CHƯƠNG 7

Rõ ràng là một sự hớ hênh. Nhưng có những cái ta không thể cưỡng lại, vì cưỡng lại là tự phản bội chính mình. Khi Colombe thấy các phụ nữ Anh điêng vây quanh với ánh mắt ve vuốt, miệng ríu rít những lời cô đoán hiểu dù chưa biết ngôn ngữ, cô không hề có ý định thoái thác hoặc đính chính; trái lại cô cảm thấy như cất được gánh nặng. Mới lúc trước, cô còn quen với việc cải trang đến mức đã quên mất mình là con gái. Tuy nhiên trong thời gian chuyến đi, cơ thể cô đã phát triển, và chỉ vì ăn uống kham khổ trên tàu nên chưa lộ ra những đường cong thiếu nữ. Thời gian ổn định trên đảo đã phá tung sự hạn chế đó, và bộ quần áo đơn sơ cô mặc không thể che giấu mãi những hình khối căng tròn của thân thể.

Chỉ cần đám phụ nữ Anh điêng kéo Colombe đi cũng đủ làm đám lính nhận ra điều mà trước đây vì quá quen mắt họ không để ý. Tên lính Bantích và đồng đội vừa kinh ngạc vừa ngưỡng mộ nhìn Colombo bị lột áo một cách tự nhiên, để lộ đôi vú căng nhọn không còn gì là trẻ con nữa. Thấy họ hau háu nhìn theo mình, cô đàng hoàng tiến tới, không che đậy gì hết, điềm nhiên nói:

- Giờ các người đã biết bí mật của tôi, nếu đi kể cho người khác thì là hèn! Còn tôi, tôi ở lại đây. Có lẽ đó là mệnh lệnh cuối cùng của ngài đô đốc mà tôi phải thực hiện.

Tên lính Bantích lặng lẽ kéo đồng bọn lảng ra xa. Sau khi được phục vụ ăn uống no nê, họ lại tiếp tục cuộc săn lùng, có hai thổ dân dẫn đường.

Họ đi rồi, cả khu làng chìm vào yên lặng mênh mông. Phải một lúc Colombe mới hiểu lý do của sự tĩnh mịch kỳ lạ này. Thổ dân đi lại rất nhẹ nhàng, không gây tiếng động. Căn nhà ở sâu trong rừng, sự có mặt của con người không để lại dấu hiệu ồn áo nào khác với chim muông, rắn rết.

Mấy khúc củi huyết mộc vẫn tiếp tục cháy mà không toả khói. Đám đàn bà lột bỏ nốt quần áo của Colombe. Họ khiếp hãi chỉ chỏ những mảng ghét cáu bẩn trên người cô. Cởi được mấy thứ đồ con trai ra rồi, Colombe mới cảm thấy mình muốn nhanh chóng được giải thoát khỏi lớp đất và mồ hôi từng che chở cho cô như một thứ áo giáp mật thiết. Đám đàn bà Anh điêng vui vẻ dẫn cô tới một con thác chảy trong rừng. Bước xuống mấy bậc đá ba-dan, họ đến hẳn dưới chân thác, ở đó có một vũng nước khá rộng. Một người nhẩy xuống trước, ra hiện cho Colombe không phải e ngại bị thụt chân. Cô bèn xuống theo và cả bọn bắt đầu xúm xít vào chà xát cho cô bằng những nắm lá trông như rêu, làm sủi một lớp bọt trắng trên da cô.

Khi trở về, Colombe hoàn toàn trần truồng như mọi người, không hề cảm thấy e sợ hoặc ngượng ngùng, kể cả lúc xuất hiện trước mặt đàn ông.

Trời tối. Họ ngồi quanh những ngọn lửa. Thấy Colombe run rẩy vì chưa quen khí lạnh, các bạn khoác lên người cô một miếng vải trắng rộng.

Đến bây giờ, khi than hồng và tấm vải đã sưởi cho cô ấm áp, Colombe mới nhận thức được đầy đủ về tình cảnh khốn khổ của mình. Cô vừa xoa bóp vừa ngẫm nghĩ.

Bọn lính chỉ bảy, tám ngày nữa là trở về, chắc chắn chúng sẽ tâu chuyện này với Villeganon. Giả thử như chúng không nói ra thì cô cũng sẽ bị chúng đe doạ và rồi phải tự mình thú nhận. Lòng tin cậy của đô đốc vào cô sẽ giảm sút không có gì có thể bù đắp được. Just cũng sẽ phải chịu hậu quả vì đã đồng tình và bao che cho cô.

Họ sẽ bị trừng phạt thế nào! Chưa rõ, song ít nhất hai người sẽ bị tách xa nhau. Nghĩ đến đây cô bỗng cảm thấy da diết nhu cầu được nép mình vào Just để hưởng hơi ấm từ người anh, cô rưng rưng nước mắt xót thương cho mình gặp cảnh éo le oan trái, đúng lúc được thoải mái trở về với bản chất giới tính tự nhiên, khỏi phải giấu giếm, lừa dối ai, thì lại rơi vào cảnh cách chia, bị bỏ rơi, cô độc.

Người có thể là bức tường thành che chở đời cô, cứu cô thoát khỏi thảm cảnh trên, là Just, thì nay không còn là chỗ dựa đầy tình thương yêu nữa: nếu cô xuất hiện trước mắt anh với hình dáng một người đàn bà thì sẽ mất mãi mãi mối quan hệ hồn nhiên, thân thiết giữa trẻ con với trẻ con, mà tình thân ấy gần đây đã biến đổi rồi, một sự biến đổi từ từ, tinh tế và kín đáo.

Trong cơn hoang mang, cô muốn gọi tên bà vú Emilienne cầu cứu. Rồi, nước mắt chảy đến đâu thì cô càng cảm thấy rõ đến đấy cái khắc nghiệt của rừng rậm đã bắt đầu tối trong khi trời vẫn còn xanh. Hai cô gái mang đến cho cô bát cháo. Một đứa trẻ tay cầm cành lá chạy tới huơ huơ trước mặt cô. Một bà già bưng chiếc bát gỗ đựng một thứ nhựa hung đỏ quỳ xuống gần cô, bôi nguệch ngoạc lên mặt cô, khiến lòng cô bớt dần nặng nề. Cô thiu thiu dần, và hình ảnh cuối cùng mà cô mang vào trong giấc mơ đầu tiên của đời phụ nữ là mảnh trăng lưỡi liềm lấp ló trong vòm cây trước mặt.

༺༒༻

- Hãy cẩn thận, đồ ngốc! – Villegagnon vừa chém vừa hét.

Chiếc áo giáp da Just mặc trước ngực đã bị kiếm rạch tới nhát thứ tư.

- Tại vì cháu vừa phải đỡ, vừa...

- Thì đúng thế, vừa đỡ vừa đọc bài. Nào, vào trận đi, và đọc: “Tại sao tâm hồn người không đau khổ khi nhìn thấy đồng loại đau khổ?”

- “Vì tâm hồn người là tâm hồn chết”. Chương 1.

- Đúng. Nào, lùi chân về đằng sau. Thế. Và ngươi phải tránh giao du với ai nếu muốn trở về với thực đạo?

- “Với những lão thầy tu đầy đố kỵ và kiêu căng...”

- Đúng. Đó là chương 2. Cháu lại bị dính rồi, song dù sao, đã khá hơn.

Just đổ mồ hôi nhễ nhại. Đôi chân trần di chuyển trên cát mịn, cậu luôn phải tập trung chú ý để né tránh những đòn quyết liệt của đô đốc. Khoảng hai chục người ngồi rải rác theo dõi bài học của hai thầy trò, thỉnh thoảng lại reo hò ầm ĩ.

- Tiếp tục chuẩn bị! Ở đâu ta tìm được chất bổ tinh thần và sự cứu rỗi?

- “Trong luật pháp thiêng liêng do sách thánh đem lại”, chương 4.

- Tức là?

- “Đức Thánh Paul, Thánh Augustin, Thánh Denys thành viên Toà án Tối cao Athènes, Origène...

- Ai nữa?

-... Planton”.

- Được rồi, bình thân. Bản chất con người có tốt không?

- “Tốt, vì người là sáng tạo của Chúa”.

- Con người có tự do không?

- “Có, vì người được sáng tạo theo hình ảnh của Chúa”.

- Khá lắm! Hôm nay thế là đủ.

Villegagnon tiến đến, lấy lại kiếm và cởi áo giáp cho Just rồi cầm tay cậu cùng trở lên nhà. Trên đỉnh đảo, nhìn đã thấy rõ nét hình dáng thành luỹ đang xây.

- Cháu đã đọc kỹ Erasme rồi, ta sẽ đưa cháu một quyển khác. Nhưng ta muốn hỏi…

Villegagnon dừng lại, nhìn Just với con mắt soi mói:

- Tại sao dường như cháu không quan tâm lắm?

- Gì cơ ạ?

- Những gì ta bảo cháu học.

- Cháu có quan tâm – giọng Just hững hờ.

Đô đốc giật tay cậu:

- Không được nói dối.

Just không trả lời, yên lặng một cách thách thức, trước đôi mắt tối thẫm đang dò xét nhìn mình. Villegagnon buông tay, đi tiếp và nói:

- Cháu không giống bố cháu, những tính tình thì y hệt. Cũng kiêu căng…

Just thấy tim mình đập loạn xạ, đập mạnh hơn lúc cậu cầm kiếm nhẩy lên nhẩy xuống. Cậu tha thiết muốn biết về người cha, muốn gạt bỏ mọi ngại ngùng và đưa ra những thắc mắc nung nấu trong lòng từ bấy lâu, nhưng từ “kiêu căng” thì…

Đô đốc vẫn tỏ ra đăm chiêu:

- Lần cuối ta gặp bố cháu là ở Venise, tại nhà Paul Manuce, lúc ông này đã tiếp quản xưởng in của ông bố Alde. Đó là năm 1546, ta vừa chiến đấu với quân Thổ ở Hunggari về

- Còn bố cháu? – Just hỏi dồn.

- Thấy chưa, hễ cứ nói sang chuyện khác là cháu tò mò muốn biết ngay. – Villegagnon nhận xét, mắt liếc nhìn Just. – Bố cháu thì đang trên đường về Roma, ít lâu sau ta cũng về đó. Nhưng ông ấy phục vụ dòng họ Médicis, còn ta là người của dòng họ Strozzi, vì thế mà hai người suýt đánh nhau kia đấy. Cháu hiểu không?

- Dạ – Just đáp.

- Thật ra, cháu không hiểu gì hết.

Họ đã tới rìa rặng dừa, những than cây bị đốn tận gốc nhỏ trên cát trong như một dẫy mộ lớn. Villegagnon dừng bước:

- Cháu không thể biết ta ngưỡng mộ ông ấy dường nào… Ông khổng lồ vẫn ôm sát vào người hai thanh kiếm và chiếc áo giáp bằng da – Ta đến nước Ý lúc ba mươi tuổi. Cháu biết không, hồi ấy ta còn mang nặng truyền thống hiệp sĩ đạo, con người coi khinh thân thể mình, chỉ biết chiến đấu và cầu nguyện. Cú sốc đầu tiên đến với ta là ở Florence, khi ngắm bức David của Michel-Ange và Lễ Rửa tội của Sansovino. Như vậy là, dù Adam phạm tội lớn, trong con người vẫn luôn hiện diện ý tưởng của Thượng đế, vấn đề là phải phát huy nó lên. Con người vẫn là tuyệt phẩm của tại hoá, phải phấn đấu trở thành con người lý tưởng giỏi binh đao, giỏi nghệ thuật, con người thiện ý, trong sang, thanh thản, biết tự chủ.

Villegagnon chìm đắm trong suy nghĩ, mắt nhìn ra chốn xa xăm, về phía một đám mây cao tít, tròn tròn, bất động trên bầu trời.

- Cú sốc thứ hai là khi ta gặp bố cháu. Vì chưa có người nào ta gặp lại đạt được những tiêu chí ấy đến mức hoàn hảo như vậy, gần tới đỉnh điểm.

Ông chợt như tỉnh dạy, quay lại nhìn Just:

- Ta nói “gần tới” vì ông ấy không phải không có khuyết điểm, như sau này sẽ chứng tỏ. Nhưng đó lại là chuyện khác. Lúc này, ta chỉ muốn nói với cháu điều này: cháu nghĩ thế nào thì tuỳ, song ta không liên can gì đến việc lừa các cháu đi Mỹ.

 Và ông kể vắn tắt những gì ông biết về những mâu thuẫn nội bộ gia đình đã dẫn đến việc Just và Colombe phải rời Clamorgan.

- Và bây giờ, để trả lời câu hỏi mà cháu nóng lòng đặt ra mà còn e ngại chưa dám, ta nói thẳng: cháu sẽ không tìm được bố ở đây đâu, bởi vì ông ấy không đến đây, chưa bao giờ đến đây và sẽ không bao giờ đến nữa.

- Vậy tại sao lại nói dối chúng tôi? – Just la lớn, nỗi uất ức bùng lên khi thấy linh cảm của mình không sai chút nào và cậu không còn cách nào khác là trút giận lên Villegagnon.

- Cháu không nên nặng lời. – Đô đốc quát to – Để nói ra sự thật, ta cần chọn lúc thích hợp. Nếu ta nói ra lúc ở trên tàu thì cháu buồn khổ hơn, vì chung quanh toàn là biển cả – Còn bây giờ, cháu thử nhìn xung quanh mà xem.

Villegagnon giang tay, chỉ suốt từ nam đến bắc cả một vùng lộng lẫy cây cỏ và núi đá:

- Trước mặt cháu là nước Pháp Nam cực. Thoả sức chinh phục, thoả sức xây dựng. Rồi, gí cái mũi dài vào tận mặt chàng trai mới lớn, ông nói thêm:

- Tất cả là của cháu.

- Bố cháu chết rồi? – Just hỏi.

- Phải.

Cái nóng ngột ngạt đã lan ra từ rừng rậm cùng với làn gió nam và đàn nhạn biển trắng toát to lớn. Just nhìn về phía đất liền. Vẻ bí hiểm lẩn quất trên các vách đá dựng đứng đầy cây cối đã tan biến như một làn hơi nước. Mọi màu sắc đã rõ rệt và sáng sủa hơn. Mặc dù có sự sống của con người, những khoảng không gian bao la kia vẫn rất quạnh hiu. Villegagnon quay mặt đi để khỏi nhìn thấy nước mắt của cậu, và có lẽ cũng để che giấu nước mắt của chính mình. Ông ôm lấy chàng trai, vỗ vỗ mấy cái, nói:

-       Cháu hãy trở về làm việc, tối đến lại đây, ta đưa sách Commentarioulus của Copernic cho mà đọc.

Just nhìn dáng người cao dỏng của ông dần xa. Cậu đứng lại một lúc như thất thần. Bây giờ có bao nhiêu lý do mới nữa để bỏ đi, thì lạ thay, cậu lại không thiết nữa.

༺༒༻

Trong cuộc sống của người Anh điêng, không hề có bí mật. Tất cả đều ở truồng trong một ngôi nhà chung, và mọi hoạt động đều diễn ra trước mắt mọi người. Nhưng phải mất một thời gian dài quan sát mới nhận ra điều gì thúc đẩy cho cái cộng đồng này sinh động mà nhìn bề ngoài thì chỉ thấy có không khí im lìm. Từ sự thể hiện tình cảm đến những cử chỉ thường nhật, từ ngày bình thường đến những buổi lễ hội, tất cả đều mang vẻ trầm trầm, nhẹ nhàng, bí ẩn.

Colombe hòa nhập với cuộc sống ấy một cách tự nhiên. Thoạt đầu nàng phải cố nhún mình, cố không làm gì gây sự chú ý để khỏi làm xáo động không khí bình yên cố hữu. Học tiếng nói thật ra không khó. Các bà dạy nàng những câu nói đơn giản, nhập tâm được ngay. Nhưng đọc được tình cảm, tâm hồn của họ thì khó hơn. Trong cái thế giới mới này, toàn bộ bản năng cảm nhận tình cảm con người của nàng bỗng trở nên thiếu nhạy bén. Sắc mặt người Anh điêng có đủ mọi cách diễn đạt, dễ làm người ta bối rối. Một sự rung động cơ bắp, một tư thế của chân hay tay và cả độ căng xẹp rất nhạy cảm của dương vật, tất cả đều có ý nghĩa, nửa kín đáo nửa rõ rệt, dễ nhận biết như đọc một quyển sách, và đồng thời cũng bí hiểm, trong trường hợp đọc sách mà không biết ngôn ngữ.

Colombe hiểu rằng về phía người Tupi, họ cũng quan sát để tìm thấy ở nàng những dấu hiệu tình cảm tương ứng. Ngay ngày đầu tiên, họ đã kéo đến nhìn vào mặt nàng. Đôi mắt có làn mi phơi phớt hung khiến họ ngạc nhiên và ngưỡng mộ. Họ đặt cho nàng cái tên “Mắt – Mặt trời”. Khi nàng hiểu ngôn ngữ họ hơn, nàng biết thêm là mặt nàng khiến họ liên tưởng đến một loài chim mà họ tin là mang linh hồn của những người chết. Khi mắt một chiến binh nhìn thẳng vào mắt con chim đó, thì linh hồn các người chết sẽ truyền sang anh sức mạnh mới. Bởi vậy trước khi vào rừng đi săn hoặc do thám kẻ địch, đàn ông Tupi thường đến trước mặt Colombe để nàng nhìn họ một lúc thật lâu.

Mỗi sáng đàn bà con gái trong làng lại kéo nàng đi tắm. Dường như thú vui lớn nhất của họ là được vẫy vùng trong nước mát. Nếu có thời gian, họ không tắm ở con thác gần làng, mà đi xa hơn, đến các sông suối khác. Họ bì bõm hàng giờ trong nước, vừa đùa nghịch vừa chải tóc và nhổ lông cho nhau bằng những cái kẹp nhỏ bằng gỗ rắn. Có bao nhiêu lông họ nhổ hết, từ lông mày đến lông mu. Mắt- Mặt trời cũng không thoát khỏi lệ, mặc dù nàng rất tiếc vì mới bắt đầu có.

Một hôm, họ đi sớm, tới một khu bờ biển ở dưới thấp, nhìn phía trước mặt, bên kia vịnh là hòn núi trông như cái bình đựng bơ. Đó là một bãi cát dài, rộng, còn hoang vu, nhìn thẳng ra đại dương mông mênh, nơi những cuộn sóng lớn nổ tung thành vô số chùm tia nước. Gió thổi mạnh làm tóc bay rối tung và làm ai cũng phải rùng mình; nhưng cát mịn dưới chân lại nóng bỏng. Colombe đứng nhìn ra xa một lúc lâu, hướng về phía chân trời nhuộm màu thanh thiên. Và dù chỉ trong mơ, không thể nào là sự thực được, nàng vẫn tưởng đâu như thấy được, nơi xa nhất của tầm mắt, đường bờ biển bên kia của Châu Âu và những trảng cỏ xám xịt của vùng bờ biển xứ Nóoc- măng-đi, quê hương nàng, Đấy không phải là phút hoài hương hão huyền: nàng đang cố gắng nối hai bờ của cuộc đời mình, quá khứ và hiện tại, mà chưa hiểu rồi bánh xe định mệnh sẽ đưa tới bến bờ nào.

Những bãi cát hoang vu ấy – dân Anh điêng gọi là Copacabana – không an toàn; đó là nơi duy nhất các bà các cô muốn đến thì phải có nam giới đi theo. Trong khi phụ nữ tắm, nam giới lặng lẽ đứng canh gác, mắt luôn luôn cảnh giác nhìn về phía rừng.

Trong số phụ nữ Anh điêng, Colombe sớm làm thân với Paraguacu, một cô giá trạc tuổi nàng. Paraguacu cười nhiều hơn các cô khác, hay trêu chọc hóm hỉnh giống tính Colombe. Paraguacu tặng nàng hai chiếc vòng tết bằng vở ốc và một vòng cổ bằng xà cừ hình trăng lưỡi liềm. Chính cô là người sáng sáng cầm lược chải và tết tóc cho Colombe.

Trong cuộc sống của làng, thỉnh thoảng lại xẩy ra những cơn hoảng loạn khó hiểu, tưởng như sắp bị các bộ tộc thù địch tấn công, song không phải. Colombe sợ nhất là các bộ lạc giao tranh và nàng đã tưởng tượng đến cảnh mình bị bắt làm tù binh và phải làm nô lệ cho phe đối phương. Nhưng rồi cô nhanh chóng hiểu ra rằng, trong khu vực xung quanh trại sẽ chẳng bao giờ có gì phải đề phòng. Hiểm họa rình rập người Anh điêng thuộc loại khác hẳn. Mỗi khi nhắc đến việc này, Paraguacu luôn có thái độ nghiêm trang và trịnh trọng. Cô giải thích với Colombe, bọn ma quỷ mới chính là nguyên nhân của các cuộc náo động ấy. Có những dấu hiệu nhất định, ví dụ như một tiếng kêu la, sự xuất hiện của một con vật dữ tợn, khiến người Tupi tin là ma quỷ đang lởn vởn đâu đây. Họ liền lấy ra một quả bầu rỗng chứa đầy vỏ ốc, và một người – được coi là thầy mo hay phù thủy – ra sức lắc lắc, rồi tùy theo tiếng động, hình thù của vỏ ốc mà đoán định xem ma quỷ muốn gì. Tiếp theo họ tiến hành nhiều nghi lễ. Ai nấy phải bôi lên mặt bột đen của quả găng cơm, phẩm đỏ của kẹo và một vài thứ đất trắng rồi hát hò, nhẩy múa suốt đêm thâu, làm những động tác mà chính Paraguacu không giải thích được ý nghĩa. Ai nấy nốc rược cahouin mà men phải được ủ kỹ trong các nồi đất to cho đến say mềm, truyền nhau những điếu thuốc cuốn hút đến lơ mơ. Colombe quen dần với cảnh ấy và khi yên tĩnh trở lại, nàng lại bắt đầu mong sớm có tình trạng báo động trở lại. Chưa bao giờ nàng có những đêm đầy mộng mị, chưa bao giờ nàng khua khoắng chân tay, lăn lộn trong mơ nhiều đến thế, mặc dù rừng thẳm, kẻ chứng kiến toàn bộ những cảnh ấy, vẫn luôn luôn là một vực thẳm thanh vắng và tối đen.

Ban đêm, nàng ngủ trong ngôi nhà chung. Trong tối rì rầm tiếng thở, tiếng nói thì thầm, tiếng cựa mình. Từng đôi không chút ngượng ngập ôm lấy nhau, quấn lấy nhau vừa hổn hển vừa rên rỉ. Đến sáng đâu lại vào đấy, và từ nay Colombe nhìn thân thể đàn ông và đàn bà khác nhau lúc ban ngày, không thể không nghĩ đến lúc chúng quyện với nhau làm một trong đêm tối.

Như mọi cô gái chưa chồng khác, Paraguacu có quyền trao thân cho bất cứ người đàn ông nào trong bộ tộc. Cô thường ngủ với một người cô quý hơn cả tên là Karaya. Anh này thấp nhỏ hơn những chiến binh khác, môi dưới đeo một viên đá khác với mọi người và cổ đeo một vòng làm bằng vỏ ốc trắng, đẹp và óng ánh hơn. Một tối lễ hội, Colombe và Paraguacu đều đã uống rược cahouin và hút thuốc pêtun, ngồi tâm sự với nhau. Paraguacu nói:

- Bây giờ em cứ chơi bời cho thỏa thích, sau đó em sẽ lấy chú em làm chồng,

- Còn chị, – Colombe đáp, cố nghĩ ra từ thích hợp – Bây giờ chị phải ngoan ngoãn chờ. Sau này, chị sẽ lấy anh chị.

Hai cô gái cùng cười vui vẻ về những lời tâm sự của nhau, cũng như họ sẵn sàng cười về bất cứ chuyện gì trong ngày. Nhưng đến đêm, trong không khí ngột ngạt của nhà ngủ đông người, Colombe mới giật mình kinh hoàng về lời nói vừa rồi. Cánh rừng chung quanh đối với nàng chịu sức ép ghê gớm của nó; tâm trí nàng như đã bị bao cành lá, gốc rễ thít chặt, làm hiện lên những ma quỷ, triệu chứng, những khát vọng đầy hấp dẫn và hiểm họa. Miệng không ngớt rên rỉ, nàng ngủ thiếp đi và hai lần choàng thức dậy vì nghẹt thở. Trong mơ, nàng đã kêu thét lên, khiến một bà già phải trở dậy vỗ về tay nàng.

Sáng hôm sau tâm trí trở lại bình thường, song điều nàng nhận rõ ngay ra là: phải trở về đảo càng sớm càng tốt. Dù Villegagnon không bằng lòng cũng mặc. Chuỗi ngày khá dài sống ở Anh điêng – nàng không nhớ là bao nhiêu ngày – cho nàng hiểu nhiều điều bổ ích, song cũng khiến nàng da diết nhớ cuộc sống trước bên kia Đại Tây Dương, cuộc sống có tàu bè, đô đốc, Quintin, cuộc sống mà nàng được mặc quần áo của Châu Âu, được sử dụng ngôn ngữ quen thuộc và dễ hiểu, đươc tỉnh táo đầu óc, và nhất là cuộc sống có Just ở bên.

Colombe nói ý định của mình với người Anh điêng. Họ liền hỏi ý kiến vị phù thủy, rồi tổ chức một lễ lớn trong hai ngày liền. Đàn ông làm dáng bằng lông chim cắm sau lưng, trên cánh tay và cả ở mông nữa, dính vào da nhờ một thứ nhựa cây. Paraguacu đưa tặng bạn một cái võng mới tinh. Đến sáng, Colombe mặc lại các quần áo đã mặc lúc mới đến – mà các cô gái Anh điêng đã giặt giũ và giữ gìn cẩn thận. Nàng nhờ cắt tóc cho ngắn đi, để lấy một mớ vàng óng tặng lại cô bạn Paraguacu.

Ba đàn ông lực lưỡng tiễn nàng ra tới bờ biển đối diện với đảo. Một trong ba người đó là Karaya, bạn trai của Paraguacu.

Đường đi khá xa, Colombe từ nay đã nói được tiếng tupi để người nghe hiểu, luôn mồm hỏi chuyện. Còn họ kể cho nàng nghe về các bộ lạc khác, về bọn thông dịch viên người Nóoc-măng mà họ có vẻ e sợ hơn cả. Tới bờ biển, họ dừng lại ngồi xuống bãi cát để nghỉ và ăn lót dạ, trong lúc chờ con thuyền thường qua lại giữa hai bờ.

Một người bỗng nói với Karaya điều gì mà Colombe không hiểu. Chàng tra cười khì rồi cởi chiếc vòng đeo ở cổ tay, lấy ra một vỏ ốc, vứt xuống đất.

- Cậu làm gì vậy? – Colombe hỏi.

Karaya thản nhiên đáp:

- Hôm nay là ngày trăng tròn, tôi phải bỏ bớt một vỏ ốc ở vòng cổ.

Một người giải thích:

- Karaya là tù binh. Mỗi tháng bớt đi một viên; khi nào hết thì cậu ta bị ăn thịt.

Tất cả cười ồ. Giữa lúc kinh hoàng ấy, Colombe vô cùng mừng rỡ khi nhìn thấy chiếc sà lúp sắp cập bờ.