Tranh thủ mùa gió thuận, Chartier trở về châu Âu đầu tháng sáu. Tàu chở ông đi là chiếc nhỏ nhất trong hạm đội. Phe công giáo mừng thấy đối phương bớt được người nào hay người ấy, đồng ý cho tiếp tế nước và lương thực lên tàu. Phe Tin lành vừa tụng thánh ca, vừa tiễn đưa, đứng nhìn cho tới khi cánh buồm khuất chìm tận chân trời. Mọi hy vọng được đặt vào Calvin, người mà Chartier phải gặp ngay khi về tới nơi. Mùa mưa tới gần. Rồi sắp sửa chung quanh toàn bùn nhão, ẩm ướt và chướng khí. Richer quyết định phải chủ động tiếp tục các lễ kết hôn để tinh thần người dưới quyền khỏi phân tán, chán nản. Ngày dự định sẽ là một tuần sau đó, để đủ thì giờ chuẩn bị.

Mục đích nhằm tới hiển nhiên không chỉ là ghép đôi hai cô gái còn lại với hai thợ thủ công do DuPont chọn. Dù những cô gái đi trước đã bắt đầu có bầu, hứa hẹn tăng quân số cho phái Tin lành, nhưng đó không phải là biện pháp lâu dài để chiếm ưu thế so với đối phương. Ý nghĩa thực sự các lễ cưới là ở chỗ nêu gương, làm cho mọi người ít nghĩ đến việc bậy bạ. Tham vọng các chủ soái phái huygơnô còn là chứng tỏ cho ai nấy, nhất là cho người của phía bên kia, rằng bây giờ họ là người duy nhất có khả năng mời Chúa chứng giám và ban phước. Vì vậy, nhất thiết cuộc lễ không chỉ đóng khung trong số người thuộc phái Tin lành, mà phải công khai trước tất cả dân đảo. Địa điểm thích hợp duy nhất để làm lễ là ngay trên tường thành. Đó là nơi cao ráo, đặt bàn thờ rất đẹp, lại nằm ở chỗ trung lập, trên đường mốc giới giữa hai lãnh địa.

Hai hôm trước ngày khai lễ, DuPont sai một tên lính bạo gan, tự cho mình không có kẻ thù ở phe đối địch, vào tận dinh thống đốc để báo tin. Hắn đưa bản thông báo cho một tên vệ binh Xcốtlen, khi về kể rằng hắn được tiếp đón tử tế, song theo như hắn biết thì Villegagnon vẫn cấm cung, không tiếp xúc ai.

DuPont phân vân không biết nên hiểu việc đó ra sao. Tất nhiên, phía bên kia như rắn mất đầu, chỉ có lợi. Tuy nhiên, sự im lặng của Villegagnon có cái gì đó khiến người ta hồi hộp, không thể không ẩn chứa điều gì bí ẩn bên trong, người theo Giáo hội La Mã thường hay thích chơi trò ú tim để gây bất ngờ lắm. Và đối với những kẻ luôn cảnh giác, bí mật luôn báo trước cạm bẫy.

Dù sao bây giờ đã quá muộn, không thể rút lui. Cũng không thể dàn quân có vũ trang ra để bảo vệ cuộc lễ. Hai bên đã có quy ước bất thành văn là không ai được mang vũ khí lên thành, để tránh nguy cơ xảy ra xung đột. Vậy nên dòng người, có mục sư và DuPont đầu trần đi trước, hai cặp trai gái theo sau, rồi đến toàn bộ dân số Tin lành tập hậu, lũ lượt kéo nhau đi một cách hiền lành ra nơi hành lễ. Tới đỉnh cao nhất của tòa thành, Richer hài lòng thấy ở phía bên kia, số người tò mò kéo ra xem lễ khá đông. Một số người thấy mục sư xuất hiện thì bỏ mũ, đưa tay làm dấu thánh, như vậy là biểu hiện đáng mừng. Các nô lệ Anh điêng có mặt đủ, họ háo hức vì lâu nay ít có hội hè.

Được chủ động làm theo ý mình, phái huygơnô điều khiển buổi lễ với tinh thần giản dị, nhưng vẫn nghiêm trang và trầm lặng, đúng với quan niệm của họ về sự hướng tới một Thượng đế chứ không phải một tượng thần. Hai cặp tân hôn đứng thành hang quanh mục sư, ai nấy đều chú ý tới vẻ mặt hồn nhiên của họ, ít nhất là so với những cặp đã hôn phối lần trước.

Aude ngồi ở hàng đầu cử tọa, dáng điệu thoải mái và, như một sự tình cờ, nàng lại chiếm một vị trí có thể phóng tầm mắt bao quát cả bến tàu, dinh thống đốc và toàn khu lán trại của phái công giáo. Đôi mắt đầy tình yêu thương đồng loại dõi theo, vẻ xúc động và dịu dàng, mấy người đang đứng quanh vị chủ lễ và có vẻ không để ý đến bao con mắt đang thèm khát tập trung vào mình. Thật vậy, chỉ còn nàng là chưa được ghép đôi với ai. Sau đó, có lẽ phải huy động đến cả số nữ tì nhiều tuổi, như vậy tất nhiên kém hứng thú hơn.

Nhưng Aude, với vẻ mặt thản nhiên và kín như bưng, coi như không để ý đến làn sóng dục vọng mà nàng là cái đích. Mắt nàng nhìn ra xa xăm, không ai có thể đoán được chính xác nàng đang tìm kiếm cái gì, và khi không thấy được cái mà mình mong chờ, chúng để lộ nỗi thất vọng sâu sắc. Buổi lễ bắt đầu được một lúc, khuôn mặt nàng mới rạng lên vẻ hài lòng vì đã nhận ra Just. Ra chàng đã đứng từ lâu khuất sau cái đồn lẻ phía nam, mắt nhìn ra bờ biển. Dường như chàng đang lắng chờ tiếng gọi bí ẩn nào đó sẽ vọng lại từ khu rừng bên kia, một tiếng gọi nào đó không phải là tiếng vượn hú diệc kêu. Nhưng tất nhiên, chẳng có tiếng gọi nào hết, chẳng có gì xuất hiện để làm đối trọng cho quyết định của chàng. Từ cái đêm gặp Aude, tâm trí chàng không thể nghĩ đến chuyện nào khác. Chàng bâng khuâng như vậy lại có cái lợi là quên được nỗi sầu muộn, quên được nỗi thất vọng chán chường. Nghị lực của cô gái và lời gợi mở của nàng hé ra cho chàng một hy vọng mới. Đối lại sự chia rẽ của con người, họ có thể hợp nhất với nhau để mở ra lối thoát. Nhưng phải chăng còn những lý do khác nữa? Nói cho chính xác, chàng có cảm nghĩ gì về nàng? Thật rất khó trả lời, và chàng chỉ muốn nghĩ đến những lý do về lợi ích chung, song cũng cảm thấy dưới những tính toán của lý trí, sôi sục những tình cảm mơ hồ và mâu thuẫn. Aude vừa quyến rũ chàng vừa làm dậy trong lòng chàng sự e ngại. Nàng là người phụ nữ văn minh đầu tiên chàng gặp từ khi bắt đầu trưởng thành. Tất cả ở nàng đều đẹp, đúng và tốt, thể hiện ý niệm tuyệt hảo về Con Người, mà như Villegagnon nói, Chúa đã đặt vào người nữ để làm công cụ cho sự chuộc tội, dù còn nhiều khiếm khuyết. Song, cũng như khu rừng xanh tươi, dày đặc cây cối cao thấp khác nhau, trong đó nổi cao hơn cả là ngọn cây thích trắng, là tán cây huyết mộc um tùm xòe rộng như những cái dù đung đưa, giấu trong mình biết bao ẩn họa, chết chóc, biết bao trận đấu không tình yêu, bề ngoài êm ái, hiền dịu của Aude vẫn thấp thoáng cái bên trong không dễ đoán, tối mờ, sâu thẳm, không thấy có ánh sáng, và có thể còn có cả bóng tối nữa.

Tuy nhiên, trên hòn đảo heo hút ở tận cùng trời này, lại đang đứng bên bờ cuộc chiến tranh huynh đệ tương tàn, Just không muốn chỉ mưu cầu hạnh phúc cho riêng mình, mà muốn có một hành động mang đầy tính lý tưởng. Chàng đâu phải là loại người chịu đựng được một cuộc đời tầm thường, chỉ biết lo cho gia đình được sống sung túc và hòa thuận. Còn việc Aude có một nghị lực phi thường thì, nghĩ đi nghĩ lại, có lẽ lại là điểm tốt, không phải là chàng không hài lòng. Sự thực là, ngay tối hôm trò chuyện, chàng đã tự vấn và quyết định: sẽ kết hôn cùng Aude. Duy ý nghĩ hành động này sẽ khiến chàng mất Colombe mãi mãi, làm chàng day dứt. Nhưng Colombe, đứa em gái thân yêu lúc này ở đâu, em không có tín hiệu gì để ngăn anh sao.

Nhớ lời Colombe dặn là lúc nào cũng phải ăn mặc gọn gàng sạch sẽ – mà bản thân nàng cũng chẳng thực hiện được như thế để làm gương cho anh, Just liền đi rửa mặt và dùng một cái bàn chải lông ngựa để chải cho tóc tai đỡ rối bù. Chàng thay chiếc áo khác, cũng là chiếc áo thứ hai và cuối cùng trong mớ quần áo ít ỏi của mình. Cái này không có cỏ và chàng chợt có một ý nghĩ khôi hài: “Mình để hở gáy như thế này thì đúng là một kẻ sắp phải lên máy chém ấy.” Và chính trong bộ dạng ấy, chàng xuất hiện trước con mắt sùng tín của nàng Aude đang hướng về phía chân trời, giả vờ không nhìn thấy chàng.

Ý định của Just đơn giản. Để trấn tĩnh, chàng nhẩm trước những gì cần làm, tính toán trước từng chi tiết, kể cả số bước chân cần đi để di chuyển từ chỗ này sang chỗ khác. Trước hết, sẽ ngồi vào chỗ của mình, tham dự buổi lẽ. Đến phút cuối cùng, trước khi Richer ra hiệu giải tán, chàng sẽ tiến lên trước mặt mục sư và trịnh trọng xin ông gả cháu gái cho chàng. Nếu được chấp thuận, thì ngay từ điểm cao đang đứng, chàng sẽ cất lời thống thiết nói với cả hai phe, kêu gọi hòa bình. Chàng thầm cảm ơn Villegagnon đã trang bị cho mình nhiều kiến thức; bằng cách đi từ lời trích dẫn này đến lời trích dẫn khác, như người lữ hành đi từ nhà trọ này đến nhà trọ khác, chàng sẽ ít có nguy cơ bị lạc hay bị tấn công dọc đường hơn.

Just lặng lẽ đi vào đồn, leo các bậc thang dẫn lên thành và ngồi vào chỗ, tim đập mạnh. Chàng tránh không nhìn Aude. Sự thận trọng ấy là không cần thiết, nhưng chàng chưa biết được. Vì số phận đã định là hiểm họa hôm đó không xuất phát từ những tâm hồn và những ánh mắt, nó đến vào lúc không ai ngờ, và dưới dạng không ai lường trước được.

Người chủ lễ bắt đầu đọc những câu kinh rút từ Lời Chúa. Mọi việc tiến hành đều đặn, có nghĩa là cử tọa thiêm thiếp ngồi nghe như được ru vào cõi mộng.

Những đám mây đứng bất động ở chân trời, bên dưới thì mặc áo tím, bên trên thì chụp mũ trắng, như một đám cử tọa thứ hai, nhưng đông đúc và trải rộng hơn đám cử tọa thứ nhất, khoan dung và im lặng tham dự buổi lễ. Bất an bởi những cơn bão sắp tới, lũ vẹt rối rít chuyền từ cành này sang cành khác, từ ngọn cây này sang ngọn cây khác. Một chú bướm lớn xanh xanh đỏ đỏ ở đâu bay đến lượn vòng vèo quanh vị chủ lễ, và do một chút trí tưởng tượng từ thời thơ ấu còn sót lại trong tâm hồn, mọi người lại ngỡ đấy là một vị thiên thần nhỏ bé. Một đôi tân hôn không nhịn được bỗng bật cười rúc rích.

Richer đọc bài ngụ ngôn của thánh Lazare, mắt thỉnh thoảng lại liếc về phía phe đối lập. Mọi người đều hiểu, người chết mà Đức Chúa Jesus cho hồi sinh là ai. Nhiều người còn nghĩ thầm, phe Công giáo mà không có giáo sĩ thì coi như đã chết về mặt tinh thần. Họ đâm luyến tiếc tinh thần hòa hợp và sự thống nhất trước đây. Vị chủ lễ cũng cảm nhận được tâm trạng của cử tọa và càng cố tìm cách nuôi dưỡng ngọn lửa thành tâm trong lòng họ.

Giữa lúc đó, tiếng động lớn từ dinh thống đốc vọng tới, phá tan sự thanh bình êm ả. Tiếng người nói oang oang, tiếng sắt thép lanh canh, tiếng cánh cửa va đập. Rồi một toán người xăm xăm bước tới, tiến vào nơi hành lễ. Nổi bật nhất là vóc dáng cao lớn của các vệ binh Xcốtlen. Lễ phục chỉnh tề, mũ ta tăng đội ngay ngắn, váy len cài gọn gàng, kích gương cao, họ bước đều một cách hùng dung nhưng không có thái độ hiếu chiến, trông như một cuộc duyệt binh ngày lễ hơn là một cuộc phô trương lực lượng và chuẩn bị chiến đấu. Đi đầu là ngài Gonzagues, râu ria chải mượt, áo hiệp sĩ xứ Malte long trọng, nét mặt hầm hầm giận dữ xen lẫn nhăn nhó đau đớn vì bệnh thấp khớp. Khi đám người tới chân thành, nó tách ra như một hạt quả, để lộ ra nhân lõi và tấm thân cao lớn của Villegagnon oai vệ tiến vào. Ông mục sư vẫn lầm rầm cầu kinh làm như không hay biết gì, nhưng lúc này không ai nghe ông ta nữa. Mọi con mắt đổ dồn vào đầu bậc thang, nơi đô đốc chậm rãi hiện lên. Bộ dạng ông ta trông phát khiếp. Những ngày nhịn ăn khiến ông xanh xao hốc hác như bộ xương. Trên mặt ông, ở những vùng mà râu ria lởm chởm, nâu xen lẫn xám, không phủ kín da, xương lại nổi gồ lên, trông như sắp đâm ra ngoài. Nằm giữa hai cái hốc thâm quầng, đầy nếp nhăn, trũng sâu như của một người đang hấp hối, đôi mắt ông gườm gườm nhìn mọi người như tóe lửa.

Nhưng đập vào mắt hơn cả là bộ trang phục. Mọi người quen nhìn ông trong bộ đồng phục dòng Malte, nay ông ăn bận hoàn toàn mới tinh, chắc là mới may những ngày gần đây. Áo chẽn cắt bằng lụa xanh sáng rực dưới ánh mặt trời, quần nịt màu vàng rộm, phồng phồng ở ngang háng, đôi chân vừa dài vừa gầy, trông như hai cây sậy, bị bó chặt trong ống quần nịt dưới màu xanh lục. Thêm cái áo choàng đỏ chói và chiếc mũ trắng, cắt bằng vải buồm, thì đủ cả bộ lông của một con vẹt khổng lồ. Song đừng ai vội cười, vì bên hông ông lủng lẳng một thanh kiếm dài.

Mọi người dãn ra, và đô đốc đường bệ một cách tự nhiên, đến ngồi ngay hang đầu, đối diện DuPont. Ngài Gonzagues lật đật đến ngồi cạnh ông. Villegagnon đăm đăm nhìn vào mắt Richer, chờ đợi. Viên mục sư cũng gan không kém, tiếp tục hành lễ như không có chuyện gì, song bàn tay cầm Kinh Thánh của ông đã hơi run. Đám đông đã trở lại im lặng, chỉ nghe thấy gió thì thào và vị chủ lễ lầm rầm đều đều như tiếng nước ri rỉ từ một cái két thủng. Bỗng, Villegagnon cất tiếng nói, át cả lời cầu nguyện trơn tuột của Richer. Ai cũng biết rõ, ông Villegagnon có thể nói to đến mức nào, và lúc này ông mới chỉ nói khe khẽ thôi, thế mà đã vang khắp từ đầu này sang đầu kia tòa thành. Ông làm bộ ngạc nhiên, hơi nghiêng người về Gonzagues, hét:

- Ta thật không hiểu, lễ gì mà không thấy người mặc áo choàng lễ, không có bình bày bánh thánh?

Richer hơi chột dạ, biết có chuyện chẳng lành. Ông ta bắt đầu hiểu sắp xảy ra chuyện gì. Đã đến đoạn tuyên bố kết hôn cho hai đôi trai gái. Ông tiến đến đôi đầu tiên, cầm bàn tay phải của hai người và nói mấy lời thông lệ.

- A! – Villegagnon lại la lên. Ông Gonzagues, đưa ta lọ dầu thánh.

Ông lão đã biết trước kịch bản, rút từ trong túi ra một lọ nhỏ. Đô đốc hướng về Richer, gọi:

- Đây, ông cầm lấy! Thành phần đúng quy định: một phần muối, hai phần dầu ôliu, và một phần là nước miếng.

Vừa nói, đô đốc vừa cầm chiếc lọ, tiến lên. Richer lùi lại, vẻ mặt sợ hãi.

- Sao, ông không sức dầu thánh cho họ sao! – Đô đốc bất bình.

Trong vài giây, một bên cứ chìa lọ, một bên cứ lảng tránh. Cuối cùng, đô đốc cười khấy, làm bộ nhũn nhặn trở về chỗ, nói với Gonzagues:

- Kỳ lạ thật, làm lễ cưới mà không có dầu thánh. Thôi được… để xem còn trò gì nữa.

DuPont ngồi không yên. Cử tọa nín thở, lo sợ nhìn thảm họa đến gần, sắp nổ tung.

Hai đôi tân nhân lần lượt được công nhận theo nghi thức Tin lành dưới con mắt làm bộ ngạc nhiên, ngờ vực của Villegagnon. Rồi đến lễ ban thánh thể. Richer vừa cử lễ vừa nhẩm tính nên làm gì để tránh đổ vỡ. Nếu thận trọng thì nên chấm dứt ở đây. Song bánh mì và rượu đã đặt sẵn trên bàn, ai nấy đều trông thấy, không thể bỏ qua. Tim đập thình thịch, chân tay long ngóng bởi vì ông hiệp sĩ to kềnh to càng ngồi quá gần, ngay ở hàng đầu, viên mục sư lấy hết can đảm làm tiếp nghi lễ.

Lạy Đức Mẹ Đồng Trinh, lạy các Thánh mớ bái! Villegagnon reo lên. – Máu thịt của Đức Chúa Jesus đây rồi!

Tay mục sư cầm miếng bánh run bần bật, Đô đốc tiến lại gần ban thờ, từ tầm cao uy nghi nhìn thẳng vào mắt Richer:

- Trước khi quỳ lạy, xin ngài cho biết, có đúng là Đức Chúa có ở đó hay không?

Đã đến lúc DuPont không thể đứng nhìn. Ông chồm lên đứng cạnh Richer như để bênh vực, nói giọng kiên quyết:

- Ông thôi ngay trò phá quấy này đi! Lùi lại! Mời ông về chỗ.

- Chỗ của tôi là đứng ở hàng đầu, trước mặt Chúa khi Chúa gia ân.

- Chúa chỉ gia ân cho kẻ nào biết khiêm tốn, nhún mình – DuPont đáp.

- Ông có chắc là Chúa ở đó không? – Villegagnon nhắc lại, nhìn chằm chằm vào mục sư Richer đang cầm bánh thánh trong tay.

- Chúa có thực chất trong đó – Richer vớt vát.

- Thực chất! Ha ha! Villegagnon reo lên một cách ghê sợ. Vì ta đang muốn Chúa thực chất đây. Các người nghe không, ta đang đói Chúa đây, ta muốn cào thịt và uống máu Người, để Người mãi mãi ở trong ta.

Đô đốc nói như hét. Giọng ông gầm lên như bão táp, bộ trang phục kì dị đầy sắc mầu của dông bão, của máu thịt và của tia chớp, biến ông thành một sinh vật từ thế giới nào khác hạ xuống trần gian để trừng phạt loài người.

Richer giật mình, lùi lại. Đổ vỡ là không thể tránh khỏi. DuPont lập tức nhẩy lên chỗ chủ lễ, đối mặt với Villegagnon, thét:

- Đồ mọi!

Tiếng thét ấy làm nước biển như cuộn sóng, ngọn núi bánh ngọt nghiêng mình và những bức tường thành cũng phải rung rinh. Đám đông sững người, không ai kịp nghĩ bỏ chạy. Villegagnon đứng thẳng cứng lên như vừa bị mũi kiếm xuyên trúng ngực. Vẻ bất động trong tư thế cũng như trên nét mặt của ông thật dữ dội và khi cuộc đụng độ nổ ra, người ta lại có cảm giác đỡ căng thẳng hơn.

Trong cảnh sững sờ chung, duy chỉ có những nô lệ Anh điêng bên phe Villegagnon là rào rào tiếng suýt soa thích thú. Dưới mắt họ, cuộc lễ đến nay mới không im lìm như những lần trước, mà thực sự sôi động, đúng với quan niệm của họ về lễ hội. Villegagnon hầm hầm nhìn họ để họ im miệng, rồi rút kiếm đánh soạt. Gonzagues cũng làm theo, còn các vệ binh Xcốtlen đồng loạt vung xà mâu.

Vì còn có bánh mì và bình rượu bày đó, dù sao cũng thể hiện quyền lực thiêng liêng, nên Villegagnon chưa cầm kiếm chém người đứng sau những vật đó.     Ông hét:

Ta sẽ bắt người rút lại lời nói hỗn.

Thấy tình hình xấu đi, binh lính huygơnô vội chạy đi lấy sung. Ở phía dưới, phe công giáo cũng nhộn nhạo chuẩn bị. Song Villegagnon vẫn cầm kiếm, đứng bất động. Tiếng thét của ông khiến mọi người ngừng tay:

Hãy biến đi, đồ bịp bợm, tà giáo, đồ phản Chúa! Ta cho các ngươi mười lăm ngày để rời khỏi đất này, đừng bao giờ ló mặt nữa!

DuPont hiểu rõ tương quan lực lượng nên không dám mạo hiểm phát lệnh tấn công, chỉ giữ bộ mặt lạnh như tiền, tỏ ý khinh thị.

Đô đốc không đút kiếm vào vỏ, quay ngoắt lưng, đàng hoàng đi ra, theo sau là Gonzagues và toán lính cận vệ. Ông đi rồi, người của phái Tin lành cũng lục tục kéo xuống cầu thang.

Just từ nẫy vẫn đứng yên một chỗ, nhìn thấy Aude đi qua, mắt nhìn xuống đất.

Chàng không đọc được gì trong đôi mắt sáng quắc thoáng liếc mình. Còn lại một mình, Just hoang mang, chán nản, và hiểu là mình cũng phải rời mảnh đất nóng bỏng căm thù này, chọn hướng đi của bản thân. Trong một thoáng, chàng nhớ tới Colombe, da diết ý muốn được ở bên em, như thời thơ ấu, ở Clamorgan. Chàng ngắm nhìn rất lâu cảnh rừng rậm bạt ngàn phía xa, rồi thong thả bước xuống. Không điều khiển được bước chân, chàng để mặc nó lại đưa về dinh thống đốc.