diện.

- Không còn sự lựa chọn nào tốt hơn – Quạ mát mẻ nói – Đảo ấy không người.

Đô đốc ngờ vực nhìn đám thổ dân:

- Bọn mọi nãy đã được thuần hóa, như ông nói?

- Chúng không ăn thịt người Pháp, chắc chắn là thế. Còn với người khác, tôi không bảo đảm. Họ không biết lễ nghi là gì và rất hay thó vặt. Rồi ngài sẽ dần hiểu họ. Họ ở dưới đấy của nền văn minh và ngây ngô như trẻ con, nhưng lại tự coi là ngang hàng với chúng ta. Phải biết cách làm họ kiêng nể.

Vừa nói Quạ vừa nhìn súc vải mà lũ trẻ đã dỡ tung dưới đất. Hắn cúi xuống cầm lên, mân mê trên tay:

- Vải đẹp quá. Không phải là ngài dành cho bọn mọi rợ này chứ?

Villegagnon lúng túng:

- Tôi nghe nói…

- Thôi được. – Quạ vội ngắt lời để đô đốc khỏi phải bối rối. – Ngài nói đúng: cái này chỉ có ích với điều kiện ta dạy họ cách sử dụng. Phía này vịnh khá khuất nẻo, thổ dân chưa biết mấy về công nghệ. Song nếu dạy cho họ thì họ biết làm tất. Ngài yên tâm, về súc vải này, để tôi lo.

Đô đốc hài lòng cảm ơn. Ngắm kỹ lại công trình bằng lông mà hắn trang trí cho mình, người ta không còn chút nghi ngờ nào về việc hắn biết cách khai thác bọn mọi ăn thịt người này và hắn muốn gì thì được nấy. Trong khi hắn loay hay cuộn lại súc vải cho gọn, đô đốc lại hỏi:

- Ông ở đây lâu chưa?

- Non mười năm. Rồi đoán trước câu hỏi tiếp theo, hắn nói liền: tôi bị đắm tàu.

- Ông sống ở quanh đây?

- Ở đây, ở đó. Chỗ nào có việc cần thì tôi đến. – Quạ tránh né không trả lời rõ ràng.

Hắn nói với vẻ quan trọng, cứ như mình là một nhân viên thuộc ngân hàng của dòng họ Fugger không bằng, khiến người ta gần như không còn để ý đến cái mũ da bò thô trên đầu hắn nữa.

- Ông có vợ con?

- Đàn bà ở đây không thiếu. Còn con cái, chắc là cũng có…

Villegagnon mủi lòng trước hoàn cảnh của kẻ khốn khổ này.

Quạ Mổ trả lời ngang nhiên và nháy mắt nhìn quanh một cách phóng đãng. Một vài anh lính bụm miệng cười. Song Villegagnon và Thevet tỏ vẻ bất bình ra mặt khiến hắn cẩn thận lái câu chuyện sang hướng khác:

- Tôi có thể giúp gì các ngài? Hẳn các ngài cần nhiều thứ từ đất liền mang về đảo…

- Nước ngọt – Villegagnon đáp. Ông có thể chỉ chỗ cho chúng tôi lấy nước?

- Rất đơn giản.

- Và lương thực thực phẩm. Chúng tôi có sáu trăm miệng ăn.

Mắt Quạ sang ngời thích thú. Hắn nói nhanh:

- Xong. Chúng tôi sẽ tiếp tế cá khô, bột, hoa quả… cái gì cũng có… miễn là phải trả giá.

- Giá? – Đô đốc thốt lên. Nhưng đất này là đất Pháp, của cải đều là sở hữu của chúng ta.

- A, tôi cũng hiểu vậy – Quạ Mổ nhăn mặt ranh mãnh – Nhưng đầu bọn mọi rợ này cứng như đá. Không đánh vỡ đầu chúng ra, chúng không chịu. Bọn chúng tham lam lắm!

Villegagnon nhìn những thổ dân trần trụi, ngồi nhà lá gồi với ba cái vại bằng đất, và tự hỏi nếu những tên trời đánh này tham làm thì chúng cất giấu của cải ở đâu. Cuối cùng, xét tương quan lực lượng, Villegagnon đấu dịu:

- Tàu chúng tôi chở nhiều vật giá trị, có thể dùng đổi chác.

Một đàn vẹt bay trên trời, tiếng kêu quàng quạc nhắc đô đốc rằng mình đang ở giữa rừng núi âm u. Khối sừng sững hình kim tự tháp của cái bình đựng bơ nổi cao trên ngọn cây. Từ chỗ này nhìn lên thấy rõ cái mũ xanh ra đội lệch trên đỉnh quả núi, gây cho người ta cảm tưởng nó có hốn và trông giống một kẻ cảnh giới lộ liễu và khổng lồ nhòm xuống các đại diện của nhà vua nước Pháp. Ông hỏi:

- Bọn Bồ Đào Nha ở cách đây bao xa?

Quạ Mổ huơ tay chỉ về hướng nam:

- Gần nhất là ở Sao Vincete, trên vùng đất Morpion, cách đây mười ngày đường. Nhưng đồn lớn nhất của họ là ở Salvador, phía bắc trong vịnh của tất cả các Thánh

- Chúng có hay lảng vảng tới đây?

- Ít khi. Thi thoảng có những thủy thủ lạc đường. À, mới năm ngoái đây thôi, sáu đứa lạc vào đây và đều bị ăn thịt.

Phải tĩnh tâm lắm mới khỏi phản ứng trước lời khẳng định một tội ác khủng khiếp như vậy. Villegagnon lại liếc nhìn bọn thổ dân: bên ngoài, chúng vẫn hiền lành làm sao.

- Chúng tôi có ý định xây dựng một pháo đài trên đảo. Ông có thể huy động giúp khoảng một trăm tên mọi để làm công việc thổ mộc vất vả? Chúng tôi không đủ người, một số lại yếu sức.

- Lao động ư? Không được. Không tên Anh điêng nào chịu làm đâu.

- Tại sao vậy?

- Vì trái với danh dự của họ.

- Lạy Thánh mớ bái! – Villegagnon không chịu nổi nữa, thốt lên. Danh dự của chúng từ nay là được lao động phục vụ Hoàng đế nước Pháp, được tham gia xây dựng công trình đầu tiên trên vương quốc mới này.

Quạ đưa mắt nhìn xuống, mặc cho Villegagnon gườm gườm nhìn lũ thổ dân. Thevet bất giác lùi hai bước, đứng vào giữa đám lính Xcốtlen.

Những người Anh điêng, dù không nghe hiểu câu chuyện, cũng có vẻ căng thẳng hơn, tay nắm chặt những cây gậy bằng gỗ. Im lặng căng thẳng. Bên ngoài ngôi nhà, một số thổ dân khác lảng vảng, vẻ dữ tợn. Tại rìa vạt dừa, một số người Anh điêng khác bước ra khỏi bóng râm, đứng im chờ đợi, bộ điệu đe dọa. Tiếng kêu của một con vẹt a-ra ở khu vực cái bình đựng bơ bỗng vang lên, như tiếng chuông báo tử thê lương từ buổi bình minh của loài người.

Quạ để cho cái không khí căng thẳng ấy kéo dài một lúc, hàm ý để Villegagnon hiểu rằng quyền uy của ông ta có giới hạn.

- Nhưng ngài đừng ngại – hắn nói – ta còn nhiều cách khác.

Thổ dân ra vẻ bớt căng hơn, còn đám lính Xcốtlen từ nãy nắm chặt gươm giáo, thở phào. Quạ nói tiếp:

- Lũ mọi rợ này thường xuyên xung đột với nhau. Nếu bắt được tù binh, tôi sẽ bảo chúng bán cho ngài làm nô lệ. Đã là nô lệ thì bắt lao động khổ sai gì cũng được.

Lời nói đó mở ra một kết luận ổn thỏa. Bây giờ Villegagnon không lo bị rơi vào bẫy phục kích nào nữa, có thể đàng hoàng ra về, sau khi đã thỏa thuận mời Quạ cùng một số “cộng sự” như hắn nói, hôm sau sẽ lên thăm các tàu xem có vật gì đáng giá để tiến hành đổi chác.

Đi trước Thevet và đội bảo vệ, đô đốc trang nghiêm bước đến bờ biển. Ngồi trên sà lúp trở về, cả bọn yên lặng nhìn hòn đảo trước mặt, nó đơn độc và mong manh làm sao làm sao giữa khu vịnh rộng lớn ẩn chừa đầy hiểm họa.

- Ngài đã nghĩ kĩ chưa, nơi này có phải là chỗ chúng ta nên ở lại? – Thevet vẫn chưa hết lo lắng, hỏi:

- Hòn đảo này ư? – Villegagnon điềm nhiên. Sáu tháng nữa, nó sẽ phát triển đến mức ông không nhận ra nữa.

༺༒༻

Viên công chứng Amberi, quá nhàn hạ lúc ở trên tàu, nên đã cặm cụi ghi chép vào sổ cả những ai đã bị rụng bao nhiêu rang trên tàu Grande-Roberge. Có lẽ ông nghĩ đó cũng là sự đóng góp của mỗi người vào sự nghiệp chung, và sự hy sinh ấy có ngày phải được tưởng thưởng, theo mức độ rụng nhiều hay ít, tức là tùy số rang hàm bỏ lại dọc đường. Bản thân ông cũng đóng góp mấy cái rang cửa và chắc chắn là ông có quyền hy vọng được phần thưởng lớn.

Một tháng đã trôi qua. Nước dừa và hoa quả từ đất liền đưa sang đã làm răng lợi ông công chứng bớt đau. Song ông không được nghỉ ngơi bao lâu, vì lúc này Villegagnon dồn cho ông bao nhiêu là công việc. Ông phải thảo hết biên bản này đến biên bản khác, từ cuộc viếng thăm làng thổ dân – Trong đó ông đã cẩn thận ghi chép rằng họ mặc nhiên tỏ lòng trung thành với Hoàng đế nước Pháp – đến các cuộc thương lượng với Quạ những lần hắn lên các tàu thăm thú hàng hóa.

Ông còn được giao một nhiệm vụ nặng nề: lập bản đồ địa chính của đảo. Colombe và Quintin được chỉ định giúp ông. Hai người mang thước đo và dụng cụ chạy khắp mọi nơi, đo từng lùm cây, từng vạt đất trồng cọ, cắm các điểm mốc, lội giữa đám lau sậy trong đầm lầy. Amberi đi theo, tay cầm cái tráp bút, ghi chép tất cả rất cẩn thận, cũng giống như việc ông đã làm với những cái răng bị mất dọc đường trường.

Giờ thì Colombe đã thuộc lòng mọi xó xỉnh của đảo, và cô càng thấy yêu đảo. Đảo như một khu vườn lớn đủ loại hoa thơm cỏ lạ. – Lúc mới đổ bộ, mọi người có xu hướng vón cục lại với nhau, nên có rất nhiều không gian hoang sơ, vắng lặng có thể nằm ngủ dưới bóng cây râm mát hàng giờ mà chẳng nhìn, chẳng nghe thấy một ai. Tuy nhiên những phút tĩnh lặng ấy dần trở nên hiếm, vì rồi những người yếu sức hoặc nhút nhát nhất cũng bắt đầu chạy đi xục xạo, thám thính khắp nơi.

Colombe cùng nhiều người khác bắt đầu nhìn dải đất liền đối diện bằng con mắt thèm muốn, vì đảo đã tiêm vào tâm trí cô niềm khao khát được khám phá tiếp. Song Just không chia sẻ với cô sự tò mò ấy. Cậu cặp kè nhiều hơn với Martin, cả hai luôn nghĩ cách bỏ trốn. Colombe không quen làm điều gì mà thiếu anh trai, và nghĩ nếu anh tìm được cách trở về Pháp thì cô cũng đi theo. Nhưng ở nơi hoang vu khuất nẻo này, triển vọng ấy là rất mơ hồ, nếu không nói là không thể thực hiện. Colombe muốn tranh thủ thời gian ở lại Brésil để khám phá những điều mới mẻ, nên luôn chờ có dịp thám hiểm một vùng đất rộng lớn hơn cái đảo nhỏ xíu này.

Song Villegagnon không cho phép bất cứ ai tự do sang đất liền, và kiểm soát chặt chẽ mối quan hệ giữa hai bờ biển. Ngoài một số tay chèo và vài thủy thủ đi sà lúp chở về những vật phẩm do Quạ cung ứng, không ai có quyền rời đảo. Colombe không nản. Dù sao, một lần cô đã được đô đốc cho sang cùng, chắc rồi sẽ được sang nữa, chưa kể còn có thể lợi dụng dịp nào khác. Vì vậy, ngày mà Amberi hoàn thành bản đồ địa chính đưa lên báo cáo với Villegagnon, cô xin được tham dự, hy vọng ông sẽ quyết định mở rộng đo đạc sang cả vùng bờ biển bên kia.

Lưng chừng ngọn đồi ở trung tâm đảo, ngài đô đốc đã cho san phẳng một khoảng đất rộng, dựng lên mấy ngôi nhà sàn tươm tất. Xét về bối cảnh chung quanh và độ cao của nó, có thể coi đó là “dinh thống đốc”, trông được. Đang là mùa khô, Villegagnon quyết đính bày cái tủ gỗ mun, các màn trướng lấy ở phòng ăn sĩ quan trên tàu, và cả một bộ các loại hòm xiểng và bàn ghế chọn ở cả ba tàu lên. Đường bệ nhất là cái giường bốn trụ, kèm theo cả màn rủ kín xung quanh. Tuy nhiên, do trời nóng, ngài vẫn thường ngủ trên võng. Nhưng để kết hợp tiện nghi với ấm cúng riêng tư mà màn rủ tạo ra, ông còn cho căng chéo giữa hai cột đỡ tán che.

Khi Amberi trịnh trọng bước vào với tấm bản đồ cuộn tròn trong tay – và có Colombe bám gót – ai nấy ồn ào tụ tập trong phần nhà dành cho các cuộc hội họp.

- Ít nhất cũng phải đưa xuồng trở lại chứ, – đô đốc cao giọng nói câu kết luận. – Sau đây, ta sẽ đưa ra quyết định chính thức.

Nghe thấy thế, những người có mặt lập tức bình tĩnh lại và hai người Xcốtlen đưa họ ra ngoài. Đồng thời, hai người bảo vệ khác dẫn ông công chứng và phụ tá vào. Mọi việc đều diễn ra trong không khí thoáng mát, dưới mái nhà tranh đơn sơ, gió từ bốn phía thổi vào, nhưng vẫn theo đúng nghi thức xứng với những căn phòng kín tĩnh lặng nhất. Villegagnon có vẻ đang tức giận điều gì nhưng cố kiềm chế để chào ông công chứng một cách lịch thiệp. Với điệu bộ như đang cởi bỏ tã lót cho một em bé mới sinh, ông Amberi chậm rãi trải tấm bản đồ trên chiếc bàn rộng đặt đối diện với hải cảng tạm và mỏm núi hình cái bánh ngọt.

Nhìn thấy hình thù hòn đảo hiện rõ trên bản vẽ, ngài đô đốc mới tươi tỉnh nét mặt lại. Từ khi công việc đổ bộ được hoàn thành, ngài đã bố trí ông thợ cạo riêng với đầy đủ dụng cụ tốt nhất luôn túc trực bên mình. Ông đã cho sửa sang lại râu tóc cho lúc nào cũng gọn gàng, kiểu cách trau chuốt, phù hợp với cái giường có màu rủ hơn là với rừng rậm. Colombe… hoàng ngọc mà trên tàu cô không thấy ông đem ra dùng. Nhưng tất cả những sự chăm sóc ấy, và cả mùi nước hoa quế trúc nữa, cũng không sao làm dịu bớt nét vô tổ chức ở con người toàn xương với xẩu, lúc nào cũng sôi sục và chỉ thấy mỗi cái mũi to tướng.

- A, hòn đảo của ta! – Ông reo lên.

Quả nhiên, trên tờ giấy, cái đẹp hoang dã của đồi núi và vùng biển kết hợp lại thành ra hình một con rắn nhỏ bằng chì đen gặm đuôi mình. Đối với Villegagnon, khoảng trống bao la của biển cả và núi rừng chẳng có gì vĩ đại cả nhưng một tác phẩm của con người – một quyển sách, một bức tranh, một tấm bản đồ – lại khiến ông phấn chấn.

Đôi mắt sàng ngời: ông thốt lên:

- Đây, ở chỗ này, ta sẽ xây bức tường thanh đầu tiên.

Ngón tay ông lần lượt di chuyển trên bản đồ.

- Mọi công sự ở chỗ này. Đây sẽ là kho. Đây là đê chắn sóng. Ông thấy không? A, Amberi, thật mỹ lệ, hùng mạnh, thiêng liêng!

Phút bốc đồng trôi qua, ông dần dần tỉnh lại, lặng lẽ gấp bản đồ cất vào ngăn kéo.

- Amberi, tốt lắm. Ta sẽ nghiên cứu. Ông có thể đi. Cháu ở lại!

Colombe hơi ngạc nhiên, nhìn đô đốc, mặt không hề lộ vẻ sợ hãi. Ông ngồi xuống và, có lẽ do cách bài trí đồ đạc mới lạ. Colombe không dám bắt chước ông.

- Ngồi xuống đi, cháu còn đợi gì nữa? Mọi khi … kia mà.

Colombe mỉm cười và ghé ngồi xuống cái ghế cũng bọc da.

- Dạo này, ta ít gặp cháu.

- Cháu đi theo thấy Amberi.

- Còn anh cháu?

- Cháu cũng ít gặp, vì bận đi đo đạc.

- Lúc nào cháu bảo nó đến gặp ta, ta có việc phân cho nó. Nó là trưởng họ Clamorgan, sẽ có việc xứng đáng.

Colombe nghĩ chuyện chỉ có vậy, toan đứng lên thì Villegagnon nói tiếp:

- Và cho cháu nữa.

Đô đốc vừa nói vừa nhìn Colombe, song tránh không gặp ánh mắt của cô vì ngại một điều gì đó:

- Cháu là người ít tuổi nhất ở đây. Chỉ là vô tình thôi, nhưng cái mà ông già Gonzagues đã làm một việc hay khi đưa cháu đi làm thông dịch. Cháu chớ quên trách nhiệm đó, sẽ có ích đấy.

Colombe không tin vào tai mình, thốt lên:

- Vậy cháu sẽ được cử đi gặp thổ dân Anh điêng!

Villegagnon lầm tưởng cô sợ hãi:

- Cháu đừng ngại, chúng không ăn thịt người Pháp. Đó là bọn thợ xây ngu ngốc, hiền và đẹp như thiên thần thời xưa. Toàn bộ nguồn gốc của nhân loại là ở đây đấy: đó là những người chăn cừu trong thơ của Homère, chỉ trừ một số trường hợp.

Ông dừng lại để ho. Colombe cười thật tươi, làm ông hiểu ra là mình đã nhầm. Ông làu bàu:

- Thôi được rồi, cháu có vẻ quen rồi đấy nhỉ.

Rồi ông tiếp tục nói một cách thân tình:

- Vả lại, cháu biết không bao giờ ta đẩy cháu vào chốn nguy hiểm. Cháu sẽ không đi một mình. Sáu tên khốn kiếp vừa cướp một sà lúp để chạy trốn, cháu sẽ đi cùng một đoàn sang đất liền lùng bắt chúng về.

Theo lời Villegagnon mô tả, Colombe đoán những kẻ chạy trốn là người trong nhóm anabáptít.

Villegagnon giảng giải rõ thêm:

- Đây là dịp tốt để thăm thú thêm nhiều làng Anh điêng khác, ngoài cái làng mà tên tự xưng là Quạ giới thiệu. Khi nào cháu khám phá thấy một trại thổ dân nào có thái độ tử tế, cháu có thể ở lại một thời gian, học tiếng nói của chúng. Tìm hiểu thêm cho kỹ rồi về báo cáo với ta. Thằng Quạ cung cấp cho ta toàn bột và cá mắm thiu thối với giá quá đắt, ta phải tìm cách thoát khỏi phụ thuộc vào hắn.

Colombe có thể trở về lúc nào tùy ý. Một ngày có nhiều lần sà lúp qua lại giữa đảo và đất liền. Việc khó nhất bây giờ là phải giữ được cô lại không cho đi ngay lập tức.