Ngày trước…

Ngày hôm đó mưa rơi trên những khu vườn Versailles và em thì cau có. Gió mùa thu lay động những khóm cây, và mặt trời ở các đảo Marquises giờ đã xa xôi. Tuy vậy, hai ngày ở Pháp là khoảng thời gian hiếm hoi mà hai ta gọi là “ngoài hạn mức”. Hai ngày đặc biệt cộng vào cuộc hẹn hò hàng năm của hai ta. Và hai ngày thêm vào này sao hay quá đi! Anh đã thương lượng, bằng cách chi tiền như lần trước, để đi thăm các tầng hầm của Versailles, vùng độc chiếm thủy lợi của nhà vua. Một địa điểm mà du khách không có quyền đặt chân đến.

Vì đó rõ ràng là đường hầm mà ta phải tìm. Một đường hầm, và không chỉ là một cái hầm. Và các đường hầm, ở Versailles thì có hàng cây số đường hầm! Trong công viên, dưới các đài nước, có một mê cung khổng lồ che chở các ống dẫn nước. Một mạng nhện các đường hầm được cả một đạo quân thợ ống nước chăm sóc. Một trong những đường hầm này chắc chắn phải gặp cái đường hầm mà anh đã nhận dạng rìa của nó dưới mặt đất ở Grand Trianon. Bằng cách đến từ bên phía ngược lại, ta sẽ tìm ra lối vào căn phòng bí mật.

Anh đã không nói về chuyến thăm viếng này với Kathrin Strandberg, lại càng không với Granier, anh đã cắt đứt quan hệ với anh ta. Anh đã bực tức không ít vì anh ta trong cái đêm sục sạo của bọn anh. Vả lại, nếu bọn anh tìm ra cái gì đó vào sáng hôm ấy thì anh ta đủ sức đòi tiền thưởng năm trăm ngàn đô-la rồi.

Anh đưa tay quàng vai em.

— Trời có mưa hay nắng thì chẳng có gì quan trọng, phải thế không? Ta đi xuống dưới mặt đất mà…

Bọn mình, anh và em, được trang bị như thể đi câu cá ngoài biển khơi. Độ ẩm cao làm quăn những lọn tóc nâu lòi ra dưới mũ trùm đầu của áo khoác em, và đôi má em ửng hồng như hoa – nói một cách phong nhã. Gabriel Esteban, tên thợ cả ống nước, miệng lúc nào cũng “thưa bà” với em nhưng tay thì thường vung vẩy trước ngực em. Những dấu hiệu bên ngoài của phép lịch sự mà cá nhân anh thấy dai dẳng đến độ khả nghi.

Người Pháp mà… Thôi, bỏ qua. Em còn nhớ hắn không? Một gã to cao, tóc nâu, khoảng bốn mươi, hai vai rộng quá cỡ, đeo kính râm dù trời âm u. Hắn kiểm tra xem đôi giày ống mình mang có đế tốt không, rồi đưa mình đến gần khóm cây Rocailles, ở ngay dưới Grande Terrasse. Một hàng rào bằng cây xanh mở ra lối đi dẫn về phía con đường hẹp, giấu mình dưới những tàng cây. Lâu đài đã biến mất sau lưng bọn mình.

Người thợ ống nước dừng chân ở dưới thấp bờ dốc, trước một cánh cửa màu lục.

— Chính nơi đây bắt đầu vương quốc của tôi, - hắn cho biết, tay dùng một chìa khóa nặng nề màu đen để mở cửa.

— Chính quanh nơi đây, - anh nghĩ như lặp lại lời hắn, - mà ta vào căn phòng bí mật.

Một lối đi hẹp dưới mặt đất mở ra trước mặt bọn mình, ẩm và tối. Hai người đi ngược chiều không thể tránh nhau. Gabriel đi đầu, tay cầm đèn rọi ra trước. Đến cuối một hành lang dài, hắn ngừng, đặt cái đèn lên trên một viên đá nhô ra từ tường. Ngày xưa, chỗ này dùng làm nơi để đèn dầu của thợ ống nước. Không gian mở rộng ra và tạo thành một cái hang. Mắt bọn mình quen dần với ánh sáng lờ mờ, và anh thấy ra các ống dẫn nước bằng gang đi sâu vào các đường hầm, các mép nối ống được quấn bằng vòng thiếc. Tên thợ cả bảo bọn mình leo lên khoảng chục thanh gỗ của một cái thang treo trên đá.

Đứng nhón chân, bọn mình quan sát, kẻ trước người sau, ánh phản chiếu màu nâu nhạt của các bể chứa, chúng tạo thành dưới vòm cung của mình một cái hầm chứa nước lớn. Em buông tiếng thở dài khâm phục. Và anh thấy mắt em lấp lánh trong cảnh tranh tối, tranh sáng.

— Các bể chứa này có từ thời vua Louis XIV phải không?

— Hoàn toàn chính xác, thưa bà. Và chúng đầy nước. Tất cả đều sẵn sàng cho các vòi phun nước từ dưới đất lên.

Tên thợ ống nước cầm lại đèn và đi trước bọn mình trong đường ngầm giờ hẹp và thấp hơn. Bọn mình đã xuống sâu hơn năm mét dưới mặt đất, bằng cách đi theo độ nghiêng của khu đất. Phía bên tay mặt có một hành lang với các ống nước chạy về hướng Bắc, rồi một hành lang thứ hai, nằm xa hơn, chạy dưới các ngôi vườn, ở phía Tây. Gabriel giải thích là có nhiều hành lang khác như thế, khắp nơi, nằm dưới các ngôi vườn. Dưới sự chỉ đạo của các thầy dòng Francine, những kỹ sư của vua Louis XIV đã cho đào xới, bố trí dưới lòng đất hơn ba mươi cây số ống dẫn nước, hành lang, đường ngầm, hang, động nước, vẽ lên một bộ khung bí mật của ngôi vườn nhà vua, một hệ thống đường ngang, nẻo dọc và các tĩnh mạch vô hình đem sự sống đến cho các đài nước.

Sau độ ba chục thước, mặt đất ẩm ướt hơn và hơi bị dốc, trở nên trơn trợt. Đất sét bám dính vào giày ống. Ai cũng phải khom người để trèo lên một cái thang khác dẫn lên điểm đến đầu tiên của bọn mình. Gabriel tắt cây đèn đầu và lấy ra cây đèn điện.

— Ở độ sâu này, - hắn lưu ý, - ngày trước, các đèn dầu không phát sáng nữa. Ngọn lửa cứ chập chờn.

Bọn mình dừng lại ở một chỗ mà ta chỉ có thể ngồi xổm thôi hay ngồi trên các ống dẫn đặt ngay trên mặt đất. Xung quanh ta, các ống nước chạy dọc, chạy ngang, gặp nhau, đè lên nhau hay kết nối nhau, như một nồi chưng khổng lồ dưới mặt đất. Em rùng mình. - Ta có thể tưởng rằng đó là một con nhện sói!

Một con nhện sói khổng lồ bị té ngửa và không đủ sức đứng dậy. Ngồi dạng chân trên một ống nước ẩm ướt, em ngắm nhìn cái bụng của con nhện mà rùng mình. Bọn mình đang ở dưới Latone, chính xác như vậy.

Vì ở dưới mặt đất thì không phải Apollon giữ vai trò chính mà là “con mụ”, theo cách gọi thân mật của các thợ ống nước. Câu viết đã gây ấn tượng nơi anh, giờ trở lại trong trí nhớ: “Trên các bệ đá hoa cương này, đáng lẽ chính Jupiter tìm được chỗ đứng; vậy mà người ta chỉ thấy trên đó Latone, một trong các bà vợ của ông.” Một câu mang nặng hậu quả. Nhưng cũng như lần đầu, anh không rút ra từ đó các kết luận cần thiết.

Song vẫn xúc động làm sao! Hàng triệu du khách dạo chơi trong công viên lâu đài Versailles không có cảm giác là quả tim của bộ máy Versailles đập ở ngay dưới chân họ, cách vài thước dưới mặt đất, động cơ của cái công trường vĩ đại của Louis XIV. Chính ngay đây ta có thể lấy tay vuốt ve cánh hoa huệ tây được chạm trổ trên một ống nước. Kiểm tra, giống như Đức vua vĩ đại đã làm vào thời đó, các vùng nối đường ống. Và nhất là thưởng thức kỳ công kỹ thuật của các thợ ống nước của nhà vua: một kiến trúc thủy lợi được phát minh vào thế kỷ mười bảy vững chắc đến mức nó vẫn luôn luôn hoạt động ba trăm năm sau!

Một sự im lặng tuyệt đối bao trùm nơi này, chỉ thỉnh thoảng bị quấy rối bởi một giọt nước rơi từ mối ghép nối và vỡ tan trên nền đất sét. Cái bụng của Versailles đang nghỉ ngơi, nhưng ta cảm thấy nó sẵn sàng tiếp nhận tiếng gầm hung hãn mà vài giờ sau sẽ làm ầm ầm cả lòng đất. Không bao lâu nữa, người ta sẽ chỉ nghe ở đây tiếng ầm ập của nước được đẩy mạnh lên mặt trong ống dẫn bằng gang, chảy xiết trên bề mặt rồi chia nhau đi tới các bể nước của lâu đài. Hai nghìn bốn trăm tia nước sẽ nổ lào rào cho các vòi phun từ dưới đất lên ở trong các ngôi vườn. Ở bên trên bọn mình, tượng Latone và các con bằng cẩm thạch trắng sẽ sáng rỡ với hàng nghìn tia nước lấp lánh. Đám du khách sẽ vỗ tay tán thưởng. Nhưng vào lúc này thì bọn mình, em và anh, là những người duy nhất có được đặc quyền đi xem hậu trường của các vòi phun nước, chạm tay vào cỗ máy kỳ lạ đã thỏa mãn được ít nhiều lòng kiêu ngạo của Thái Dương Vương. Công trình phi thường này đã đưa ông lên cao, ở trên thân phận con người, biến ông thành deus ex-machina[1] – một vị thần làm bật ra những dòng nước đẹp nhất thế gian ở một nơi chốn mà thiên nhiên cố chấp chỉ cho chảy ra một con lạch yếu ớt mang tên lạch Clagny giữa vùng đầm lầy độc hại.

Được một tiếng đồng hồ thì anh chịu không nổi nữa.

— Bây giờ ta có thể đi đến chỗ dưới các đài nước Trianon được không? - Anh hỏi.

Bởi vì, dù cuộc thăm viếng riêng tư dưới lòng Versailles này làm anh phấn khởi, anh vẫn không lơ là mục tiêu của chúng ta. Anh nóng ruột muốn kiểm tra cái đường hầm mà bọn anh, Kathrin, Granier và anh, đã thấy được lối vào trên hình ảnh ra-đa vài tuần trước, xem nó có nối dài thực sự sau bức tường bịt kín hay không, xem có đúng là một đường hầm đi từ phòng của Phu nhân de Maintenon và kết nối với một địa đạo dài hơn hay không.

— Trianon à, để làm gì chứ?

Gabriel Estaban nhìn anh với một chút hạ cố.

— Tôi e rằng ông không ý thức được khoảng cách giữa công viên nhỏ của Versailles với Trianon, - hắn nói tiếp. - Hai hệ thống dưới mặt đất cách nhau nhiều cây số, và mỗi hệ thống thì nhận nước từ bể chứa riêng. Có ích gì không nếu ta làm chúng liền lạc với nhau?

Anh nhíu mày; bàn tay em đến đặt lên cánh tay anh, như thể ngăn ngừa anh nổi cáu.

— Dù gì đi nữa, ông đưa chúng tôi đi xem cái hệ thống bên đó, - anh nhấn mạnh.

— Nhưng chuyện này đâu có dự tính… Và hơn nữa, tôi nói thật đấy, bên đó chẳng có gì đáng để ý so với bên này!

Anh không muốn chấp nhận thua cuộc:

— Ông cũng biết thấu đáo hệ thống Trianon chứ?

Hắn cười:

— Khó gì đâu!

Hắn di chuyển ngọn đèn trên các bức vách và chỉ ra bằng ánh sáng nhiều đường hầm được đào ngày xưa bởi các thợ ống nước phục vụ nhà vua.

— Ông biết đấy, tôi thuộc mọi ngóc ngách của tất cả đài nước và của tất cả hệ thống kết gắn với chúng tôi: Saint-Cloud, Marly, Versailles…

— Vậy thì ông chắc chắn biết…

Anh suýt chút nữa thổ lộ mọi thứ. Em nhìn anh, tỏ ý khuyến khích. Nhưng vào giây chót, anh lùi. Ta đã có quá đông người trên hành trình tìm kiếm này.

Anh đi quanh tránh trở ngại này. Anh giải thích cho Gabriel là hai điện Trianon mê hoặc anh. Anh đã trải qua ở đó một đêm đẹp như mơ. Giờ anh có ý muốn biết nó qua từng thước vuông nhỏ nhất, trên mặt đất và dưới nền nhà. Hắn không nhượng bộ.

— Nói thẳng ra là hệ thống ngầm của Trianon chẳng có gì lý thú, tin tôi đi! Ba hay bốn đường ngầm, hẹp hơn mấy cái này, mỗi đường thì dẫn đến một bể nước. Ta vào đó không phải bằng cửa chắn như ở đây: ta giở cái nắp lên rồi đi xuống bằng thang. Thôi, hãy về “tổng hành dinh” và tôi sẽ cho ông xem các bản vẽ.

Hắn đưa bọn mình đến đường Robert-de-Cotte. Từ bên ngoài, tổng hành dinh của thợ ống nước trông giống như một tư dinh với sân trước lót đá và cây thường xuân mọc trên tường. Nhưng bên trong thì nó gợi đến một bệnh xá ở nước Rumani. Tường tróc sơn, lò sưởi bằng gang, đèn trần nhợt nhạt có từ những năm ba mươi vinh quang.

Gabriel Esteban ngồi sau bàn giấy, một khay bằng kim loại có một thùng đồ nghề hai ngăn kéo móp méo và lấm mực. Ngọn đèn bốn mươi watt biến nước da sạm nắng của hắn thành màu lục đậm.

Nhưng chỉ có nỗi đam mê nghề nghiệp của người thợ ống nước mới làm căn phòng sáng lên. Hắn trải các bình đồ lên bàn, thả cặp kính râm xuống trước ngực, giữ lại bằng một dây chuyền nhỏ, và chỉ cho bọn mình lộ trình vừa đi qua. Hắn đặt bên cạnh nhau cái bình đồ dưới mặt đất của Versailles, một hệ thống “phức tạp và được suy nghĩ thấu đáo” và bình đồ của Trianon “được xây dựng trên vài cú ngẫu hứng và không nhiều tiền”. Trên giấy, hệ thống Versailles trông giống như cái bản đồ một thành phố lớn của Michelin[2] với những con đường lớn nhỏ ngoằn ngoèo như rắn kết cuộn với nhau. Còn hệ thống Trianon, để so sánh, thì trông như một bức tranh của Mondrian[3]. Vài đường thẳng màu đen hiếm hoi cắt ngang các hình vuông đỏ, xanh. Anh không nhận ra các tỉ lệ bản đồ.

— Nếu ta đặt các dinh thự này chồng lên nhau thì Grand Trianon, ví dụ thế, nằm ở đâu?

— Đây này! - Hắn chỉ ra, ngón tay chạm phần dưới, hầu như trống trơn, của bản vẽ.

— Nhưng rõ ràng là có những đường hầm chạy dưới các ngôi nhà mà?

— Chỉ ở phía Trianon-sous-Bois thôi…

Anh tỏ ra kiên trì:

— Không thể có hành lang xuất phát từ một trong các ống dẫn nước và đi dưới ngôi nhà chính sao?

Hắn nhíu mày.

— Tại sao ông lại nghĩ là các hành lang chạy dưới ngôi nhà chính vậy? Đâu có đài nước nào phía bên kia đâu!

— Tôi không biết! Nhưng, ví dụ có một hành lang dẫn đến căn phòng bí mật chẳng hạn!

Hắn nhìn anh lần nữa, mắt tối lại như một ông bố đang la rầy đứa con trai.

— À ra thế! Ông cũng thế, ông tìm những lối đi bí mật! Ông cũng tin vào Poudlard, như mấy đứa nhỏ nhà tôi! Từ ba trăm năm nay thiên hạ vẫn đi lục lạo Versailles để tìm cho ra những chỗ cất giấu và những cánh cửa bí mật. Có chứ không phải không… nhưng không phải dưới các ngôi vườn đâu!

Hắn đập mặt bàn tay vào vách tường sau lưng, rồi đập xuống mặt đất phủ thảm nhựa li-nô màu xám.

— Thưa ông Barett, đó là vấn đề lương tri! Ông hình dung là vua Louis XIV ra lệnh cho các tên làm vườn đưa ngài xuống chỗ mấy ống dẫn nước mỗi khi ngài cần vào căn phòng bí mật của mình sao? Nếu thế thì quá phức tạp và ít bảo đảm hơn một cái tủ sắt nhiều, ông không thấy thế à?

Anh thất vọng lắm và em tỏ vẻ dửng dưng. Vào lúc tên thợ ống nước tiễn bọn mình ra cửa, anh nghe vang lên trong đầu tiếng kêu của Kevin. Mỗi khi thắng anh trong trò chơi vidéo thì nó kêu lên:

— Game over, daddy! Game over![4]

Nhưng lần này, anh không có ý định để hắn ta có lý. Anh sẽ quay lại Trianon khi màn đêm buông xuống.

❀ ❀ ❀

[1] Thành ngữ La-tinh, có nghĩa “vị thần xuống bằng một cỗ máy”, dùng để chỉ người hay biến cố xuất hiện đúng lúc để tháo gỡ một tình thế bi kịch không lối ra, nhất là ở sân khấu.

[2] Một loại sách hướng dẫn du lịch của Pháp, khá được ưa chuộng, bìa luôn màu lục.

[3] Họa sĩ người Hà Lan (1872-1944).

[4] “Ba ơi, trò chơi đã xong! Trò chơi đã xong!”.