Chưa bao giờ người Bồ Đào Nha có cảm giác sức mạnh như lúc này. Ở Châu Âu, nước họ quá nhỏ chả dám gây sự với ai, còn ở châu Mỹ, họ chỉ chiếm được vài vùng bờ biển hoang vu. Nhưng lần này, họ sẽ tấn công.

Hạm đội có tới một trăm tàu thuyền tiến lên rất hùng dũng, ít nhất khi nhìn từ xa. Vì cứ một tàu chiến thì có tới hai thuyền buôn trên đó lắp vội súng. Chưa kể tới ba chục thuyền câu nhỏ đi lẫn vào, khiến cả đoàn đi chậm rì rì.

Để khỏi nhìn cảnh láo nháo ấy, Mem de Sà luôn đứng ở mũi tàu đi đầu, mắt nhìn thẳng trước mặt. Vốn người đã đen sạm, ông rất sợ nắng và lúc nào cũng sùm sụp chiếc mũ rộng vành trên đầu. Lúc này, mổ hôi đã chảy ròng ròng xuống cổ ông ta. Một thị vệ cẩm dù đứng bên. Ðã thế, ngài tân thống đốc Brésil còn cho căng bạt ở chỗ ông ngồi để không cho một tia nắng nào rọi tới.

Hôm nay như sợ uy của ngài, biển lặng sóng. Dãy núi hiểm trở nhìn thấy ở phía xa đúng im lìm nghiêm trang như trong cuộc điểm binh.

Trong khi ở các tàu khác vang lên tiếng nhậu nhẹt và ca hát, thì tàu của thống đốc yên lặng một cách oai nghiêm. Lính tráng hầu cận luôn túc trục, hơi có lệnh gì của chỉ huy là sấp ngửa chạy bổ tới. Một giáo sĩ khoác áo lễ chinh tế và vài tu sĩ dòng Tên mặc đồ đen và cả một đám thấy tu trẻ măng và lễ sinh tập hợp trên boong trước, dưới chân một thập tự lớn bằng gỗ mà thợ mộc mới dựng lên.

Kế hoạch của đoàn là vượt qua vịnh Guanabara về phía nam để tới quần đảo Honnêtes. Tại đó, hạm đội chính từ Bahia đến sẽ nhập với một số viện binh từ Sao Vicente và từ vịnh Rois tới. Rất may là cuộc hội ngộ đã diễn ra chính xác vào giờ đã định giữa mộ vũng biển nước trong vắt, có thể nhìn thấy đá cuội hồng hồng ở đáy lăn qua lăn lại. Vậy là hạm đội được tăng cường quay mũi thẳng hướng bắc tới vịnh Rio. Vấn để được đặt ra là có nên đưa toàn bộ tàu thuyền vào vịnh cũng một lúc hay không. Cửa vịnh đủ rộng, song nằm trong tầm đại bác địch. Nếu quân Pháp ở đồn Coligny giở trò xả súng, e rằng nhiều tàu sẽ trúng đạn mà không kịp chống trả. Song ngài thống đốc gạt phăng những do dự của sĩ quan tham mưu, ra quyết định:

- Phải đánh phủ đầu cho chúng khiếp sợ!

Do vậy, tàu của ông đi tiên phong vào vịnh, có mấy tàu quan trọng khác hộ tổng. Các thuyền nhỏ khác lau nhau đi theo.

Thế là, ngày 25 tháng hai năm ấy, dưới trời nắng chói chang, trong không khí trong veo, một hình thập tự khổng lồ bồng bềnh trên sóng nước của vịnh

Guanabara. Hầu như không có gió, nhưng hai chục con tàu cố hết sức căng buồm lừng lững tiến vào.

Mem de Sà, chiếc mũ muôn thủa vẫn sùm sụp trên đầu vì sợ cháy nắng hơn là sợ chiến tranh, đứng thẳng bên cột buồm chính, đưa mắt nhìn quang cảnh vùng đất đai mà ông có sứ mệnh chinh phục.

Không có động tĩnh gì từ phía đồn Coligny, chỉ thấy là cờ màu trắng thêu hình hoa huệ vẫn phấp phới như muốn trêu ngươi.

Dù sao thận trọng vẫn hơn. Ðoàn tàu Bồ Ðào Nha men theo bờ biển nhưng giữ khoảng cách với hòn đảo, đi tới tận cuối vịnh rồi vòng xuống thả neo ở nơi kín đáo, ngoài tầm súng kẻ thù. Tại đây, họ tích cực chuẩn bị cuộc tấn công.

Ngay chập tối đầu tiên, gần một chục thuyền độc mộc từ đất liến bơi ra cập mạn con tàu chỉ huy. Sau ám hiệu đã định, một đoàn lục lâm do Martin cầm đầu, được mời lên tàu.

Tên vô lại có tác phong khôn khéo hơn tên Quạ trước đây. Y chẳng dại gỉ ra mắt với bộ trang phục toàn bằng lông chim như kẻ tiền nhiệm. Vả lại do buôn bán phồn thịnh, y nắm trong tay đủ thứ vải quý. Vì thể y tự trình diện trước Mem de Sà trong trang phục mà y nghĩ là tương xứng với tước hiệu y sắp được công nhận. Là công tước tương lai, y mặc áo chẽn lụa xanh da trời, đi ủng tím và đội mũ nhiều tầng. Nếu cần lông chim, y chỉ cắm lên mũ một lông chim đà điểu. Trong bộ dạng ấy, y rất bài lòng thấy mình là người diện nhất trên con tàu mà y bước lên. Thêm một chút tưởng tượng – mà cái này thì y có thừa – y còn thấy ai cũng có về trầm trồ tán thưởng.

Gặp Mem de Sà, Martin hơi thất vọng vì quan chức to như thế mà lại ăn bận rất tầm thường. Hai bên lặng yên đứng quan sát nhau một lúc, cũng không nói nên lời và cũng kinh ngạc đến tột độ. Cuối cùng, cha Anchiéta, một tu sĩ dòng Tên, người từ lúc tàu tiến vào vịnh vẫn cầu nguyện luôn mồm, đứng ra làm thông dịch, vì cha biết tiếng Pháp.

Martin đọc một diễn văn đã chào mừng những người mới đến, gọi họ là đạo quân giải phóng, đồng thời không quên dành những lời khinh thị để mô tả lũ giặc trong đồn Coligny. Y xúc động thay mặt thể dân Anhđiêng nói lên niềm khao khát của họ được giải thoát khỏi bọn dị giáo. Cuối cũng y kể lể về uy quyền của y trên mảnh đất này, thề đem hết sức lực để phục vụ sự nghiệp vẻ vang của vương quốc Bồ Ðào Nha.

Mem de Sà vừa nói lời đáp vừa hỉ mũi liên tục vào tay áo.

Martin hơi bị bất ngờ, song lại cho đó là thái độ khôn ngoan của một chính khách lão luyện. Y thì thầm hỏi nhỏ, xin được nói chuyện riêng với ngài thống đốc để thông báo những tin tức mới nhất về lực lượng quân địch, cả vũ khí và quân số.

Mem de Sà hất hàm ra hiện cho mọi người rút lui, trừ cha Anchiéta.

Tiếng khỉ kêu chí chóe trong bóng cây dọc bãi biển khiển Martin rất khó chịu. Hắn thấy thâm những lâu đài yên tĩnh, trong đó các nhà ngoại giao cấp cao có thể bàn bạc nho nhỏ như tiếng nước phun rì rào trong vườn hoa.

- Vâng – Martin nói – tôi xin báo các cụ thể tình hình phỏng thủ trên đảo, theo những thông tin mới nhất do điệp viên Ribère cung cấp.

Mem de Sà nhướn một bên lông mày, ra vẻ chú ý. Martin là một người biết quan sát, thái độ của Mem de Sà làm hắn hài lòng.

- Bảy mươi hai nhân mạng cả thảy, có thể ít hơn một chút, vì lần cuối Ribère mục kích có mấy người ốm. Ba mươi mốt khẩu đại bác, trong đó bổn khẩu han gỉ, và năm súng thần công đã cũ không hiệu lực lắm. Đạn được ít, kho thuốc súng bị mưa làm ẩm ướt.

Mem de Sà lại nhướn lông mày thứ hai.

- Nước ngọt dụ trữ dùng cho ba tháng là cùng. Lương thực đủ cho bốn tháng.

Đến đây, Martin tỏ về lúng túng, phân bua:

- Tôi đã tìm đủ mọi cách ngăn không cho chúng được tiếp tế. Song chúng vẫn thoát được sự kiểm soát của chúng tôi, nhờ sự tiếp tay của một số thổ dân. Nếu phát hiện, tôi sẽ trừng trị.

Ngài thống đốc bỗng lùa tay vào trong áo, gãi nách sồn sột. Martin thấy đó là một dấu hiệu không hài lòng, vội nói tiếp:

- Ngài hãy yên tâm, số dự trữ đó với chúng sẽ là vô dụng. Có điệp viên Ribère làm tay trong, cuộc phong tỏa của chúng ta sẽ rất chóng vánh, chúng không chịu đâu nổi lâu đâu, hề hề!

Y cười hềnh hệch, và Mem de Sà cũng nhếch mép, chứng tỏ ngài cũng tin như vậy.

- Bây giờ cho phép tôi được trình bày với ngài một kế hoạch bảo đảm chiến thắng về vang mà ít tốn kém. Ðiệp viên Ríbère đã được thông báo, và hắn sẽ tham gia tích cực. Như thế này: ngày đầu tiên, ngài cho chúng nếm một cơn mưa đạn – nói đến đây, Martin liếc nhìn xung quanh đúng như phong cách của một kẻ hay mưu mô – Tối đến, chúng choáng váng rúc vào nơi ẩn náu. Ngài liền cho quân để đổ bộ trong đêm tối. Và mờ sáng, Ribère sẽ lén ra mở cổng đồn. Đến khi sáng rõ thì đồn đã nằm gọn trong tay ngài.

Trình bày xong, Martin ngùng bặt, chờ đợi trong sự mãn nguyện. Công của y to lắm chủ, phong công tước là đáng. Y chờ ý kiến đánh giá của ngài thống đốc. Mem de Sà hầm hừ:

- Ðến giờ ta phải đi ngủ.

Cha Anchiéta cũng thấy bất tiện khi dịch lời kết luận bất ngờ. Cha giải thích thêm là ngài thống đốc có thói quen đi ngủ từ chập tối. Ngài cần nghỉ ngơi mười hai tiếng liền để bù lại sự mệt nhọc ban ngày.

- Tôi hiểu – Martin đành gật gù, ra về thông cảm và kính nể.

Y đàng hoàng rút lui, người vẫn còn chếnh choáng như sau một tiệc rượu lu bù. Xuống thuyền, y thốt ra với đổng bọn lời đánh giá khó hiểu:

- Tay này chơi được!

Phải mất hai ngày, công cuộc chuẩn bị tấn công mới hoàn tất. Mỗi tàu thuyền  được chỉ định rất cụ thể về vai trò, vị trí của mình. Chỉ những tàu lớn, có trang bị đầy đủ, mới tham gia việc nã pháo vào đồn. Có một chi tiết chiến thuật cẩn được tính toán kỹ. Hòn đảo có diện tích hẹp, các tàu Bồ Ðào Nha tham gia phong tỏa phải tránh khỏi bắn nhầm vào nhau. Các hoa tiêu ra sức tính toán để định khoảng cách an toàn giữa các tàu với nhau.

Sáng hôm thứ ba, con tàu đầu tiên bắt đầu nhô cột buồm ra khỏi nơi ẩn náu. Một tá tàu thuyền khác lừng lững theo sau, tiến thẳng về đảo, lỗ châu mai mở tung để lộ những khẩu súng đã lên đạn sẵn sàng. Khi cả hạm đội giăng thành bức tường Sắt vây quanh đảo, Mem de Sà trịnh trọng cầm bó đuốc khai hỏa khẩu đại bác đầu tiên. Nòng súng nghếch chưa đủ tầm, nên viên đạn rơi tõm xuống nước. Song, chỉ chờ phát đầu tiên ấy, các tàu khác nhất loạt nhả đạn. Khói bốc um, lớp tôn vỏ tàu có vẻ như mục tiêu bắn phá, trong khi thực ra, chúng lại là điểm xuất phát của đạn pháo. Ngược lại, quân tấn công lại chẳng nhìn thẩy được nơi đạn pháo bắn vào, phía đồn xa xa. Chỉ nghe tiếng tường thành chịu đạn kêu thình thịch. Sau mẩy loạt đầu ồ ạt, quân Bồ Đào Nha được lệnh bắn thưa hơn. Từng quãng đều đều, các khẩu đại bác thay nhau nổ nhằm duy trì sức ép lên quân địch.

Phút càng thẳng bên phía Bồ Ðào Nha đã qua, song phía quân Pháp không có động tĩnh gì, chúng không bắn một phát đạn pháo nào, mặc dù có đủ loại vũ khí. Bọn chúng khiếp đảm, sợ hãi hết rồi sao. Tinh thẩn kẻ địch đã vậy, song phải công nhận tòa thành chúng xây khá vững chắc, khiến cho cuộc bắn phá chưa gây hư hại nhiều. Có thể chúng đang chờ quân đổ bộ lên rồi mới xông ra nghênh chiến chăng.

Tình hình chưa phân thắng bại này cũng không ngăn cản được quân Bồ Ðào Nha, mỗi khi chiều buông, khi tàu đã thả neo đúng vị trí, chạm cốc uống mừng một thắng lợi tất yếu sắp tới. Không ai biết kế hoạch tiếp sẽ làm gì, trừ đám bộ binh lầm lũi xuống sà lúp vào lúc nửa đêm. Người Bồ Đào Nha phần lớn là dân đi biển, nên không thiện chiến trên hộ. Vì vậy Mem de Sà đã huy động tất cả bọn lính đánh thuê và những ai quen với đất liền, bao gồm cả những tên lưu manh người Ðức, Thụy Sĩ, năm tù binh Hà Lan và cả khoảng ba chục nô lệ Anhđiêng do Martin cung cấp. Tổng cộng, năm thuyền để lên bờ một trăm hai mươi quân đủ các loại, quyết từ chiến. Họ nằm ẹp trên cát chờ sáng. Trời bắt đầu ửng hổng, gió nhẹ mơn man thổi, họ vừa se lạnh vừa làm râm cầu kinh. Cuối cùng khi đủ sáng để nhìn thấy cổng thành, ai nấy không tin vào mắt mình: nó đã mở toang từ bao giờ. Lệnh truyền tiến công: họ lao lên kèm những tiếng hò hét man rợ vừa để dọa địch vừa để tự trấn an.

Cả khối người ùa vào trong thành. Trong ánh sáng mờ ảo, nghe những tiếng chân rậm rịch chạy dẫm lên nhau, tiếng chửi rủa thốt lên bằng đủ thứ ngôn ngữ. Một số ít trèo lên tường thành, chạy thình thịch trên đường tuần. Trong thời gian diễn ra cuộc tập kích, ánh sáng ban ngày, tuy vẫn còn nhợt nhạt, đã lan rộng khắp tường thành và các dãy hành lang phía ngoài. Tâm trạng kích động giữa đám quân ô hợp dịu dần. Họ đã bước chậm lại, quan sát một cách bình  tĩnh hơn và nói năng từ tốn hơn. Không có phát súng nào từ cả hai bên. Ai nấy ngỡ ngàng vì thành công nhanh chóng, tụ tập trong chiếc sân rộng, chờ đợi. Viên đội chỉ huy chạy ra bãi biển gia tay huơ huơ về phía các con tàu, báo hiệu mọi việc đã xong.

Một lát sau, Mem de Sà dẫn một đoàn tùy tùng khá đông đặt chân lên đảo. Ngài thống đốc giắt một súng lục to tướng vào thắt lưng, để hai tay được tự do múa may ra lệnh và ngoáy mũi.

Viên đội chỉ huy đám tiền quân tiến đến trước mặt ngài báo cáo, vẻ mặt trịnh trọng, đúng nghi lễ rườm rà của Bồ Ðào Nha.

- Báo các Ngài thống đốc tối cao, tình hình hoàn toàn nằm trong tay chúng ta.

Rồi hãnh diện đứng thẳng người, nói tiếp:

- Thưa, chúng tôi bắt được một tù binh.

Ðoàn tùy tùng của Mem de Sà rì rầm vui vẻ. Chỉ một tù binh, có nghĩa là tất cả những đứa khác đến chết. Quân ta cừ thật.

- Cho giải hắn đến gặp Ngài chứ ạ?

Mem de Sà nhăn mặt, khịt mũi, dấu hiệu tỏ sự đồng ý. Viên đội liền đi trước dẫn đường và cả đoàn tiến vào dãy hành lang xuyên qua tường thành để đến khoảng sân trong.

Người tù binh, có bốn lính canh giũ chặt. không tỏ về gì hung hăng muốn chạy trốn hay chống đối. Thấy ngài thống đốc tối cao vào, hắn nở một nụ cười rộng ngoác đến tận mang tai. Chờ cho Mem de Sà đến đứng trước mặt và làm hiệu cho bọn lính thả tay hắn ra, tên tù binh mới quỳ mọp xuống và, bằng giọng nghẹn ngào, bắt đầu rên rỉ:

- Xin ngài đoái thương, ôi ngài tướng tài của mọi thời đại, vị chúa tế mới của Châu Mỹ, người đã đến giải thoát chúng con...

Hắn còn muốn nói nữa, song trước số lượng tù binh quá khiêm tốn, phải nói là không đáng kể, Mem de Sà quay mặt đi, nhìn ra chung quanh. Ông ngạc nhiên không thấy có xác chết, tù binh nào khác, không thấy súng ống gì trên tường thành. Đoán biết ý nghĩ của chủ, viên đội vội tâu:

- Dạ, chúng tôi tìm thấy ba người chết.

Thống đốc theo viên đội lên bậc thang dẫn tới đường tuần quanh thành. đây có xác của một lão hiệp sĩ xứ Malta, bị đạn xuyên thủng ngực. Ông lão nằm trong tư thế đàng hoàng, chùm râu nhọn vểnh lên trời, bàn tay phải nắm một mảnh giấy. Mem de Sà giật lấy và đưa cho cha Anchiéta từ nãy vẫn tháp tùng làm phiên dịch với các tù binh. Viên thầy tu đọc lướt mấy dòng chủ ghi vội. Ông hơi đỏ mặt, nói:

- Một bài thơ. Gửi tặng một nàng Marguerite nào đó.

- Hai tên khác nằm phía dưới – viên đội nói. Có vẻ chúng tự tử bằng thuốc độc.

Mặt thống đốc bùng lẽn về ngạc nhiên và tức giận. Ông nhìn dẫy châu mai không còn khẩu đại bác nào, ngoài hai cỗ cũ kỹ, gỉ ngoèn. Ông giận dữ bước xuống cẩu thang. Viên thầy tu lóc cóc theo sau, tự thấy trách nhiệm phải tra hỏi tên tù binh để giải thích lý do sự bí ẩn này.

Nhìn thấy Mem de Sà và nhóm tùy tùng quay lại, tên tù binh hiểu ngay rằng đã đến lúc mình phải trổ tài hùng hiện. Hắn bèn hướng về phía ông thấy tu dòng Tên là người nói cùng ngôn ngữ với hắn và tìm một cách xưng hô cho được lòng ông ta:

- Kính xin ngài giáo chủ hồng y, mong ngài đoái thương!

Rồi hắn nấc lên:

- Con là Ribère

Ra cái tên mạt hạng này là điệp viên Ribère, người mà bao cường quốc đặt niềm tin cậy! Cả cha Anchiéta và Mem de Sà đến không tin vào tai mình. Lần này thì ngài thống đốc không cần thông dịch cũng hiểu ngay.

- Mi là Ribère?

- Dạ, chính con – Vittorio thở phào, vừa đau khổ vừa hãnh diện, đúng như một chiến binh quá hăng hái giành thắng lợi nên quần áo phải tả tơi, người ngợm phải nhem nhuốc.

- Cho là thế đi – viên thầy tu chưa hết bực tứcVậy mi hãy nói ta nghe. Mi nói là có bẩy mươi hai người phòng thủ đồn này. Vậy chúng đâu cả? Còn súng ống nữa?

Vittorio mừng vì đã được chủ ý, lại có vẻ tin nữa. Song biết nói thế nào đây. Việc khó nhất lúc này là phải nói theo đúng sự thật, một lần trong đời thôi, mà việc này thì hắn phải đem hết sự khôn ngoan từng trải của mình ra mới làm được. Hắn rên rỉ:

- Ôi, thưa ngài giáo chủ, thật kinh khủng, kinh khủng!

- Cái gì? – cha Anchiéta sốt ruột. Cái gì kinh khủng? Nói mau.

Vittorio phân vân, không biết có nên quỳ xuống lẩn nữa hay không, hay là nên dành động tác này cho lát nữa. Y run rẩy:

- Con bị nhốt ở đây cũng những người khác... nên khi mọi việc bắt đầu, con không thể đưa tin cho ông Martin.

- Cái gì bắt đầu?

Với ý chí tuyệt vọng như nàng Schehérazade trong truyện Nghìn lẻ Một đêm, Vittorio cố lằng nhằng kéo dài lời kể, hy vọng y còn nói thì còn có cơ sống sót:

- Trước tiên, – hắn thở dài và bắt đầu kể – là xẩy ra dịch bệnh, chỉ trong một tuần đã cướp đi ba phần tư quân số.

- Nhưng số còn lại đâu? – viên thầy tư vừa sốt ruột về cách kể ề à của Vittorio vừa lo ngại những tiếng gầm gừ tức giận của Mem de Sà.

Vittorio ra hiệu để y kể tiếp. Cứ để họ sốt ruột, như thế chỉ có lợi.

- Hai ngày trước khi hạm đội các ngài tới, có một chiếc tàu chở ngựa đã qua đây báo trước. Thế là tay chỉ huy trẻ mà Villegagnon ủy quyển đã bỏ sang với thổ dân bờ bên kia.

Mem de Sà nghe. Vittorio mừng thầm vì đã gây được chú ý và làm mọi người phải ngóng đợi từng lời của mình. Cha Anchiéta dịch lại từng câu một cho Mem de Sà.

- Ba ngày sau, hắn quay lại. Con không đích thân nghe hắn ra lệnh những gì. Chỉ đến khi hắn cho lệnh rỡ các đại bác xuống, con mới hiểu. Súng to súng nhổ đến được đưa xuống đây, ngay cái sân nàyTay Clamorgan ấy, trời tru đất diệt cái thằng mặt non choẹt búng ra sữa và bè lũ ấy, lạy Ðức mẹ và Ðức Chúa, tay Clamorgan ấy đã tập hợp tất cả mọi người vào trong cái phòng họp lớn kia. Hắn nói, ai muốn theo hắn thì cùng đi với hắn sang đất liền. Ông Gonzagues ấy..., thật là một thánh nhân, cầu Chúa cho ông ta yên nghỉ nơi thiên đàng, ông ta nhất định không chịu thất lời hứa với đô đốc. Ngoài ra chỉ có hai người nữa dũng cảm xin ở lại để cùng ông bảo vệ pháo đài. Ðó là hai cựu binh dòng Malte, và như các ngài thấy, đến phút cuối cùng họ đã uống thuốc độc tự tử để khỏi rơi vào tay các ngài. Còn con, con biết làm cách nào khác? Nếu con cũng đi, thì lấy ai mở cửa thành cho các ngài? Nhưng ở lại thì con rất dễ bị đánh đồng với những ké chống lại các ngài...

Vittorio hiểu đây là lúc cao trào của câu chuyện, nên lại quỳ sụp xuống đất, đóng vai kẻ chân chính bị số phận bắt tội nhầm:

- Xin các ngài đoái thương!

Nghe xong bản báo các đẫm nước mắt và xen lẫn tiếng rên rỉ ấy, Mem de Sà giận sôi lên theo kiểu riêng của ông, tức là điên cuồng và âm ỉ. Vậy ra ông đã đánh chiếm một hòn đảo không người! Lực lượng bọn Pháp chó má vẫn nguyên vẹn. Ông đã bỏ trống vùng Bahia, kéo đại quân đến đây một cách không cẩn thiết. Nhỡ ngay lúc này đây, nhiều kẻ thù khác nhân dịp này tấn công Bahia thì sao? Ông tức uất, đưa tay nắm khẩu súng lục định nổ súng vào đầu tên tù binh khốn kiếp, kế: đưa toàn tin xấu, song lại tự ghìm mình lại. Không phải ông ta thương hại gì cái tên giẻ rách này mà chỉ thấy kinh tởm. Còn gì thích thú nữa nếu phải xử tội một kẻ không xứng để ông phải tốn một viên đạn. Ít ra ông cũng đã chiếm được đồn. Nhìn những tường thành ngay ngắn vững chãi, mà kẻ thù hẳn đã tốn nhiều công sức xây dựng, ông hài lòng đã đem về cho đất nước Bồ Ðào Nha một cứ điểm mới, nếu không phải hài lòng ngoài mặt thì cũng là trong lòng, và hơi nguôi cơn giận. Dù sao tên

Ribère này cũng đã làm được điểu người ta trông đợi ở hắn. Ông nhún vai, ra lệnh thả hắn đi.

Cùng với tùy tùng, ông quyết định đi thăm tất cả các: công trình, rồi lại trèo lên trên tường thành. Phía dưới, nghe có tiếng ồn ào: Martin cùng ba người nữa, đến ăn bận theo kiểu quý tộc, xin đến yết kiến. Y xăm xăm bước lên bậc thang, đến nước ngài thống đốc, vênh vênh bộ mặt ác ôn mà ông chúa ghét:

- Tuyệt hảo, kính chào Ngài thống đốc! – Martin reo. Thắng lợi hoàn toàn! Thắng lợi tuyệt đối!

Mem de Sà ném cho y một cái nhìn ít thiện cảm, nhưng y chẳng để ý mà lại tưởng cái vẻ thù địch ấy là sự khiêm tốn dữ dội của một người quen chiến thắng. Y khoát tay về phía biển rộng, bô bô:

- Toàn bộ vùng này, xin kính dâng lên hoàng tộc Bồ Ðào Nha!

Nắng bừng lên, rực rỡ trong buổi sáng yên tĩnh và đẹp trời, khí nóng rung rinh trên ngọn núi hình bánh ngọt, trên đám sậy vàng úa, trên vùng đầm lầy. Hai chú diệc lửa đồng thanh kêu lên một tiếng ngắn để bày tỏ sự hài lòng được là thần dân mới của Ðức vua Bồ Đào Nha. Martin tươi cười rút trong túi ra một tờ giấy cuộn tròn, buộc dây lụa, hãnh diện nói:

- Kính thưa ngài, tôi đã chuẩn bị sẵn đây giấy xác nhận quyển sở hữu những đất đai mà ngài vừa giải phóng, và tôi sẽ được giao cai trị nhân danh đức vua.

Nghe cha Anchiéta dịch xong câu trên bằng một giọng đều đều, không biểu lộ cảm xúc, Mem de Sà giật mình, thái độ vừa khinh bỉ vừa bất bình. Martin vẫn tiếp tục:

- Tôi xin ngài cái ân huệ lớn lao là trao ngay tại đây cho tôi điều mà ngài đã hứa. Tước hiệu được nhận ngay trên chiến trường là điều vẻ vang nhất tôi hằng mong đợi.

Martin thực tâm nghĩ vậy. Hơn nữa, y cho nói thế là rất khôn ngoan, thừa lúc chiến thắng còn tươi rói mà nhắc nhở sớm là rất hợp thời. Ðể lâu nữa, có thể sẽ có lắm kẻ đố kỵ, âm mưu cản trở... Y dằn giọng nói:

- Vâng, xin được phong công tước Guanabara, theo tôi, là rất thích hợp.

Cha Anchiéta phiên dịch lại, rồi nghiêng đầu nói nhỏ vào tai thống đốc, nhắc lại câu chuyện trao đổi với tên trùm lục lâm cách đó hai ngày, vì quả thật thống đốc có vẻ không hiểu ý Martin nói gì. Ðến khi nghe ra, ông cười gằn. Mối hận vì đã để quân Pháp chạy thoát nay được dịp đổ lên đầu tên vô lại này. Mà đúng thật, nó cũng là người Pháp, và biết đâu chẳng là một tên gián điệp hai mang. Ông ra lệnh:

- Quỳ xuống.

Cha Anchiéta dịch.

Vẫn đang say chiến thắng, Martin quỷ một gối xuống đất, theo kiểu hiệp sĩ và trật mũ ra để chuẩn bị nhận tước hiệu danh dự. Danh hiệu công tước đang vang lên chiếm hết đầu óc y. Song có ai ngỡ đâu, Martin con người không bao giờ rời vũ khí trước mặt bất kỳ ai, người luôn luôn cảnh giác nhờ đó mà thoát khỏi bao cuộc mưu sát, đến phút cuối cũng này mới hiểu là y đã lầm. Đồng thời với việc chối bỏ vai trò kẻ hành khất mà y đã đóng bao nhiêu năm qua, Martin đã mất luôn tinh thần cảnh giác khiến y sống sót được qua bao chìm nổi. Ngước nhìn và trong chớp mắt nhận thấy mình đã bị sa bẫy, y chưa kịp phản ứng thì nòng súng đen ngòm đã kể Sát thái dương và Mem de Sà đã lạnh lùng bóp cò làm óc y nổ tung.

Sau tiếng súng duy nhất nổ vang từ khi chiếm được đồn, không khí trở lại yên lặng. Xác Martin nằm bất động dưới sân.

Mem de Sà tay vẫn còn cầm khẩu súng bốc khói, bỗng hếch mũi, nghe ngóng đầy về lo lắng. Dường như có tiếng động gì từ rất xa vọng tới, và tất cả đều dỏng tai nghe. Từ khu vịnh im lìm vẫn vọng lên tiếng máy cối rì rào nhè nhẹ. Tiếng súng nổ vừa qua đã khiến mọi động vật, côn trùng câm bặt. Vậy tiếng động lạ chỉ có thể xuất phát từ bờ bên kia. Thật vậy, lẫn với tiếng gió, tiếng sóng rì rầm, tiếng ồn có nhịp rất đều đặn, xuất phát từ nhiều điểm khác nhau trên bờ biển. Nhịp điệu rất lạ, không phải từ thiên nhiên, mà chỉ có từ con người, càng ngày càng dồn dập. Chẳng bao lâu, nó ào tới như thể tiếng đập mạnh của một trái tim khổng lồ đâu đó trong rừng.

Vittorio là người duy nhất phân biệt rõ tiếng gõ vào những vỏ bầu thiêng của thể dân, thốt lên:

- Bọn thày mo!

Từ tất cả các bộ tộc quanh vịnh, giờ đây bùng lên tiếng hò hét inh ỏi. Và đột nhiều, tiếng nổ đầu tiên bắt đầu xé tan không khí.

༺༒༻

Thần kỳ thay, chỉ trong hai đêm, họ đã chuyển dịch đi tất cả. Đưa những khẩu đại bác xuống thuyền rồi chuyển lên bờ cũng khó, song chưa phải là khó nhất. Kéo được chúng đi qua bãi cát tới những nơi thổ dân có thể ngụy trang che  giấu, mới thật vất vả. Nếu không có mấy con ngựa mà Just đã mua, chắc không thể làm nổi. Chúng kéo lê súng trên cát, và chỉ rạng sáng hôm sau, các khẩu súng đến đã vào vị trí.

Rồi Just chỉ dẫn thổ dân Anhđiêng cách bố trí vũ khí ở những điểm chiến lược. Gần một chục khẩu hỏa mai được đặt trên các điểm cao nhìn xuống vịnh. Colombe gửi liên lạc đến tất cả các bộ tộc trung thành với Paylo để huy động thêm binh sĩ.

Ngay Quintin, vốn không ưa dùng vũ lực, cũng nhận lời khai hỏa một cỗ súng, với điểu kiện chỉ bắn xuống nước. Ông được vinh dự nổ phát đầu tiên. Viên đạn vừa ra khỏi nòng, ông ngã ngồi vào lòng Ygat, người đàn bà thổ dân mà ông đang ra sức truyền đạo. Ông bật khóc rưng rức trong vòng tay tròn lẩn của bà và không hiểu mình khóc vì sợ, vì biết ơn hay vì hạnh phúc.

Paraguacu và Karaya vắt vẻo trên một mỏm cao, vừa cười đùa vừa lần lượt nhóm lửa châm vào hai khẩu súng do họ phụ trách. Mười khẩu khác khạc lửa tiếp theo họ.

Không viên đạn nào rơi vào đầu, vì Just không muốn tổ chức tấn công thực sự. Chàng chỉ muốn chứng minh cho người Bồ Ðào Nha thấy họ chiếm được pháo đài, nhưng không thể làm chủ khu vịnh. Nhìn thấy hệ thống súng ống được bố trí khéo léo xung quanh, họ phải hiểu rằng đối mặt với họ là một lực lượng hùng mạnh, có tổ chức, sẽ không để họ yên. Tất nhiên nói điểu đó lúc này là quá sớm. Song Just tin rằng chẳng bao lâu chàng sẽ huấn luyện thổ dân sử dụng vũ khí thành thạo, đủ sức đối đầu với kẻ địch. Kèm với tiếng nói của súng đạn là tiếng hú hét của hàng đoàn chiến binh thuộc các bộ lạc đã hưởng ứng lời kêu gọi của Colombe và lời phán truyền của các thầy pháp đang ùn ùn kéo về vùng bờ biển. Trong số đó khoảng hai chục đã được đào luyện biết sử dụng súng hỏa mai. Một người con trai của Paylo đứng ra chỉ huy họ vãi một loạt đạn lên đoàn tàu đang đậu trong vịnh, làm gẫy nhiều cột buồm và gieo rắc kinh hoàng lên đám thủy thủ.

Just và Colombe sát cánh bên nhau chứng kiến trò chơi đánh trận, vui mừng khôn tả, mỗi một phát đạn là một lần họ vỗ tay reo hò. Mỗi người cưỡi một con ngựa đứng nấp vào rặng dừa, từ đó nhìn về đảo thấy đồn Coligny thật nhỏ bé, mong manh. Hai con ngựa liên tục xáp lại và âu yếm dụi đầu dụi cổ vào nhau, cứ mỗi lần như thể lại là một cơ hội để hai người kề môi áp má. Hòn đảo tan hoang chỉ như cái mụn nhỏ không quan trọng trên thân thể mênh mông của khu vịnh xanh tươi đầy sức sống.

Colombe đưa tay về phía Just, nắm lấy tóc chàng. Chàng nghiêng đầu đặt môi hôn lên má nàng. Hết loạt súng, yên lặng đã trở lại. Hai người thúc ngựa đi ra bãi cát, nhìn đảo lẩn cuối, rồi quất cho hai con vật quay về hàng ngũ thổ dân. Hạnh phúc của họ từ nay là ở trên đất này, mảnh đất mà họ sẽ bảo vệ đến cùng nhưng không bao giờ tìm cách chiếm lĩnh.