Đã đến lúc trời mưa nhiều giờ liền trong ngày, những cơn mưa âm ấm rả rích chỉ làm cho con người thêm uể oải. Rồi trời lại tạnh rất lâu. Mặt trời tìm đủ mọi cách thoát ra khỏi tấm màn mây. Như một gia nhân không muốn vứt bỏ chủ lúc hấp hối, nó ra sức thấm khô vũng nước lớn nhất mà dân trên đảo đang lội bì bõm.

Mỗi sáng, sau bình minh một chút, Villegagnon lại bắt buộc mọi người phải tổ chức cầu kinh trước dinh thống đốc. Không phải lễ trọng gì, đơn giản chỉ đọc mấy câu kinh ngắn, do Thevet miễn cưỡng chủ trì. Ông già đến nơi hành lễ, phì phèo điếu thuốc pêtun trên môi. Từ khi thổ dân giới thiệu với ông thứ lá thuốc này, ông luôn hút thử nghiệm, rồi quen đến mức chốc chốc lại phải hít vài hơi. Có vẻ thuốc làm ông sảng khoái hơn, song ông vẫn chưa nguôi nuối tiếc. Ông chuyển sang sưu tầm đủ loài cây lá, sò ốc và chểnh mảng với chức trách của mình. Thường đến giờ lễ rồi ông chưa buồn dậy, và Villegagnon phải điều khiển một mình. Để buổi lễ thêm long trọng, ông móc được một dàn nhạc công dân gian – trước đó làm phu đập đá – biết thổi kèn. Tiếng kèn ấy, ngoài việc tạo ra không khí im ắng ngoài vịnh những âm thanh phi thường, gần như từ trên trời lọt xuống, còn có tác dụng đánh thức những người ngủ gật trong buổi lễ cầu nguyện sáng và nhắc họ đã đến giờ phải tỉnh táo.

Villegagnon rất hãnh diện với nghi thức mới khiến mọi người phải nhớ, ngay từ sáng tinh mơ, nhiệm vụ của mình đối với Chúa. Sau lễ cầu nguyện, ông trìu mến nhìn đám thợ đấu đi về nơi làm việc. Công việc thổ mộc rất vất vả, không ai được miễn trừ. Binh lính ngoài việc trông coi đôn đốc, đôi khi phải trực tiếp mó tay vào. Những nô lệ thực thụ người Anh điêng, có khoảng năm chục, tỏ ra tiếp thu rất kém nên họ chỉ có thể làm những công việc nặng nhọc nhất. Villegagnon chỉ cho phép những người thợ có tay nghề cần thiết ( mấy người làm bếp, mấy thợ mổ, một thợ may, một thợ cạo, hai thợ làm bánh) được miễn trừ việc xây dựng. Nhìn dãy thành lũy dần hình thành, có thể thấy quy mô cũng như tham vọng quá lớn so với số nhân công không đủ dụng cụ máy móc nhưng phải đảm nhiệm một khối lượng công việc quá lớn.

Ở phía đông đảo, có những sọt cát chất đống, ướt sũng nước mưa, tạo thành những khối siêu vẹo có thể ẩn nấp. Sau lễ cầu nguyện, Vittorio thường chuồn ra đây để lẩn tránh lao động. Những người muốn tìm hắn biết rõ là hắn đang trốn ở đó hoặc là bận đếm những đồng tiền vàng, hoặc là mải mài dao. Buổi sang hôm đó, hắn không hề bất ngờ khi thấy Egidio mó tới.

- Chào đồng hương.

- Chào.

- Ông Quạ muốn gặp cậu ngay tức khắc.

Lệnh của Quạ thiêng liêng không kém lệnh của Villegagnon, có khi còn hiệu lực hơn vì hắn vừa đe dọa vừa câu bằng lợi lộc, trong khi đô đốc chỉ kêu gọi ý thức trách nhiệm và động viên tinh thần.

Hai người đứng dậy, đi dọc bãi đến bến sà lúp. Vittorio ra hiệu, lập tức hai tay chèo nhường chỗ cho họ. Tuy không thể hiện ra ngoài, tên người Venise cảm thấy rất tự kiêu đã điều khiển được người khác. Tuy nhiên thành công này cũng có phần chưa mỹ mãn lắm ở chỗ hắn chỉ ra oai tác quái được tại một chốn không có tên trên bản đồ. Nhưng dù sao, vẫn khoái được người ta e sợ và được thưởng phạt tùy thích. Hắn đẫn gái cho đàn ông trên đảo cho nên được hưởng quyền tự do đi lại để lo công việc.

Sang đến đất liền, hai đứa đi tới cái làng Anh điêng mà Villegagnon đến thăm ngày đầu. Đi vòng quanh theo một lối mòn, chẳng mấy chốc họ tới một căn lều đơn độc, nơi Quạ dùng làm chốn ẩn náu. Một vài vũ khí treo trên cột chính; dưới góc là mấy phụ nữ Anh điêng ngồi xổm, chân bị xích vào nhau, sợ hãi nhìn những người mới đến. Quạ đang đi đi lại lại, một thanh niên mũi tẹt ngồi đung đưa trên võng. Lúc lại gần, Vittorio nhận ra đó là Martin, hắn đi khỏi đảo cùng thời với Colombe.

Thấy mọi người đến đủ, Quạ nói liền:

- Không thể như thế được!

Hắn bảo mọi người ngồi xuống những thớt bằng gỗ Brésil rồi hỏi:

- Chúng mày đã thấy bản thông báo của Villegagnon chưa?

- Đã – Vittorio lễ phép đáp. Lão muốn những người da trắng trên đảo phải kết hôn đàng hoàng với con gái thổ dân. Lão điên thật.

Tên thông dịch xác nhận:

- Đúng thế. Nhưng đấy chưa phải là việc hay nhất. Chúng mày không thể ngờ được đâu. Việc nghiêm trọng nhất ấy thật khó tin và hình như chúng mày chưa biết tí gì cả thì phải.

Quạ không buồn nhấc cao chân đi lại một vòng nữa, làm cho ủng của hắn kêu lép nhép trên mặt đất lầy lội:

- Lão điên ấy còn muốn TAO, tao phải cưới vợ, thế mới chết chứ.

Cả bọn ngơ ngác một lúc rồi phá lên cười đểu giả xen lẫn những tiếng ho. Quạ ưỡn ẹo, bắt chước điệu bộ của Villegagnon:

- Thế đấy, chúng mày biết không, ngài phó đô đốc xứ Bretaque, thống đốc nước pháp Nam cực, đã triệu tập tao đến, và nói: “Ngài Quạ, sao ngài không đưa quí phu nhân đến giới thiệu với chúng tôi?”

Quạ nhại Villegagnon rất tài, tác phong cũng quân nhân lịch thiệp, giọng cũng nghiêm nghị và ngân vang rất giống. Hắn làm bộ khúm núm, tự riễu cợt mình:

“- Nhưng thưa ngài – tao mới nói – tôi có nhiều phu nhân. Đưa ai đến ạ?”

Tiếng cười lại rộ lên.

Quạ tức thì nghiêm nét mặt:

- Chúng mày biết không, thế là lão ta túm lấy cổ tao. Phải, lão túm lấy cổ tao, dọa: “Thưa ngài Quạ, tôi yêu cầu ngài dưa vợ đến đây, bất cứ bà ấy thuộc màu da nào, nhưng phải là gái trưởng thành và là vợ duy nhất, và đưa ra chứng cớ là hai người đã tổ chức hôn phối trước Chúa. Nếu ngài không có, tôi có thể thông cảm, nhưng cha Thevet đây – rồi hắn chỉ lão thầy tu đang hút điếu thuốc tổ bố bên cạnh – sẽ tổ chức hôn lễ với đủ nghi thức cần thiết”.

- Thế nếu ông không nghe thì sao? – Vittorio hỏi.

- “Nếu ngài từ chối, thì từ nay xin ngài đừng đặt chân lên đảo nữa, cả các bạn của ông cũng vậy. chúng tôi không cần các ông nữa”. Hừ, thằng khốn! Lão bảo lão không cần nữa!

- Lão ta mất trí rồi – Egidio nói.

- Chắc chắn là thế rồi còn gì nữa, lão ấy có hiểu gì đâu. Vậy ông định làm gì? – Vittorio lại hỏi.

Quạ đứng bệ vệ giữa sân đất đỏ quạch, chỉ một cô gái bị xích dưới đất:

- Tao sẽ chọn một con bé này, may cho nó một áo trắng có đuôi thật đẹp, dẫn đến trước thầy tu và thề thốt chỉ yêu nó suốt dời.

- Ông nói thật chứ? – Egidio hỏi.

Quạ Mổ trừng đôi mắt lóe lửa:

- Đồ ngu!

Hắn vớ lấy thanh kiếm bằng gỗ – lợi hại không kém kiếm sắt – múa vài đường lên trời.

Tao làm gì à, tao sẽ bóp chết lão Villegagnon và cả lũ nhà lão! Từ ngày mai, không cung cấp gì nữa cho đảo. Không bột, không cá, không thịt. Tao sẽ đổ thuốc độc vào nguồn nước chúng đến lấy, thế là tịt. Và khi hiểu ra là nước đã bị bỏ độc thì chúng sẽ không dám đến lấy nữa. Chỉ nửa tháng thôi, lão đô đốc chó má ấy sẽ phải đến đây van lạy tao và xin tha thứ. Và lúc ấy thì chính tao, chính ông Quạ này, sẽ dựng vợ cho lão theo kiểu riêng của tao.

Triển vọng ấy được Vittorio và Egidio nhiệt tình hưởng ứng. Họ nghĩ đã bòn rút gần hết những gì Villegagnon và những người dân trên đảo có. Hàng thì hầm tàu đã rỗng, tiền để dành của bọn di cư ấy thì dùng để mua rượu và gái gần hết. Chỉ còn mỗi cái hòm bí mật của lão đô đốc mà chính lão cũng không muốn động tới. Ý nghĩ chiếm ưu thế tuyệt đối làm chúng phấn chấn.

Tiếng nói của một người đang nằm tên võng bỗng vang lên:

- Nói thì hay lắm. Nhưng theo tôi, ông làm thế không ổn.

Martin chậm rãi đứng lên. Mọi người hơi ngạc nhiên vì quên mất sự có mặt của hắn.

- Mày nói rõ xem nào! – Quạ nói.

Ông biết đấy, tôi vừa từ các cơ sở Nóoc măng bờ bên kia về.

- Biết, và sao mày không ở lại đó. Tao tưởng mày sẵn có ý định về Pháp.

- Vẫn có ý định. Nhưng tôi không muốn trở về tay không.

- Yên tâm. Khi lão đô đốc phải nhả hết, mày sẽ có phần.

- Chưa chắc.

- Mày không tin tao à? – Quạ gắt.

- Không tin cách làm của ông thì đúng hơn. Ông sẽ chia phần cho tôi nhưng e rằng nó chả còn gì. Lão Villegagnon không nhả ra đâu… trừ khi phải đến tận nơi mà cướp.

- Mày tưởng tao không có cách triệt đường sống của nó ư?

- Ông Quạ ơi – giọng Martin hơi riễu cợt – bên này vịnh thì ông là người có quyền lực nhất. Nhưng phía bên kia còn có những người Pháp khác, và không phải tất cả đều ưa ông. Nếu Villegagnon đến xin cứu viện, chắc họ không từ chối.

- – A! a! Mày tưởng lão phải đi dọc bờ biển để xin tiếp tế nước sao.

- – Đang là mùa mưa, chắc lão đã xây nhiều bể chứa.

Vittorio xác nhận điều đó. Quạ hoang mang:

- Vậy theo mày, phải làm gì?

- Tôi sẽ tấn công.

- Chống lại sáu trăm tên, trong đó có một đội hiệp sĩ nhiều súng ống?- Quạ gằn giọng?

Martin liền chồm lên ra đúng giữa sân ướt át toàn bùn đỏ:

- Này ông, ông đã từng trộm cắp như tôi. Nhưng xem ra ông đã quên mất nguyên tắc của nghề nghiệp. Bao giờ đối phương chả mạnh hơn. Nhưng vũ khí của chúng ta là: bất ngờ, nhanh chóng, mưu mẹo.

Người rắn chắc và nắm đấm thật to khỏe, Martin hoa chân múa tay để thể hiện ba lợi thế mà hắn vừa nêu lên. Quả thật, hắn rất lanh lợi và dữ dằn, lộ rõ sự xảo quyệt độc ác. Hắn nói tiếp:

- Chúng ta còn tám ngày để hành động.

- Vì cái hạn làm hôn lễ cho tao?- Quạ Mổ phì cười

- Không, vì con tàu

- Tàu nào?

- Tàu Grande-Roberge. Nó đã chất đầy gỗ Brésil, đang tiếp thêm một số khỉ và vẹt nữa, rồi tám hôm nữa thì nhổ neo. Tội gì để xổng những của quý ấy? Đã lấy, thì lấy cho hết.

Quạ im lặng một lúc rồi đưa tay siết chặt vai Martin:

- Trông mày ăn mặc khổ sở làm sao! Để lông bông trong rừng thì được, để xứng đáng làm cộng sự của tao, thì nên ăn mặc cho chỉnh.

 Hai đứa dắt tay nhau vào nhà để giải quyết việc trang phục và bàn luận thêm.

༺༒༻

Vittorio và Egidio để ra hai ngày để đi từng nhóm đòi nợ. Đâu đâu cũng là tiếng kêu ca.

- Ôi! Tớ nợ nhiều thế cơ à? Cho chịu thêm chút nữa được không?

Với ai tên lưu manh ấy cũng nói:

- À à, rất tiếc, nhưng chúng tớ chịu thôi. Tất cả chỉ tại cái lão Villegagnon các anh. Chính lão đã công bố cấm tiệt rượu và gái.

Một vài người còn cố vớt vát, đề nghị trả tiền thêm để được cung ứng các thú vui. Nhưng câu trả lời là bất di bất dịch:

- Cậu muốn bị treo cổ thì cứ đâm đầu vào. Chúng tớ chẳng dại. Cái lão điên khùng ấy rất có thể nói là làm. Mà lão đã nói ai không tuân lệnh thì…

Và thế là trong đám binh lính, thủy thủ và thợ thuyền, vốn là khách hàng của Quạ, sự bất bình đã dâng lên. Vittorio làm bộ nhún nhường, đôi khi còn nói vài câu khích bác thêm. Những lời bất mãn, chửi rủa lại được dịp cất lên, báo hiệu rằng trong trường hợp nguy cấp, sẽ không có mấy ai đứng về phía đô đốc.

Cuối cùng ai nấy đều phải trả nợ. Mỗi người đều có chút tiền túi giữ khư khư bên mình hoặc chôn giấu ở một cái hốc nào đó. Nhưng vì hòn đảo liên tục bị đào bới và khắp nơi đều đang tiến hành xây dựng nên họ phải để ý thường xuyên kiểm tra lại của nả chẳng đáng là bao của mình. Hơn nữa thật khó đào một cái hốc mà không có người phát hiện, cho nên việc giấu tiền trở thành một hoạt động liên tục, luôn phải đổi chỗ cho an toàn.

Vittorio và Egidio thu gom tiền nợ và để trong một cái túi vải. Chúng ôm khư khư cái túi ấy như sợ bị cướp. Có người không còn tiền thật, thì Vittorio và Edgidio bắt họ trả bằng hiện vật, nghĩa là những thứ họ có thể làm ra được. Các bác thợ thủ công bắt buộc phải trả nợ bằng tay nghề của mình. Chúng kiếm vải nhung đến bắt một ông thợ làm mũ may bốn cái mũ không vành và đã trừ nợ cho ông ta bằng cách ấy.

Mỗi lần như vậy là chúng lại đưa ra những lời kích động. Gặp một thợ thủ công đập đá, chúng nói bóng nói gió:

- Khổ thân chú mày, có nghề thế mà phải đi đập đá,! Thật nhục! Nếu hòn đảo này không bị cai trị ngược đời kiểu ấy thì chú mày đã ăn nên làm ra rồi và những người bên đất liền kia đã giúp chú mày làm giàu rồi.

Tâm trí mọi người bây giờ đều hướng về đất liền, ở đó có rượu cahouin, có đàn bà. Ít ai nghĩ đến chuyện phòng thủ, bảo vệ đảo.

Vittorio tích cực hoạt động. Hắn nói với Egidio trong lúc chúng đến gặp từng con nợ để đòi tiền:

- Phải công nhận là chúng mình làm việc có hiệu quả đấy.

Chúng đã tiếp cận với hầu hét mọi người. Chỉ còn một số lẻ loi phải gặp riêng. Một trong số đó là Quintin. Gặp bác, Vittorio ra vẻ hồ hởi chào hỏi.

- Có việc gì vậy, những người anh em? – ông già sa sầm nét mặt vì không thích gặp kẻ xấu, tuy nhiên ông vẫn nói thế để tự nhắc nhở: dù sao người với người vẫn là anh em.

Vittorio giở giấy ghi nợ, dò từng dòng và Egidio đứng sát bên giúp hắn mặc dù không biết lấy một chữ.

- Quintin đây rồi! Rượu thì không nhưng đàn bà thì bốn cô, ba lần trong một tuần.

Vừa nói, hắn vừa nháy mắt tỏ ý khâm phục:

- Khá lắm.

Quintin, người cứng đờ và gầy đến mức chỉ còn da bọc xương, không tỏ vẻ đồng tình.

- Chịu chơi đấy. Vậy là hết sáu đồng, một hào và hai xu, bác cho xin – Egidio giỏi tính toán hơn Vittorio nên tranh phần tuyên bố.

Quintin thản nhiên như không:

- Tôi không hiểu các anh nói gì.

Rồi ông bỏ đi, nhưng hai tên lưu manh đứng chắn đường:

- Sùy tiền ra – Vittorio vỗ vỗ vào cái túi hắn mang theo.

Quintin nói nghiêm trang:

- Ta mời mấy người đàn bà đến là để truyền đạo cho họ.

- Vậy tính là tiền dầu đèn cũng được, tùy ông thôi – Vittorio nói mỉa khiến đồng bọn của hắn phá ra cười thích chí

- Các anh đã nghe nói đến sự giải thoát miễn phí chưa?

- Không cái gì là không mất tiền. Tôi dưa đàn bà đến, vậy ông phải trả tiền. Thế thôi. Làm từ thiện cũng phải có tiền chứ… ông muốn câu dẫn ư. Đấy, tôi dẫn cho ông một câu rồi đáy.

Quintin vẫn say sưa với thiên chức tinh thần của mình, ngửa mặt lên trời, nói:

- Ta biết mà, những người con gái ấy đã chịu nhiều đau khổ. Nhưng từ nay họ đã được sách Phúc Âm soi sang. Ta là người duy nhất, duy nhất, các người hiểu chưa – đem tin lành đó đến với thổ dân. Chứ ngay cái lão thầy tu ấy cũng không thèm ban cho họ một lời cầu nguyện.

Bọn người Venise tỏ vẻ sốt ruột, nhưng vì Quintin đang lục lọi túi nên chúng chờ xem ông có lấy tiền ra không.

- Còn ta, bốn cô gái ấy, ta đã cảm hóa họ đến tận đáy lòng. Bí quyết của ta nằm trong câu nói: Chúa là tình thương mênh mông. Chân lý ấy đã thấm sâu vào tâm hồn họ rồi.

- Chà chà!- Egidio giễu cợt.

Quintin tức giận quát the thé:

- Đủ rồi! Tâm hồn bẩn thỉu của chúng mày không thể làm nhơ nhuốc mọi việc như thế này mãi được!

Và như để kết thúc màn bi kịch này, ông rút phắt tay ra khỏi túi, lôi ra theo một vật mà ông muốn tìm: một chiếc khăn tay rộng kẻ ô.

Vittorio tức quá, nhẩy xổ tới, kề dao vào cổ ông:

- Có trả tiền không thì bảo.

- Tôi sẽ kêu lên tới đô đốc – Quintin chống lại.

- Bỏ tiền ra!

- Ngài Villegagnon sẽ không tha cho các anh.

- Mắc mẹ lão Villegangon, lão không tồn tại bao lâu nữa đâu. Trong cơn tức giận, Egidio quát thật to. Một toán lính đi tuần qua nghe tiếng, một người quay lại. Vittorio vội giấu biệt con dao, nói với lại:

- Tao cho mày nợ đến mai, vào giờ ăn.

- Nhớ: sáu đồng, một hào, hai xu – Egidio nhắc.

- Nếu không thì...

Vittorio làm hiệu cắt tiết một con vật. Rồi chúng bỏ đi. Quintin phân vân đứng im rồi vội đuổi theo chúng. Ông gọi với:

- Nếu các anh gặp mấy cô gái ấy trước tôi thì hãy bảo họ trở lại nhanh nhanh nhé!... Và bảo họ là tôi yêu quý họ...

Bọn người Venise rảo bước nhanh hơn để chóng thoát nợ.

༺༒༻

Những cơn dông liên tiếp ập xuống như đe dọa khu vịnh bé nhỏ. Mây đen phủ lên ngọn núi hình cái bánh ngọt, khiến nó thật lạnh lẽo âm u. Cây cối nặng trĩu nước mưa lấp lánh trong bóng tối, như vụn kính vỡ. Mặt biển màu tím thẫm im lìm không một gợn sóng, hiện tượng này khá hiếm hoi, chắc chắn không thể kéo dài được. Villegagnon bồn chồn đi đi lại lại trong dinh, dịch chuyển đồ đạc nhất là sách vở, tùy theo nước từ trên mái dột xuống. Từ khi ông làm căng với người ở phía bên kia, trên đảo ngự trị một sự im lặng đáng sợ. Ban ngày, công việc tiến triển uể oải hơn trước, không còn nghe thấy tiếng búa tạ và lưỡi xới nữa, công nhân tụm nhau lại thì thầm. Sà lúp không qua lại giữa hai bờ nữa. Ban đêm, toàn khu lán trại yên ắng. Sấm có nổ đùng đùng cũng không phá tan đươc sự im lặng đáng sợ. Không gian vang rền tiếng sóng từ ngoài khơi vọng vào, âm ỉ hiểm họa không biết từ trên trời xuống hay từ dưới đất lên.

Villegagnon đã tạm ngừng các buổi dạy Just đấu kiếm vì nhiều lần họ đã phải bỏ dở giữa buổi tập, mỗi khi mưa đổ xuống. Ông vô cùng lo lắng cho đống sách quý giá và lúc nào cũng muốn chúng phải nằm trong tầm mắt của mình, nên không cho mang ra ngoài nữa, Just và Colombe muốn xem thì được phép đọc tại chỗ. Sự có mặt của hai bạn trẻ chăm chú trên trang sách làm dịu đi phần nào sự bồn chồn của ngài đô đốc. Ông vẫn cứ liên tục vừa quan sát chân trời vừa bước đều quanh nhà.

Bản tối hậu thư do Villegagnon đưa ra còn bốn ngày nữa hết hạn thì một buổi chiều, bỗng có một người nhỏ nhắn, trông hơi khác thường, chặn Just lại trong lúc chàng đi lên công trường để đôn đốc công việc. Hắn đang cắm chiếc xẻng cuốc đất, nhưng xem ra từ sáng chưa làm được việc gì. Chung quanh hắn toàn bùn nhão, đá đổ ngổn ngang, nói chung là cảnh bình thường của đồn binh từ khi có đợt mưa. Đợi Just đi ngang tầm, hắn khẽ gọi:

- Cậu Clamorgan!

- Phải, tôi đây.

- Cậu làm giúp tôi một việc này được không?

Giọng nói không có vẻ gì xảo trá, nhưng cũng cầu tài như những người làm dịch vụ cung ứng hàng cho các nhà giầu:

- Thưa, tôi vốn là thợ làm mũ.

- Thế mà, cậu xem đây...

Hắn chìa hai tay nhem nhuốc, quần áo rách rưới và cẳng chân dầm trong bùn:

- Những lúc rỗi, tôi tranh thủ may được bốn chiếc mũ nhung, do người từ bên kia đặt làm. Họ bảo muốn giao hàng cho họ thì cứ nhờ cậu.

- Vậy họ ở đâu?

- Ở bên đất liền.

Lúc này là một khoảng thời gian hiếm hoi trong ngày mà mặt trời chiến thắng được mây đen, nó đã trở lại sục sạo khắp vịnh, giống như một người đi chơi tha thẩn quay về nhà để tìm một vật mà ông ta quên không mang theo. Một làn hơi bốc lên ở xa xa, phía các ngọn thác, nơi họ thường xuyên mang thùng đến lấy nước. Tiếng vẹt a-ra thỉnh thoảng lại tấn công vào không khí im ắng.

- Cụ thể là ai? – Just hỏi.

- Tôi không biết, người ta dặn thế.

Có vẻ người này nói thật. Đằng sau chuyện này có gài bẫy gì đây? Một mình đi sang bên kia là nguy hiểm. Nhưng nếu không đi, có thể lỡ một dịp tiếp xúc, thương lượng. Villegagnon chắc chắn không chịu. Nhưng có lẽ chính vì thế, người ta mới nhờ Just làm trung gian.

Bờ biển được kiểm soát rất ngặt không cho thuyền bè nào qua lại nên không có lý do nào không có lính bảo vệ. Anh thợ mũ nói:

- Đêm nay, hễ trăng mọc, sẽ có một thuyền thổ dân đi dọc bờ biển, chỗ bãi đá đối diện phía tây. Nó sẽ chở cậu đi.

༺༒༻

Con thuyền, làm bằng thân cây đốt cho rỗng, chứa mười người. Trong tối, Just lần trên mép dải đá ngầm đã đến chỗ cùng mặt bằng với con thuyền nên chàng xuống một cách dễ dàng và đứng vào giữa. Tay chèo gồm cả nam lẫn nữ, tất cả đều trần truồng không một e lệ và mặc cho tiết trời ban đêm hơi lạnh. Những ánh chớp vạch lên những đường nhì nhằng về phía tây.

Just chỉ báo cáo với Villegagnon rằng chàng đi dạo chơi ngoài bãi. Nhưng với Colombe thì gây go hơn. Colombe phản đối dữ bởi vì nàng cảm thấy có gì đó bất thường. Just đành phải thú thật việc mình sắp làm nhưng lại phải thuyết phục mãi, nàng mới không đòi đi theo anh.

Ánh trăng mờ mờ giát vàng lên mặt nước, bị mái chèo đánh tan. Từ hồi đi cùng Villegagnon lên thăm làng Anh điêng, Just chưa ra khỏi đảo. Ở đây chàng đã thuộc lòng tất cả chi tiết của công trường xây dựng, nắm rõ kế hoạch thiết lập nước Pháp Nam cực tương lai, cả dự kiến táo bạo của Villegagnon xây dựng ở đây một thành phố, thậm chí một triều đình. Đứng từ con thuyền mỏng manh này nhìn lại trong cái hiu quạnh bao la của vùng vịnh, chung quanh là những thổ dân trần truồng như thời cổ sơ, Just mới thấy hết quyết tâm của Villegagnon. Tham vọng của ông thật là siêu phàm. Ước mơ về một nước Pháp xa xơi ấy chỉ có thể coi là đáng kính phục hoặc điên rồ. Với những dụng cụ thô sơ, Villegagnon dám chặt đẽo vào thiên nhiên hoang sơ với niềm say mê của người nghệ sĩ đứng trước khối đá lớn để tạc nên bức tượng của Đức Mẹ. Trong nhiều lần trò chuyện về nước Ý, về nghệ thuật, về những luồng tư tưởng mới phê phán những sai lầm của Giáo hội, ông ta thường dùng cách so sánh ấy trước mặt Just. Nhưng đây là lần đầu tiên chàng mới hiểu.

Thuyền đi nhanh, chỉ một lát sau, họ đã nghe thấy trong đêm tối, tiếng sóng vỗ nhẹ vào bờ cát. Just đã lội xuống nước, đi vào bờ. Có tiếng huýt sáo từ trong bóng cây um tùm. Chàng hướng vào đó mà tiến, bỗng thấy một bàn tay nắm chặt lấy mình. Just đã giắt sẵn con dao ở thắt lưng. Chàng vội đưa tay nắm lấy cán.

- Yên tâm, không có gì đáng ngại.

Just nhận ra giọng nói khàn khàn của Martin. Chàng đi theo hắn tới một khu lán trại, vào căn lều nhỏ có ngọn đèn dầu vàng ệnh. Họ ngồi xuống những thớt gỗ. Martin đưa rượu cahouin và nước hoa quả ra mời. Hắn đích thân đi múc hai bát đầy một thứ nước gì trong trong, có mùi dứa, đựng trong một cái vỏ bằng đất.

- Người ta tưởng cậu chết rồi – Just nói, vừa mừng gặp bạn vừa cảm thấy ngượng ngập.

- Họ mong tớ chết sớm quá đấy...

- Vì toán lính đi về hướng bên kia đều bị giết.

- Mình biết. Nhưng ai dại gì mà đuổi theo bọn anabaptit. Chúng tớ lỉnh luôn đến các cơ sở Noóc-măng. Cho nên toán của tớ lúc này đều sống nhăn răng.

- Vậy sao cậu lại trở về?

Martin ngập ngừng một lát như để nghĩ nên nói thế nào:

- Cậu nghĩ mình có thể bỏ rơi bạn hữu ư?

- Bạn hữu nào?

Martin đập tay lên đùi:

- Bạn hữu nào! Chết chưa! Đấy, người ta nhớ ơn mình thế đấy. Tao băng rừng về đây để tìm mày, mà mày lại hỏi bạn hữu nào!

- Cậu về vì thế thật?

Just ngờ ngợ ý đồ của Martin, song vẫn muốn tin vào lòng tốt của con người, nên không chịu bỏ lỡ bất cứ cơ hội nào chứng minh điều đó. Martin cụp mắt xuống để che giấu ánh mắt mình. Hắn không thích những thắng lợi quá dễ dàng, nhất là bằng thủ đoạn lừa thầy phản bạn. Martin hỏi:

- Thằng em trai cậu đâu?

- Trên đảo.

- Tốt, nếu tao cử thuyền về đón, nó có theo mày sang đây không?

- Sang đây, rồi đi đâu?

- Thế các cậu không muốn về Pháp nữa à? Tớ đã thuộc đường đi tới các cơ sở Noócmăng. Đến đấy, các cậu sẽ tự do.

Một thoáng, Just hình dung ra lâu đài Clamorgan, xứ Normandie tươi tốt, những cánh đồng nước Ý đầy thông và ôliu.

Martin giục:

- Trả lời tao thật sớm, nếu có phải đi ngay, cùng lắm là ngày mai. Tao đã thương lượng dành mấy chỗ trên một con tàu mười ngày nữa sẽ nhổ neo, mà từ đây đến đấy phải đi mất tám ngày đường.

Just lúng túng, cảm thấy khó xử. Chàng chưa bỏ mộng về Pháp, song không muốn bị coi là bỏ trốn. Chàng tin vào Villegagnon, có thể thẳng thắn xin ông ấy cho về đàng hoàng. Nếu Colombe đồng ý, có thể đi ngay chuyến tới, chỉ vài ngày nữa là nhổ neo. Không thể bỏ đi như một kẻ phản bội. Chàng nói:

- Chúng tớ muốn ở lại.

Mặt Martin đanh lại. Hắn muốn tóm lấy Just đánh cho một trận vì những ý nghĩ vớ vẩn, làm bộ làm tịch. Hắn đã định nói toẹt ra là hai anh em Just không còn cách lựa chọn nào khác và nếu tử chối bỏ trốn thì... Cuối cùng hắn nói:

- Tao cho mày suy nghĩ đến chiều mai. Nếu thay đổi ý kiến, hãy cầm đèn hiệu bật lên ba cái ở mỏm tây.

- Thế cậu không về đảo trình diện ông Villegagnon ư?

Câu hỏi quá ngây thơ, Martin nhún vai không trả lời. Hắn bắt tay Just, tiễn ra tận mép nước. Lúc quay về lều, hắn đã thấy Quạ đứng đó. Tên này nói:

- Thế là công toi.

- Dù sao – Martin lầm bầm như nói với chính mình – thế là mình hết nợ với hắn. Hắn đâu đã cứu sống mình, chỉ nhờ hắn mà mình được tự do.