Nút thắt!

Nút thắt trong sự phát triển của Thiên Triều là gì?

Đối với Chu Bá Tích mà nói, người đã tại vị được năm mươi năm, ông không dưới một lần suy nghĩ về vấn đề này, bởi vì từ ba mươi năm trước, sự phát triển của Thiên Triều đã rơi vào một loại nút thắt nào đó.

"Năm mươi năm trước, khi ta tiếp nhận ngai vàng, lúc đó chúng ta có hơn một triệu quân đội ở Thiên Trúc, ở Vịnh Ba Tư, ở Ai Cập, ở Sudan. Quân đội của chúng ta đã tiến hành cuộc chiến tranh gần một trăm năm ở đó, chiến tranh đã cướp đi sinh mạng của rất nhiều người, cuộc viễn chinh của hàng triệu đại quân, cuộc chiến tranh kéo dài trăm năm đã để lại dấu ấn vô cùng sâu sắc trên thân thể đất nước này..."

Hồi tưởng lại quá khứ, giọng điệu của Chu Bá Tích có phần ngưng trọng, sau đó ông lại tiếp tục nói.

"Tuy nhiên, vào thời điểm đó, chúng ta hình như không biết thế nào là phát triển tốc độ thấp. Công nghiệp của chúng ta lúc bấy giờ đã hoàn thành việc đổi mới thế hệ, từ máy hơi nước bước sang động cơ đốt trong, điện năng bắt đầu bước vào cuộc sống của con người, thay đổi cả thời đại, thế nhưng... sau đó, khi chiến tranh kết thúc, đặc biệt là trong hai mươi năm qua, sự phát triển về khoa học kỹ thuật, kinh tế và nhiều mặt khác của chúng ta đều đã rơi vào một sự đình trệ nào đó."

"Phụ hoàng, ý của người là chiến tranh đã thúc đẩy sự phát triển khoa học kỹ thuật trong quá khứ?"

Chu Giản Húc hầu như theo một lẽ đương nhiên mà nghĩ đến rất nhiều phát minh như ô tô, máy bay... được phát minh trong chiến tranh, tất cả đều gắn liền với chiến tranh.

"Chiến tranh chỉ là một loại chất xúc tác mà thôi. Khi đó, mỗi năm chúng ta đều phải duy trì khoản chi phí quân sự hơn mấy chục vạn vạn đồng, chi phí quân sự khổng lồ đã kích thích sản xuất, kích thích sự phát triển của công nghiệp. Sự phát triển này là tất yếu, nhưng quan trọng hơn là kỹ thuật mới..."

Đi đến chiếc cầu gỗ bên hồ, Chu Bá Tích nói tiếp.

"Thực ra, sự phát triển nhanh chóng trong mấy chục năm đó, suy cho cùng vẫn là do sự thúc đẩy của kỹ thuật mới. Mỗi lần đổi mới kỹ thuật mới chắc chắn sẽ đào thải máy móc sản xuất dưới kỹ thuật cũ, điều này tất yếu sẽ tạo ra sự tăng trưởng mới, thị trường mới. Giống như sau khi điện năng được ứng dụng, đã xuất hiện rất nhiều ngành nghề mới, mà những ngành nghề này đã cung cấp nhiều vị trí việc làm hơn, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế mới. Hiện tại, kinh tế của chúng ta chậm lại, xét theo một mức độ nào đó thì chắc chắn có liên quan nhất định đến sự đình trệ nào đó về mặt kỹ thuật của chúng ta."

Luận điểm này không hề mới mẻ, thậm chí từ hơn mười năm trước, đã có các học giả kinh tế đưa ra quan điểm này, họ cho rằng Thiên Triều đang bước vào thời kỳ suy thoái, lý do là không có sự đổi mới sáng tạo nào mới. Đương nhiên, vào thời điểm đó, đại đa số mọi người đều cảm thấy đó là lo chuyện bao đồng.

"Thế nhưng, kinh tế của chúng ta chẳng phải vẫn đang tăng trưởng đó sao?"

Câu trả lời của Chu Giản Húc khiến Chu Bá Tích phản vấn lại.

"Bây giờ đang tăng trưởng, nhưng còn hai mươi năm, ba mươi năm nữa thì sao?"

Nhân câu hỏi ngược lại, Chu Bá Tích lại tiếp tục nói.

"Chúng ta hiện có 670 triệu nhân khẩu, chúng ta sở hữu 20 vạn cây số đường sắt, sở hữu hơn 18 triệu tấn tàu buôn, người dân sở hữu hơn năm mươi triệu chiếc ô tô, mỗi năm đều sản xuất mới vượt quá tám triệu chiếc ô tô. Mọi thứ dường như đều rất tốt đẹp, nhưng sự tốt đẹp này là vì nhu cầu của thị trường vẫn còn đó, một khi thị trường bão hòa, sự tốt đẹp này chẳng qua cũng chỉ là sự huy hoàng cuối cùng mà thôi..."

Hướng về phía Trân Hồ không lớn trước mắt, Chu Bá Tích cảm thán nói.

"Năm xưa Thế Tổ Hoàng đế từng nói — tàu hỏa và đường sắt sẽ trở thành động lực nguyên thủy cho sự phát triển kinh tế của Đại Minh. Chúng ta có thể thấy rằng, trong suốt một trăm năm sau đó, chúng ta đã xây dựng hơn 20 vạn cây số đường sắt tại Đại Minh, xây dựng hơn 10 vạn cây số đường sắt tại Chư Hạ và các khu vực khác. Những đoạn đường sắt đó sử dụng đường ray, đầu máy của Đại Minh, đường sắt thực sự đã thúc đẩy kinh tế của Thiên Triều không ngừng tiến về phía trước, thậm chí tốc độ tăng trưởng kinh tế của chúng ta vẫn luôn có quan hệ trực tiếp với sự tăng trưởng của đường sắt. Đến tận sau đó là ô tô được phát minh vào sáu mươi lăm năm trước, ban đầu là dùng cho quân sự, rồi từ chiến trường đi vào dân gian, cho đến tận bây giờ, hơn một nửa số hộ gia đình đều sở hữu ô tô. Ô tô là động lực mới của kinh tế Thiên Triều, thế nhưng động lực này cuối cùng rồi cũng sẽ giống như đường sắt, trở thành sự huy hoàng của quá khứ, vậy trong trường hợp này, động lực mới sẽ nằm ở đâu?"

Câu hỏi ngược lại của phụ hoàng khiến thần sắc của Chu Giản Húc cũng trở nên vô cùng nghiêm nghị.

"Vậy phụ hoàng cho rằng công ty Umbra có thể thay đổi tất cả những điều này?"

"Ừm..."

Trầm ngâm một lát, Chu Bá Tích lắc đầu.

"Ta không rõ cậu ta có thể thay đổi tất cả những điều này hay không, nhưng có một điểm chắc chắn là, Chu Minh Hòa là một người trẻ tuổi rất thú vị. Thứ thu hút ta không phải là penicillin, cũng không phải việc cậu ta có thể phá vỡ thế độc quyền dược phẩm của đế quốc, mà là vì..."

Lời nói khựng lại một chút, Chu Bá Tích phản vấn.

"Giản Húc, con có nhớ hay không, lần đầu tiên con đi đến St. Petersburg, trên đường trở về, con từng nói gì không?"

Ngẩn người ra, Chu Giản Húc có chút khó hiểu.

"Con đã nói gì chứ?"

Là người kế vị của đế quốc, khi Chu Giản Húc chưa đầy mười tuổi, đã từng đến St. Petersburg, cảm giác để lại ấn tượng sâu sắc nhất đối với chuyến hành trình đó là gì...

"Rất dài đằng đẵng!"

Nghĩ ngợi, Chu Giản Húc nói.

"Từ Trung Đô đến St. Petersburg, đường sắt dài gần hai vạn lý, cho dù là tàu chạy thẳng, cũng cần ít nhất mười ngày, thực sự là quá đỗi dài đằng đẵng."

"Sự dài đằng đẵng này là vì Đại Minh thực sự quá đỗi khổng lồ. Sau khi hợp nhất với Nga sô, biên giới của chúng ta đẩy lùi về phía tây đến Brest, đương nhiên, đây là sau này chúng ta đánhmở từ phía Ba Lan, nhưng không thể phủ nhận rằng, quốc gia của chúng ta quá đỗi khổng lồ, lãnh thổ quá đỗi rộng lớn. Từ Trung Đô đến St. Petersburg, từ Tân Hải đến Yangon, Thiên Triều được xây dựng trên một vùng đất rộng lớn như vậy, giao thông chắc chắn là vấn đề lớn nhất. Chỉ có đường sắt thôi thì không thể giải quyết được vấn đề, giống như con vậy, hành trình dài đằng đẵng đã vắt kiệt tinh lực của con, thế còn người bình thường thì sao?"

Hướng về phía phương tây nhìn lại, Chu Bá Tích dùng giọng điệu tương đối ngưng trọng mà nói.

"Có lẽ, rất nhiều người suốt đời cũng không có cơ hội qua lại giữa hai nơi, bởi vì thời gian do khoảng cách mang lại, hành trình dài đằng đẵng sẽ tiêu tốn tinh lực của tất cả mọi người, mà điều này cũng sẽ mang lại một hậu quả khác — địa phương ngày càng ly tâm ly đức. Chủ nghĩa địa phương này là do sự hiểu lầm lẫn nhau gây ra, giống như sự quyết liệt giữa Bắc Mỹ và Thiên Triều, thoạt nhìn là lợi ích, nhưng thực tế, ta nghĩ không phải là sự liên lạc giữa người dân ngày càng thưa thớt, gây ra sự xa cách về mặt huyết thống hay sao, dù sao thì họ hàng càng qua lại mới càng thân mà!"

Nói xong câu tục ngữ dân gian này, Chu Bá Tích nói tiếp.

"Cho nên, xét về điểm này, Thiên Triều thực sự cần một mạng lưới giao thông mới. Mạng lưới này một mặt dùng để kết nối những đại đô thị như Trung Đô, Nam Kinh, Thượng Hải, Quảng Châu, Vũ Hán, Thiên Tân, Thẩm Dương, mà mặt khác, cũng là để gắn kết quốc gia rộng lớn này thành một thể thống nhất, ví dụ như, thu hẹp hành trình mười lăm ngày xuống còn 3 ngày, thậm chí 2 ngày hoặc một ngày rưỡi."

“Là làm máy bay sao?”

Hầu như theo bản năng, Chu Giản Húc nghĩ đến máy bay, trong khi Chu Bá Tích mỉm cười nói.

“Lúc đó, ta cũng nghĩ như vậy, nhưng sau đó, cậu ta nói cho ta biết chúng ta có thể xây dựng một con đường sắt cao tốc, dùng đường sắt cao tốc với tốc độ 400 lý, thậm chí 600 lý một giờ, để liên kết đế quốc khổng lồ này thành một thể thống nhất.”

“Đường sắt cao tốc?”

Chu Giản Húc khó hiểu hỏi.

“Giống như chuyến tàu tốc hành đi Nam Kinh và Hải Châu ấy hả?”

“Tàu tốc hành, chẳng qua chỉ là đoàn tàu trên đường sắt thông thường mà thôi, tốc độ hai trăm lý, lại thêm mười năm thời gian, đây là tốc độ của tàu thông thường. Thời đại trung bình của đường sắt cao tốc phải từ 400 lý trở lên, như vậy mới có thể thực hiện được mục tiêu ban đầu.”

Lời giải thích của phụ hoàng khiến Chu Giản Húc nhíu mày nói.

“400 lý... điều này không khỏi quá mức phi thực tế rồi chứ, cho dù có đoàn tàu chạy nhanh đến thế, cũng chưa chắc tất cả mọi người đều có đủ khả năng ngồi. Giống như tàu tốc hành vậy.”

“Cái này phải đổi góc độ để nhìn nhận vấn đề. Kỳ thực, ta cũng đã cân nhắc vấn đề này, nhưng so với việc đó, ta lại quan tâm hơn đến một loại khả năng khác...”

Quay đầu liếc nhìn Chu Giản Húc một cái, Chu Bá Tích giải thích.

“Đường sắt cao tốc, liệu có trở thành một động lực thúc đẩy khác cho sự phát triển của quốc gia hay không?”

Đồng thời đưa ra nghi vấn này, Chu Bá Tích lại tiếp tục nói.

“Tối hôm đó chúng ta đã trò chuyện rất nhiều, từ tên lửa phóng vệ tinh, đưa con người lên vũ trụ, chủ đề gần như tiểu thuyết khoa học viễn tưởng này, cho đến đường sắt cao tốc cùng máy bay kiểu mới, thậm chí cả tàu thủy kiểu mới. Mặc dù chỉ trò chuyện với cậu ta một lần, nhưng ta có cảm giác hình như cậu ta tin tưởng tất cả những điều này đều có thể thực hiện được, hơn nữa cậu ta tin rằng bản thân mình có thể làm được. Đối với một người sẵn sàng bỏ ra hàng trăm vạn đồng để mua lại phòng thí nghiệm phản lực, dấn thân vào sự nghiệp tên lửa hầu như không có bất kỳ sự hồi báo nào, ta nghĩ, ít nhất cậu ta phải là người tin tưởng, mà ta...”

Lại một lần nữa hướng ánh mắt về phía xa xa, Chu Bá Tích mỉm cười.

“Chỉ dùng một vạn vạn đồng để mua lấy một khả năng!”

Mua lấy một khả năng!

Khả năng này không khỏi quá đắt đỏ rồi chứ!

Có lẽ phát hiện ra suy nghĩ trong lòng con trai, Chu Bá Tích phản vấn.

“Một vạn vạn đồng, rất đắt sao? Không đắt!”

Lắc đầu, sau đó ông lại khẳng định.

“Hoàn toàn không đắt chút nào, bất kể là trong những giả thiết đó của cậu ta, cái nào được thực hiện, thì chắc chắn đều có thể mang lại cho cuộc sống của chúng ta sự thay đổi rất lớn, ít nhất có thể thay đổi cuộc sống của rất nhiều người, còn về phần nút thắt...”

Trầm ngâm một lát, Chu Bá Tích lắc đầu nói.

“Cậu ta rốt cuộc có giải quyết được vấn đề này hay không, chỉ có thời gian mới trả lời được, nhưng ít nhất, những thử nghiệm mà cậu ta đang tiến hành đều là những việc người khác chưa từng làm. Có lẽ, phương pháp giải quyết vấn đề nằm ở chính một thử nghiệm nào đó của cậu ta, hoặc giả cậu ta không làm được, nhưng ai mà biết được người khác có vì sự truyền cảm hứng từ cậu ta mà sinh ra linh cảm mới hay không?”

Đăm đăm nhìn về phía xa xa, ngữ khí của Chu Bá Tích trở nên có chút ngưng trọng, vô cùng thấm thía mà nói.

“Ta không quan tâm cậu ta có thể đưa con người lên vũ trụ hay không, thậm chí cũng không quan tâm đường sắt cao tốc, không quan tâm máy tính, thế nhưng ta lại không thể không cân nhắc đến tương lai của Đại Minh. Xét cho cùng ở hiện tại, ít nhất trong ba mươi năm tới, chúng ta đều có thể duy trì trật tự thế giới do Thế Tổ Hoàng đế thiết lập nên, thế nhưng, ba mươi năm sau thì sao?”

Quay đầu nhìn con trai, Chu Bá Tích thở dài một hơi dài.

“Có lẽ, ba mươi năm sau, hai cha con ngươi và ta đều không còn ở trên cõi đời này nữa, thế nhưng, Thiên Triều vẫn còn đó, cơ nghiệp do một tay Thế Tổ đánh đổi dựng nên, không thể hủy hoại trong tay hai cha con ngươi được...”

Xét từ góc độ này mà nói, đắt sao?

Hoàn toàn không đắt chút nào cả!