Hai năm trời chạy đôn chạy đáo, Ðức Ông Zoachim Coimbra vẫn không từ nan; Ngài coi việc bảo vệ, tái chinh phục Brésil là sự nghiệp của riêng mình. Ngài là phát ngôn của phái, tiếc thay là thiểu số, chủ trương nước Bồ Ðào Nha bám chặt vào châu Mỹ không phải chỉ để khai thác vàng và đường. Ngài nhìn thấy ở đó một địa bàn rộng lớn để truyền bá đức tin, tiến hành một cuộc Thập tự chinh mới. Và nếu đạt được mục tiêu vừa làm suy yếu thế lực của người Pháp, vừa phục vụ được chính đạo, ngài ắt sẽ có cơ may để đội vương miện Giáo hoàng.

Nhưng trong hai năm đó, từ cái ngày Cadorim báo cáo về đoàn viễn chính Pháp của Villegagnon, biết bao trở ngại xuất hiện trên bước đường của Ngài, khiến có lúc Ngài đã tưởng xôi hỏng bỏng không.

Như đã nói với tay lái buôn thành Venise, ngài đã chạy ngay về Lisbonne, song cũng chỉ chạy được trên cỗ xe ngựa quá chậm, nên khi đến nơi thì Charles Quint đã thoái vị. Tin đầu tiên ngài nhận khi vào thành phố, là Pháp và Tây Ban Nha đã ký kết hưu chiến. Và tất nhiên vua Bồ Đào Nha không muốn gây sự gì ở châu Mỹ có thể làm hại cho tinh thần hòa hợp ở châu Âu. Nếu làm việc đó, ắt nước Pháp sẽ không để yên, vì từ nay đã được rảnh tay về phía kẻ thù chính là Tây Ban Nha.

Vậy là Coimbra buồn rầu quay về Venise. Nhưng may mắn làm sao, lại để nghe tin cuộc hòa hoãn không kéo dài lâu. Chuyện chính trị ở Ý là thế đấy: cứ như thùng thuốc súng, mà ngài giám mục Coimbra là người sẵn sàng châm ngòi nổ.

Cứ chịu khó kiên nhẫn, ắt có ngày tin vui sẽ tới. Đó là vào mùa hè năm 1556, Đức Ông nhận được hai nguồn tin. Một thì ai cũng biết: Francois de Guise cầm đầu mười ba ngàn quân, tiến vào nước Ý. Tham vọng của viên tướng này là được đăng quang ở Napoli và đưa người anh của mình lên ngôi của Pierre, chẳng kể gì đến tình hình hưu chiến ở châu Âu. Hậu quả tức thì là Pháp và Tây Ban Nha lại đánh nhau. Rất tốt, như vậy Bồ Ðào Nha lại khỏi phải e ngại gì ở châu Mỹ!

Nguồn tin thứ hai, bí mật hơn, do Cadorim đưa tới. Lão lái buôn Venise, dù không muốn, đã được phái trở lại nước Pháp. Hắn đã có mặt ở Paris để dò la động thái của triều đình. Coimbra vẫn trả công hắn hậu hĩnh, nên thỉnh thoảng hắn lại đưa tin về. Tin cuối cùng là một tin quan trọng: một đoàn của phái Calvin sắp lên đường đi Rio ở Brésil, với sự ủng hộ của Hoàng đế nước Pháp.

Nhận tin này, Đức Ông lập tức nhẩy lên xe ngựa. Xe chạy hết tốc lực, làm gẫy ba trục, một càng, mà ngài tới Lisbonne vẫn tỉnh táo, biết mình phải làm gì. Bàn bạc kỹ càng với linh mục nghe xưng tội riêng của nhà vua và đám giáo sĩ dòng Tên cận thần xong, giám mục mới đến nài xin Bệ hạ một lần nữa. Lần này, tình thế không thể nào thuận lợi hơn. Đó là đầu năm 1557, mối hòa hợp giữa Pháp và Tây Ban Nha đã chấm dứt, hai bên đang đánh nhau ở vùng Flandre. Tha hổ rảnh tay. Hơn nữa, vua Bồ Ðào Nha Goao III vốn rất sùng đạo, không thể chấp nhận để bọn huygơnô đặt chân lên đất Brésil của Người. Bọn Noócmăng thì còn được, chúng chỉ buôn bán. Nay lại có người đem tà đạo để truyền bá vào lũ thổ dân ăn thịt người thì không được.

Vua Bồ Đào Nha bổ nhiệm một thống đốc mới cho Brésil, có trách nhiệm phải đi ngay sang Salvador de Bahia. Trước hết cần chấm dứt tính thụ động của những kiều dân Bồ Ðào Nha ở đó chẳng quan tâm gì khác ngoài việc thu lợi từ sản xuất đường mía. Biết bao giáo sĩ dòng Tên vất vả trong rừng rậm để truyền bá đức tin: cần phải trợ giúp họ, vì việc họ làm mới chính là sứ mạng của Bồ Đào Nha. Còn ở Rio, rất đơn giản: cần chiếm lấy, trục xuất tất cả những gì bọn quỷ ác đã gieo rắc ở đó. Ngày tàn của Villegagnon và bọn Pháp chết tiệt sắp điểm rồi.

Vậy là Đức Ông Coimbra có thể hài lòng trở lại Venise. Tuy nhiên, trước khi lên xe để chịu những cú sóc nẩy người làm ê ẩm xương cốt, ngài muốn gặp viên thống đốc mới của Brésil. Nhận lời mời, tân thống đốc, vừa mới từ tỉnh lẻ lên, đến ngay.

Cuộc hội kiến diễn ra gần nhà thờ San Francisco, trong một tu viện nhỏ yên tĩnh, tường bao xung quanh phủ gạch men hoa cao bằng đầu người. Mem de Sà – đó là tên vị thống đốc mới – đi vào và lập tức gây được một ấn tượng rất mạnh. Ông ta là một người của chiến trận, nhưng lại khoèo chân, tầm vóc nhỏ bé, ẻo lả đến mức không lúc nào rời bộ giáp sắt như để giữ cho thân hình khỏi đổ oặt, như một dây leo không có cọc đỡ. Nhưng để bù lại tấm thân bé nhỏ, ông có một cái đầu to, luôn ngẩng cao, mắt lồi, môi trề, mũi to đại. Tóc đen, dày và loăn xoăn như lông cừu ca-ra-cun con, thêm nhiều túm lông cũng mọc rất tốt là lông mày và râu ria, góp phần làm cho bộ mặt vốn đã đầy tham vọng, hung bạo, thêm vẻ dữ tợn.

Giám mục Coimbra nhìn thấy tướng mạo vị khách, vừa kinh hãi vừa vui mừng: đây đúng là con người sẽ đi chinh phạt bọn huygơnô. Ngài thận trọng không chìa tay cho ông khách có cái hàm bạnh như chó dữ hôn tay. Ngài nói:

- A! Rất vui được gặp ngài thống đốc!

Mem de Sà trả lời bằng một tiếng gừ gừ mơ hồ. Một chút nước dãi ứa ra ngoài môi, ông ta đưa tay lên quệt miệng. Coimbra thích thú nghĩ thầm: cho con người này đi đối đầu với bọn Pháp, thật là hay.

Giám mục mời khách ngồi, rồi bắt đầu nói về Brésil. Ngài tóm lược tất cả tình hình: sự cảnh giác của Bồ Ðào Nha ngay khi biết có một đoàn viễn chinh Pháp đi châu Mỹ; rồi những tin tức ngài thu lượm được từ tên lái buôn Venise; tiếp đó là đoàn bổ sung những tín đồ của phải Cải cách. Chỉ vừa nói đến bọn Cải cách, giám mục đã mừng thầm thấy Mem de Sà dỏng tai, nở mũi chú ý. Bằng lời lẽ thận trọng, khéo léo, ngài đặt ra những câu hỏi nhằm thăm dò xem tân thống đốc có ý định làm gì khi nhậm chức mới. Nhưng nhà quân sự đại tài hình như không để ý đến những dấu chấm hỏi mà giám mục đặt rải rác ở đầu và cuối câu. Một không khí bất ổn, đầy khói cay sè luẩn quẩn quanh đó, làm ngài giám mục ho khù khụ. Cuối cùng, khi ngài đã nói chán nói chê và đành ngừng lời, vừa chán nản vừa lo lắng, thì Mem de Sà mới mở miệng, nhe hàm răng to và hồng như san hô, nói cộc lốc:

- Ðến Rio, tôi sẽ tuyên chiến ngay.

Giọng của ông ta ồm ồm như người ngồi nói trong tủ vọng ra.

Vậy là con người này cũng biết nói, biết nghĩ đúng. Giám mục lấy lại được niềm tin, chứng tỏ ngài đã không hoài công giảng giải từ nẫy đến giờ. Ngọt như đường, hóm hỉnh, thao thao bất tuyệt và vui như mở cờ trong bụng, ngài bắt đầu kể những gì mình biết về xứ Brésil: giáo sĩ dòng Tên, mọi ăn thịt người, ý đồ thâm hiểm của người Pháp, sự giúp đỡ của người Venise, rừng rậm, đường sá hiểm trở, rượu Douro êm lưỡi, nhà vua, triều đình, và một đề tài ưa thích nhất là bản thân ngài. Nói một lúc lâu chắc mệt, ngài thở dài một cái rồi mới im lặng.

Hai tiếng chuông nhà thờ âm lên trong tu viện. Mem de Sà nhắc lại như một tiếng vang:

- Đến Rio, tôi sẽ tuyên chiến ngay.

- Ông làm thế là đúng – Giám mục nói. – Ông làm thế là đúng. – Giám mục nói.

Trên đời này có những sức mạnh mà ta phải biết phục tùng.

Và để cho người đối thoại biết là mình muốn nghiền ngẫm câu nói nuôi dưỡng hy vọng ấy, ngài giám mục bèn chắp tay trước bụng và im lặng một lúc lâu.

Mem de Sà kiên nhẫn chờ. Thỉnh thoảng, mí mắt dày cộp với hàng lông mi cứng của ông ta lại hạ xuống, phủ kín đôi nhãn cầu nhẵn bóng rồi lại nâng lên ngay. Coimbra tự nhắc nhở mình là thời gian không còn nhiều và, bỏ qua mọi lời mào đầu, ông ta bắt đầu nói, dằn từng tiếng một:

- Thưa ngài thống đốc, ở Salvador de Bahia, ông chỉ có lực lượng rất mỏng. Theo như tôi biết, nhà vua chưa có lệnh tăng viện cho ông. Nếu như ông đã nói rất phải,

rất sáng suốt, là cần tiến hành chiến tranh ở Rio...

- Vâng, tôi đã nói vậy. Coimbra rút khăn tay ra thấm mồ hôi trán:

- … thì cho phép tôi hỗ trợ ông một việc nhỏ, việc này có được là nhờ điệp viên của tôi dàn xếp.

Một đàn chim én đuôi rẽ nhánh bay lượn rất cao trên bầu trời xanh nhạt. Mem de Sà ngước mắt theo dõi chúng và khịt mũi.

- Việc nhỏ nhưng quan trọng. – Coimbra nói to hơn, không giấu được bực tức trước thái độ thiếu chăm chú của viên thống đốc. – Tôi có thể giao hắn cho ông được không?

Biết người đối thoại rất kiệm lời, ngài ghé thấp người, nói luôn:

- Việc là thế này. Trong số quân Pháp, ta có một tay trong.

Rồi ngài nói rất tóm tắt về lai lịch và sự có mặt của Vittorio.

- Mật khẩu để nhận ra hắn là “Ribère”.

Mặt tân thống đốc vẫn bất động.

- Ribère – giám mục nhắc lại, người vã mồ hôi.

Không phản ứng gì. Giám mục tiếp tục giải thích. Thấy ly rượu poóctô đã rót sẵn trên bàn, Mem de Sà giơ bàn tay xương xẩu nắm lấy, uống một mạch.

- Ribère – Sau một hồi kể lể, giám mục lại nhắc lại, miệng nở nụ cười nhưng trong lòng hồi hộp chờ đợi. Tiếng chuông lại đổ một hồi nữa, nhưng xa hơn. Mem de Sà dỏng tai nghe như đếm từng tiếng. Ðến tiếng cuối cùng, ông ta đứng lên, chỉnh đốn áo giáp bằng cách uốn éo người một hồi rồi kéo tay áo.

Giám mục tiễn khách ra đến tận chiếc cửa nách mà trước đó khách đã vào qua. Ðến đó, Mem de Sà dừng lại, nhìn giám mục, nói bằng giọng đột nhiên rất vang:

- Ðến Rio, tôi sẽ tuyên chiến.

Rồi ông đứng nghiêm, hô một tiếng như khẩu lệnh:

- Ribère!

Và biến mất qua khung của hẹp.